القصيدة المُضَرِيَّة
في الصلاة على خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
قصيدة في الصلاة والسلام على النبي ﷺ، مطلعها «يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ»، جمع فيها البوصيري ألوانًا من التعداد البديع في الصلاة على النبي ﷺ بعدد الحصى والثرى وقطر الماء وورق الأشجار، وختمها بالدعاء والترضي عن الخلفاء الراشدين. وقد تلقّتها الأمة بالقبول وحُفظت في مجالس الذكر شرقًا وغربًا.
আল-কাছিদাত আল-মুদাৰিয়্যা — ইমাম শ্বৰফ আদ-দীন আল-বুছিৰি
নবী ﷺৰ ওপৰত আশীৰ্বাদ বৰ্ষণৰ এক কবিতা, যাৰ আৰম্ভণি হৈছে 'হে মোৰ প্ৰভু, মুদাৰৰ নিৰ্বাচিতজনৰ ওপৰত আপোনাৰ আশীৰ্বাদ বৰ্ষণ কৰক।' ইয়াত আল-বুছিৰিয়ে শিলগুটি, মাটি, বৰষুণৰ টোপাল আৰু গছৰ পাতৰ দৰে অসংখ্য আশীৰ্বাদৰ মহৎ বৰ্ণনা কৰিছে — আৰু সঠিক পথপ্ৰদৰ্শিত খলিফাসকলৰ প্ৰশংসা আৰু প্ৰাৰ্থনাৰে ইয়াৰ সামৰণি মাৰিছে। ইছলামী বিশ্বজুৰি স্মৰণৰ সভাত ইয়াক মৰমেৰে আবৃত্তি কৰা হয়।
يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ
وَالأَنْبِيا وَجَميعِ الرُّسْلِ مَا ذُكِرُواহে প্ৰভু, মুদাৰৰ পৰা নিৰ্বাচিতজনৰ ওপৰত আশীৰ্বাদ বৰ্ষণ কৰা, আৰু সকলো নবী আৰু ৰাছুলৰ ওপৰত, যেতিয়াই তেওঁলোকক স্মৰণ কৰা হয়।
وَصَلِّ رَبِّ عَلَى الهَادِي وَشِيْمَتِهِ
وَصَحْبِهِ مِنْ لِطَيِّ الدِّينِ قدْ نَشَرُواআৰু হে প্ৰভু, পথপ্ৰদৰ্শক আৰু তেওঁৰ মহৎ চৰিত্ৰৰ ওপৰত আশীৰ্বাদ বৰ্ষণ কৰা, লগতে তেওঁৰ সংগীসকলৰ ওপৰত যিসকলে পবিত্ৰ ধৰ্মক নিষ্ঠাৰে প্ৰচাৰ কৰিছিল।
وَجاهَدُوا مَعَهُ في اللهِ وَاجْتَهَدُوا
وهاجَرُوا ولَهُ آوَوْا وَقَدْ نَصَرُواতেওঁলোকে আল্লাহৰ পথত তেওঁৰ সৈতে সংগ্ৰাম কৰিছিল, নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল, প্ৰব্ৰজন কৰিছিল, তেওঁক আশ্ৰয় দিছিল আৰু সঁচাকৈয়ে তেওঁক সমৰ্থন কৰিছিল।
وبَيَّنُوا الْفَرْضَ وَالمَسْنُونَ وَاعْتَصَبُوا
للهِ وَاعْتَصِمُوا باللهِ وَانْتَصَرُواতেওঁলোকে বাধ্যতামূলক আৰু অনুমোদিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্পষ্ট কৰিছিল, আল্লাহৰ বাবে একত্ৰিত হৈছিল, তেওঁক দৃঢ়ভাৱে ধৰি ৰাখিছিল আৰু বিজয় লাভ কৰিছিল।
أزْكَى صَلاَةٍ وأتماها وَأَشْرَفَها
