Malaikalarga imon
Musulmonlar malaikalarga — Allohning yaratgan makhluqotlaridan biri deb iymon keltiradilar; ularni butunlay itoatga va doimiy tasbihga istisno qilib tanlagan.
Ular nuroniy mavjudotlar bo‘lib, asl holatlarida odamlarga ko‘rinmaydilar, biroq Alloh zarurat tug‘ilganda ularga moddiy shakllarni olish qobiliyatini bergan, masalan ular payg‘ambarlarni ziyorat qilganlarida shunday bo‘lgan.
Ularning vazifalari turlicha: Allohning amrlarini bajarish, vahyni yetkazish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, mo‘minlarni himoya qilish va ularni mustahkamlash.
Jinnlar esa Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir makhluqotdir; ular ham mas‘ul va hisob-kitob qilinadigan mavjudotlardir, xuddi insonlar singari iymonli va gunohkorlarga bo‘linadi. Biz ularni asl qiyofalarida ko‘rmaymiz, lekin ular bizni ko‘radi — shu sababli ularni idrok etishdagi farqlar tushunarli. Ular gaibni bilmaydilar, hayotlari Allohning olamdagi sunnatlariga bo‘ysunadi va Allohning ijozatisiz ularda zarar yetkazish yoki foyda keltirish qudrati yo‘q.
Shaytonlar jinnlarning kufr qilganlaridir; ularni Iblis insonlarga qarshi chiqarib, ularni vasvasa va aldamchilik yo‘liga yo‘naltiradi. Ularning kuchi asosan vasvasalash va yomonlikni go‘zal ko‘rsatish bilan cheklanadi; ular bandalarga majburiy hukm o‘rnatolmaydi. Alloh zikriga yopishgan va o‘z yo‘lida doimo sobit turadigan mo‘min ularning hiylalardan panoh topadi, ammo nafsiga ergashib va Robbini unutgan odam ularning tarmog‘iga tushadi.
Malaikalarga va jinnlarga imon hamda bu g‘aybiy olamning mavjudligiga qat’iy e’tiqod mo‘minning qalbida Allohni ulug‘lashni kuchaytiradi. Inson o‘z harakatlarini kuzatib, so‘zlarini yozib boruvchi malaikalar borligini bilsa, bu uni rosiyda va oshkora Alloh nazoratida ekanligini eslatadi; shaytonning vasvasalaridan Allohga najot so‘rashga yo‘naltiradi — natijada axloqiy jihat mustahkamlanib, ibodat va itoatga undaydi hamda gunohlardan tiyilishga olib keladi, Allohning mukofoti va rahmatiga umid bilan.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.