القسم الرابع: نظام المعاملات المالية والأحكام

চতুৰ্থ খণ্ড: আৰ্থিক লেনদেনৰ ব্যৱস্থা আৰু বিধি-বিধান

الباب الأول: البيوع والتجارة والمعاملات والدين

প্ৰথম অধ্যায়: ক্ৰয়-বিক্ৰয়, ব্যৱসায়, লেনদেন আৰু ঋণ

قال رسول الله ﷺ «أَدْخَلَ الله الجَنَّةَ رَجُلًا كَانَ سَهْلًا: مُشْتَرِيًا، وَبَائِعًا، وَقَاضِيًا، وَمُقْتَضِيًا».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “আল্লাহে এজন ব্যক্তিক জান্নাতত প্ৰৱেশ কৰাইছে যিজন ক্ৰয়-বিক্ৰয়, ঋণ পৰিশোধ আৰু ঋণ আদায়ৰ ক্ষেত্ৰত সহজ-সৰল আছিল।”

قال رسول الله ﷺ «أَمَّا بَعْدُ، فَمَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهُوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “তাৰ পিছত, কিছুমান মানুহৰ কি হৈছে যে তেওঁলোকে এনেকুৱা চৰ্ত আৰোপ কৰে যিবোৰ আল্লাহৰ কিতাবত নাই? যিকোনো চৰ্ত যিটো আল্লাহৰ কিতাবত নাই, সেয়া বাতিল, যদিও সেয়া এশটা চৰ্তই নহওক কিয়। আল্লাহৰ সিদ্ধান্তই আটাইতকৈ সঠিক, আৰু আল্লাহৰ চৰ্তই আটাইতকৈ শক্তিশালী। আৰু ‘ৱালা’ (উত্তৰাধিকাৰ)ৰ অধিকাৰ তাৰেই যিয়ে (দাসক) মুক্ত কৰে।”

قال رسول الله ﷺ «ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أُعْطِيَ بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أُعْطِيَ وَهُوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللهُ الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “তিনিজন ব্যক্তিৰ সৈতে কিয়ামতৰ দিনা আল্লাহে কথা নক'ব আৰু তেওঁলোকৰ ফালে নাচাব: (১) যি ব্যক্তিয়ে কোনো সামগ্ৰীৰ ওপৰত শপত খাই কয় যে তেওঁক ইয়াৰ বাবে অধিক দাম দিয়া হৈছিল, অথচ তেওঁ মিছলীয়া; (২) যি ব্যক্তিয়ে কোনো মুছলমান ব্যক্তিৰ সম্পত্তি আত্মসাৎ কৰিবলৈ মিছা শপত খায়; আৰু (৩) যি ব্যক্তিয়ে নিজৰ অতিৰিক্ত পানী আনক দিবলৈ মানা কৰে। আল্লাহে ক'ব: ‘আজি মই তোমাৰ পৰা মোৰ অনুগ্ৰহ ৰাখিম, যেনেকৈ তুমি সেই বস্তুৰ অতিৰিক্ত অংশ ৰাখিছিলা যিটো তোমাৰ হাতেৰে সৃষ্টি কৰা নাছিল’।”

قال رسول الله ﷺ «رَحِمَ الله عَبْدًا سَمْحًا إِذَا بَاعَ، سَمْحًا إِذَا اشْتَرَى، سَمْحًا إِذَا قَضَى، سَمْحًا إِذَا اقْتَضَى».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “আল্লাহে সেই বান্দাৰ ওপৰত দয়া কৰক যি বিক্ৰী কৰোঁতে উদাৰ, ক্ৰয় কৰোঁতে উদাৰ, ঋণ পৰিশোধ কৰোঁতে উদাৰ, আৰু ঋণ আদায় কৰোঁতে উদাৰ।”

قال رسول الله ﷺ «لا تَحَاسَدُوا، وَلا تَنَاجَشُوا، وَلا تَبَاغَضُوا، وَلا تَدَابَرُوا، وَلا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لا يَظْلِمُهُ، وَلا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا، وَأَشَارَ إِلَى صَدْرِهِ، بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ، دَمُهُ، وَمَالُهُ، وَعِرْضُهُ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “তোমালোকে ইজনে সিজনৰ প্ৰতি হিংসা নকৰিবা, মূল্য বৃদ্ধিৰ বাবে নিলামত মিছাকৈ দাম নক'বা, ইজনে সিজনক ঘৃণা নকৰিবা, ইজনে সিজনৰ পৰা মুখ ঘূৰাই নল'বা, আৰু এজনে আনজনৰ বিক্ৰীৰ ওপৰত বিক্ৰী নকৰিবা। হে আল্লাহৰ বান্দাসকল, ভাই-ভাই হৈ থাকা। এজন মুছলমান আন এজন মুছলমানৰ ভাই: তেওঁ তাৰ ওপৰত অত্যাচাৰ নকৰে, তেওঁক সহায়হীন নকৰে, আৰু তেওঁক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য নকৰে। তাক্ৱা (ঈশ্বৰভীতি) ইয়াত আছে,” আৰু তেওঁ নিজৰ বুকুৰ ফালে ইংগিত কৰিলে। “এজন ব্যক্তিৰ বাবে ইমানেই বেয়া যে তেওঁ নিজৰ মুছলমান ভায়েকক তুচ্ছ জ্ঞান কৰে। এজন মুছলমানৰ সকলো বস্তু আন এজন মুছলমানৰ বাবে হৰাম (নিষিদ্ধ): তাৰ তেজ, তাৰ সম্পত্তি, আৰু তাৰ সন্মান।”

قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعُ أَحَدُكُمْ فَضْلَ مَاءٍ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلأ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “তোমালোকৰ কোনেও যাতে নিজৰ অতিৰিক্ত পানী আনক ঘাঁহ-বনৰ পৰা বঞ্চিত কৰিবলৈ বাধা নিদিয়ে।”

قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعْ جَارٌ جَارَهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَةً فِي جِدَارِهِ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “কোনো চুবুৰীয়াই যেন নিজৰ চুবুৰীয়াক তেওঁৰ দেৱালত কাঠৰ খুঁটা পুতিবলৈ বাধা নিদিয়ে।”

قال رسول الله ﷺ «مَنْ طَالَبَ حَقًّا فَلْيَطْلُبْهُ فِي عَفَافٍ» وَافٍ، أَوْ غَيْرِ وَافٍ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছে, “যিয়েই নিজৰ অধিকাৰ দাবী কৰে, তেওঁ যেন তাক শালীনতাৰে দাবী কৰে, তেওঁ পাওক বা নাপাওক।”

الباب الثاني: فقه القضاء، نظام القضاء والإمارة في الإسلام

দ্বিতীয় অধ্যায়: বিচাৰ ব্যৱস্থাৰ ফিকহ, ইছলামত বিচাৰ আৰু প্ৰশাসন ব্যৱস্থা

قال رسول الله ﷺ «إِنِي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ بُطُونَهُمْ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ এ কৈছিল, 'নিশ্চয় মোক মানুহৰ অন্তৰ অনুসন্ধান কৰিবলৈ বা তেওঁলোকৰ পেট ফালি চাবলৈ আদেশ দিয়া হোৱa নাই'。

قال رسول الله ﷺ «رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ عَنِ النَّائِمِ حَتَّىٰ يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الْمُبْتَلَىٰ حَتَّىٰ يَبْرَأَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّىٰ يَكْبُرَ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ এ কৈছিল, 'তিনিজন ব্যক্তিৰ পৰা কলম উঠাই লোৱা হৈছে: শুই থকা ব্যক্তি সাৰ নোপোৱালৈকে, মানসিকভাৱে বিকাৰগ্ৰস্ত ব্যক্তি সুস্থ নোহোৱালৈকে, আৰু শিশু প্রাপ্তবয়স্ক নোহোৱালৈকে'。

قال رسول الله ﷺ «كَيْفَ يُقَدِّسُ اللهُ أُمَّةً لا يَأْخُذُ ضَعِيفُهَا حَقَّهُ مِنْ قَوِيِّهَا، وَهُوَ غَيْرُ مُتَعْتَعٍ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ এ কৈছিল, 'আল্লাহে কেনেকৈ এনে এটা জাতিক পৱিত্ৰ কৰিব পাৰে, য'ত এজন দুৰ্বল ব্যক্তিয়ে কোনো দ্বিধা নোহোৱাকৈ শক্তিশালীজনৰ পৰা নিজৰ অধিকাৰ আদায় কৰিব নোৱাৰে?'

الباب الثالث: أقضية الرسول صلوات الله وسلامه عليه

তৃতীয় অধ্যায়: ৰাছুল ﷺ-ৰ বিচাৰসমূহ

قال رسول الله ﷺ «مَا تَأْمُرُنِي؟.. تَأْمُرُنِي أَنْ آمُرَهُ أَنْ يَدَعَ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الفَحْلُ؟ اذْفَعْ يَدَكَ حَتَّى يَعَضَّهَا ثُمَّ انْتَزِعْهَا».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছিল, «তুমি মোক কি আদেশ দিয়া? তুমি মোক এই আদেশ দিয়া নেকি যে, মই তাক তোমাৰ মুখত তাৰ হাতখন দিবলৈ কওঁ, যাতে তুমি তাক এটা মতা উটে চোবোৱাৰ দৰে চোবাব পাৰা? বৰঞ্চ তুমি তোমাৰ হাতখন আগবঢ়াই দিয়া যাতে সি কামুৰিব পাৰে, তাৰ পিছত তুমি হাতখন টানি আনিবা।»

قال رسول الله ﷺ «مَا عَلَّمْتَهُ إِذْ كَانَ جَاهِلًا، وَلا أَطْعَمْتَهُ إِذْ كَانَ جَائِعًا».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছিল, «যেতিয়া সি অজ্ঞানী আছিল, তেতিয়া তুমি তাক শিক্ষা দিয়া নাছিলা, আৰু যেতিয়া সি ভোকাতুৰ আছিল, তেতিয়া তুমি তাক খুওৱা নাছিলা।»

قال رسول الله ﷺ «يَا زُبَيْرُ اسْقِ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ».

ৰাছুলুল্লাহ ﷺ-এ কৈছিল, «হে জুবাইৰ, (তোমাৰ মাটিত) পানী দিয়া, তাৰ পিছত পানীখিনি ৰখাই থোৱা যাতে ই আলিলৈকে উভতি যায়।»