القسم السادس: الآداب والأخلاق

Ikaunom nga Bahin: Mga Pamatasan ug Moralidad

الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز

Unang Kapitulo: Ang Kinabuhi sa Propeta, ang Iyang mga Hiyas ug ang mga Milagro

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «O Anjashah, hinay-hinay sa pagmaneho uban sa mga babaye (nga sama sa mga sudlanan nga bildo).»

الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال

Ikaduhang Kapitulo: Mga Hiyas sa mga Propeta, mga Sahabah, ug mga Buhat

قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Ang labing gihigugma nga mga buhat ngadto kang Allah mao ang pag-ampo sa hustong oras niini, unya ang pagkamabination sa mga ginikanan, unya ang Jihad sa dalan ni Allah."

قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Ang labing maayo nga balay sa mga Muslim mao ang balay diin ang usa ka ilo gitratar og maayo, ug ang labing daotan nga balay sa mga Muslim mao ang balay diin ang usa ka ilo gitratar og daotan. Ako ug ang tig-atiman sa ilo magkauban sa Jannah (Paraiso) nga ingon niini."

قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Ang maayong mga buhat manalipod batok sa daotang mga kapalaran."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Bisan kinsa nga magtudlo sa kaayohan makadawat og ganti nga sama sa ganti sa nagbuhat niini."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Bisan kinsa nga magpasiugda og maayong Sunnah (praktis) sa Islam makadawat sa ganti niini ug sa ganti sa tanan nga magbuhat niini human niya, nga walay pagkunhod sa ilang mga ganti. Ug bisan kinsa nga magpasiugda og daotang Sunnah sa Islam magpas-an sa sala niini ug sa sala sa tanan nga magbuhat niini human niya, nga walay pagkunhod sa ilang mga sala."

الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق

Ikaupat nga Kapitulo: Pamatasan, Moralidad, ug mga Pagpahinumdom

«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».

«Pagbantay sa pag-ampo sa gidaogdaog, kay walay babag tali niini ug sa Allah.»

قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Paglikay sa inhustisya, kay ang inhustisya maoy kangitngit sa Adlaw sa Pagkabanhaw. Ug paglikay sa kahakog, kay ang kahakog nakaguba sa mga nauna kaninyo, nagtukmod kanila sa pag-ula sa ilang mga dugo ug paghimo nga legal sa ilang mga gidili.»

قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Ang labing bug-at nga butang sa timbangan sa usa ka mu'min mao ang maayong pamatasan. Sa pagkatinuod, gidumtan sa Allah ang bastos, ang nagpakabastos, ug ang malaw-ay.»

قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Higugmaa ang imong hinigugma sa kasarangan, kay basin mahimo siyang imong kaaway sa usa ka adlaw. Ug dumti ang imong kaaway sa kasarangan, kay basin mahimo siyang imong hinigugma sa usa ka adlaw.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Kon higugmaon sa Allah ang usa ka ulipon, iya kining panalipdan gikan sa mga butang sa kalibutan, sama sa pagpanalipod sa usa kaninyo sa iyang masakiton gikan sa tubig.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Kon higugmaon sa Allah ang usa ka ulipon, manawag Siya kang Jibril ug moingon, 'Sa pagkatinuod, gihigugma sa Allah si kinsa-kinsa, busa higugmaa siya.' Unya higugmaon siya ni Jibril. Unya manawag si Jibril sa mga lumulupyo sa kalangitan ug moingon, 'Sa pagkatinuod, gihigugma sa Allah si kinsa-kinsa, busa higugmaa siya.' Unya higugmaon siya sa mga lumulupyo sa kalangitan. Unya ibutang ang pagdawat kaniya sa yuta.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Kon buot sa Allah ang kaayohan alang sa usa ka ulipon, iya kining himoon nga tam-is (ang iyang katapusan). Gipangutana, 'Giunsa Niya paghimo nga tam-is?' Siya miingon, 'Iya siyang hatagan og maayong buhat sa dili pa siya mamatay, unya kuhaon Niya ang iyang kalag samtang nagbuhat niini.'»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Kon buot sa Allah ang kaayohan alang sa Iyang ulipon, iya kining paspasan sa silot dinhi sa kalibutan. Ug kon buot sa Allah ang kadaotan alang sa Iyang ulipon, iya kining pasagdan sa iyang sala, hangtod nga iyang hingpit nga bayran kini sa Adlaw sa Pagkabanhaw.»

قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Upat ka butang, kon anaa kanimo, unya dili ka na mabalaka sa nawala kanimo sa kalibutan: ang pagkamatinud-anon sa pagsulti, ang pagtuman sa amanah (pagsalig), ang maayong pamatasan, ug ang kaputli sa pagkaon.»

قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Pagpakawala sa kalibutanong mga butang, higugmaon ka sa Allah. Ug pagpakawala sa mga butang nga anaa sa mga kamot sa mga tawo, higugmaon ka sa mga tawo.»

قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Ipakaylap ang salam, paghatag og pagkaon, sumpayi ang mga relasyon sa pamilya, ug pagbarog sa gabii samtang ang mga tawo nangatulog, ug mosulod ka sa Jannah sa kalinaw.»

قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Dili ba nako kamo sultihan sa mas maayo pa kay sa ang-ang sa pagpuasa, pag-ampo, ug paghatag og sadaqah? Ang pagpasig-uli sa maayong relasyon tali sa mga tawo. Kay ang pagguba sa relasyon tali sa mga tawo maoy makapawala (sa mga ganti).»

قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Dili ba nako kamo sultihan kon kinsa ang labing maayo kaninyo ug kinsa ang labing daotan kaninyo? Ang labing maayo kaninyo mao kadtong gilauman ang iyang kaayo ug luwas gikan sa iyang kadaotan. Ug ang labing daotan kaninyo mao kadtong dili gilauman ang iyang kaayo ug dili luwas gikan sa iyang kadaotan.»

قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Ang pagkamatarong mao ang maayong pamatasan. Ug ang sala mao ang butang nga naghasol sa imong dughan ug gidumtan mo nga mahibaw-an kini sa mga tawo.»

قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Ang kaulaw maoy kaayohan sa tanan.»

قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: «Ang mga maluluy-on kaluy-an sa Ar-Rahman, ang Labing Bulahan ug Labing Hataas. Kaluy-i ninyo ang anaa sa yuta, kaluy-an kamo sa anaa sa kalangitan.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang gipangayoan og tambag kasaligan.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang usa ka mu'min (magtutuo) ngadto sa laing mu'min sama sa usa ka gambalay, ang usa ka bahin nagpalig-on sa lain.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang usa ka Muslim igsoon sa laing Muslim, dili niya kini pasipad-an ug dili niya kini biyaan (sa kalisdanan), ug si bisan kinsa nga motabang sa panginahanglan sa iyang igsoon, si Allah motabang sa iyang panginahanglan, ug si bisan kinsa nga magpahupay sa kalisdanan sa usa ka Muslim, si Allah magpahupay sa iyang kalisdanan gikan sa mga kalisdanan sa Adlaw sa Pagkabanhaw, ug si bisan kinsa nga motabon sa sayop sa usa ka Muslim, si Allah motabon sa iyang sayop sa Adlaw sa Pagkabanhaw.»

قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang tinuod nga Muslim mao kadtong luwas ang ubang mga Muslim gikan sa iyang dila ug sa iyang kamot.»

قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang mu'min (magtutuo) nga nakig-uban sa mga tawo ug nagpailub sa ilang mga kadaot mas dako og ganti kaysa sa mu'min nga dili makig-uban sa mga tawo ug dili magpailub sa ilang mga kadaot.»

قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang mu'min (magtutuo) mahigalaon ug gihigalaan, ug walay kaayohan sa usa ka tawo nga dili mahigalaon ug dili gihigalaan.»

قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang imong inahan, unya ang imong inahan, unya ang imong inahan, unya ang imong amahan, unya ang labing suod ug sunod nga labing suod.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, ang usa ka tawo makab-ot pinaagi sa iyang maayong pamatasan ang ang-ang sa usa ka tawo nga nag-ampo sa tibuok gabii ug nagpuasa sa tibuok adlaw.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, ang kamatuoran nagtultol ngadto sa pagkamatarong, ug ang pagkamatarong nagtultol ngadto sa Jannah (Paraiso), ug ang usa ka tawo magpadayon sa pagsulti sa kamatuoran hangtod nga siya isulat ni Allah ingon nga usa ka tinuod nga matinud-anon (Siddiq), ug sa pagkatinuod, ang pagpamakak nagtultol ngadto sa pagkadautan, ug ang pagkadautan nagtultol ngadto sa Kalayo (Impiyerno), ug ang usa ka tawo magpadayon sa pagpamakak hangtod nga siya isulat ni Allah ingon nga usa ka bakakon.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, aduna kay duha ka kinaiya nga gihigugma ni Allah ang Labing Hataas: ang pagkamapailubon ug ang kalumo (o paghinay-hinay).»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, ang labing gihigugma nako kaninyo mao ang labing maayo og pamatasan.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, ang pipila ka matang sa pagpamulong (o pagpahayag) usa ka salamangka.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, ang pipila ka balak adunay kaalam.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, dili ninyo matubag ang tanang panginahanglan sa mga tawo pinaagi sa inyong mga bahandi, apan mahimo ninyo silang tubagon pinaagi sa malipayong nawong ug maayong pamatasan.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, ang mga tawo sama sa usa ka gatos ka kamelyo; halos dili ka makakita og usa nga angayan sakyan.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Sa pagkatinuod, gipadala ako aron sa paghingpit sa halangdon nga mga pamatasan.»

قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Pagbantay kamo sa pagduda, kay ang pagduda mao ang labing bakak nga sulti. Ug ayaw kamo pagpangita og sayop, ug ayaw kamo pagpaniid, ug ayaw kamo paglumba-lumba (sa kalibutanong butang), ug ayaw kamo pagpangabugho, ug ayaw kamo pagdumtanay, ug ayaw kamo pagtalikdanay. Ug pagkinabuhi kamo, O mga alagad ni Allah, nga managsoon.»

قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Makaplagan ninyo ang mga tawo nga sama sa mga minahan; ang labing maayo kanila sa panahon sa Jahiliyyah (pagkawalay alamag) mao usab ang labing maayo kanila sa Islam kon sila makasabot (sa relihiyon). Ug makaplagan ninyo ang labing maayo nga mga tawo niining butanga (pagpangulo/awtoridad) mao kadtong labing nagdumot niini sa wala pa sila mosulod niini. Ug makaplagan ninyo ang labing daotan nga mga tawo sa Adlaw sa Pagkabanhaw diha kang Allah mao ang tawo nga duha'y nawong, nga moduol niini nga grupo nga may usa ka nawong ug moduol niadtong grupo nga may laing nawong.»

قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Pakan-a ang gigutom ug pangumusta sa kalinaw (Salam) kadtong imong nailhan ug kadtong wala nimo mailhi.»

قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Tingali adunay usa ka tawo nga gubot ang buhok, abogon, nga gipapahawa sa mga pultahan, kon siya manumpa kang Allah, tumanon gayod ni Allah ang iyang panumpa.»

قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Pagbinuotan kamo, ug ang inyong mga asawa magbinuotan usab. Ug pagtahod kamo sa inyong mga ginikanan, ug ang inyong mga anak magtahod usab kaninyo.»

قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Igo na nga kabakakan alang sa usa ka tawo ang pagsulti sa tanan niyang nadungog.»

قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Walay daotan sa bahandi alang sa usa nga nagbaton og Taqwa (pagkadiosnon). Ug ang panglawas alang sa usa nga nagbaton og Taqwa mas maayo pa kay sa bahandi. Ug ang kalinaw sa kalag (katagbawan) usa sa mga panalangin.»

قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ayaw kamo pagdumtanay, ug ayaw kamo pagputol sa inyong relasyon, ug ayaw kamo pagpangabugho, ug ayaw kamo pagtalikdanay. Ug pagkinabuhi kamo, O mga alagad ni Allah, nga managsoon sumala sa gisugo ni Allah kaninyo. Ug dili uyon sa balaod alang sa usa ka Muslim ang pagbiya sa iyang igsoon sulod sa kapin sa tulo ka gabii.»

قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ayaw pagpakamenosa ang bisan unsang maayong buhat, bisan pa kon kini mao ang pagsugat sa imong igsoon nga may malipayong nawong.»

قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ayaw ninyo latigoha ang mga babayeng ulipon ni Allah.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang usa ka tigpanabi (o tigdala og tabi aron magpahinabog kasamok) dili makasulod sa Paraiso.»

قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ayaw kasuko.»

قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ayaw kamo pagtabang kang Shaytan (Satanas) batok sa inyong igsoon.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang kalooy dili kuhaon gawas lamang sa usa ka miserable (dili malipayon/daotan) nga tawo.»

قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Walay mapailubon gawas sa usa nga nakasayop (nakahimo og kasaypanan), ug walay maalamon gawas sa usa nga adunay kasinatian.»

قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Dili uyon sa balaod alang sa usa ka Muslim ang pagbiya sa iyang igsoon sulod sa kapin sa tulo (ka adlaw/gabii) diin sila magtagbo, ug kini molikay ug kadto molikay. Ug ang labing maayo sa duha mao kadtong unang mangumusta sa Salam.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Dili makasulod sa Jannah (Paraiso) ang bisan kinsa nga adunay bisan gamay nga garbo sa iyang kasingkasing, bisan pa sa gibug-aton sa usa ka liso. Gipangutana: 'Ang usa ka tawo ganahan nga ang iyang sinina nindot ug ang iyang sandalyas nindot.' Siya miingon: 'Sa pagkatinuod, si Allah matahum ug nahigugma sa katahum. Ang garbo mao ang pagsalikway sa kamatuoran ug pagtamay sa mga tawo.'»

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Dili kaloy-an ni Allah ang wala magpakita og kalooy sa mga tawo.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Walay tawo nga mag-akusar sa laing tawo sa pagkadautan (fisq) o pagka-walay pagtuo (kufr) gawas kon kini mobalik kaniya, kung ang iyang kauban dili ingon niana.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang kasingkasing sa tigulang magpabilin nga batan-on sa duha ka butang: sa gugma sa kalibutan ug sa taas nga paglaum.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Bisan kinsa nga gitagoan ni Allah ang iyang mga sayop dinhi sa kalibutan, tagoan usab siya ni Allah sa Adlaw sa Pagkabanhaw.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Walay usa ka ulipon nga nagtago sa mga sayop sa laing ulipon dinhi sa kalibutan, gawas nga tagoan usab ni Allah ang iyang mga sayop sa Adlaw sa Pagkabanhaw.»

قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Walay usa kaninyo ang magpunting og hinagiban sa iyang igsoon, kay wala siya masayod, basin pa ang Shaytan (Satanas) maoy mopahagbong niini gikan sa iyang kamot, ug siya mahulog sa usa ka gahong sa Kalayo sa Impiyerno.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Walay usa kaninyo ang moingon 'akong ulipon nga lalaki' ug 'akong ulipon nga babaye'. Kitang tanan mga ulipon ni Allah, ug ang tanan ninyong mga babaye mga ulipon ni Allah. Hinuon, ingna 'akong batan-ong lalaki' ug 'akong batan-ong babaye', ug 'akong sulugoon nga lalaki' ug 'akong sulugoon nga babaye'.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang mga tigpanunglo dili mahimong mga tigpataliwala o mga saksi sa Adlaw sa Pagkabanhaw.»

قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang usa ka Mu'min (magtutuo) dili mapahamtangan og kadaot gikan sa samang lungag sa makaduha.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Dili angay alang sa usa ka tinuod nga tawo (siddiq) ang mahimong tigpanunglo.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Dili angay alang sa usa ka Mu'min (magtutuo) ang pagpaubos sa iyang kaugalingon. Gipangutana: 'Unsaon niya pagpaubos sa iyang kaugalingon?' Siya miingon: 'Pinaagi sa pagpaatubang sa iyang kaugalingon sa mga pagsulay nga dili niya makaya.'»

«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».

«Ang kasingkasing sa anak ni Adan mas dali nga mausab kaysa sa usa ka kaldero nga nagabukal pag-ayo.»

قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Kon ang anak ni Adan adunay usa ka walog nga puno sa bulawan, mangandoy siya nga adunay duha ka walog. Walay makapuno sa iyang baba gawas sa yuta (kamatayon). Ug si Allah modawat sa paghinulsol ni bisan kinsa nga maghinulsol.»