يُعِطِّرُ الكَوْنُ رَيَّا نَشْرها العَطِرُতেওঁলোকৰ ওপৰত আটাইতকৈ পবিত্ৰ, আটাইতকৈ পূৰ্ণ আৰু আটাইতকৈ মহৎ আশীৰ্বাদ বৰ্ষিত হওক, যাৰ সুগন্ধি প্ৰসাৰণে সমগ্ৰ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক সুবাসিত কৰে।
مَفْتُوقَةً بِعَبِيرِ الْمِسْكِ زَاكِيةً
مِنْ طِيبها أَرَجُ الرَّضْوَانِ يَنْتَشِرُবিশুদ্ধ কস্তুৰীৰ সুবাসেৰে ভৰা, যাৰ মধুৰতাৰ পৰা ঐশ্বৰিক আনন্দৰ সুগন্ধি চাৰিওফালে বিয়পি পৰে।
عَدَّ الْحَصَى وَالثَّرَى والرَّمْلِ يَتْبَعُهَا
نَجْمُ السَّماءِ وَنَبْتُ الأَرْضِ والمَدَرُশিলগুটি, মাটি আৰু বালিৰ সংখ্যাৰ সমান আশীৰ্বাদ, তাৰ পিছত আকাশৰ তৰাবোৰ, পৃথিৱীৰ উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ মাটিৰ ঢিলাবোৰৰ সমান।
وَعَدَّ ما حَوَتِ الأُشْجَارُ منْ وَرَقٍ
وكُلِّ حَرْفٍ غَدَا يُتْلَى وَيُستَطَرُআৰু সকলো গছৰ পাতৰ সংখ্যাৰ সমান, আৰু প্ৰতিটো আখৰৰ সমান যি পঠিত আৰু লিখিত হয়।
وَعَدَّ وَزْنَ مَثاقِيلِ الْجِبالِ كَذَا
يلِيهِ قَطْرُ جَمِيعِ الماءِ والمَطَرُআৰু পৰ্বতৰ ওজনৰ সমান, তাৰ পিছত সকলো পানী আৰু বৰষুণৰ টোপালৰ সমান।
وَالطَّيْرِ وَالوَحْشِ وَالأسْماكِ مَعْ نَعَمٍ
يَتْلُوهُمُ الجِنُّ وَالأمْلاكُ وَالبَشَرُআৰু চৰাই, বন্য জন্তু, মাছ আৰু পশুধনৰ সংখ্যাৰ সমান, তাৰ পিছত জিন, ফেৰিস্তা আৰু মানুহৰ সমান।
والذَّرُّ والنَّمْلُ معَ جَمْعِ الحُبُوبِ كَذَا
والشَّعْرُ والصُّوفُ والأَرْياشُ والوَبَرُআৰু অণু আৰু পৰুৱাৰ সংখ্যাৰ সমান, লগতে সকলো শস্য, আৰু চুলি, ঊণ, পাখি আৰু উটৰ নোমৰ সমান।
وما أحاطَ بهِ العِلْمُ المُحِيطُ وَما
جَرَى بهِ القَلَمُ المَأمُونُ وَالقَدَرُআৰু সৰ্বব্যাপী জ্ঞানে যিমান বুজি পাইছে, আৰু বিশ্বাসী কলমে যিমান লিখিছে, আৰু নিয়তিয়ে যিমান নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, তাৰ সকলোৰে সমান।
وعَدَّ نَعْمَائِكَ اللاتِي مَنَنْتَ بِهَا
عَلَى الخلائِقِ مُذْ كانُوا وَمُذْ حُشِرُواআৰু আপোনাৰ আশীৰ্বাদৰ সংখ্যাৰ সমান যিবোৰ আপুনি সকলো সৃষ্টিৰ ওপৰত বৰ্ষণ কৰিছে, তেওঁলোকৰ অস্তিত্বৰ আৰম্ভণিৰ পৰা পুনৰুত্থানলৈকে।
وعَدَّ مِقْدَارِهِ السَّامِي الَّذي شَرُفَتْ
بهِ النَّبِيُّونَ والأمْلاكُ وافْتَخَرُواআৰু তেওঁৰ উচ্চ মৰ্যাদাৰ সমান, যাৰ দ্বাৰা নবীসকল আৰু ফেৰিস্তাসকল সন্মানিত হৈছিল আৰু গৌৰৱ কৰিছিল।
وعَدَّ ما كانَ في الأكْوانِ يا سَنَدِي
