İki şəhadət

Şəhadət İslamın qapısıdır; o ifadədir: «La ilahə illəllah, Məhəmməd ﷺ Allahın elçisidir». Bu, yalnız Allahın haqq məbud olduğunu, Ondan başqa heç kəsin ibadətə layiq olmadığını və Məhəmmədin ﷺ Onun qul və elçisi, peyğəmbərlərin sonuncusu olduğunu bildirməklə eynidir.

İki şəhadət İslamda ilk qapıdır; bu, dil ilə etiraf və ürəklə təsdiqdir ki, «Allahdan başqa ibadətə layiq yoxdur və Məhəmməd ﷺ Onun elçisidir». Bu etiraf sadəcə danışılmış sözlər deyil, müsəlmanın Allaha yalnız Ona məxsus ibadətdə və itaətdə təvazö göstərməsini öhdəsinə götürdüyü bir əhddir; eyni zamanda ruhi olaraq insanın fayda və zərər umaraq batil məbudlardan əl çəkməsidir.

Tövhidin mənası insanın Allahın hökmündə və şəriətində Ondan başqasını Ona şərik qoşmamağını tələb edir. Necə ki, Allah hər şeyin yaradıcısı və bu kainatın sahibi olduğu kimi, yalnız O ibadətə layiqdir. Bu tələb o deməkdir ki, bəndə bütün hallarda qəlbini Allaha həsr etməli, O'nun sevgisini hər şeydən üstün tutmalı, qorxusunu və ümüdünü yalnız Ona bağlamalıdır; çünki gerçəkdə nə fayda verən, nə də zərər yetirən yalnız Odur, tək və xübsizdir.

İslam yalnız nəzəri etiqadla məhdudlaşmır, o, insanın davranışı və əməliylə də əlaqəlidir. Müsəlmanda ibadət Allaha üz tutmaq niyyəti ilə edilən faydalı hərəkətlərin hamısını əhatə edir; vaciblərin yerinə yetirilməsindən başlayaraq torpağın xeyir ilə abadlaşdırılmasına qədər. Bu yol müsəlmanın bütün həyatını uca məqsədə — Yaradanını razı salmağa və Onun əmrincə yaşamağa yönəldir, eləcə də Allahın bu dünyada qoyduğu halal və məqbul vasitələrdən istifadə etməyə yardım edir.

الشهادة هي بوابة الإسلام، وهي قول: «لا إله إلا الله محمد رسول الله». تعني أنه لا معبود بحق إلا الله وحده لا شريك له، وأن محمدًا صلى الله عليه وسلم عبده ورسوله وخاتم النبيين.

الشهادتان هما الباب الأول لدخول الإسلام، وهما إقرار بلسان المؤمن وتصديق بقلبه بأن لا إله إلا الله، وأن محمداً ﷺ هو رسوله. وهذا الإقرار ليس مجرد كلمات عابرة، بل هو ميثاق يلتزم فيه المسلم بتوحيد الله وحده في عبادته وطاعته، ونبذ كل ما سواه من المعبودات الباطلة التي قد تتوهم النفوس فيها النفع أو الضر.

إن معنى التوحيد يقتضي ألا يشرك الإنسان مع الله أحداً في سلطانه أو تشريعه. فكما أن الله هو الخالق لكل شيء والمالك لهذا الكون، فإنه وحده المستحق للعبادة. ومن لوازمه أن يخلص العبد قلبه لله في كل شؤونه، فيجعل حبه لربه فوق كل حب، ويجعل خوفه ورجاءه معلقاً به وحده، موقناً أنه لا نافع ولا ضار في الحقيقة إلا هو سبحانه.

لا يقف الإسلام عند حدود العقيدة النظرية، بل يمتد ليشمل سلوك الإنسان وعمله. فالعبادة عند المسلم تتسع لتشمل كل تصرف نافع يقوم به ابتغاء وجه الله، بدءاً من أداء الفرائض وصولاً إلى عمارة الأرض بالخير. إن هذا النهج يجعل حياة المؤمن كلها موجهة نحو الغاية العظمى، وهي إرضاء خالقه والعمل وفق أمره، مستعيناً بالوسائل المشروعة التي جعلها الله في هذا الكون.