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang lig-on nga tawo dili kadtong makapukan sa uban sa pakigdumog. Hinuon, ang lig-on nga tawo mao kadtong makakontrolar sa iyang kaugalingon sa dihang siya masuko.»

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: «Ang bahandi dili sa kadaghan sa mga kabtangan, apan ang tinuod nga bahandi mao ang pagkabahandianon sa kalag (katagbawan sa kaugalingon).»

قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Dili tinuod nga magtutuo ang usa nga mabusog samtang ang iyang silingan nga tupad niya gigutom, ug nahibalo siya niini."

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Ang panig-ingnan sa usa nga nagtuman sa mga utlanan sa Allah ug sa usa nga naglapas niini, sama sa usa ka grupo sa mga tawo nga nagripa alang sa mga lugar sa usa ka barko. Ang uban nakakuha sa ibabaw nga bahin, ug ang uban sa ubos nga bahin. Kadtong anaa sa ubos nga bahin, kon sila manginom og tubig, moagi sila sa ibabaw nila. Miingon sila, 'Kon magbuho lang unta kita sa atong bahin (sa barko) ug dili makadaot sa mga anaa sa ibabaw nato.' Kon pasagdan sila sa ilang gusto, mangamatay silang tanan. Apan kon pugngan nila sila, maluwas silang tanan."

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Walay katalagman nga modangat sa usa ka Muslim gawas nga ang Allah magpapapas sa iyang mga sala pinaagi niini, bisan pa sa usa ka tunok nga motusok kaniya."

قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Ang panig-ingnan sa mga magtutuo sa ilang paghigugmaay, kaluoy, ug pagtinabangay sama sa usa ka lawas; kon ang usa ka bahin magreklamo, ang tibuok lawas motubag pinaagi sa pagkawala sa tulog ug hilanat."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa kaninyo nga makamata nga luwas sa iyang pinuy-anan, himsog ang lawas, ug adunay igong pagkaon alang sa iyang adlaw, ingon og ang tibuok kalibutan gihatag na kaniya."

قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Lakip sa dagkong mga sala ang pagtunglo sa usa ka tawo sa iyang mga ginikanan." Miingon sila (ang mga kauban), "O Mensahero sa Allah, nagtunglo ba ang usa ka tawo sa iyang mga ginikanan?" Siya ﷺ miingon, "Oo, iyang insultohon ang amahan sa laing tawo, busa ang maong tawo moinsulto sa iyang amahan, ug iyang insultohon ang inahan sa laing tawo, busa ang maong tawo moinsulto sa iyang inahan."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang modepensa sa dungog sa iyang igsoon gikan sa paglibak, katungod sa Allah nga luwason siya gikan sa Kalayo."

قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang makakita og kakulian (sa uban) ug motabon niini, ingon og gibanhaw niya ang usa ka gilubong nga masuso gikan sa iyang lubnganan."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang gusto nga modaghan ang iyang panginabuhian ug molugway ang iyang kinabuhi, kinahanglan niyang huptan ang maayong relasyon sa iyang mga paryente."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang malumo, buotan, ug mahigalaon, idili siya sa Allah gikan sa Kalayo."

قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang nagtuo sa Allah ug sa Katapusang Adlaw, kinahanglan niyang pasidunggan ang iyang bisita uban sa iyang ganti." Nangutana sila (ang mga kauban), "Unsa ang iyang ganti, O Mensahero sa Allah?" Siya ﷺ miingon, "Usa ka adlaw ug usa ka gabii (sa espesyal nga pag-abiabi), ug ang pag-abiabi (sa kinatibuk-an) sulod sa tulo ka adlaw. Ang bisan unsa nga labaw pa niana usa ka sadaqa (limos) alang kaniya. Ug bisan kinsa ang nagtuo sa Allah ug sa Katapusang Adlaw, kinahanglan siyang mosulti og maayo o magpakahilom."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang dili maluoy sa mga tawo, dili siya kaloy-an sa Allah, ang Labing Gamhanan ug Halangdon."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang mopugong sa iyang kasuko samtang siya makahimo sa pagbuhat niini, tawgon siya sa Allah atubangan sa tanang binuhat sa Adlaw sa Pagkabanhaw ug tugotan siya sa pagpili sa bisan unsang Houris nga iyang gusto."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang panalipdan sa Allah gikan sa kadautan sa anaa sa taliwala sa iyang mga apapangig (dila) ug sa kadautan sa anaa sa taliwala sa iyang mga bitiis (pribadong bahin), makasulod sa Jannah (Paraiso)."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang hikawan sa kalumo, hikawan sa tanang kaayohan."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».