وما يَكُونُ إلَى أنْ تُبْعَثَ الصُّوَرُআৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত যিমান বিদ্যমান আছিল, হে মোৰ আশ্ৰয়, আৰু সকলো ৰূপৰ পুনৰুত্থান নোহোৱালৈকে যিমান বিদ্যমান থাকিব, তাৰ সকলোৰে সমান।
في كُلِّ طَرْفَةِ عَيْنٍ يَطْرِفُونَ بِها
أهْلُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ أوْ يَذَرُআকাশ আৰু পৃথিৱীৰ বাসিন্দাসকলে যি চকুৰ পচাৰত চায় বা চকু আঁতৰাই লয়, তাৰ প্ৰতিটো চকুৰ পচাৰত।
مِلْءُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ مَعْ جَبَلٍ
والْفَرْشِ والعَرْشِ والكُرْسِي وَما حَصَرُواআকাশ আৰু পৃথিৱী ভৰি উঠক, লগতে পৰ্বত, পৃথিৱীৰ বিস্তৃতি, আৰ্শ, কুৰ্ছি আৰু সেইবোৰে সামৰি লোৱা সকলোৰে সৈতে।
ما أَعْدَمَ اللهُ مَوْجُوداً وَأَوْجَدَ
مَعْدُوماً صَلاَة دَوَاماً لَيْسَ تَنْحَصِرُযিমান দিনলৈকে আল্লাহে বিদ্যমান বস্তুক ধ্বংস কৰা নাই আৰু অস্তিত্বহীন বস্তুক অস্তিত্বলৈ অনা নাই, এই আশীৰ্বাদসমূহ নিৰন্তৰ আৰু অসীম হওক।
تَسْتَغْرِقُ العدَّ مَعْ جَمعِ الدُّهورِ كَمَا
يُحِيطُ بالحَدِّ لا تُبْقِي ولا تَذَرُএই আশীৰ্বাদসমূহে যুগ যুগ ধৰি সকলো গণনা সামৰি লয়, যেনেকৈ সেইবোৰে সকলো সীমা আৱৰি ধৰে, একো বাদ নিদিয়ে।
لا غايَةً وَانتِهَاءً يَا عَظِيمُ لَها
ولا لَهُم أمَدٌ يُقْضَى وَيُنْتَظَرُহে মহান সত্তা, এই আশীৰ্বাদসমূহৰ কোনো সীমা বা অন্ত নাই, আৰু সেইবোৰৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট সময়সীমাও নাই যি পূৰণ কৰিব পাৰি বা অপেক্ষা কৰিব পাৰি।
مَعَ السَّلامِ كَمَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
رَبَا وضاعَفَها والفَضْلُ مُنْتَشِرُতেওঁৰ ওপৰত শান্তি বৰ্ষিত হওক, যিকোনো গণনাৰ অতীতত গুণিত আৰু বৃদ্ধি হওক, কিয়নো তেওঁৰ অসীম অনুগ্ৰহ সদায় ব্যাপক।
وَعَدَّ أَضْعَافِ مَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
مَعْ ضِعْفِ أَضْعافِهِ يَا مَنْ لَهُ الْقَدَرُআৰু এই শান্তি অসংখ্য গুণিতকৰ দ্বাৰা গুণিত হওক, আৰু তাৰ পিছত পুনৰ দুগুণ হওক, হে আপুনি যি সকলো শক্তি আৰু নিয়তিৰ অধিকাৰী।
كَمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى سَيِّدِي وكَمَا
