نَهْجُ البُرْدَة
ريمٌ على القاعِ بين البانِ والعَلَمِ — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)
عارض بها أمير الشعراء أحمد شوقي بردةَ البوصيري على وزنها ورويّها، فجاءت من أبدع ما قيل في المديح النبوي في العصر الحديث، وقد أُنشدت وتُغنّيت في المشارق والمغارب.
Nahj al-Burda — Ahmad Shawqi, Prinsipe sa mga Magbabalak
Ang Prinsipe sa mga Magbabalak, si Ahmed Shawqi, nagkomposo niini nga balak agig pagdayeg sa Burda ni Al-Busiri, nga hugot nga nagsunod sa iyang metro ug rhyme scheme. Kini nagbarug isip usa sa labing halangdon nga mga buhat sa pagdayeg sa Propeta ﷺ sa modernong panahon, nga kaylap nga gibasa ug giawit sa tibuok Sidlakan ug Kasadpan.
ريمٌ عَلى القاعِ بَينَ البانِوَالعَلَمِ
أَحَلَّ سَفكَ دَمي في الأَشهُرِ الحُرُمِUsa ka gasela sa patag, taliwala sa mga kahoyng ban ug sa bukid, nagtugot sa pag-ula sa akong dugo bisan sa sagradong mga bulan.
رَمى القَضاءُ بِعَينَي جُؤذَرٍ أَسَداً
يا ساكِنَ القاعِ أَدرِك ساكِنَ الأَجَمِAng kapalaran, pinaagi sa mga mata sa usa ka lagsaw, nagpukan sa usa ka leon; Oh nagpuyo sa patag, dagan sa pagtabang sa nagpuyo sa kakahoyan sa gugma.
لَمّا رَنا حَدَّثَتني النَفسُ قائِلَةً
يا وَيحَ جَنبِكَ بِالسَهمِ المُصيبِ رُميSa dihang mitutok kini, mihunghong ang akong kalag kanako, nag-ingon, "Alaot ang imong kilid, kay kini gitusak sa dili masayop nga pana."
جَحَدتُها وَكَتَمتُ السَهمَ في كَبِدي
جُرحُ الأَحِبَّةِ عِندي غَيرُ ذي أَلَمِGihikaw ko ang kamatuoran niini ug gitago ang pana sa akong atay, kay ang mga samad nga gipahinabo sa mga hinigugma, alang kanako, walay kasakit.
رُزِقتَ أَسمَحَ ما في الناسِ مِن خُلُقٍ
إِذا رُزِقتَ اِلتِماسَ العُذرِ في الشِيَمِIkaw ﷺ gigasahan sa labing manggihatagon nga kinaiya sa tawo, ilabi na sa dihang gihatagan ka sa grasya sa pagpangita og pasaylo alang sa kinaiya sa uban.
يا لائِمي في هَواهُ وَالهَوى قَدَرٌ
لَو شَفَّكَ الوَجدُ لَم تَعذِل وَلَم تَلُمِOh ikaw nga nagbasol kanako sa akong gugma, bisan ang gugma kapalaran, kon ang gugma mikaon kanimo, dili ka unta magbadlong o magpasipala.
لَقَد أَنَلتُكَ أُذناً غَيرَ واعِيَةٍ
وَرُبَّ مُنتَصِتٍ وَالقَلبُ في صَمَمِSa pagkatinuod, gipaminaw ko ikaw sa dalunggan nga dili gayod makasabot, kay kasagaran ang usa maminaw pag-ayo samtang ang kasingkasing nagpabilin nga bungol.
يا ناعِسَالطَرفِ لا ذُقتَ الهَوى أَبَداً
أَسهَرتَ مُضناكَ في حِفظِ الهَوى فَنَمِOh ikaw nga nagduka ang mga mata, unta dili ka gayod makatilaw sa gugma, kay gipabantay mo ang imong nag-antos nga hinigugma nga walay tulog sa pagbantay niining gugma, busa karon, katulog na.
أَفديكَ إِلفاً وَلا آلو الخَيالَ فِدىً
أَغراكَ باِلبُخلِ مَن أَغراهُ بِالكَرَمِIsakripisyo ko ang akong kaugalingon alang kanimo, hinigugma, ug dili ko igsapayan ang bisan unsang paningkamot alang sa imong hulagway; kinsa ang naghaylo kanimo sa ingon nga pagkamahakog, sa dihang siya mismo gihaylo sa pagkamanggihatagon?
سَرى فَصادَفَ جُرحاً دامِياً فَأَسا
وَرُبَّ فَضلٍ عَلى العُشّاقِ لِلحُلُمِMipanaw kini ug nakasugat og nagdugo nga samad, nga unya giayo niini, ug sa pagkatinuod, kasagaran adunay dakong pabor nga gihatag sa mga hinigugma pinaagi sa pagpailob.
مَنِ المَوائِسُ باناً بِالرُبىوَقَناً
اللاعِباتُ بِروحي السافِحاتُ دَميKinsa kining mga babaye, nga nagkawaykaway sama sa mga kahoyng ban sa kabungtoran ug sama sa yagpis nga mga bangkaw, nga nagdula sa akong kalag ug nag-ula sa akong dugo?
السافِراتُ كَأَمثالِ البُدورِ ضُحىً
يُغِرنَ شَمسَ الضُحى بِالحَليِ وَالعِصَمِSila ang mga walay tabil, sama sa takdol nga bulan sa udto, kansang mga alahas ug pulseras nagpahinabo nga masina bisan ang adlaw sa tungang buntag.
القاتِلاتُ بِأَجفانٍ بِها سَقَمٌ
وَلِلمَنِيَّةِ أَسبابٌ مِنَ السَقَمِSila ang mga mamumuno nga adunay mga tabontabon sa mata nga nagdala og maluya nga sakit, kay sa pagkatinuod, ang kamatayon kasagaran makakaplag sa mga hinungdan niini sa sakit.
العاثِراتُ بِأَلبابِ الرِجالِ وَما
أُقِلنَ مِن عَثَراتِ الدَلِّ في الرَسَمِSila ang nagpahinabo sa pagkapandol sa mga hunahuna sa mga lalaki, apan wala gayod nila gipagaan ang mga pagkapandol sa ilang madanihong pagpangilad sa ilang kinauyokan.
المُضرِماتُ خُدوداً أَسفَرَت وَجَلَت
عَن فِتنَةٍ تُسلِمُ الأَكبادَ لِلضَرَمِSila ang mga nagpasiga, nga adunay mga aping nga walay tabil ug nagdan-ag, nagpadayag sa usa ka tentasyon nga nagtugyan sa mga kasingkasing ngadto sa nagdilaab nga gugma.
الحامِلاتُ لِواءَ الحُسنِ مُختَلِفاً
أَشكالُهُ وَهوَ فَردٌ غَيرُ مُنقَسِمِSila ang mga nagdala sa bandila sa katahom, kansang mga porma lainlain, apan ang katahom mismo nagpabilin nga usa ug dili mabahin.
مِن كُلِّ بَيضاءَ أَو سَمراءَ زُيِّنَتا
لِلعَينِ وَالحُسنُ في الآرامِ كَالعُصُمِGikan sa matag puti o itom nga panit nga babaye, gidayandayanan alang sa mata, ang ilang katahom, sama sa mga gasela, makadani sama sa mga anting-anting.
يُرَعنَ لِلبَصَرِ السامي وَمِن عَجَبٍ
إِذا أَشَرنَ أَسَرنَ اللَيثَ بِالغَنَمِNakapakurat sila sa labing taas nga panan-aw, ug katingalahan kung giunsa, sa usa ka yano nga lihok, mahimo nilang dakpon ang leon uban sa karnero.
وَضَعتُ خَدّي وَقَسَّمتُ الفُؤادَ رُبيً
يَرتَعنَ في كُنُسٍ مِنهُ وَفي أَكَمِGipahigda ko ang akong aping ug gibahin ang akong kasingkasing ngadto sa mga bungtod, diin sila makasibsib nga gawasnon sa mga lungag niini ug sa mga bungdo niini.
يا بِنتَ ذي اللَبَدِ المُحَمّى جانِبُهُ
أَلقاكِ في الغابِ أَم أَلقاكِ في الأُطُمِOh anak sa usa nga adunay gipanalipdan nga buhok sa liog, makaplagan ba ko ikaw sa lasang o makaplagan ba ko ikaw sulod sa kuta?
