Farishtalarga imon
Musulmon farishtalarga Allohning yaratgan makhluki sifatida iymon keltiradi; Ularni butunlay itoatga va doimiy tasbihga tanlagan. Ular asl holatda insonlar uchun ko‘rinmaydigan nuroniy mavjudotlardir, ammo Alloh zarurat tug‘ilganda ularni moddiy shakllarga kirish qobiliyati bilan taʼminlagan, xuddi payg‘ambarlar ziyoratiga kelganlarida bo‘lgani kabi. Ularning vazifalari xilma-xil: Allohning amrlarini bajarish, vahyni yetkazish, olam ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, moʻminlarni himoya qilish va ularni barqaror tutishdan iborat.
Jinlar esa Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir makhlukdir; ular ham insonlar kabi masʼul va hisob-kitob qilinadigan mavjudotlardir, iymon keltirgan yaxshi jinlar va itoatsiz, mard etuvchi jinlarga bo‘linadilar. Biz ularni ularning asl holida ko‘ra olmaymiz, lekin ular bizni ko‘radilar — shu holat ularning mavjudligini turlicha idrok etilishiga asos bo‘ladi. Ular g‘aybni bilmaydilar, ularning hayoti ham Allohning olamdagi sunnatlariga bo‘ysunadi va ular faqat Allohning izni bilan zarar yoki manfaat keltira olishadi.
Shaytonlar jinlarning kufr qilganlari bo‘lib, insonlarga qarshi va vasvasa yo‘lida Iblis boshchiligida harakat qiladilar. Ularning qobiliyati asosan vasvasa chiqarish va yomonlikni chiroyli qilib ko‘rsatish bilan cheklangan, ular bandalarga majburlovchi hukm o‘rnata olmaydilar. Allohning zikriga yopishgan va uning yo‘lida to‘g‘ri yuradigan mo‘minlar ularning fitnasidan himoyalangan bo‘ladi, holbuki nafsiga ergashib Robbidan bexabar qolganlar ularning tarmog‘iga tushadilar.
Farishtalarga va jinlarga imon hamda bu g‘aybiy dunyoning mavjudligiga ishonch mo‘min qalbida Allohni ulug‘lashni kuchaytiradi. Insonning ustida amallarini kuzatib, so‘zlarini yozib boruvchi farishtalar borligini bilishi uni sirri va jomi bilan Allohni hisobga olishga undaydi, shaytonning vasvasalaridan Allohga sig‘inishga rag‘batlantiradi — bular axloqiy jihatni mustahkamlaydi va sadaqa bilan gunohlardan tiyilish, Allohning mukofoti va rahmatini umid qilib ibodat va itoatga undaydi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.