أمَرْتَنا أنْ نُصَلِّي أنْتَ مُقْتَدِرُহে মোৰ প্ৰভু, আপুনি যেনেকৈ ভাল পায় আৰু সন্তুষ্ট হয়, তেনেকৈয়ে এইটো প্ৰদান কৰক, আৰু আপুনি আমাক যেনেকৈ আশীৰ্বাদ বিচাৰিবলৈ আদেশ দিছিল, কিয়নো আপুনি সঁচাকৈয়ে সৰ্বশক্তিমান।
وَكُلُّ ذلِكَ مَضْرُوبٌ بِحَقِّكَ في
أنْفاسِ خَلْقِكَ إنْ قَلُّوا وَإنْ كَثُرُواআপোনাৰ অধিকাৰৰ দ্বাৰা, আপোনাৰ সৃষ্টিৰ উশাহৰ সংখ্যাৰ দ্বাৰা এই সকলোবোৰ গুণিত হওক, সিহঁত কম হওক বা বেছি হওক।
يَارَبِّ واغْفِرْ لِتَالِيها وسامِعِها
وَالمُرْسَلِينَ جَمِيعاً أَيْنَمَا حَضَرُواহে প্ৰভু, এই কবিতা পাঠ কৰোঁতাজনক আৰু ইয়াক শুনোঁতাজনক ক্ষমা কৰা, আৰু সকলো ৰাছুলক য'তেই তেওঁলোক উপস্থিত নাথাকক কিয়।
وَوَالِدينَا وأَهْلِينا وَجِيرَانِنَا
وَكُلُّنا سَيِّدِي لِلْعَفْوِ مُفْتَقِرُআৰু আমাৰ পিতৃ-মাতৃ, আমাৰ পৰিয়াল আৰু আমাৰ চুবুৰীয়াসকলক ক্ষমা কৰা, কিয়নো হে মোৰ প্ৰভু, আমি সকলোৱে আপোনাৰ ক্ষমাৰ অতিশয় প্ৰয়োজনত আছো।
وقَدْ أَتَتْ بِذُنُوبٍ لاَ عِدَادَ لَها
لكِنْ عَفْوَكَ لا يُبْقى ولا يَذَرُযদিও আমি অগণন পাপ লৈ আহিছো, আপোনাৰ অসীম ক্ষমাই একো অস্পৰ্শিত নাৰাখে আৰু কোনো ভুল এৰি নিদিয়ে।
والهَمُّ عَنْ كُلِّ ما أَبْغِيهِ أَشْمَلَنِي
وقَدْ أَتَى خاضِعاً وَالقَلْبُ مُنْكَسِرٌমই বিচৰা সকলোবোৰৰ চিন্তাই মোক আৱৰি ধৰিছে, আৰু মই আপোনাৰ ওচৰত বিনম্ৰভাৱে ভগ্ন হৃদয়েৰে আহিছো।
أَرْجُوكَ يَا رَبِّ في الدَّارَيْنِ تَرْحَمُنا
بِجَاهِ مَنْ فِي يَدَيْهِ سَبَّحَ الحَجَرُমই আপোনাক কাকূতি কৰিছো, হে প্ৰভু, এই পৃথিৱী আৰু পৰকাল উভয়তে আমাৰ ওপৰত দয়া কৰিবলৈ, তেওঁৰ সন্মানৰ খাতিৰত যাৰ হাতত শিলটোৱেও আল্লাহৰ মহিমা গাইছিল।
يَا رَبِّ أَعْظِمْ لَنا أجْراً وَمَغْفِرَةً
لأَنَّ جُودَكَ بَحْرٌ لَيْسَ يَنْحَصِرُহে প্ৰভু, আমাক অপৰিসীম পুৰস্কাৰ আৰু ক্ষমা প্ৰদান কৰা, কিয়নো আপোনাৰ উদাৰতা এক অসীম সাগৰ যাৰ কোনো সীমা নাই।
وكُنْ لَطِيفاً بِنَا في كلِّ نَازِلَةٍ
لُطْفاً جَمِيلاً بهِ الأهْوَالُ تَنْحَسِرُআৰু প্ৰতিটো বিপদত আমাৰ প্ৰতি কোমল হওক, এনে এক সুন্দৰ কোমলতাৰে যাৰ দ্বাৰা সকলো ভয় আৰু দুৰ্যোগ আঁতৰি যায়।
بالمُصْطَفَى المُجْتَبَى خَيْرِ الأنامِ ومَنْ
جَلاَلَةً نَزَلَتْ في مَدْحِهِ السُّوَرُএইটো আল-মুস্তফা, নিৰ্বাচিতজন, মানৱজাতিৰ শ্ৰেষ্ঠজনৰ সন্মানৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হওক, যাৰ মহিমাৰ প্ৰশংসাত কোৰআনৰ সম্পূৰ্ণ অধ্যায়সমূহ অৱতীৰ্ণ হৈছিল।