ما كُنتُ أَعلَمُ حَتّى عَنَّ مَسكَنُهُ
أَنَّ المُنى وَالمَنايا مَضرِبُ الخِيَمِWala ko masayod, hangtod nga napadayag ang iyang pinuy-anan, nga ang mga pangandoy ug mga kapalaran nagpatindog sa ilang mga tolda sa samang puloy-anan.
مَن أَنبَتَ الغُصنَ مِن صَمصامَةٍ ذَكَرٍ
وَأَخرَجَ الريمَ مِن ضِرغامَةٍ قَرِمِKinsa ang nagpatubo sa humok nga sanga gikan sa usa ka gamhanan, hait nga espada, ug nagpagula sa grasya nga gasela gikan sa usa ka gutom, mabangis nga leon?
بَيني وَبَينُكِ مِن سُمرِ القَنا حُجُبٌ
وَمِثلُها عِفَّةٌ عُذرِيَّةُ العِصَمِTaliwala kanako ug kanimo nagbarog ang mga babag sa itom nga bangkaw, uban sa parehas nga makahahadlok nga mga tabil sa putli, birhen nga kaputli.
لَم أَغشَ مَغناكِ إِلّا في غُضونِ كِرىً
مَغناكَ أَبعَدُ لِلمُشتاقِ مِن إِرَمِWala ko gayod bisitaha ang imong puloy-anan gawas sa mga pilo sa pagkatulog, kay ang imong pinuy-anan mas layo alang sa naghandum nga kalag kaysa sa maalamat nga siyudad sa Iram.
يا نَفسُ دُنياكِ تُخفى كُلَّ مُبكِيَةٍ
وَإِن بَدا لَكِ مِنها حُسنُ مُبتَسَمِOh akong kalag, ang imong kalibutanong kinabuhi nagtago sa matag hinungdan sa paghilak, bisan kung usa ka matahom nga pahiyom ang makita kanimo gikan niini.
فُضّي بِتَقواكِ فاهاً كُلَّما ضَحِكَت
كَما يَفُضُّ أَذى الرَقشاءِبِالثَرَمِPinaagi sa imong pagkabalaan, ablihi ang baba niini sa matag pahiyom, sama sa pagbungkag sa makahilo nga mga ngipon sa usa ka bitin nga may patik.
مَخطوبَةٌ مُنذُ كانَ الناسُ خاطِبَةٌ
مِن أَوَّلِ الدَهرِ لَم تُرمِل وَلَم تَئَمِGihangyo siya sa kaminyoon sukad nga ang katawhan nahimong mga manunuyo, ug gikan sa kaadlawon sa panahon, wala siya mabalo o nailo.
يَفنى الزَمانُ وَيَبقى مِن إِساءَتِها
جُرحٌ بِآدَمَ يَبكي مِنهُ في الأَدَمِMolabay ang panahon, apan gikan sa iyang pagkadautan, usa ka samad ang nagpabilin kang Adan, diin siya naghilak sulod sa iyang unod.
لا تَحفَلي بِجَناها أَو جِنايَتِها
المَوتُ بِالزَهرِ مِثلُ المَوتِ بِالفَحَمِAyaw kabalaka sa iyang mga bunga o sa iyang mga kalapasan, kay ang kamatayon taliwala sa mga bulak dili lahi sa kamatayon taliwala sa uling.
كَم نائِمٍ لا يَراها وَهيَ ساهِرَةٌ
لَولا الأَمانِيُّ وَالأَحلامُ لَم يَنَمِPila ka natulog ang wala makamatikod sa iyang (sa kalibutan) pagbantay, kay kon dili tungod sa mga paglaom ug mga damgo, dili gayod siya makapahulay.
طَوراً تَمُدُّكَ في نُعمى وَعافِيَةٍ
وَتارَةً في قَرارِ البُؤسِ وَالوَصَمِSa usa ka higayon, iyang ihatag kanimo ang kahupayan ug kaayohan, ug sa lain, iyang ilabay ka sa kahiladman sa kaalaotan ug kaulawan.
كَم ضَلَّلَتكَ وَمَن تُحجَب بَصيرَتُهُ
إِن يَلقَ صابا يَرِد أَو عَلقَماً يَسُمُKapila na ka niya gipahisalaag, kay bisan kinsa nga natabonan ang panabut moinom og pait nga sabila kon makit-an niya kini, o hiloan ang iyang kaugalingon sa kolokinto.
يا وَيلَتاهُ لِنَفسي راعَها وَدَها
مُسوَدَّةُ الصُحفِ في مُبيَضَّةِ اللَمَمِOh, alaot ang akong kalag, nahadlok ug nalupig sa nangitom nga mga panid sa mga buhat taliwala sa nangputi nga mga buhok sa katigulangon.
رَكَضتُها في مَريعِ المَعصِياتِ وَما
أَخَذتُ مِن حِميَةِ الطاعاتِ لِلتُخَمِGipasagdan ko kini nga modagan nga gawasnon sa tabunok nga mga sibsibanan sa pagkadili-masinugtanon, ug wala ako naghimo og bisan unsang pagpugong gikan sa paglikay sa maayong mga buhat batok sa iyang pagka-ulog-ulog.
هامَت عَلى أَثَرِ اللَذّاتِ تَطلُبُها
وَالنَفسُ إِن يَدعُها داعي الصِبا تَهِمِNaglatagaw kini nga walay tumong, nagtinguha sa mga kalipayan, kay ang kalag, kon tawgon sa panawagan sa kabatan-onan, modagan dayon ngadto sa tinguha.
صَلاحُ أَمرِكَ لِلأَخلاقِ مَرجِعُهُ
فَقَوِّمِ النَفسَ بِالأَخلاقِ تَستَقِمِAng katul-id sa imong mga kalihokan nakagamot sa maayong pamatasan, busa disiplinaha ang imong kalag pinaagi sa mga hiyas, ug kini mahimong matul-id.
وَالنَفسُ مِن خَيرِها في خَيرِ عافِيَةٍ
وَالنَفسُ مِن شَرِّها في مَرتَعٍوَخِمِAng kalag, pinaagi sa iyang kaayo, nagpuyo sa labing maayo nga kaayohan, samtang pinaagi sa iyang kadautan, kini nagpuyo sa usa ka makadaot nga sibsibanan.
تَطغى إِذا مُكِّنَت مِن لَذَّةٍ وَهَوىً
طَغيَ الجِيادِ إِذا عَضَّت عَلى الشُكُمِNaglapas kini kon hatagan og kagawasan sa kalipayan ug tinguha, sama sa mga kabayo nga puno sa kadasig nga mopaak sa ilang mga busal ug mahimong dili masinugtanon.
إِن جَلَّ ذَنبي عَنِ الغُفرانِ لي أَمَلٌ
في اللَهِ يَجعَلُني في خَيرِ مُعتَصِمِBisan kon ang akong sala dako kaayo alang sa kapasayloan, ako naghupot og paglaom kang Allah, nga magbutang kanako sa labing maayo nga kapasilongan.
أَلقى رَجائي إِذا عَزَّ المُجيرُ عَلى
مُفَرِّجِ الكَرَبِ في الدارَينِ وَالغَمَمِAkong gisalig ang akong paglaom, kon gamay ra ang mga matabangon, ngadto sa magpahupay sa kalisdanan ug kasubo sa duha ka kalibutan.
إِذا خَفَضتُ جَناحَ الذُلِّ أَسأَلُهُ
عِزَّ الشَفاعَةِ لَم أَسأَل سِوى أُمَمِKon ako magpaubos sa akong kaugalingon aron mangayo kaniya ﷺ sa himaya sa pagpataliwala, wala akoy pangayoon gawas sa kaluwasan sa mga nasod.
وَإِن تَقَدَّمَ ذو تَقوى بِصالِحَةٍ
قَدَّمتُ بَينَ يَدَيهِ عَبرَةَ النَدَمِUg kon ang usa ka debotado nga kalag magpresentar og matarong nga buhat, ako lamang ihalad sa iyang atubangan ﷺ ang luha sa paghinulsol.
لَزِمتُ بابَ أَميرِ الأَنبِياءِ وَمَن
يُمسِك بِمِفتاحِ بابِ اللَهِ يَغتَنِمِAko nagpabilin sa pultahan sa Prinsipe sa mga Propeta ﷺ, kay si bisan kinsa nga nagkupot sa yawe sa pultahan sa Dios seguradong makabaton og dakong kaayohan.
فَكُلُّ فَضلٍ وَإِحسانٍ وَعارِفَةٍ
ما بَينَ مُستَلِمٍ مِنهُ وَمُلتَزِمِKay ang matag grasya, kaayo, ug pabor nagdagayday taliwala sa mga nakadawat gikan kaniya ﷺ ug sa mga nagasunod kaniya.
