Allohga imon
Allohga imon — bu faqat nazariy tushuncha yoki intellektual ortiqchalik emas, balki har bir insonning tubida mujassam bo‘lgan fitratdir. Qancha inson dunyoviy lazzatlarga berilsa ham yoki moddiy ishlarga chalg‘isa ham, qiyinchilik va ofat paytida qalb tabiatan Yaratuvchiga murojaat qiladi va yordam so‘raydi; bu holat inson ichida bu koinotning Rabbi borligiga oid daxlsiz his-tuyg‘uni uyg‘otadi.
Aql bizga bu olamdagi har bir narsa muayyan yaratuvchiga muhtojligini o‘ylashga undaydi. Insonning urug‘dan to‘la shakllangan shaxsga aylanishi, olamni boshqaruvchi tartib va narsalar orasidagi bog‘liqlikni kuzatish — bularning barchasi bu mavjudlik ortida Dono va Ilmli Bir mavjud borligini ko‘rsatadi. Aql o‘zi modda o‘z-o‘zidan paydo bo‘lganini yoki tasodiflar bunday mukammal tartibni yuzaga keltirganini qiyin tasavvur qiladi.
Allohni bilish uning koinotdagi va Qur’ondagi oyatlarini mulohaza qilish orqali keladi; bu oyatlar fitra va aqlga birdek murojaat qiladi. Mo‘min Allohni dunyoni yaratgan, unga egalik qiladigan va barcha narsalarga hukmronlik qiluvchi deb tan olgach, Unga ibodat qilishda va zararni bartaraf etishda faqat Unga murojaat qiladi. Bu yo‘lda payg‘ambarlar alayhimussalom ham qalblarini va amallarini faqat Allohga bag‘ishlab yo‘l ko‘rsatganlar.
Samimiy iymon mo‘minning amallarida namoyon bo‘ladi: u faqat qalbiy e’tiqod bilan cheklanmay, Allohning amrlariga itoat qilish va undaganlarga amal qilish orqali ifoda etadi. Allohga muhabbat va Uning azobidan ehtiyotlanish — ibodat ruhidir; shu ruh bilan oddiy kundalik ishlar ham samimiy niyat va ixlos bilan bajarilganda ibodatga aylanadi. Mo‘min shu tarzda Nabi Muhammad ﷺning yo‘lidan boradi.
الإيمان بالله ليس مجرد فكرة نظرية أو ترفاً عقلياً، بل هو فطرة راسخة في أعماق كل إنسان. إن النفس البشرية، مهما حاول المرء حجبها بالشهوات أو غطّاها بالانشغال بالماديات، تعود عند الشدائد والأخطار لتنادي خالقها وتلجأ إليه، مدركةً بعقلها الباطن أن لهذا الكون رباً قديراً، وأن وجودها لا يمكن أن يكون مصادفة محضة بلا صانع.
يعلمنا العقل أن كل شيء في هذا الكون المحدود يحتاج إلى مُوجد، فالتفكر في عظمة خلق الإنسان من نطفة إلى إنسان متكامل، والنظام الدقيق الذي يسير عليه الكون، والروابط بين الأشياء؛ كل ذلك يقطع بأن وراء هذا الوجود إلهاً عليماً حكيماً. إن العقل السليم يقف عاجزاً عن تصور أن المادة خلقت نفسها أو أن المصادفة أوجدت هذا النظام البديع.
إن معرفة الله تأتي من خلال التأمل في آياته الكونية والقرآنية التي تخاطب الفطرة والعقل معاً. فعندما يدرك المسلم أن الله هو الخالق والمالك لهذا الكون، فإنه يوحده في ألوهيته، لا يشرك معه أحداً في عبادته، ولا يطلب النفع أو دفع الضر إلا منه، متأسياً في ذلك بمسيرة الأنبياء عليهم السلام الذين وجهوا قلوبهم وأعمالهم لله وحده.
يظهر الإيمان الصادق في عمل المؤمن وسلوكه، فهو لا يقتصر على العقيدة القلبية، بل يتجلى في الطاعة والامتثال لأوامر الله. إن حب الله وخوفه هما روح العبادة التي تحول حياة المؤمن إلى سلسلة متصلة من الأعمال النافعة، حيث يتحول العمل اليومي العادي بصدق النية والإخلاص إلى عبادة يبتغي بها المؤمن وجه ربه، متبعاً في ذلك ما جاء به النبي محمد ﷺ.