حکم الهی: خدا و فرشتگانش بر پیامبر ﷺ درود میفرستند
﴿إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا﴾
بیگمان خدا و فرشتگانش بر پیامبر ﷺ درود میفرستند. ای کسانی که ایمان آوردهاید، بر او درود بفرستید و برایش سلام درخواست کنید.
عمل صلوات صرفاً یک سنت فرهنگی نیست — بلکه منشأ آن فرمان مستقیم خدا در قرآن است. در این آیه خداوند بیان میکند که خود او و فرشتگانش بر پیامبر ﷺ درود میفرستند و مؤمنان را به شرکت در این عمل آسمانی دعوت میکند.
شیخ عبدالله سراجالدین توضیح میدهد که آیه شامل دو گونه خبر (khabar) پیش از فرمان است: نخست اینکه خودِ خداوند بر پیامبر صلوات (salah) میفرستد — یعنی رحم، تعظیم و ستایش او در مجلس اعلی (al-Mala' al-A'la)؛ دوم اینکه فرشتگان، همهٔ آنها بدون استثناء، نیز بر او صلوات میفرستند — یعنی دعا و طلب مغفرتشان برای او. کاربرد زمان حال (yusalluna, يُصَلُّون) نشان میدهد که این صلوات پیوسته، دائمی و بیوقفه است — نه رویدادی یکبارۀ واحد.
عالمان میگویند این یکی از موارد نادر در قرآن است که خدا عملی را که انجام میدهد توصیف میکند و سپس انسانها را به مشارکت در آن دعوت مینماید — افتخاری بینظیر که به هیچ عمل عبادی دیگری به این صورت اعطا نشده است.
- از جانب خدا: صلوات (salah) او بر پیامبر بهمعنای رحمت، خشنودی الهی و ستایش در مجلس اعلی است
- از جانب فرشتگان: صلوات (salah) آنها بهمعنای دعا و طلب مداوم مغفرت برای اوست
- از جانب مؤمنان: صلوات (salah) آنها بهمعنای دعا به سوی خدا برای طلب برکت و تعظیم پیامبر است
- این فرمان خطاب به همهٔ مؤمنان در همهٔ زمانها و مکانهاست — بدینترتیب حکمِی جهانشمول و دائمی است