عَلَّقتُ مِن مَدحِهِ حَبلاً أُعَزُّ بِهِ
في يَومِ لا عِزَّ بِالأَنسابِ وَاللُحَمِAko nagkupot og pisi gikan sa iyang pagdayeg ﷺ, diin ako pagapasidunggan sa usa ka Adlaw nga walay kaliwat o kabanayan ang makahatag og himaya.
يُزري قَريضي زُهَيراً حينَ أَمدَحُهُ
وَلا يُقاسُ إِلى جودي لَدى هَرِمِAng akong balak, kon ako magdayeg kaniya ﷺ, nagpakunhod sa kang Zuhayr, ug ang akong ganti dili masukod batok sa iyang kaayo gikan kang Harim.
مُحَمَّدٌ صَفوَةُ الباري وَرَحمَتُهُ
وَبُغيَةُ اللَهِ مِن خَلقٍ وَمِن نَسَمِSi Muhammad ﷺ ang pinili sa Magbubuhat ug ang Iyang kalooy, ang tinguha mismo sa Dios gikan sa tanang binuhat ug matag kalag.
وَصاحِبُ الحَوضِ يَومَ الرُسلِ سائِلَةٌ
مَتى الوُرودُ وَجِبريلُ الأَمينُ ظَميSiya ﷺ ang agalon sa Linaw (Kawthar) sa Adlaw nga bisan ang mga Mensahero mangutana, "Kanus-a ang pag-abot?" ug ang kasaligan nga si Gabriel mismo uhawon.
سَناؤُهُ وَسَناهُ الشَمسُ طالِعَةً
فَالجِرمُ في فَلَكٍ وَالضَوءُ في عَلَمِAng iyang ﷺ kahalangdon ug kahayag sama sa misubang nga adlaw, kay samtang ang lawas sa adlaw anaa sa iyang orbito, ang iyang kahayag usa ka nagbarog nga bandila.
قَد أَخطَأَ النَجمَ ما نالَت أُبُوَّتُهُ
مِن سُؤدُدٍ باذِخٍ في مَظهَرٍ سَنِمِAng mga bituon mismo napakyas sa pagkab-ot sa halangdon nga himaya ug labaw nga pagpadayag nga nakab-ot sa iyang ﷺ kaliwat.
نُموا إِلَيهِ فَزادوا في الوَرى شَرَفاً
وَرُبَّ أَصلٍ لِفَرعٍ في الفَخارِ نُميAng iyang mga katigulangan mitubo paingon kaniya ﷺ, sa ingon nagdugang sa dungog taliwala sa katawhan, kay kasagaran ang usa ka gigikanan makakuha sa iyang himaya gikan sa iyang sanga.
حَواهُ في سُبُحاتِ الطُهرِ قَبلَهُمُ
نورانِ قاما مَقامَ الصُلبِ وَالرَحِمِSa wala pa sila, duha ka kahayag ang naglangkob kaniya ﷺ sulod sa mga gingharian sa kaputli, nagbarog isip puli sa mga bat-ang ug mga tagoangkan.
لَمّا رَآهُ بَحيرا قالَ نَعرِفُهُ
بِما حَفِظنا مِنَ الأَسماءِ وَالسِيَمِSa dihang nakita siya ﷺ ni Bahira nga monghe, siya mipahayag, "Among nailhan siya pinaagi sa mga ngalan ug mga kinaiya nga among gipreserbar."
سائِل حِراءَ وَروحَ القُدسِ هَل عَلِما
مَصونَ سِرٍّ عَنِ الإِدراكِ مُنكَتِمِPangutan-a si Hira ug ang Balaang Espiritu (Gabriel) kon nasabtan ba nila ang gipreserbar nga sekreto, tinago gikan sa tanang pagsabot, nga gipadayag didto.
كَم جيئَةٍ وَذَهابٍ شُرِّفَت بِهِما
بَطحاءُ مَكَّةَ في الإِصباحِ وَالغَسَمِPila ka pag-abot ug pagbiya ang nagpasidungog sa walog sa Mecca, sa buntag ug sa gabii, pinaagi sa iyang ﷺ presensya.
وَوَحشَةٍ لِاِبنِ عَبدِ اللَهِ بينَهُما
أَشهى مِنَ الأُنسِ بِالأَحسابِ وَالحَشَمِUg ang kamingaw sa anak ni Abdullah ﷺ taliwala niadtong mga panahona mas gipabilhan kay sa panag-uban sa halangdon nga mga kaliwat ug mga kauban.
يُسامِرُ الوَحيَ فيها قَبلَ مَهبِطِهِ
وَمَن يُبَشِّر بِسيمى الخَيرِ يَتَّسِمِSiya ﷺ nakigsulti sa pagpadayag didto sa wala pa ang hingpit nga pagkanaog niini, kay si bisan kinsa nga gipahibalo sa mga timailhan sa kaayo tinuod nga gimarkahan niini.
لَمّا دَعا الصَحبُ يَستَسقونَ مِن ظَمَإٍ
فاضَت يَداهُ مِنَ التَسنيمِ بِالسَنَمِSa dihang ang iyang mga kauban ﷺ nangayo og tubig sa ilang kauhaw, ang iyang mga kamot mibaha sa labing putli nga tubod (Tasnim), naghatag og daghang sapa.
وَظَلَّلَتهُ فَصارَت تَستَظِلُّ بِهِ
غَمامَةٌ جَذَبَتها خيرَةُ الدِيَمِUsa ka panganod ang naglandong kaniya ﷺ, unya kini mismo nangita og landong gikan kaniya, usa ka panganod nga giguyod sa labing maayo nga padayon nga ulan.
مَحَبَّةٌ لِرَسولِ اللَهِ أُشرِبَها
قَعائِدُ الدَيرِ وَالرُهبانُ في القِمَمِUsa ka gugma alang sa Mensahero sa Dios ﷺ ang gitanom bisan sa mga nag-inusara sa mga monasteryo ug sa mga monghe sa mga tumoy sa bukid.
إِنَّ الشَمائِلَ إِن رَقَّت يَكادُ بِها
يُغرى الجَمادُ وَيُغرى كُلُّ ذي نَسَمِSa pagkatinuod, kon ang mga kinaiya sa tawo mapino, bisan ang walay kinabuhi nga mga butang hapit madani niini, ug ang matag buhing binuhat madani.
وَنودِيَ اِقرَأ تَعالى اللَهُ قائِلُها
لَم تَتَّصِل قَبلَ مَن قيلَت لَهُ بِفَمِUg giproklamar, 'Basaha!' gipahimaya ang Dios, ang Iyang Tigpamulong, kay wala pa kini kaniadto gilitok sa usa ka baba ngadto sa usa nga gipahibalo niini.
هُناكَ أَذَّنَ لِلرَحَمَنِ فَاِمتَلَأَت
أَسماعُ مَكَّةَ مِن قُدسِيَّةِ النَغَمِDidto, siya nagtawag sa pag-ampo alang sa Labing Maluluy-on, ug ang mga dalunggan sa Mecca napuno sa kabalaan sa maong sagrado nga melodiya.
فَلا تَسَل عَن قُرَيشٍ كَيفَ حَيرَتُها
وَكَيفَ نُفرَتُها في السَهلِ وَالعَلَمِBusa ayaw pangutana bahin sa Quraysh, unsa ka dako ang ilang kalibog, ug unsa ka lapad ang ilang pagdumot sa mga patag ug kabukiran.
تَساءَلوا عَن عَظيمٍ قَد أَلَمَّ بِهِم
رَمى المَشايِخَ وَالوِلدانِ بِاللَمَمِNangutana sila bahin sa usa ka dakong butang nga nahitabo kanila, naghapak sa mga tigulang ug mga bata sa usa ka paghikap sa kabuang.
يا جاهِلينَ عَلى الهادي وَدَعوَتِهِ
هَل تَجهَلونَ مَكانَ الصادِقِ العَلَمِOh kamo nga walay alamag sa Giya ug sa iyang tawag, tinuod ba ninyong gibalewala ang kahimtang sa matuod, inila nga usa?
لَقَّبتُموهُ أَمينَ القَومِ في صِغَرٍ
وَما الأَمينُ عَلى قَولٍ بِمُتَّهَمِKamo mismo nagtawag kaniya nga 'ang Kasaligan' taliwala sa mga tawo sa iyang pagkabatan-on, ug ang kasaligan dili gayod akusahan sa kabakakan.
