Malaikalarga iymon
Musulmon Allohning yaratgan makhluklaridan biri sifatida malaikalarga iymon keltiradi; Ular mutlaq itoat va doimiy tasbih uchun tanlanganlar. Ular nuroniy mavjudotlardir va asl holatda insonlar uchun ko‘rinmas, ammo zarurat tug‘ilganda Alloh ularga moddiy shakllarni qabul qilish qobiliyatini bergan — bu payg‘ambarlar ziyoratida ko‘ringanidek. Ularning vazifalari Allohning amrlarini bajarish, vahiyni yetkazish, koinot ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish va mo‘minlarni himoya qilib ularni mustahkamlash kabi turlicha.
Jinnlar — Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mavjudotdir; ular ham mas'ul va hisobga tortiladigan yaratilish tarafidan insonlarga o‘xshashdir, yaʼni solih imonli va itoatsiz gunohkorlarga bo‘linadi. Biz ularni asl holatda ko‘rmaymiz, lekin ular bizni ko‘radi; bu ularning mavjudligini qabul qilishdagi farqlikni tushuntiradi. Ular ghaibni bilmaydi, ularning hayoti ham Allohning koinot qonunlariga bo‘ysunadi, va ular zarar yetkazish yoki foyda keltirishga faqat Alloh ta'olaning ijozi bilan qodirlar.
Shaytonlar jinlarning kufrga tushgan guruhidir; ularni Iblis boshqarib, insonlarni chalg‘itish va gunohga solish yo‘lida harakat qiladi. Ularning quvvati asosan vasvasa berish va yomonlikni chiroyli ko‘rsatib berish bilan cheklanadi; ular bandalarga majburan hukmronlik qila olmaydi. Allohni zikr etib, Uning yo‘lida to‘g‘ri turgan mo‘minlar ularning makridan himoyalangan qal’alardir; aksincha, nafsiga ergashib, Rabbini unutgan kishi ularning tuzog‘iga tushib qoladi.
Malaikalarga va jinnlarga iymon hamda bu g‘aybiy dunyoning mavjudligiga qatʼiy eʼtiqod mo‘min qalbida Allohni ulug‘lashni kuchaytiradi. Inson o‘zining amallarini kuzatib, so‘zlarini yozayotgan malaikalarning borligini bilsa, bu uni sirda va ochiqda Allohni eslashga, shayton vasvasalaridan panoh so‘rashga undaydi; natijada axloqiy jihat mustahkamlanib, Allohning mukofoti va rahmatini umid qilib itoat va gunohlardan tiyilish tarafiga yetaklaydi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.