İslam nədir?

İslam, təvhid və sülh dinidir; yalnız Allaha ibadət etməyi, bütün elçilərə inanmağı, saleh əməl etməyi və gözəl əxlaqı çağırır. “İslam” sözü Allaha təslim olmaq, Onun əmrinə məhəbbət və riza ilə boyun əymək deməkdir.

İslam təkcə məhdudiyyətlərdən ibarət deyil, o, insanın həyatı üçün bir yol xəritəsidir; o, insanı cari istəklərlə və gələcək nəticələrlə tarazlaşdırır. Məsələn, imtahana hazırlaşmaq üçün dünyanın əyləncələrindən əl çəkən şagird kimi, müsəlman da anlayır ki, dünya keçid yeridir və görünən həvəslər axirətdə daim olan ləzzət qarşısında heçdir. Bu, həqiqəti və batili, xeyiri və ziyanı ayırd edən fitri ağıldır ki, insanı yüksəlişə aparır.

İnsan təbiətən azadlığa meyildir və məhdudiyyətləri rədd edir, amma İslam bizi öyrədir ki, sərbəstlik heç bir qayda olmadan toplumun xaosa çevrilməsinə səbəb olar; ağıl özü məhdudiyyətlidir, mədəniyyət məhduddur, ədalət məhduddur. Buna görə də dini öhdəlik bəzən ruh üçün dağın zirvəsinə qalxmaq qədər çətin gəlir, çünki insanın nəfsi meyilliyə daha yaxındır; lakin bu səbrə əməl edən kəs imanın şirinliyini tapar, elə bil xəstə ağır pəhrizdən sonra sağalmaq zövqünü dadır.

Dinin həqiqəti bir olan Allahın varlığına inanmaqdır — kainatın yaradıcı sahibi, daxili niyyətləri bilən, insanı gizli və açıq halda görən. Bu inam mömini yaxşı əxlaqa sövq edir; iman təkcə şəhadət sözlərini demək deyil, eyni zamanda torpağı tikib-yaratmaq və nəfsi paklamaqdır. Müsəlman Allaha elə ibadət edir ki, sanki Onu görür; əgər görmürsə, Əminliklə bilir ki, Allah onu görür; beləliklə onun davranışı səmimiyyətinin və imanın dürüstlüyünün şəhadətidir.

İslam təvhidə, əmələ və gerçəkçiliyə çağırışdır; Allah bizi səhvsiz mələklər və düşüncəsiz heyvanlar kimi yaratmayıb, əksinə ağıl və iradə verib ki, öz yolumuzu seçək. Möminin məqsədi Allahın rızasını qazanmaqdır; bu məqsədə namazla, orucla, zəkatla və hacətlə kömək olunur — namaz onu Rəbbilə birləşdirir, oruc nəfsini tərbiyələndirir, zəkat həmrəylik yaradır, həcc isə müsəlmanları xeyir işlərə toplamış olur. Bu, dünyanı abadlaşdırmaqla axirət üçün də hazırlığı birləşdirən balanslı bir yoludur.

الإسلام دين التوحيد والسلام، يدعو إلى عبادة الله وحده، والإيمان برسله جميعًا، والعمل الصالح، ومكارم الأخلاق. كلمة «إسلام» تعني الاستسلام لله والانقياد لأمره بمحبة ورضا.

الإسلام ليس مجرد قيود، بل هو منهج حياة يضبط سعي الإنسان بين الرغبات العاجلة والنتائج المؤجلة. مثل التلميذ الذي يترك لهو الدنيا ليستعد للامتحان، يدرك المسلم أن الدنيا دار ممر، وأن ما نراه من شهوات ولذات عابرة لا تساوي شيئاً أمام اللذة الدائمة في الآخرة. إنها فطرة العقل التي تفرق بين الحق والباطل، وبين النافع والضار، لترتقي بالإنسان نحو السمو والرفعة.

الإنسان بطبعه يميل إلى الحرية ويرفض القيود، لكن الإسلام يعلمنا أن الحرية المطلقة دون ضابط تحول المجتمع إلى فوضى، فالعقل نفسه قيد، والحضارة قيد، والعدالة قيد. لذا، كان التكليف بالدين ثقيلاً على النفس كصعود الجبل، لأن النفس طبعت على الميل للمنحدر، لكن من يمارس هذا الصبر يجد حلاوة الإيمان، تماماً كما يجد المريض عافيته بعد حمية مؤلمة عن أطايب الطعام.

حقيقة الدين هي الاعتقاد بوجود إله واحد، خالق للكون، مطلع على السرائر، يرى الإنسان في خلوته وجلوته. هذا الاعتقاد يدفع المؤمن للالتزام بمكارم الأخلاق، فالإيمان ليس مجرد نطق بالشهادتين، بل هو عمارة للأرض وتزكية للنفس. إن المسلم يعبد الله كأنه يراه، فإن لم يكن يراه، فإنه يعلم يقيناً أن الله يراه، فيغدو سلوكه شاهداً على إخلاصه وصدق إيمانه.

الإسلام دعوة للتوحيد والعمل والواقعية، فالله لم يخلقنا ملائكة لا يخطئون، ولا بهائم لا تعقل، بل منحنا عقلاً وإرادة لنختار طريقنا. إن غاية المؤمن هي نيل رضوان الله، مستعيناً بالعبادات التي تنظم حياته، من صلاة تصله بربه، وصيام يهذب نفسه، وزكاة تحقق التكافل، وحج يجمع المسلمين على الخير. إنه منهج متوازن يجمع بين إعمار الدنيا والعمل للآخرة.