فاقَ البُدورَ وَفاقَ الأَنبِياءَ فَكَم
بِالخُلقِ وَالخَلقِ مِن حُسنٍ وَمِن عِظَمِSiya milabaw sa mga takdol nga bulan ug milabaw sa mga propeta, unsa ka daghan ang iyang katahom ug kadako sa kinaiya ug sa paglalang!
جاءَ النبِيّونَ بِالآياتِ فَاِنصَرَمَت
وَجِئتَنا بِحَكيمٍ غَيرِ مُنصَرِمِAng mga propeta miabot uban sa mga ilhanan nga sa kadugayan natapos, apan ikaw ﷺ miabot kanamo uban sa usa ka maalamon nga kasulatan nga dili gayod matapos.
آياتُهُ كُلَّما طالَ المَدى جُدُدٌ
يَزينُهُنَّ جَلالُ العِتقِ وَالقِدَمِAng mga bersikulo niini, samtang nagkadugay ang panahon, nahimong kanunayng bag-o, gidayandayanan sa kahalangdon sa ilang karaan ug walay katapusan nga kinaiya.
يَكادُ في لَفظَةٍ مِنهُ مُشَرَّفَةٍ
يوصيكَ بِالحَقِّ وَالتَقوى وَبِالرَحِمِHapit sa matag gipasidunggan nga pulong gikan kaniya ﷺ, siya nagmando kanimo sa kamatuoran, pagkadiosnon, ug kabanayan.
يا أَفصَحَ الناطِقينَ الضادَ قاطِبَةً
حَديثُكَ الشَهدُ عِندَ الذائِقِ الفَهِمِOh labing maayong mamumulong sa tanan nga nagsulti sa pinulongang Arabiko, ang imong diskurso sama sa dugos ngadto sa maalamon nga tigpaminaw.
حَلَّيتَ مِن عَطَلٍ جيدَ البَيانِ بِهِ
في كُلِّ مُنتَثِرٍ في حُسنِ مُنتَظِمِImong gidayandayanan ang liog sa kaanindot sa pagpamulong, nga kaniadto hubo, pinaagi niini, naghimo sa matag nagkatag nga hunahuna nga nindot nga nahusay.
بِكُلِّ قَولٍ كَريمٍ أَنتَ قائِلُهُ
تُحيِ القُلوبَ وَتُحيِ مَيِّتَ الهِمَمِSa matag halangdon nga pulong nga imong ﷺ gilitok, imong gibanhaw ang mga kasingkasing ug gibalik sa kinabuhi ang patay nga mga pangandoy.
سَرَت بَشائِرُ باِلهادي وَمَولِدِهِ
في الشَرقِ وَالغَربِ مَسرى النورِ في الظُلَمِAng malipayong balita sa Giya ug sa iyang pagkahimugso mikaylap sa Sidlakan ug Kasadpan, sama sa kahayag nga naglatas sa kangitngit.
تَخَطَّفَت مُهَجَ الطاغينَ مِن عَرَبٍ
وَطَيَّرَت أَنفُسَ الباغينَ مِن عُجُمِGisakmit niini ang mga kalag sa mga Arabo nga malupigon ug gipatibulaag ang mga espiritu sa langyaw nga mga madaugdaugon.
ريعَت لَها شَرَفُ الإيوانِ فَاِنصَدَعَت
مِن صَدمَةِ الحَقِّ لا مِن صَدمَةِ القُدُمِAng himaya sa Iwan (palasyo sa Persia) nakurat niini ug nabuak, gikan sa kakurat sa kamatuoran, dili gikan sa kakurat sa mga tiil.
أَتَيتَ وَالناسُ فَوضى لا تَمُرُّ بِهِم
إِلّا عَلى صَنَمٍ قَد هامَ في صَنَمِIkaw ﷺ miabot sa dihang ang mga tawo anaa sa kagubot, ug dili ka makalabay kanila nga dili makakita og usa ka idolo nga nahigugma sa laing idolo.
وَالأَرضُ مَملوءَةٌ جَوراً مُسَخَّرَةٌ
لِكُلِّ طاغِيَةٍ في الخَلقِ مُحتَكِمِUg ang yuta napuno sa inhustisya, gipailalom sa matag malupigon nga naghari sa kalibutan.
مُسَيطِرُ الفُرسِ يَبغي في رَعِيَّتِهِ
وَقَيصَرُ الرومِ مِن كِبرٍ أَصَمُّ عَمِAng magmamando sa Persia nagdaugdaog sa iyang mga sakop, ug ang Caesar sa Roma, tungod sa garbo, bungol ug buta.
يُعَذِّبانِ عِبادَ اللَهِ في شُبَهٍ
وَيَذبَحانِ كَما ضَحَّيتَ بِالغَنَمِGisakit nila ang mga alagad sa Dios pinaagi sa mga pagduda ug gipamatay sila sama sa imong ﷺ pag-ihaw sa mga karnero.
وَالخَلقُ يَفتِكُ أَقواهُم بِأَضعَفِهِم
كَاللَيثِ بِالبَهمِ أَو كَالحوتِ بِالبَلَمِUg sa taliwala sa mga binuhat, ang labing kusgan nagapangayam sa labing huyang, sama sa leyon sa mga nating karnero o sa balyena sa gagmayng isda.
أَسرى بِكَ اللَهُ لَيلاً إِذ مَلائِكُهُ
وَالرُسلُ في المَسجِدِ الأَقصى عَلى قَدَمِGidala ka sa Dios ﷺ sa kagabhion samtang ang Iyang mga anghel ug mga mensahero nagbarog nga nagpaabot sa Masjid Al-Aqsa.
لَمّا خَطَرتَ بِهِ اِلتَفّوا بِسَيِّدِهِم
كَالشُهبِ بِالبَدرِ أَو كَالجُندِ بِالعَلَمِSa pagsulod mo ﷺ niini, nagpundok sila libot sa ilang agalon, sama sa mga bituon nga naglibot sa takdol nga bulan o sa mga sundalo libot sa ilang bandila.
صَلّى وَراءَكَ مِنهُم كُلُّ ذي خَطَرٍ
وَمَن يَفُز بِحَبيبِ اللَهِ يَأتَمِمِAng matag usa nga may taas nga ranggo kanila nag-ampo sa imong ﷺ luyo, kay si bisan kinsa nga gipanalanginan sa Hinigugma sa Dios maoy mangulo sa pag-ampo.
جُبتَ السَماواتِ أَو ما فَوقَهُنَّ بِهِم
عَلى مُنَوَّرَةٍ دُرِّيَّةِ اللُجُمِGilatas mo ang kalangitan, o ang labaw pa niini, uban kanila, sakay sa usa ka masanag nga binuhat nga may renda nga perlas.
رَكوبَةً لَكَ مِن عِزٍّ وَمِن شَرَفٍ
لا في الجِيادِ وَلا في الأَينُقِ الرُسُمِUsa ka sakyanan nga gihatag kanimo ﷺ sa himaya ug dungog, dili sama sa bisan unsang halangdon nga kabayo o kusog nga baye nga kamelyo.
مَشيئَةُ الخالِقِ الباري وَصَنعَتُهُ
وَقُدرَةُ اللَهِ فَوقَ الشَكِّ وَالتُهَمِKini ang kabubut-on ug binuhat sa Magbubuhat, ang Tigbuhat, ug ang gahum sa Dios labaw sa tanang pagduhaduha ug sumbong.
حَتّى بَلَغتَ سَماءً لا يُطارُ لَها
عَلى جَناحٍ وَلا يُسعى عَلى قَدَمِHangtod nga nakaabot ka ﷺ sa usa ka langit nga dili malupad sa pako, ni malakaw sa tiil.
وَقيلَ كُلُّ نَبِيٍّ عِندَ رُتبَتِهِ
وَيا مُحَمَّدُ هَذا العَرشُ فَاِستَلِمِUg giproklamar, 'Ang matag propeta anaa sa iyang ranggo, apan O Muhammad ﷺ, kini ang Trono, busa duola kini.'
خَطَطتَ لِلدينِ وَالدُنيا عُلومَهُما
يا قارِئَ اللَوحِ بَل يا لامِسَ القَلَمِGilatid mo ﷺ ang mga siyensya sa relihiyon ug sa kalibutan, O magbabasa sa Linatid nga Talaan, dili, O tighikap sa Pluma.
أَحَطتَ بَينَهُما بِالسِرِّ وَاِنكَشَفَت
لَكَ الخَزائِنُ مِن عِلمٍ وَمِن حِكَمِGilangkob mo ang sekreto taliwala kanila, ug ang mga bahandi sa kahibalo ug kaalam gipadayag kanimo ﷺ.
