بانَتْ سُعاد
قصيدة البُردة الأولى — الصحابي كعب بن زهير رضي الله عنه (ت 26هـ)
أنشدها كعب بن زهير رضي الله عنه بين يدي النبي ﷺ في مسجده معتذرًا، فعفا عنه النبي ﷺ وخلع عليه بردته الشريفة، فسُميت «البردة». وهي أول قصائد المديح النبوي وأصلها.
Banat Su'ad — Ka'b ibn Zuhayr (hinaut nga kahimut-an siya sa Allah)
Si Ka'b ibn Zuhayr, hinaut nga kahimut-an siya sa Allah, mibasa niini nga balak atubangan sa Propeta ﷺ sa iyang mosque, nagtanyag sa iyang pasaylo. Gipasaylo siya sa Propeta ﷺ ug gipasidunggan pinaagi sa paghatag kaniya sa iyang halangdon nga kupo. Tungod niini, ang balak nailhan nga 'Al-Burdah'. Giisip kini nga una ug pundasyon nga buhat taliwala sa tanang pagdayeg sa Propeta ﷺ.
بانَتْ سُعادُ فَقَلْبي اليَوْمَ مَتْبولُ
مُتَيَّمٌ إثْرَها لم يُفَدْ مَكْبولُMibiya si Su'ad, ug ang akong kasingkasing karon gihurot niya, naulipon sa iyang pagbiya, dili matubos ug gigapos.
وَمَا سُعَادُ غَداةَ البَيْن إِذْ رَحَلوا
إِلاّ أَغَنُّ غضيضُ الطَّرْفِ مَكْحُولُSa kabuntagon sa ilang pagbiya, si Su'ad walay lain kondili usa ka malumo nga gasela, nga may kasarangan, ug may kohl nga mga mata.
هَيْفاءُ مُقْبِلَةً عَجْزاءُ مُدْبِرَةً
لا يُشْتَكى قِصَرٌ مِنها ولا طُولُNiwang siya kon moduol ug dako ang bat-ang kon molikay, ang iyang gitas-on hingpit nga proporsiyonado, dili kaayo mubo ni kaayo taas.
تَجْلُو عَوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابْتَسَمَتْ
كأنَّهُ مُنْهَلٌ بالرَّاحِ مَعْلُولُKon siya mopahiyom, iyang gipadayag ang mga ngipon sa atubangan nga putli kaayo ang katahom, sama sila sa tubod sa lab-as nga tubig nga gisagolan og bino.
شُجَّتْ بِذي شَبَمٍ مِنْ ماءِ مَعْنِيةٍ
صافٍ بأَبْطَحَ أضْحَى وهْوَ مَشْمولُKining putli nga tubig, gisagolan sa kabugnaw gikan sa tubod sa Ma'niya, nahimutang sa usa ka lapad nga walog, gibutyag sa amihanang huyohoy.
تَنْفِي الرِّياحُ القَذَى عَنْهُ وأفْرَطُهُ
مِنْ صَوْبِ سارِيَةٍ بِيضٌ يَعالِيلُAng mga hangin nagpalayo sa tanang kahugawan gikan niini, ug ang pag-awas niini, gikan sa ulan sa kagabhion, nagporma og puti, nagdagayday nga mga sapa.
أكْرِمْ بِها خُلَّةً لوْ أنَّها صَدَقَتْ
مَوْعودَها أَو ْلَوَ أَنَِّ النُّصْحَ مَقْبولُPagkamahalaron niya nga kauban, kon lang unta iyang gituman ang iyang mga saad, o kon unta ang tambag gidawat niya.
لكِنَّها خُلَّةٌ قَدْ سِيطَ مِنْ دَمِها
فَجْعٌ ووَلَعٌ وإِخْلافٌ وتَبْديلُApan siya usa ka kauban kansang dugo mismo gisagolan sa kasubo, hilabihang gugma, nabuak nga mga saad, ug kanunay nga pagbag-o.
فما تَدومُ عَلَى حالٍ تكونُ بِها
كَما تَلَوَّنُ في أثْوابِها الغُولُWala siya magpabilin nga makanunayon sa bisan unsang kahimtang, nag-usab sa iyang kinaiya sama ka paspas sa usa ka ghoul nga nag-usab sa iyang mga kolor sa iyang mga sapot.
ولا تَمَسَّكُ بالعَهْدِ الذي زَعَمْتْ
إلاَّ كَما يُمْسِكُ الماءَ الغَرابِيلُGikuptan niya ang mga saad nga iyang giangkon nga gihimo nga walay kalig-on labaw pa sa paghawid sa tubig sa mga ayagan.
