Ɓeɗɗitoo makko ﷺ e nuru makko laamɗo

Kelle makko ﷺ e nder nuru

Imam Ahmad nanii e Al-‘Arbaad b. Saariyya رضي الله عنه, o wi’i: Rasuul Allah ﷺ wi’i: «Mi ɗon e Alla e ‘Umm al-Kitaab ko Khaatemun-nabiyyi, tee Aadam ɗon njangol e cuɓa makko; mi waɗa maa e nden: ɓeŋtii aabi Ibraahiim, e labari joomi Iisaa mo wi'i waɗi am, e ruuyirde anndaama mo o yi'i Ummii». E rewte ɓe wi'i: «Mi ndon nuru e hakkunde nden Alla fof woni Adam ɓe ɓuri 14000 ñalawmaaji». Tee wi'i ﷺ: «Nuru am ko kadi ɗum woni torii kala ko Alla njeɗi, e kala ko ɓe nden Alla yejjiti kala». Kono Alla ɓeɗɗiti mo e dow leydi mawɗe ɓe moƴƴi e ɓe tawtii, o wi'i ﷺ: «Alla ɓeɗɗitii Kinanah e dow ciyal Isma’iil, o ɓeɗɗitii Quraish e Kinanah, o ɓeɗɗitii Bani Hashim e Quraish, e o ɓeɗɗitii am e Bani Hashim» [Muslim].

  • Alla nontiri mo ko Khaatemun-nabiyyi, tee Aadam ɗon njangol e cuɓa makko — [Ahmad]
  • Nuru mum ﷺ ndon waɗi kadi fii yuɓɓoɗe Adam ɓe 14000 ñalawmaaji — e ndee ɓe hadisoji mawɗe
  • Alla ɓeɗɗiti mo e dow leydi Arabiiji mawɗo ndi e ɗum ɓe dilli no ɓe moƴƴi: Kinanah, enndam e Kuraish, enndam e Bani Hashim — [Muslim]
  • Ibraahiim labtii e nder tiɗɗo makko: «Yaa Rabbana, uddi e ɓe rasuul on e ɓe» [Al-Baqara:129]
  • Iisaa woodanii labari: «Mi holli e jamɓe rasuul on waɗi to mi, innde mako Ahmad» [As-Saff:6]

Waldaare joomi makko ﷺ e labɓe mum

O weltinii ﷺ lewru Atiniindi, ñalngu sappo e ɗiɗi Rabi‘ al-Awwal e lewru ‘Aam al-Fiil (571 M) e Makka al-Mukarrama. Ummii Aaminaa ɗaɓɓiti waɗugo heɓugo ɗum ko goonga walla ciɗɗo; o weltinii ﷺ sade, tooñi, ɗaɗi gorgal laawol ɓe ɗiɗi, ko ɓe waɗi e dow gollal jiɗɗo ɓe. Ummii Aaminaa yi'i e laawol mum ñaawoowo wi'i: «Aɗa yahi, aɗa yiyoo woni jom ummat on e joomi ɓe, so on waɗa mo walla, waɗi on: Awa mi njaɓɓu mo e Al-Waahid woni e jurmaaji kala ɓeɗɗo, kono no on ndaarno innde makko Muhammadu». Nuru mum ﷺ njaltinii goɗɗum e lewru weltinde mum tee ɓe waɗi hoɗɗo so ɗo ngoodi ɓe ka Suufaaaji Ash-Shaam.

  • Sinaamaji waɗanii nogas e tefɓe mum tee ɓe naatanii dow maɓɓe nde o weltinii ﷺ
  • Nuru mum ﷺ ndon waɗi ɗiɗi so o weltinii tee ko waɗi mo ina heccita e Suufaaaji Ash-Shaam, kono Ummii Aaminaa yi'i ɗum
  • Iiwaan Kisra wulɗi, daaɗi e seeɗi, e laabi sappo e nayi (14) ɓeyngu sotti ɓe sotti nde
  • Taatoore lewru laamuɗo Faaris wuutii, tee ko fii 1000 ñalawmaaji o wonaa wuutde ɗuum tan
  • Laake Sawwa, mo ɓe yiɗi ɗum e cuɓa, ñanndinii e ngoodi ɗum
  • Njomriɓe yiɗi e haɗɗi lewruji (konjunkiiyaaji starji) ko ɓe waɗi woni njoɓdi e nder waɗataade nabaajo nayi