وَضاعَفَ القُربُ ما قُلِّدتَ مِن مِنَنٍ
بِلا عِدادٍ وَما طُوِّقتَ مِن نِعَمِUg ang kaduol nagpadaghan sa dili maihap nga mga pabor nga gisalig kanimo ﷺ, ug sa mga panalangin nga imong gidayandayanan.
سَل عُصبَةَ الشِركِ حَولَ الغارِ سائِمَةً
لَولا مُطارَدَةُ المُختارِ لَم تُسَمِPangutan-a ang pundok sa mga politeista nga nagpasibsib libot sa langob; kon dili pa tungod sa ilang paggukod sa Pinili ﷺ, dili unta sila nganlan.
هَل أَبصَروا الأَثَرَ الوَضّاءَ أَم سَمِعوا
هَمسَ التَسابيحِ وَالقُرآنِ مِن أُمَمِNakita ba nila ang masanag nga agi, o nadungog ang hunghong sa mga paghimaya ug sa Quran gikan sa dili makita nga mga nasod?
وَهَل تَمَثَّلَ نَسجُ العَنكَبوتِ لَهُم
كَالغابِ وَالحائِماتُ وَالزُغبُ كَالرُخَمِUg ang balay sa lawalawa ba nagpakita kanila sama sa usa ka baga nga lasang, ug ang naglupad nga mga langgam ug ang ilang mga piso sama sa mga buwitre?
فَأَدبَروا وَوُجوهُ الأَرضِ تَلعَنُهُم
كَباطِلٍ مِن جَلالِ الحَقِّ مُنهَزِمِBusa mitalikod sila, ug ang mga nawong sa yuta nagtunglo kanila, sama sa kabakakan nga napildi sa kahalangdon sa kamatuoran.
لَولا يَدُ اللَهِ بِالجارَينَ ما سَلِما
وَعَينُهُ حَولَ رُكنِ الدينِ لَم يَقُمِKon dili pa tungod sa kamot sa Dios nga nagpanalipod sa duha ka kauban, dili unta sila luwas, ug kon wala ang Iyang nagbantay nga mata, ang haligi sa relihiyon dili unta matukod.
تَوارَيا بِجَناحِ اللَهِ وَاِستَتَرا
وَمَن يَضُمُّ جَناحُ اللَهِ لا يُضَمِNagtago sila ilalom sa pako sa Dios ug gitago, kay si bisan kinsa nga gihakop sa pako sa Dios dili gayod madaut.
يا أَحمَدَ الخَيرِ لي جاهٌ بِتَسمِيَتي
وَكَيفَ لا يَتَسامى بِالرَسولِ سَميO Ahmad ﷺ sa kaayo, ako adunay dungog pinaagi sa akong ngalan, kay unsaon man nga dili mahimaya ang usa ka tawo pinaagi sa pagpakigbahin sa ngalan sa Mensahero ﷺ?
المادِحونَ وَأَربابُ الهَوى تَبَعٌ
لِصاحِبِ البُردَةِ الفَيحاءِ ذي القَدَمِAng mga tigdayeg ug kadtong gihurot sa gugma mga sumusunod lamang sa tag-iya sa humot nga kupo, kinsa naghupot sa labing taas nga baroganan.
مَديحُهُ فيكَ حُبٌّ خالِصٌ وَهَوىً
وَصادِقُ الحُبِّ يُملي صادِقَ الكَلَمِAng iyang pagdayeg kanimo ﷺ putli nga gugma ug mainiton nga pagbati, kay ang tinuod nga gugma kanunay nagdikta sa tinuod nga mga pulong.
اللَهُ يَشهَدُ أَنّي لا أُعارِضُهُ
من ذا يُعارِضُ صَوبَ العارِضِ العَرِمِAng Allah nagpamatuod nga dili ko siya supakon, kay kinsa man ang makasukol sa pagbubo sa usa ka gamhanan, nag-awas nga panganod?
وَإِنَّما أَنا بَعضُ الغابِطينَ وَمَن
يَغبِط وَلِيَّكَ لا يُذمَم وَلا يُلَمِSa pagkatinuod, ako usa lamang sa mga nagdayeg, ug siya nga nagdayeg sa imong hinigugma ﷺ dili angay basolon ni sawayon.
هَذا مَقامٌ مِنَ الرَحمَنِ مُقتَبَسٌ
تَرمي مَهابَتُهُ سَحبانَ بِالبَكَمِKini usa ka kahimtang nga gikan sa Labing Maluluy-on, kansang kahadlok nagpahilom bisan sa batid nga mamumulong nga si Sahban.
البَدرُ دونَكَ في حُسنٍ وَفي شَرَفٍ
وَالبَحرُ دونَكَ في خَيرٍ وَفي كَرَمِAng takdol nga bulan kulang kanimo ﷺ sa katahom ug dungog, ug ang dagat nalabwan mo sa kaayo ug pagkamanggihatagon.
شُمُّ الجِبالِ إِذا طاوَلتَها اِنخَفَضَت
وَالأَنجُمُ الزُهرُ ما واسَمتَها تَسِمِAng tag-as nga kabukiran magpaubos kon ikaw makigkompetensya kanila, ug ang masanag nga mga bituon magdala sa imong marka bisan asa mo kini ibutang.
وَاللَيثُ دونَكَ بَأساً عِندَ وَثبَتِهِ
إِذا مَشَيتَ إِلى شاكي السِلاحِ كَميBisan ang kusog sa leyon molubad atubangan sa imo ﷺ sa dihang molukso kini, ilabi na kon ikaw mosulong sa usa ka hingpit nga armado nga manggugubat.
تَهفو إِلَيكَ وَإِن أَدمَيتَ حَبَّتَها
في الحَربِ أَفئِدَةُ الأَبطالِ وَالبُهَمِAng mga kasingkasing sa mga bayani ug mga kampeon nangandoy kanimo ﷺ sa gubat, bisan kon ikaw ang hinungdan sa pagdugo sa ilang mga minahal.
مَحَبَّةُ اللَهِ أَلقاها وَهَيبَتُهُ
عَلى اِبنِ آمِنَةٍ في كُلِّ مُصطَدَمِAng gugma ug kahadlok sa Allah gipahimutang sa anak ni Amina ﷺ sa matag komprontasyon.
كَأَنَّ وَجهَكَ تَحتَ النَقعِ بَدرُ دُجىً
يُضيءُ مُلتَثِماً أَو غَيرَ مُلتَثِمِAng imong nawong ﷺ ilalom sa abog sa gubat sama sa takdol nga bulan sa kangitngit, nagdan-ag bisan gitabonan o wala.
بَدرٌ تَطَلَّعَ في بَدرٍ فَغُرَّتُهُ
كَغُرَّةِ النَصرِ تَجلو داجِيَ الظُلَمِUsa ka takdol nga bulan ﷺ nga misidlak sa Badr, ang iyang masanag nga panagway sama sa kaadlawon sa kadaugan, nagwagtang sa labing lawom nga kangitngit.
ذُكِرتَ بِاليُتمِ في القُرآنِ تَكرِمَةً
وَقيمَةُ اللُؤلُؤِ المَكنونِ في اليُتُمِGihisgotan ka ﷺ isip usa ka ilo sa Quran isip usa ka dungog, kay ang bili sa usa ka tinago nga perlas anaa sa iyang talagsaon, nag-inusara nga pagkaporma.
اللَهُ قَسَّمَ بَينَ الناسِ رِزقَهُمُ
وَأَنتَ خُيِّرتَ في الأَرزاقِ وَالقِسَمِSamtang gipang-apod-apod sa Allah ang panginabuhi sa tanang tawo, ikaw ﷺ gihatagan sa pagpili bahin sa panginabuhi ug mga bahin.
إِن قُلتَ في الأَمرِ لا أَو قُلتَ فيهِ نَعَم
فَخيرَةُ اللَهِ في لا مِنكَ أَو نَعَمِBisan pa kon ikaw ﷺ moingon og 'dili' o 'oo' bahin sa usa ka butang, ang pagpili sa Allah anaa sa imong pag-uyon o pagdumili.
أَخوكَ عيسى دَعا مَيتاً فَقامَ لَهُ
وَأَنتَ أَحيَيتَ أَجيالاً مِنَ الزِمَمِAng imong igsoon nga si Jesus nagtawag sa usa ka patay nga tawo, ug siya nabanhaw, apan ikaw ﷺ nagbanhaw sa mga henerasyon gikan sa kahiladman sa kalimot.
