Goonɗinde ko suuɗii
Aduna oo fof wonaa tan ko jiite men e nanɗe men keediiɗe ɗee mbaawi faamde, sabu goonga oo ina yaaji ɓura aduna oo mo nganndu-ɗen oo. Yeru, ruuhu, sirlu nguurndam men, ko goonga gonɗo mo ngoonɗin-ɗen hay so tawii en mbaawaa faamde no sifaa mum wayi e jiite men. Ko nii woni, goonɗinde ko suuɗii ko maandeeji keertiiɗi goonɗinɗo, nde tawnoo o goonɗinay ko woni caggal aduna oo, o hoolorii kabaru laaɓɗo mo Alla addi, ɗum kadi woni toɓɓere ɓurnde toowde e koolaare.
E nder ñeeñal Alla e yurmeende makko e men, O anndinii en ko hakkillaaji men mbaawaa faamde e hoore mum en, O waɗiri ɗum ko nelaaɗe makko ɗe o neli. Ɗee kabaruuji ummoriiɗi to Alla njogii laabi laaɓtuɗi, ɓurɗi mawnude heen ko nelaaka malaa'ikaaɓe to nelaaɓe suɓaaɓe ɓee, ngam yettinde sariya; ngam ɗum wonana en laaɓndal ngal yaltinta en e famɗere aduna, naatna en e jaajgol anndal Alla e gollanaade Ñalawma Sakkitiiɗo.
Jikkuuji moƴƴi mbaawaa feewde so wonaa si ɗi mahiraama e dow gonɗinal goonɗingal. Goonɗinɗo kooliiɗo wonde Alla ina yi'a ɗum e nder suunde e kene, ko kanko tan jogotoo moƴƴere, o woɗɗitoo bone, fotaani so o yettiraama walla o yettiraaka. Kono ne, neɗɗo jokkondirɗo golle mum e sababuuji aduna tan, o heddotoo ko o maccuɗo nafooje makko keeriiɗe, o ɗuurnoo ɓeydaare ruuhu e nafooje neɗɗaagu toowɗe.
Gaaɓondiral, goonɗinde ko suuɗii fotaani e sariyaaji aduna ɗii, sabu Alla ko Tagɗo sababuuji e ko jibinta e mum en fof. Ko woni miijo wonɓe wonde ina woodi luural hakkunde anndal e yoga e geɗe suuɗiiɗe ɗee, ko goonga mum, ko famɗere faamu. Yeru, anndinde ngonka weeyo wonaa anndude ko suuɗii, kono ko janngude sariyaaji Alla e nder geɗe nganndu-ɗen, laaɓtuɗe, no neɗɗo yiyruɗo garoowo e posto, o anndina ɗum hade makko yettaade nii.
إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.
من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.
إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.
ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.