روزه

روزه رکن چهارم است و با خودداری از خوردن و نوشیدن و سایر چیزهای مفسد از طلوع فجر تا غروب خورشید در ماه مبارک رمضان انجام می‌شود. روزه مدرسه‌ای برای تقوا، صبر و رحمت نسبت به نیازمندان است.

روزه در اسلام یک مدرسه تربیتی یگانه است؛ آن صرفاً خودداری از غذا و نوشیدنی نیست، بلکه تمرینی عملی برای کنترل نفس و مطیع ساختن تمایلات آن در برابر فرمان خداست. احساس گرسنگی و تشنگی مؤمن در روزهای گرم اراده‌اش را می‌آزماید و به او می‌آموزد چگونه بر شهوت‌های خود غالب آید، و با صبر بر سختی عبادت در پی جلب رضای خداوند متعال باشد.

از والاترین حکم‌های روزه پرورش احساس نسبت به دیگران است؛ وقتی فردی متمول گرسنگی را تجربه می‌کند، بهتر می‌تواند واقعیت رنج فقیر تهیدست را درک کند و این در دل او میل به بخشش و همدردی را برمی‌انگیزد. این درس، درس همدلی اجتماعی و عدالت است، جایی که فاصله‌ها میان مردم کمرنگ می‌شود و نفس به یاری رساندن به محرومان تمایل می‌یابد؛ بدین‌ترتیب عبادت از امری فردی به عملِ پیونددهنده دل‌ها و تقویت‌کننده بنای جامعه تبدیل می‌گردد.

روزه در قلب مؤمن مراقبتی درونی و دائمی می‌آفریند؛ زیرا او در خلوت و در جلوت از مفطرات پرهیز می‌کند و این تقوایی را که جوهر دین است در او تقویت می‌نماید. و با تکرار این عبادت هر سال، مسلمان عادت می‌یابد که طاعت خدا را در همه شئون زندگی به‌خاطر آورد، و آنگاه قادر می‌شود آنچه خشم پروردگارش را برمی‌انگیزد ترک کند و به روش او پایبند بماند، هرچقدر هم وسوسه‌ها و فشارهای روانی زیاد باشند.

الصيام هو الركن الرابع، ويكون بالامتناع عن الطعام والشراب وسائر المفطرات من طلوع الفجر إلى غروب الشمس في شهر رمضان المبارك. الصيام مدرسة للتقوى والصبر والرحمة بالفقراء.

يُعد الصوم في الإسلام مدرسةً تربويةً فريدة، فهو ليس مجرد امتناع عن الطعام والشراب، بل هو تمرينٌ عمليٌّ على ضبط النفس وإخضاع رغباتها لأمر الله. إن شعور المؤمن بالجوع والعطش في الأيام الحارة يجعله يختبر قوة الإرادة، ويُعلمه كيف ينتصر على شهواته، مستعينًا بالصبر على مشقة العبادة ابتغاءً لمرضاة الله تعالى.

ومن أسمى حكم الصوم تنميةُ الشعور بالآخرين، فعندما يجوع الغني، يدرك بحسه حقيقة ما يعانيه الفقير المعدم، مما يبعث في قلبه الرغبة في العطاء والمواساة. إنه درسٌ في التراحم الاجتماعي والعدل، حيث تذوب الفوارق بين الناس، وتتوق النفس لمساعدة المحرومين، فتتحول العبادة من شأنٍ فرديٍّ إلى ممارسةٍ تؤلف بين القلوب وتشد أزر المجتمع.

كما يورث الصوم في قلب المؤمن رقابةً ذاتيةً مستمرة؛ إذ يمتنع عن المفطرات في الخلوة والجلوة، وهذا يعزز في نفسه التقوى التي هي جوهر الدين. ومن خلال تكرار هذه العبادة كل عام، يتعود المسلم على استحضار طاعة الله في كل شؤون حياته، فيصبح قادراً على ترك ما يغضب ربه، والالتزام بمنهجه مهما بلغت المغريات والضغوطات النفسية.