وَالجَهلُ مَوتٌ فَإِن أوتيتَ مُعجِزَةً
فَاِبعَث مِنَ الجَهلِ أَو فَاِبعَث مِنَ الرَجَمِAng pagkawalay alamag maoy kamatayon, busa kon ikaw ﷺ gihatagan og milagro, nan banhawa ang mga tawo gikan sa pagkawalay alamag o gikan sa lubnganan.
قالوا غَزَوتَ وَرُسلُ اللَهِ ما بُعِثوا
لِقَتلِ نَفسٍ وَلا جاؤوا لِسَفكِ دَمِGiangkon nila nga ikaw ﷺ nakiggubat, apan ang mga mensahero sa Allah wala ipadala aron sa pagpatay sa usa ka kalag ni sila mianhi aron sa pagpaagas og dugo.
جَهلٌ وَتَضليلُ أَحلامٍ وَسَفسَطَةٌ
فَتَحتَ بِالسَيفِ بَعدَ الفَتحِ بِالقَلَمِMao kana ang pagkawalay alamag, makapahisalaag nga mga ilusyon, ug sophistry, kay ikaw ﷺ nakabuntog pinaagi sa espada human lamang makabuntog pinaagi sa pluma.
لَمّا أَتى لَكَ عَفواً كُلُّ ذي حَسَبٍ
تَكَفَّلَ السَيفُ بِالجُهّالِ وَالعَمَمِSa dihang ang matag tawo nga halangdon og kaliwat kinabubut-on nga misumite kanimo ﷺ, ang espada dayon maoy nagdumala sa mga ignorante ug sa ordinaryong mga tawo.
وَالشَرُّ إِن تَلقَهُ بِالخَيرِ ضِقتَ بِهِ
ذَرعاً وَإِن تَلقَهُ بِالشَرِّ يَنحَسِمِKon ang daotan imong atubangon sa kaayo, ikaw malupig; apan kon imong atubangon sa daotan, kini maputol sa hingpit.
سَلِ المَسيحِيَّةَ الغَرّاءَ كَم شَرِبَت
بِالصابِ مِن شَهَواتِ الظالِمِ الغَلِمِPangutan-a ang mahimayaong Kristiyanismo kon unsa ka daghang pait nga ilimnon ang giinom niini gikan sa kahigal sa malupigon ug walay pugong.
طَريدَةُ الشِركِ يُؤذيها وَيوسِعُها
في كُلِّ حينٍ قِتالاً ساطِعَ الحَدَمِUsa ka kagiw gikan sa pagano, kini gidaot ug gipailalom sa nagkalapad, nagdilaab nga gubat sa matag higayon.
لَولا حُماةٌ لَها هَبّوا لِنُصرَتِها
بِالسَيفِ ما اِنتَفَعَت بِالرِفقِ وَالرُحَمِKon dili pa tungod sa mga tigpanalipod nga mibarog aron sa pagtabang niini pinaagi sa espada, dili unta kini makabenepisyo sa kalumo ug kalooy.
لَولا مَكانٌ لِعيسى عِندَ مُرسِلِهِ
وَحُرمَةٌ وَجَبَت لِلروحِ في القِدَمِKon dili pa tungod sa taas nga baroganan ni Hesus uban sa iyang Nagpadala ug sa karaan nga pagkabalaan nga angay sa Espiritu.
لَسُمِّرَ البَدَنُ الطُهرُ الشَريفُ عَلى
لَوحَينِ لَم يَخشَ مُؤذيهِ وَلَم يَجِمِAng putli, halangdon nga lawas unta ilansang sa duha ka tabla, nga ang iyang tigpasakit walay kahadlok ug walay pagbasol.
جَلَّ المَسيحُ وَذاقَ الصَلبَ شانِئُهُ
إِنَّ العِقابَ بِقَدرِ الذَنبِ وَالجُرُمِSi Kristo gihimaya, ug ang iyang kaaway nakatilaw sa paglansang sa krus, kay ang silot sa tinuod katumbas sa sala ug krimen.
أَخو النَبِيِّ وَروحُ اللَهِ في نُزُلٍ
فَوقَ السَماءِ وَدونَ العَرشِ مُحتَرَمِAng igsoon sa Propeta ﷺ ug ang Espiritu sa Dios gipasidunggan sa usa ka puloy-anan ibabaw sa kalangitan ug ubos sa Trono.
عَلَّمتَهُم كُلَّ شَيءٍ يَجهَلونَ بِهِ
حَتّى القِتالَ وَما فيهِ مِنَ الذِمَمِImong gitudloan sila sa tanan nga wala nila mahibaloi, bisan ang pakiggubat ug ang mga kasabotan nga nalakip niini.
دَعَوتَهُم لِجِهادٍ فيهِ سُؤدُدُهُم
وَالحَربُ أُسُّ نِظامِ الكَونِ وَالأُمَمِImong gitawag sila sa usa ka pakigbisog diin anaa ang ilang himaya, kay ang gubat mao ang mismong pundasyon sa kahusay sa uniberso ug mga nasod.
لَولاهُ لَم نَرَ لِلدَولاتِ في زَمَنٍ
ما طالَ مِن عُمُدٍ أَو قَرَّ مِن دُهُمِKon wala kini, dili unta nato makita ang mga nasod sa bisan unsang panahon nga makab-ot ang malungtarong mga haligi o natukod nga mga kuta.
تِلكَ الشَواهِدُ تَترى كُلَّ آوِنَةٍ
في الأَعصُرِ الغُرِّ لا في الأَعصُرِ الدُهُمِKining mga pagpamatuod nagsunod-sunod kanunay, makita sa mahimayaong mga panahon, dili sa mangitngit nga mga panahon.
بِالأَمسِ مالَت عُروشٌ وَاِعتَلَت سُرُرٌ
لَولا القَذائِفُ لَم تَثلَم وَلَم تَصُمِKagahapon, nangatumba ang mga trono ug mibangon ang mga lingkoranan sa gahom; kon dili pa tungod sa mga bala, dili unta kini mabungkag o mapahilom.
أَشياعُ عيسى أَعَدّوا كُلَّ قاصِمَةٍ
وَلَم نُعِدُّ سِوى حالاتِ مُنقَصِمِAng mga sumusunod ni Hesus nag-andam sa matag makadaot nga puwersa, samtang kami nag-andam lamang sa mga kahimtang sa pagkabahin-bahin.
مَهما دُعيتَ إِلى الهَيجاءِ قُمتَ لَها
تَرمي بِأُسدٍ وَيَرمي اللَهُ بِالرُجُمِBisan kanus-a ka tawgon sa gubat, ikaw mobangon niini, maglabay og mga leon samtang ang Dios maglabay og mga misil.
عَلى لِوائِكَ مِنهُم كُلُّ مُنتَقِمٍ
لِلَّهِ مُستَقتِلٍ في اللَهِ مُعتَزِمِUbos sa imong bandila, gikan kanila, anaa ang matag manimalos alang sa Dios, determinado ug nangita sa kamatayon alang sa Iyang kawsa.
مُسَبِّحٍ لِلِقاءِ اللَهِ مُضطَرِمٍ
شَوقاً عَلى سابِخٍ كَالبَرقِ مُضطَرِمِNaghimaya sa pakigkita sa Dios, nagdilaab sa pangandoy, siya misakay sa usa ka kusog nga kabayo, nagdilaab sama sa kilat.
لَو صادَفَ الدَهرَ يَبغي نَقلَةً فَرَمى
بِعَزمِهِ في رِحالِ الدَهرِ لَم يَرِمِKon iyang masugatan ang panahon nga nangita og kausaban ug iyang gilabay ang iyang determinasyon ngadto sa mismong panapton niini, ang panahon dili molihok.
بيضٌ مَفاليلُ مِن فِعلِ الحُروبِ بِهِم
مِن أَسيُفِ اللَهِ لا الهِندِيَّةُ الخُذُمُSila puti ug nangahabol gikan sa kanunay nga mga gubat, apan sila mismo ang mga espada sa Dios, dili lamang hait nga mga espada sa India.
كَم في التُرابِ إِذا فَتَّشتَ عَن رَجُلٍ
مَن ماتَ بِالعَهدِ أَو مَن ماتَ بِالقَسَمِPila ka mga tawo ang naghigda sa abog, kon imong pangitaon, nga namatay nga nagtuman sa ilang kasabotan o sa ilang panumpa.
لَولا مَواهِبُ في بَعضِ الأَنامِ لَما
تَفاوَتَ الناسُ في الأَقدارِ وَالقِيَمِKon dili pa tungod sa kinaiyanhong mga gasa nga gihatag sa pipila ka mga indibidwal, ang katawhan dili unta magpakita sa ingon nga mga kalainan sa kahimtang ug kinaiyanhong bili.
