Oxiratga imon

Musulmon ishonadiki, o‘lim mavjudotning tugashi emas, balki amallar makoni (dori amal)dan abadiy hayotga — har inson uchun haqiqiy boshlanishga — o‘tkazishdir. G‘ofillar o‘limni yakun deb bilsa, mu’min uchun u dunyo bexabarligidan uyg‘onishdir; shunda Barzax hayoti boshlanib, u doimiy ne’mat yoki og‘ir azobdan oldingi davr bo‘ladi. Shu bois mu’min Alloh bilan uchrashuvga tavba, istig‘for va huquqlarni egalariga qaytarish bilan doimo tayyor turadi.

Oxiratni doimo yodga olish mu’min hayotini tartibga soluvchi poydevor hisoblanadi; dafn marosimlari va qabristonlarni ko‘rganida bu uning taqdiri ekanini eslaydi, lekin vahima qilmay, o‘zini kech qolmasdan hisobga oladi. Samimiy mu’min uchun oxiratni eslash ibodat va sabrga yordam beradi, gunohlardan saqlovchi kuchli tovlamachilik bo‘lib, u Allohning roziligini orzu qilib va azobidan qo‘rqib yomonlikdan tiyilishiga sabab bo‘ladi.

Qiyomat qo‘zg‘alib, odamlar qabrlardan tiriltirilganda har bir inson o‘lgan holatiga mos holda qayta tiriltiriladi va hamma to‘planish joyiga eltib, ilohiy adolat huzurida javobga tortiladi. U o‘ta muhim kunda har kimning amallari aniq qayd etilgan kitobi o‘qiladi; unda bu dunyodagi obro‘ va boylik yordam bermaydi — saodatda bo‘ladigan o‘zaro ajrga faqat yaxshi amallari bilan yutquzganlar omon qoladi, o‘z nafsiga ergashib Rabbiga itoat qilmaganlar esa azobga duch keladi; har kimga imoni va amali bo‘yicha munosib ajr beriladi.

Mo‘minlarning jannatdagi martabalari ularning samimiyligi va jihodiga ko‘ra farq qiladi; jannatni Alloh taqvodorlar, dunyoda haqqa sabr qilganlar uchun tayyorlagan. Inkor etuvchilar va qat’iy qarshi bo‘lganlar zotlari kofirlikda qolgani uchun qiyomat kuni katta yo‘qotishni his etishadi, chunki pushaymonlik foyda bermaydi. Shu sabab mu’min Allohning rahmati va mag‘firatini umib, o‘ng tomondagilardan bo‘lishga intiladi va Uning g‘azabiga va azobiga olib keladigan har qanday narsadan tiyiladi.

يؤمن المسلم بأن الموت ليس نهاية الوجود، بل هو انتقال من دار العمل إلى حياة أبدية هي البداية الحقيقية لكل إنسان. فبينما يرى الغافلون الموت غايةً، يدرك المؤمن أنه يقظة من غفلة الدنيا، لتبدأ حياة البرزخ التي تسبق النعيم المقيم أو العذاب الأليم، مما يجعل المؤمن دائم الاستعداد للقاء الله بالتوبة والاستغفار ورد الحقوق لأهلها.

إن استحضار اليوم الآخر يُعدُّ ركناً أصيلاً يضبط حياة المؤمن؛ فهو يرى الجنائز والقبور فيتذكر أنها مصيره، لكنه لا يجزع بل يحاسب نفسه قبل فوات الأوان. فالمؤمن الصادق يجد في استذكار الآخرة عوناً على الصبر على الطاعات، ووازعاً قوياً يمنعه من ارتكاب المعاصي، طمعاً في رضا الله وخوفاً من عقابه يوم تتقلب فيه القلوب والأبصار.

عند قيام الساعة وبعث الناس من قبورهم، يُبعث كل امرئ على الحالة التي مات عليها، فيساق الجميع للحشر ليقفوا أمام محكمة العدل الإلهي. في ذلك اليوم العصيب، يقرأ كل إنسان كتابه الذي سُجلت فيه أعماله بدقة متناهية، ولا يغني فيه جاه ولا مال، بل ينجو من كان عمله صالحاً، ويذلُّ من اتبع هواه وعصى ربه، فلكل جزاؤه بحسب إيمانه وعمله.

تتفاوت منازل المؤمنين في الجنة بحسب إخلاصهم وجهادهم، وهي دار أعدها الله للمتقين الذين صبروا في الدنيا على الحق. أما المنكرون المعاندون فيلقون جزاء إصرارهم على الكفر، حيث يدركون يوم القيامة عظم الخسارة حين لا ينفع الندم. لذا، يسعى المؤمن ليكون من أصحاب اليمين الذين يرجون رحمة الله وعفوه، ويجتنب كل ما يؤدي إلى سخطه وعذابه.