فلا يَغُرَّنْكَ ما مَنَّتْ وما وَعَدَتْ
إنَّ الأمانِيَّ والأحْلامَ تَضْليلُBusa ayaw tugoti nga limbongan ka sa iyang gihatag o gisaad, kay ang mga pangandoy ug mga damgo usa lamang ka paglimbong.
كانَتْ مَواعيدُ عُرْقوبٍ لَها مَثَلا
وما مَواعِيدُها إلاَّ الأباطيلُAng iyang mga saad usa ka panultihon sama sa kang 'Urqub, kay ang iyang mga panaad walay lain kondili mga bakak.
أرْجو وآمُلُ أنْ تَدْنو مَوَدَّتُها
وما إِخالُ لَدَيْنا مِنْكِ تَنْويلُNaglaum ug nangandoy ako nga moduol ang iyang pagmahal, apan dili ako motuo nga makadawat kami og bisan unsang pabor gikan kanimo.
أمْسَتْ سُعادُ بِأرْضٍ لا يُبَلِّغُها
إلاَّ العِتاقُ النَّجيباتُ المَراسِيلُSi Su'ad nanimuyo sa usa ka yuta nga maabot lamang sa halangdon, tulin, ug maayo kaayong mga kamelyo.
ولَنْ يُبَلِّغَها إلاَّ غُذافِرَةٌ
لها عَلَى الأيْنِ إرْقالٌ وتَبْغيلُUg walay makatungtong kaniya gawas sa usa ka lig-on, tulin nga kamelyo nga, bisan pa sa kakapoy, nagpadayon sa paspas nga paglakaw ug kusgan nga lihok.
مِنْ كُلِّ نَضَّاخَةِ الذِّفْرَى إذا عَرِقَتْ
عُرْضَتُها طامِسُ الأعْلامِ مَجْهولُ(Kinahanglan kini) usa ka kamelyo kansang mga tampi singot kaayo kon siya singtan, kansang destinasyon usa ka yuta sa napapas ug wala mailhi nga mga timaan.
تَرْمِي الغُيوبَ بِعَيْنَيْ مُفْرَدٍ لَهِقٍ
إذا تَوَقَّدَتِ الحَزَّازُ والمِيلُIyang giduslak ang halayo nga kapunawpunawan sa hait nga mga mata sa usa ka nag-inusarang puti nga gasela, bisan kon ang mirage nagkidlap-kidlap ug ang kainit nagkakusog.
ضَخْمٌ مُقَلَّدُها فَعْمٌ مُقَيَّدُها
في خَلْقِها عَنْ بَناتِ الفَحْلِ تَفْضيلُBaga ang iyang liog ug puno ang iyang buolbuol, usa ka binuhat nga nagpakita sa pagkalabaw sa ubang mga babaye nga kamelyo.
غَلْباءُ وَجْناءُ عَلْكومٌ مُذَكَّرْةٌ
في دَفْها سَعَةٌ قُدَّامَها مِيلُSiya lig-on, lapad ang nawong, hamtong, ug kusgan sama sa usa ka laki, nga adunay lapad nga kilid, ug mga milya ang nag-unat sa iyang atubangan.
وجِلْدُها مِنْ أُطومٍ لا يُؤَيِّسُهُ
طَلْحٌ بضاحِيَةِ المَتْنَيْنِ مَهْزولُAng iyang panit gahi, dili guba sa mga kahoyng akasya sa gibutyag nga bahin sa iyang likod, bisan kon siya makita nga niwang.
حَرْفٌ أخوها أبوها مِن مُهَجَّنَةٍ
وعَمُّها خالُها قَوْداءُ شْمِليلُSiya usa ka niwang, tulin nga babaye nga kamelyo kansang amahan sama sa iyang igsoon ug kansang uyoan sa amahan mao ang iyang uyoan sa inahan, nga naghimo kaniya nga taas og likod ug hilabihan ka abtik.
يَمْشي القُرادُ عَليْها ثُمَّ يُزْلِقُهُ
مِنْها لِبانٌ وأقْرابٌ زَهالِيلُHapsay ug danlog kaayo ang iyang dughan ug kilid nga bisan ang garapata nga mosulay sa paglakaw kaniya madulas ug mahulog.
عَيْرانَةٌ قُذِفَتْ بالنَّحْضِ عَنْ عُرُضٍ
مِرْفَقُها عَنْ بَناتِ الزُّورِ مَفْتولُSiya usa ka gamhanan, tulin nga babaye nga kamelyo, lapad nga gihatagan og lig-on nga mga kaunoran, kansang siko lig-ong gibutang layo sa iyang gusok, nga nagpakita sa usa ka lapad ug lig-on nga lakang.