شَريعَةٌ لَكَ فَجَّرتَ العُقولَ بِها
عَن زاخِرٍ بِصُنوفِ العِلمِ مُلتَطِمِPinaagi sa imong balaang balaod, ﷺ, imong gipabuto ang mga hunahuna sa usa ka nag-uros-uros nga kadagatan, nga puno sa nagkalain-laing matang sa kahibalo.
يَلوحُ حَولَ سَنا التَوحيدِ جَوهَرُها
كَالحَليِ لِلسَيفِ أَو كَالوَشيِ لِلعَلَمِAng esensya niini nagdan-ag libot sa kahayag sa monoteismo, sama sa mga dayandayan sa usa ka espada o sa detalyadong burda sa usa ka bandila.
غَرّاءُ حامَت عَلَيها أَنفُسٌ وَنُهىً
وَمَن يَجِد سَلسَلاً مِن حِكمَةٍ يَحُمِKining mahimayaong balaod, diin ang mga kalag ug mga salabutan naglupad-lupad, nagdani sa tanan nga makadiskobre sa usa ka nag-agos nga tuboran sa kaalam ngadto sa iyang gakos.
نورُ السَبيلِ يُساسُ العالِمونَ بِها
تَكَفَّلَت بِشَبابِ الدَهرِ وَالهَرَمِKini ang naggiya nga kahayag sa dalan diin ang tanang kalibotan gimandoan, nga nagpas-an sa responsibilidad alang sa pagkabatan-on ug sa katigulangon sa panahon.
يَجري الزَمانُ وَأَحكامُ الزَمانِ عَلى
حُكمٍ لَها نافِذٍ في الخَلقِ مُرتَسِمِAng panahon ug ang mga balaod niini nag-agos subay sa iyang nagkaylap nga paghukom, nga dili mapapas nga nakulit sa tanang binuhat.
لَمّا اِعتَلَت دَولَةُ الإِسلامِ وَاِتَّسَعَت
مَشَت مَمالِكُهُ في نورِها التَمَمِSa dihang misaka ug milapad ang estado sa Islam, ang mga gingharian niini miuswag, naligo sa iyang hingpit ug naglangkob nga kahayag.
وَعَلَّمَت أُمَّةً بِالقَفرِ نازِلَةً
رَعيَ القَياصِرِ بَعدَ الشاءِ وَالنَعَمِGitudloan niini ang usa ka nasod, nga kaniadto nagpuyo sa desyerto, sa pagbantay sa mga emperador, usa ka buluhaton nga ilang gihimo human sa pag-atiman sa mga karnero ug mga kamelyo.
كَم شَيَّدَ المُصلِحونَ العامِلونَ بِها
في الشَرقِ وَالغَربِ مُلكاً باذِخَ العِظَمِPila ka halangdon nga mga gingharian, sa dako kaayong kahalangdon, ang gitukod sa mga repormador, nga naglihok subay sa mga prinsipyo niini, sa tibuok Sidlakan ug Kasadpan!
لِلعِلمِ وَالعَدلِ وَالتَمدينِ ما عَزَموا
مِنَ الأُمورِ وَما شَدّوا مِنَ الحُزُمِAlang sa kaayohan sa kahibalo, hustisya, ug sibilisasyon, sila nagdesisyon sa dagkong mga paningkamot ug naghugot sa ilang mga bakos uban sa dili matarog nga determinasyon.
سُرعانَ ما فَتَحوا الدُنيا لِمِلَّتِهِم
وَأَنهَلوا الناسَ مِن سَلسالِها الشَبِمِDali nilang giablihan ang kalibotan alang sa ilang pagtuo, ug gikan sa bugnaw, nag-agos nga tuboran niini, ilang gipawong ang kauhaw sa tanang tawo.
ساروا عَلَيها هُداةَ الناسِ فَهيَ بِهِم
إِلى الفَلاحِ طَريقٌ واضِحُ العَظَمِNaglakaw sila niining dalan isip mga giya sa katawhan, ug pinaagi sa ilang paggiya, kini nahimong usa ka tin-aw nga halangdon nga agianan padulong sa kauswagan ug kalampusan.
لا يَهدِمُ الدَهرُ رُكناً شادَ عَدلَهُمُ
وَحائِطُ البَغيِ إِن تَلمَسهُ يَنهَدِمِAng panahon dili makaguba sa usa ka haligi nga gitukod sa ilang hustisya, apan ang bungbong sa pagpanglupig, kon hikapon lang, magun-ob.
نالوا السَعادَةَ في الدارَينِ وَاِجتَمَعوا
عَلى عَميمٍ مِنَ الرُضوانِ مُقتَسَمِNakab-ot nila ang kalipay sa kalibotan ug sa umaabot, nagtigom sa usa ka lapad ug gipaambit nga balaang katagbawan.
دَع عَنكَ روما وَآثينا وَما حَوَتا
كُلُّ اليَواقيتِ في بَغدادَ وَالتُوَمِIbaliwala ang Roma ug Atenas ug ang tanan nilang gilangkob, kay ang tanang bililhong rubi makita sa Baghdad ug Tuwam.
وَخَلِّ كِسرى وَإيواناً يَدِلُّ بِهِ
هَوىً عَلى أَثَرِ النيرانِ وَالأَيُمِUg biyai si Khosrow ug ang iyang dako nga iwan, nga nagtudlo lamang sa usa ka nangaging gugma alang sa mga salin sa mga kalayo ug mga idolo.
وَاِترُك رَعمَسيسَ إِنَّ المُلكَ مَظهَرُهُ
في نَهضَةِ العَدلِ لا في نَهضَةِ الهَرَمِUg biyai si Ramesses, kay ang tinuod nga pagpakita sa pagkahari anaa sa pag-uswag sa hustisya, dili sa pagtukod sa mga piramide.
دارُ الشَرائِعِ روما كُلَّما ذُكِرَت
دارُ السَلامِ لَها أَلقَت يَدَ السَلَمِBisan kanus-a hisgotan ang Roma, ang bantog nga pinuy-anan sa mga balaod, ang Dar al-Salam (Baghdad) nag-abot niini sa kamot sa malinawong pagpasakop.
ما ضارَعَتها بَياناً عِندَ مُلتَأَمٍ
وَلا حَكَتها قَضاءً عِندَ مُختَصَمِAng Roma wala gayod makigkompetensya sa Baghdad sa kaanindot sa sinultihan atol sa usa ka asembliya, ni misundog sa iyang hudisyal nga kaalam sa panahon sa panaglalis.
وَلا اِحتَوَت في طِرازٍ مِن قَياصِرِها
عَلى رَشيدٍ وَمَأمونٍ وَمُعتَصِمِNi ang Roma, taliwala sa iyang linya sa mga emperador, nakabaton gayod og mga personalidad nga ikatandi kang Rashid, Ma'mun, o Mu'tasim.
مَنِ الَّذينَ إِذا سارَت كَتائِبُهُم
تَصَرَّفوا بِحُدودِ الأَرضِ وَالتُخَمِKinsa kadtong kansang mga kasundalohan, sa ilang pagmartsa, nagkontrolar sa mga utlanan sa yuta ug sa mga kinatumyan niini?
وَيَجلِسونَ إِلى عِلمٍ وَمَعرِفَةٍ
فَلا يُدانَونَ في عَقلٍ وَلا فَهَمِUg sila naglingkod uban sa kahibalo ug pagsabot, busa walay makatupong kanila sa salabutan o pagsabot.
يُطَأطِئُ العُلَماءُ الهامَ إِن نَبَسوا
مِن هَيبَةِ العِلمِ لا مِن هَيبَةِ الحُكُمِAng mga eskolar nagyukbo sa ilang mga ulo kon sila mosulti, tungod sa pagtahod sa ilang kahibalo, dili tungod sa pagtahod sa ilang awtoridad.
وَيُمطِرونَ فَما بِالأَرضِ مِن مَحَلٍ
وَلا بِمَن باتَ فَوقَ الأَرضِ مِن عُدُمِUg sila nagpaulan og mga panalangin, busa walay pagka-uga sa yuta, ni bisan unsang kawad-on taliwala sa mga nagpuyo niini.
خَلائِفُ اللَهِ جَلّوا عَن مُوازَنَةٍ
فَلا تَقيسَنَّ أَملاكَ الوَرى بِهِمِSila ang mga Kalipa sa Dios, labaw kaayo aron itandi, busa ayaw itandi ang mga hari sa katawhan kanila.