ثُمَّ الصَّلاَةُ عَلَى المُخَتارِ ما طَلَعَتْ
شَمْسُ النَّهارِ وما قَدْ شَعْشَعَ الْقَمَرُতাৰ পিছত নিৰ্বাচিতজনৰ ওপৰত আশীৰ্বাদ বৰ্ষিত হওক যিমান দিনলৈকে সূৰ্য্য প্ৰতিদিনে উদয় হয় আৰু চন্দ্ৰ উজ্জ্বলভাৱে জিলিকি থাকে।
ثُمَّ الرِّضَا عَنْ أبي بَكْرٍ خَلِيفَتِهِ
مَنْ قَامَ مِنْ بَعْدِهِ لِلدِّينِ يَنْتَصِرُতাৰ পিছত আল্লাহ আবু বকৰৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হওক, তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী, যিজনে তেওঁৰ পিছত ধৰ্মক ধৰি ৰাখিবলৈ আৰু সমৰ্থন কৰিবলৈ উঠিছিল।
وَعَنْ أَبِي حَفْصٍ الفَارُوقِ صاحِبِهِ
مَنْ قَوْلُهُ الْفَصْلُ في أحْكامِهِ عُمَرُআৰু আল্লাহ আবু হাফছ আল-ফাৰুক, তেওঁৰ সংগী উমৰৰ ওপৰত সন্তুষ্ট হওক, যাৰ কথা তেওঁৰ বিচাৰত নিৰ্ণায়ক আছিল।
وَجُدْ لِعُثْمَانَ ذِي النورَيْنِ مَنْ كَمُلَتْ
لَهُ المَحَاسِنُ في الدَّارَيْنِ والظَّفَرُআৰু উছমান ধুন-নুৰাইনৰ প্ৰতি উদাৰ হওক, যাৰ বাবে দুয়োখন জগতত সিদ্ধতা পূৰ্ণ হৈছিল, আৰু যিজনে বিজয় লাভ কৰিছিল।
كَذَا عَلِيٌّ مَعَ ابْنَيْهِ، وَأُمِّهِمَا
أَهْلِ العَبَاءِ، كَمَا قَدْ جَاءَنَا الخَبَرُএকেদৰে, আলী, তেওঁৰ দুজন পুত্ৰ আৰু তেওঁলোকৰ মাতৃৰ সৈতে—আবাৰ লোকসকল—যেনেকৈ আমাৰ ওচৰত পৰম্পৰা আহিছে।
كَذَا خَدِيجَةُ الكُبْرَى الَّتِي بَذَلَتْ
أَمْوَالَهَا لِرَسُولِ اللهِ يَنْتَصِرُএকেদৰে, মহান খাদিজা, যিগৰাকীয়ে নিজৰ ধন-সম্পত্তি প্ৰদান কৰিছিল যাতে আল্লাহৰ ৰাছুল সমৰ্থিত হয় আৰু বিজয় লাভ কৰে।
وَالطَّاهِرَاتُ نِسَاءُ المُصْطَفَى، وَكَذَا
بَنَاتُهُ، وَبَنُوهُ، كُلَّمَا ذُكِرُواআৰু মনোনীত নবীৰ পৱিত্ৰ পত্নীসকল; একেদৰে তেওঁৰ কন্যা আৰু পুত্ৰসকল, যেতিয়াই তেওঁলোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।
سَعدٌ سَعِيدُ بنُ عَوْفٍ طَلْحَةٌ وَأَبُو
عُبَيْدَةَ وَزُبَيْرٌ سادَةٌ غُرَرٌআৰু ছাদ, ছাইদ ইবনে আউফ, তালহা, আবু উবাইদাহ, আৰু জুবাইৰ, সকলো মহৎ আৰু বিশিষ্ট নেতা।
وَالآلِ وَالصَّحْبِ والاتْبَاعِ فاطِمَةٌ
ما حَنَّ لَيْلُ الدَّيَاجِي أَوْ بَدَا السَّحَرُআৰু পৰিয়াল, সংগীসকল, আৰু অনুগামীসকলৰ ওপৰত, ফাতিমাসহ, যিমান দিনলৈকে আন্ধাৰ ৰাতিয়ে পুৱাৰ বাবে অপেক্ষা কৰে বা পুৱাৰ আগৰ পোহৰ দেখা যায়।