كأنَّما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَها
مِنْ خَطْمِها ومِن الَّلحْيَيْنِ بِرْطيلُDaw usa ka taas, nagbitay nga ngabil ang nag-unat gikan sa iyang simod ug apapangig, milapas sa iyang mga mata ug tutunlan, usa ka timaan sa iyang talagsaong kaliwat.
تَمُرُّ مِثْلَ عَسيبِ النَّخْلِ ذا خُصَلٍ
في غارِزٍ لَمْ تُخَوِّنْهُ الأحاليلُMolihok siya uban ang naga-agos nga kaanyag sa usa ka dahon sa palma nga may mga lanot niini, nagtabok sa humok, lawom nga balas nga wala gipagahi o gihimong malimbongon sa mga ulan.
قَنْواءُ في حَرَّتَيْها لِلْبَصيرِ بِها
عَتَقٌ مُبينٌ وفي الخَدَّيْنِ تَسْهيلُSiya adunay prominente nga taytayan sa ilong, ug alang sa maalamon nga mata, ang iyang mga tampi nagpadayag sa usa ka tin-aw nga pagkahalangdon, samtang ang iyang mga aping hapsay ug patag.
تُخْدِي عَلَى يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ
ذَوابِلٌ مَسُّهُنَّ الأرضَ تَحْليلُSiya nagdagan nga tulin sa iyang mga tiil sa atubangan, ang iyang niwang nga mga bitiis halos dili makahikap sa yuta samtang paspas siyang nagtabok sa gilay-on.
سُمْرُ العَجاياتِ يَتْرُكْنَ الحَصَى زِيماً
لم يَقِهِنَّ رُؤوسَ الأُكْمِ تَنْعيلُAng iyang itom nga mga kuko nagkatag sa mga gagmayng bato samtang siya molihok, ug walay sapin nga nanalipod kanila samtang sila nagtabok sa batoon nga mga bungtod, nga nagpamatuod sa iyang kalig-on.
كأنَّ أَوْبَ ذِراعَيْها إذا عَرِقَتْ
وقد تَلَفَّعَ بالكورِ العَساقيلُAng paglihok sa iyang mga tiil sa atubangan, kon siya singtan ug ang mga mirage nagkidlap-kidlap libot sa siyahan, usa ka pamatuod sa iyang malungtarong kalig-on.
يَوْماً يَظَلُّ به الحِرْباءُ مُصْطَخِداً
كأنَّ ضاحِيَهُ بالشَّمْسِ مَمْلولُKini mahitabo sa usa ka adlaw nga hilabihan ka init nga ang chameleon nagpabilin nga hilom ug walay lihok, ang gibutyag nga likod niini daw giasal sa adlaw.
وقالَ لِلْقوْمِ حادِيهِمْ وقدْ جَعَلَتْ
وُرْقَ الجَنادِبِ يَرْكُضْنَ الحَصَى قِيلُواAng ilang drayber sa kamelyo, sa pagkakita sa abohon nga mga dulon nga nagkatag sa mga gagmayng bato sa hilabihang kainit, misulti sa mga tawo nga mopahulay sa udto.
شَدَّ النَّهارِ ذِراعا عَيْطَلٍ نَصِفٍ
قامَتْ فَجاوَبَها نُكْدٌ مَثاكِيلُAng mga tiil sa atubangan sa usa ka taas, lig-on, tunga-tunga sa edad nga babaye nga kamelyo, nga nag-antos sa kalisdanan sa adlaw, molihok uban ang tingog nga gitubag sa pagbakho sa mga baog, nawad-an nga mga babaye.
نَوَّاحَةٌ رِخْوَةُ الضَّبْعَيْنِ لَيْسَ لَها
لَمَّا نَعَى بِكْرَها النَّاعونَ مَعْقولُSiya sama sa usa ka nagbakho nga babaye, ang iyang mga bukton luag sa kasubo, nga nawad-an sa tanang katarungan sa dihang ang mga tigpahibalo sa kamatayon nagbangotan sa iyang panganay.
تَفْرِي الُّلبانَ بِكَفَّيْها ومَدْرَعُها
مُشَقَّقٌ عَنْ تَراقيها رَعابيلُIyang gigisi ang iyang dughan gamit ang iyang mga kamot, ang iyang sapot gigisi gikan sa iyang mga bukog sa abaga ug nagbitay nga gisi-gisi, sa iyang hilabihang kasubo.