مَن في البَرِيَّةِ كَالفاروقِ مَعدَلَةً
وَكَاِبنِ عَبدِ العَزيزِ الخاشِعِ الحَشِمِKinsa sa tanang binuhat ang sama kang Al-Farooq sa hustisya, ug sama kang Ibn Abd al-Aziz, ang mapaubsanon ug maligdong?
وَكَالإِمامِ إِذا ما فَضَّ مُزدَحِماً
بِمَدمَعٍ في مَآقي القَومِ مُزدَحِمِUg sama sa Imam, sa dihang iyang gipakatag ang usa ka panon sa katawhan uban sa mga luha nga nagdasok sa mga mata sa mga tawo.
الزاخِرُ العَذبُ في عِلمٍ وَفي أَدَبٍ
وَالناصِرُ النَدبِ في حَربٍ وَفي سَلَمِSiya ang daghan ug matam-is sa kahibalo ug literatura, ug ang halangdon nga katabang sa gubat ug sa kalinaw.
أَو كَاِبنِ عَفّانَ وَالقُرآنُ في يَدِهِ
يَحنو عَلَيهِ كَما تَحنو عَلى الفُطُمِO sama kang Ibn Affan, nga ang Quran anaa sa iyang kamot, siya nagduko niini sama sa usa ka nagduko sa mga bata nga gipagatas.
وَيَجمَعُ الآيَ تَرتيباً وَيَنظُمُها
عِقداً بِجيدِ اللَيالي غَيرَ مُنفَصِمِUg iyang gitigom ang mga bersikulo sa han-ay ug gihan-ay kini, usa ka kwintas sa liog sa mga gabii, nga dili gayod mabugto.
جُرحانِ في كَبِدِ الإِسلامِ ما اِلتَأَما
جُرحُ الشَهيدِ وَجُرحٌ بِالكِتابِ دَميDuha ka samad sa kasingkasing sa Islam ang wala pa maayo: ang samad sa martir ug ang samad nga nagdugo sa Basahon.
وَما بَلاءُ أَبي بَكرٍ بِمُتَّهَمٍ
بَعدَ الجَلائِلِ في الأَفعالِ وَالخِدَمِUg ang mga pagsulay ni Abu Bakr dili angay duhaduhaan, human sa iyang halangdon nga mga buhat ug serbisyo.
بِالحَزمِ وَالعَزمِ حاطَ الدينَ في مِحَنٍ
أَضَلَّتِ الحُلمَ مِن كَهلٍ وَمُحتَلِمِUban sa determinasyon ug kaisog, iyang gipanalipdan ang pagtuo taliwala sa mga pagsulay nga nakapalibog sa kaalam sa tigulang ug batan-on.
وَحِدنَ بِالراشِدِ الفاروقِ عَن رُشدٍ
في المَوتِ وَهوَ يَقينٌ غَيرُ مُنبَهِمِUg ilang gipalayo ang matarong nga si Al-Farooq gikan sa iyang giya bahin sa kamatayon, nga usa ka dili malalis nga kasigurohan.
يُجادِلُ القَومَ مُستَلّاً مُهَنَّدَهُ
في أَعظَمِ الرُسلِ قَدراً كَيفَ لَم يَدُمِNakiglalis siya sa mga tawo, nga gibira ang iyang espada nga Indian, bahin sa labing bantugan sa mga mensahero, nga naghunahuna kung giunsa niya dili makalahutay.
لا تَعذُلوهُ إِذا طافَ الذُهولُ بِهِ
ماتَ الحَبيبُ فَضَلَّ الصَبُّ عَن رَغَمِAyaw siya basola kon ang kalibog milukop kaniya, kay namatay ang hinigugma, ug ang nahigugma nawala sa iyang dalan bisan pa sa iyang kaugalingon.
يا رَبِّ صَلِّ وَسَلِّم ما أَرَدتَ عَلى
نَزيلِ عَرشِكَ خَيرِ الرُسلِ كُلِّهِمِO Ginoo, ihatag ang Imong mga panalangin ug kalinaw sumala sa Imong gusto ngadto sa nagpuyo sa Imong Trono, ang labing maayo sa tanang mensahero ﷺ.
مُحيِ اللَيالي صَلاةً لا يُقَطِّعُها
إِلّا بِدَمعٍ مِنَ الإِشفاقِ مُنسَجِمِIyang gibuhi ang mga gabii pinaagi sa pag-ampo, nga wala niya putla, gawas sa nagdagayday nga mga luha sa kalooy.
مُسَبِّحاً لَكَ جُنحَ اللَيلِ مُحتَمِلاً
ضُرّاً مِنَ السُهدِ أَو ضُرّاً مِنَ الوَرَمِNaghimaya Kanimo sa lawom nga kagabhion, nag-antos sa kalisdanan sa pagkadili makatulog o sa kalisdanan sa paghubag.
رَضِيَّةٌ نَفسُهُ لا تَشتَكي سَأَماً
وَما مَعَ الحُبِّ إِن أَخلَصتَ مِن سَأَمِAng iyang kalag kontento, wala gayod nagreklamo sa kakapoy, kay sa sinsero nga gugma, walay kakapoy.
وَصَلِّ رَبّي عَلى آلٍ لَهُ نُخَبٍ
جَعَلتَ فيهِم لِواءَ البَيتِ وَالحَرَمِUg panalangini, akong Ginoo, ang iyang piniling pamilya, diin Imong gibutang ang bandila sa Sagradong Balay ug sa iyang Balaang Dapit.
بيضُ الوُجوهِ وَوَجهُ الدَهرِ ذو حَلَكٍ
شُمُّ الأُنوفِ وَأَنفُ الحادِثاتِ حَمىAng ilang mga nawong hayag sa dihang ang nawong sa panahon mangitngit, ug sila halangdon ug dili matarog sa dihang ang mga kalisdanan nagkaguliyang.
وَأَهدِ خَيرَ صَلاةٍ مِنكَ أَربَعَةً
في الصَحبِ صُحبَتُهُم مَرعِيَّةُ الحُرَمِUg ihatag ang labing maayo sa Imong mga panalangin ngadto sa upat sa mga Kauban, kansang sagrado nga panag-uban gipabilhan pag-ayo.
الراكِبينَ إِذا نادى النَبِيُّ بِهِم
ما هالَ مِن جَلَلٍ وَاِشتَدَّ مِن عَمَمِSila ang mga mangangabayo nga mitubag sa tawag sa Propeta ﷺ sa dihang ang dagkong mga kalisang naghulga ug ang kaylap nga mga katalagman misamot.
الصابِرينَ وَنَفسُ الأَرضِ واجِفَةٌ
الضاحِكينَ إِلى الأَخطارِ وَالقُحَمِSila ang mga mapailubon, bisan sa dihang ang mismong kalag sa yuta nagkurog, ug sila mipahiyom atubangan sa mga kapeligrohan ug mga katalagman.
يا رَبِّ هَبَّت شُعوبٌ مِن مَنِيَّتِها
وَاِستَيقَظَت أُمَمٌ مِن رَقدَةِ العَدَمِO Ginoo, ang mga katawhan mibangon gikan sa ilang kamatayon, ug ang mga nasod nahigmata gikan sa pagkatulog sa pagkawala.
سَعدٌ وَنَحسٌ وَمُلكٌ أَنتَ مالِكُهُ
تُديلُ مِن نِعَمٍ فيهِ وَمِن نِقَمِMaayong kapalaran ug dili maayo nga kapalaran, ug usa ka gingharian nga Ikaw lamang ang nagapanag-iya, diin Ikaw nagpulipuli sa mga panalangin ug mga kalisdanan.
رَأى قَضاؤُكَ فينا رَأيَ حِكمَتِهِ
أَكرِم بِوَجهِكَ مِن قاضٍ وَمُنتَقِمِAng Imong hukom bahin kanamo nagpakita sa paghukom sa Imong kaalam; pagkahalangdon sa Imong Nawong isip usa ka Maghuhukom ug Manimalos!
فَاِلطُف لِأَجلِ رَسولِ العالَمينَ بِنا
وَلا تَزِد قَومَهُ خَسفاً وَلا تُسِمِBusa kaloy-i kami alang sa kaayohan sa Mensahero sa Kalibutan ﷺ, ug ayaw dugangi ang kaulawan sa iyang katawhan ni markahi sila sa kaulaw.
يا رَبِّ أَحسَنتَ بَدءَ المُسلِمينَ بِهِ
فَتَمِّمِ الفَضلَ وَاِمنَح حُسنَ مُختَتَمِO Ginoo, Imong gihingpit ang sinugdanan sa mga Muslim pinaagi kaniya ﷺ, busa hingpita ang Imong pabor ug hatagi sila og maayong katapusan.