ایمان به فرشتگان

مسلمان به فرشتگان ایمان دارد؛ آنان مخلوقاتی‌اند که خدا آن‌ها را برای اطاعت مطلق و ستایش دائم برگزیده است. آن‌ها موجوداتی نورانی هستند که در صورت اصلی‌شان برای انسان‌ها قابل رؤیت نیستند، ولی خدا به آن‌ها توانایی تصرّف در اشکال مادی را در مواقع لازم عطا کرده است، همان‌گونه که در ملاقات‌هایشان با پیامبران رخ داده است. وظایفشان متنوع است: اجرای اوامر خدا، حمل وحی، تدبیر امور عالم، ثبت اعمال بندگان، و محافظت و تثبیت مؤمنان.

جن‌ها خلقتی دیگرند که خدا آن‌ها را از آتش آفریده است؛ آن‌ها نیز مکلف و مورد حساب و کتاب‌اند، درست مانند انسان‌ها، و به مؤمن و معاند تقسیم می‌شوند. ما آن‌ها را در صورت اصلی‌شان نمی‌بینیم، اما آن‌ها ما را می‌بینند که این تفاوت در ادراک وجودشان را توضیح می‌دهد. آن‌ها عالم به غیب نیستند و زندگی‌شان تابع سنن خدا در عالم است؛ و نه ضرر و نه نفعی دارند مگر به اذن او.

شیاطین، همان جن‌های کافری‌اند که به رهبری ابلیس در مخالفت با انسان‌ها و در مسیر اغواگری هدایت می‌شوند. توان آن‌ها محدود به وسوسه و زینت دادن شر است و سلطه‌ای جبری بر بندگان ندارند. مؤمنی که به ذکر خدا چنگ زند و در اطاعت او ثابت قدم باشد، در حصنی از مکر آنان قرار دارد؛ اما کسی که از هوای نفس پیروی کند و از پروردگارش غافل شود، در دام‌هایشان می‌افتد.

ایمان به فرشتگان و جن و یقین به وجود این عالم غیبی، بزرگداشت خدا را در دل مؤمن می‌افزاید. وقتی انسان بداند فرشتگانی اعمالش را می‌نگرند و گفتارش را می‌نویسند، این او را به مراقبت از خدا در نهان و آشکار و به پناه بردن از وسوسه‌های شیطان ترغیب می‌کند؛ این امر جنبه‌های اخلاقی را تقویت کرده و انسان را به اطاعت و پرهیز از معصیت به امید پاداش و رحمت الهی سوق می‌دهد.

يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.

أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.

الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.

تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.