تَسْعَى الوُشاةُ جَنابَيْها وقَوْلُهُمُ
إنَّك يا ابْنَ أبي سُلْمَى لَمَقْتولُAng mga tigbutang-butang naglakaw tupad kaniya, naghunghong sa ilang mga pulong, 'Sa pagkatinuod, O anak ni Abu Sulma, sigurado nga ikaw patyon!'
وقالَ كُلُّ خَليلٍ كُنْتُ آمُلُهُ
لا أُلْهِيَنَّكَ إنِّي عَنْكَ مَشْغولُMatag higala nga akong gisaligan miingon, 'Dili ko ikaw mabalda, kay ako busy ug dili makatabang kanimo.'
فَقُلْتُ خَلُّوا سَبيلِي لاَ أبالَكُمُ
فَكُلُّ ما قَدَّرَ الرَّحْمنُ مَفْعولُBusa akong gipahayag, 'Biya sa akong agianan, hinaut nga wala ka'y kabanay, kay ang tanan nga gimando sa Labing Maluluy-on sigurado nga mahitabo!'
كُلُّ ابْنِ أُنْثَى وإنْ طالَتْ سَلامَتُهُ
يَوْماً على آلَةٍ حَدْباءَ مَحْمولُMatag tawo, bisan unsa pa kadugay ang ilang kinabuhi, usa ka adlaw dad-on sa usa ka kurbada nga lungon.
أُنْبِئْتُ أنَّ رَسُولَ اللهِ أَوْعَدَني
والعَفْوُ عَنْدَ رَسُولِ اللهِ مَأْمُولُGipahibalo ako nga ang Mensahero sa Allah ﷺ naghulga kanako, apan ang pasaylo gikan sa Mensahero sa Allah ﷺ mainiton nga gilauman.
وقَدْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ مُعْتَذِراً
والعُذْرُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ مَقْبولُSa pagkatinuod miadto ako sa Mensahero sa Allah ﷺ aron mangayo og pasaylo, kay ang pagpangayo og pasaylo kanunayng gidawat sa Mensahero sa Allah ﷺ.
مَهْلاً هَداكَ الذي أَعْطاكَ نافِلَةَ
الْقُرْآنِ فيها مَواعيظٌ وتَفُصيلُHinay-hinay, unta giyahan ka Niya nga naghatag kanimo sa dugang nga gasa sa Quran, diin anaa ang lawom nga mga pahimangno ug detalyadong mga pagpatin-aw.
لا تَأْخُذَنِّي بِأَقْوالِ الوُشاةِ ولَمْ
أُذْنِبْ وقَدْ كَثُرَتْ فِيَّ الأقاويلُAyaw ako paningli sa mga pulong sa mga tigbutang-butang, kay wala ako makasala, bisan pa daghan nang istorya ang mikaylap mahitungod kanako.
لَقَدْ أقْومُ مَقاماً لو يَقومُ بِه
أرَى وأَسْمَعُ ما لم يَسْمَعِ الفيلُSa pagkatinuod, nagbarog ako sa usa ka presensya nga makapahingangha kaayo nga kon ang usa ka elepante pa ang mobarog didto, makamatikod ug makadungog kini sa wala pa niini masugatan.
لَظَلَّ يِرْعُدُ إلاَّ أنْ يكونَ لَهُ
مِنَ الَّرسُولِ بِإِذْنِ اللهِ تَنْويلُKini magpabilin gayod nga nagkurog, gawas kon makadawat kini gikan sa Mensahero ﷺ, pinaagi sa pagtugot sa Dios, og makapahupay nga kasigurohan.
حَتَّى وَضَعْتُ يَميني لا أُنازِعُهُ
في كَفِّ ذِي نَغَماتٍ قِيلُهُ القِيلُHangtod nga gibutang ko ang akong tuong kamot, nga walay panagbingkil, sa palad sa usa kansang mga pulong matam-is ug kansang pulong mao ang katapusang sugo.
لَذاكَ أَهْيَبُ عِنْدي إذْ أُكَلِّمُهُ
وقيلَ إنَّكَ مَنْسوبٌ ومَسْئُولُBusa, mas makapahingangha siya kanako kon ako siyang pakigsultihan, ug giingon nga ikaw (ang magbabalak) manubag ug pangutan-on.
مِنْ خادِرٍ مِنْ لُيوثِ الأُسْدِ مَسْكَنُهُ
مِنْ بَطْنِ عَثَّرَ غِيلٌ دونَهُ غيلُSiya migawas gikan sa usa ka nagpahipi nga leon, usa sa makahahadlok nga mananap sa lasang, kansang pinuy-anan anaa sa kahiladman sa Aththar, usa ka baga nga kakahoyan nga lapas pa niini anaa pay lain.