Miingon ang Mensahero sa Allah ﷺ: "Bisan kinsa ang buot sa Allah og kaayohan, iyang sulayan (pinaagi sa mga kalisdanan)."

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Hinay-hinay, O A'isha, pagbaton og kalumo, ug likayi ang kabangis ug kalaw-ay.»

قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Aduna ka bay nahibaloan nga balak ni Umayyah ibn al-Salt?»

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Sa ngalan ni Allah, dili siya tinuod nga magtutuo! Sa ngalan ni Allah, dili siya tinuod nga magtutuo! Sa ngalan ni Allah, dili siya tinuod nga magtutuo, kadtong ang iyang silingan dili luwas gikan sa iyang kadautan.»

قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Sa ngalan ni Allah, ang kalibutan mas ubos ang bili sa panan-aw ni Allah kaysa niini alang kaninyo.»

قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «O Abu Dharr, nagtuo ka ba nga ang kadagaya sa bahandi mao ang tinuod nga pagka-dato? Ang tinuod nga pagka-dato mao ang pagka-dato sa kasingkasing, ug ang kakabus mao ang kakabus sa kasingkasing. Bisan kinsa nga ang pagka-dato anaa sa iyang kasingkasing, dili siya madaut sa bisan unsa nga iyang maangkon gikan sa kalibutan. Ug bisan kinsa nga ang kakabus anaa sa iyang kasingkasing, dili siya madato sa bisan unsa nga kadagaya sa kalibutan nga iyang maangkon, ug ang iyang kaugalingon madaut lamang sa iyang kahakog.»

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «O Abu Dharr, giinsulto mo ba siya pinaagi sa iyang inahan? Ikaw usa ka tawo nga aduna pay kinaiya sa Jahiliyyah (panahon sa pagkawalay alamag). Ang inyong mga igsoon mao ang inyong mga sulugoon (o mga ubos kaninyo), gihimo sila ni Allah nga ubos sa inyong pagdumala. Busa, bisan kinsa nga ang iyang igsoon ubos sa iyang pagdumala, pakan-a siya gikan sa inyong gikaon, ug pahaoma siya gikan sa inyong gisul-ob, ug ayaw ninyo sila pabug-ati sa butang nga dili nila makaya. Ug kung pabug-atan ninyo sila, tabangi sila.»

قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «O Abu Dharr, tan-awa ang labing halangdon nga tawo sa Masjid sa imong panan-aw.» Miingon si Abu Dharr: «Busa mitan-aw ako ug nakita ko ang usa ka tawo nga nagsul-ob og nindot nga sinina. Miingon ako: 'Kini siya.'» Miingon siya kanako: «Tan-awa ang labing ubos nga tawo sa Masjid.» Miingon si Abu Dharr: «Busa mitan-aw ako ug nakita ko ang usa ka tawo nga nagsul-ob og gisi-gisi nga sinina. Miingon ako: 'Kini siya.'» Miingon siya: «Ug sa ngalan sa Usa nga nagkupot sa akong kalag sa Iyang Kamot, kini nga tawo (ang ubos) sa panan-aw ni Allah sa Adlaw sa Pagkabanhaw mas maayo pa kaysa sa usa ka kalibutan nga puno sa sama niining (halangdon nga tawo).»

قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «O Hanzalah! Usa ka oras (alang sa pagsimba) ug usa ka oras (alang sa kalibutan). Ug kung ang inyong mga kasingkasing magpabilin sa samang kahimtang sama sa inyong paghinumdom (sa Allah), nan ang mga anghel makiglamano unta kaninyo.»

قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «O A'isha, kanus-a mo man ako nakita nga bastos? Sa pagkatinuod, ang labing dautan nga tawo sa panan-aw ni Allah sa Adlaw sa Pagkabanhaw mao kadtong gilikayan sa mga tawo tungod sa ilang kahadlok sa iyang kadautan.»

قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «O mga babayeng Muslim, ayaw tamaya ang usa ka silingan sa iyang silingan, bisan pa kon kini usa lamang ka kuko sa kanding.»

قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Pahimoa nga sayon (ang mga butang), ug ayaw ninyo pahimoa nga lisud. Paghatag og maayong balita, ug ayaw ninyo pahadlokon (ang mga tawo).»

قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Ang nagsakay mangumusta sa naglakaw, ug ang naglakaw mangumusta sa naglingkod, ug ang gamay nga grupo mangumusta sa dako nga grupo.»

قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Ang anak ni Adan (tawo) magkatigulang, apan duha ka butang ang magpabilin nga batan-on diha kaniya: ang kahakog sa taas nga kinabuhi, ug ang kahakog sa bahandi.»

قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».

Miingon si Rasulullah ﷺ: «Pahimusli ang lima ka butang sa dili pa moabot ang lima ka butang: ang imong kinabuhi sa dili pa ang imong kamatayon, ang imong panglawas sa dili pa ang imong sakit, ang imong kalingawan sa dili pa ang imong pagka-busy, ang imong pagkabatan-on sa dili pa ang imong pagkatigulang, ug ang imong pagka-dato sa dili pa ang imong kakabus.»

الباب الخامس: التوبة والمغفرة

Ikalima nga Kapitulo: Paghinulsol ug Pagpasaylo

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Sa pagkatinuod, si Allah, ang Labing Hataas, nagbuklad sa Iyang Kamot sa gabii aron ang nakasala sa adlaw makahinulsol, ug nagbuklad sa Iyang Kamot sa adlaw aron ang nakasala sa gabii makahinulsol, hangtod nga mosubang ang adlaw gikan sa kasadpan."

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Sa pagkatinuod, si Allah, ang Labing Hataas, modawat sa paghinulsol sa usa ka ulipon hangtod nga dili pa moabot ang iyang kalag sa tutunlan (sa dihang hapit na mamatay)."

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Sa pagkatinuod, si Allah, ang Labing Hataas, naghatag og lugway hangtod nga moabot ang katapusang ikatulo nga bahin sa gabii, Siya manaog sa langit sa kalibutan ug manawag: 'Aduna bay mangayo og pasaylo? Aduna bay maghinulsol? Aduna bay mangayo? Aduna bay mag-ampo?' hangtod nga mobuak ang kaadlawon."

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Ang tanang anak ni Adan makasasala, ug ang labing maayo sa mga makasasala mao kadtong kanunayng maghinulsol."

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Ang tanan sa akong Ummah (komunidad) pasayloon gawas sa mga nagbutyag sa ilang mga sala. Ug usa sa mga pagbutyag sa sala mao nga ang usa ka tawo mohimo og usa ka buhat sa gabii, unya sa pagkabuntag, bisan pa nga gitagoan kini ni Allah alang kaniya, siya moingon: 'O ingon-ana, gibuhat nako kagabii ang ingon-ani ug ingon-ana.' Samtang gitagoan siya sa iyang Ginoo sa tibuok gabii, sa pagkabuntag iyang gipadayag ang gitagoan ni Allah alang kaniya."

قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Si Allah mas malipayon sa paghinulsol sa Iyang ulipon kay sa usa kaninyo nga makit-an ang iyang kamelyo human kini mawala sa usa ka awaaw nga dapit."

قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Alang niadtong nagbuhat niini gikan sa akong Ummah (komunidad)."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Bisan kinsa nga maghinulsol sa dili pa mosubang ang adlaw gikan sa kasadpan, si Allah modawat sa iyang paghinulsol."

قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Hinay-hinay, O Khalid! Pinaagi sa Usa nga nagkupot sa akong kalag sa Iyang Kamot, siya naghinulsol sa usa ka paghinulsol nga kon ang usa ka maniningil og buhis (nga nagbuhat og inhustisya) maghinulsol sa ingon, pasayloon siya."

«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».

"Nganong wala ninyo siya pasagdi? Tingali siya maghinulsol, ug si Allah modawat sa iyang paghinulsol."

قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».

Miingon ang Mensahero ni Allah ﷺ: "Kalooy nimo! Balik, ug pangayo og pasaylo kang Allah ug paghinulsol Kaniya."