G'oyibga imon

Dunyo faqat bizning cheklangan sezgilarimiz bilan idrok etadigan narsalardan iborat emas; haqiqat shohobi olamdan ham kengroqdir. Ruh — bizning hayotimiz siridir — uning tabiatini sezgilarimiz orqali to‘liq anglashga qodir emasmiz, ammo uning mavjudligiga ishonavmiz. Shunday qilib, g'oyibga imon moddiy olam ortidagi haqiqatlarga ishonish bo‘lib, u Allohning haq so‘zi ustiga tayangan holda yuqori darajadagi ishonchdir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizning onglarimiz yetmaydigan narsalarni bizga xabar qilgan; bularni U o‘z rasmlari orqali — bizning shaxsiyatimizdan tashqaridan kelgan vahiylar orqali — qilib bergan. Bu ilohiy xabarlar turli yo‘llar bilan yetkazildi; eng yuksagi — farishtalarning tanlangan rasullarga yuborilishi bo‘lib, ularning vazifasi shariatni etkazish edi; shu tariqa biz moddaning cheklanishidan chiqib, Allohni bilish va oxirat uchun amaliyotga yo‘naltirilamiz.

Axloqiy fazilatlar faqat e'tiqodga asoslanganda barqaror bo‘ladi; Alloh uni sirtda ham, oshkora ham ko‘rib turganini bilgan mo‘mingina yaxshilikni tutadi va yomonlikdan tiyiladi, maqtov bo‘lsa ham, bo‘lmasa ham. Faqat moddiy sabablar bilan harakat qilgan kishi esa shaxsiy manfaatlarining quliga aylanadi va ruhiy yuksalish hamda oliy axloqiy qadriyatlarni yo‘qotadi.

Xulosa qilib aytganda, g'oyibga imon tabiat qonunlari bilan qarama-qarshi emas; Alloh sabablar va oqibatlarni yaratgan Zotdir. Ba'zilar ilm bilan ba'zi g'oyibiy holatlar o‘rtasida ziddiyat bor deb o‘ylaydi, lekin bu aslida tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo prognozi g'oyibni bilish emas, balki Allohning tabiatdagi sunnatlarini kuzatib chiqishdir — xuddi kimdir pochta kelishini taxmin qilib aytgandek, bu ilmiy tahlildir.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.