يَغْدو فَيُلْحِمُ ضِرْغامَيْنِ عَيْشُهُما
لَحْمٌ مَنَ القَوْمِ مَعْفورٌ خَراديلُSiya molakaw aron pakan-on ang duha ka gamhanang leon, kansang pagkaon naglangkob sa abog-abog, gisi-gisi nga unod sa ilang mga kaaway.
إِذا يُساوِرُ قِرْناً لا يَحِلُّ لَهُ
أنْ يَتْرُكَ القِرْنَ إلاَّ وهَوَ مَغْلُولُKon siya makigbugno sa usa ka kaaway, dili niya batasan ang biyaan ang maong kaaway gawas kon hingpit na kining napildi ug gigapos.
مِنْهُ تَظَلُّ سَباعُ الجَوِّ ضامِزَةً
ولا تَمَشَّى بَوادِيهِ الأراجِيلُTungod kaniya, ang mga mananap sa kahanginan nagpabilin nga hilom, ug walay mahadlokon o talawan nga tawo ang mangahas sa pagtabok sa iyang mga walog.
ولا يَزالُ بِواديهِ أخُو ثِقَةٍ
مُطَرَّحَ البَزِّ والدَّرْسانِ مَأْكولُUg sa iyang walog, ang usa ka kasaligan nga kauban (leon) kanunayng magbilin sa gisalikway nga mga sapot ug guba nga mga bisti sa iyang gikaon nga biktima.
إنَّ الرَّسُولَ لَسَيْفٌ يُسْتَضاءُ بِهِ
مُهَنَّدٌ مِنْ سُيوفِ اللهِ مَسْلُولُSa pagkatinuod, ang Mensahero ﷺ usa ka masilaw nga espada nga gipangitaag kahayag, usa ka maayong pagkahimo nga espada nga Indiano nga gibira gikan sa mismong mga espada sa Dios.
في فِتْيَةٍ مِنْ قُريْشٍ قالَ قائِلُهُمْ
بِبَطْنِ مَكَّةَ لَمَّا أسْلَمُوا زُولُواSiya anaa sa taliwala sa mga batan-on gikan sa Quraish, kansang lider sa kasingkasing sa Mecca nagsugo kanila, sa ilang pagdawat sa Islam, 'Pahawa!'
زالُوا فمَا زالَ أَنْكاسٌ ولا كُشُفٌ
عِنْدَ الِّلقاءِ ولا مِيلٌ مَعازيلُSila mibiya, apan dili sila mga huyang o walay panalipod, ni sila gayod nagduhaduha o mikalagiw sa dihang nag-atubang sa kaaway.
شُمُّ العَرانِينِ أبْطالٌ لُبوسُهُمْ
مِنْ نَسْجِ دَاوُدَ في الهَيْجَا سَرابيلُSila mga bayani nga halangdon og ilong kansang panapot sa gubat naglangkob sa mga kuta sa puthaw, hinabol sama sa kang David.
بِيضٌ سَوَابِغُ قد شُكَّتْ لَهَا حَلَقٌ
كأنَّها حَلَقُ القَفْعاءِ مَجْدولُKini puti ug lapad, nga ang mga singsing hugot kaayong nagsumpay-sumpay nga morag mga baliko nga singsing sa tanom nga Qaf'a.
يَمْشونَ مَشْيَ الجِمالِ الزُّهْرِ يَعْصِمُهُمْ
ضَرْبٌ إذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنابِيلُSila nagpadayon sa halangdon nga paglakaw sa mga halangdon nga kamelyo, gipanalipdan sa ilang katingalahang kahanas sa pag-atake sa dihang ang mangitngit, talamayon nga mga kaaway molikay ug mokalagiw.
لا يَفْرَحونَ إذا نَالتْ رِماحُهُمُ
قَوْماً ولَيْسوا مَجازِيعاً إذا نِيلُواDili sila maglipay kon ang ilang mga bangkaw makapukan sa usa ka katawhan, ni sila magkawalay paglaum kon sila mismo ang maigo.
لا يَقَعُ الطَّعْنُ إلاَّ في نُحورِهِمُ
وما لَهُمْ عَنْ حِياضِ الموتِ تَهْليلُAng mga pagduso sa gubat motugpa lamang sa ilang mga dughan, ug wala silay pagduha-duha gikan sa mga linaw sa kamatayon.