Rasullarga imon

Insonlar rasullarga muhtoj, chunki ular yuborilgan qavm bilan bir xil insonlardir: tug'iladi, o'ladi, ovqat yeydi va bozorlarda yuradi. Qadimda xalqlar inson yuborilishiga hayron bo'lganlar, ammo Alloh shuni ko'rsatdiki, rasul o'z qavmi ichidan bo'lishi kerak, shunda ular unga taqlid qilishlari oson bo'ladi. Rasullarda ilohiylik yo'q; ular Alloh tomonidan tanlangan, hurmatlangan qullar bo'lib, vahy bilan jo'mlanishgan.

Rasullarning ismati (shariatni yetkazishda xato qilmaslik) muqarrar; ular Alloh nomidan so'zlaganda nafsiy gaplarni aytmaydilar. Vahy kelmagan dunyoviy masalalarda yoki shaxsiy ijtihodlarda xato bo'lishi mumkin, lekin Alloh ularni bunga rozilik bilan tasdiqlamaydi, balki to'g'rini ko'rsatadi — buning misollari orasida ko'r odam haqidagi voqea va Badr esirlariga oid voqea bor; bu vahyning haqiqiy va adolatli o'lchov ekanini tasdiqlaydi.

Muhammad ﷺ payg'ambarlar oxiri bo'lib, uning risolasi barcha odamlar uchun umumiy va har qanday zamon hamda makon uchun mosdir. Shariat katta darajada muvofiqlikni ta'minlaydigan tarzda kelgan: aqida va ibodatlarga oid qat'iy hukmlar o'zgarmas qoldirilgan, ammo ma'muriy va siyosiy muomalalarda keng maydon qoldirilgan, shunda musulmonlar umumiy manfaatni ta'minlash maqsadida ijtihod qila olishadi, albatta Islomning umumiy qoidalariga rioya qilgan holda.

Muhammad ﷺning shaxsiyati o'zi mo'jiza bo'lib, uning rostgo'yligi, vafoliligi, sahobalari bilan kamtarligi va zahidona hayoti uning ulug'vorligidan dalolatdir. U mukammal inson edi, ammo Alloh uni risolat bilan maxsus ajratgan va tayyorlagan; u insoniyat tarixida noyob bir namuna bo'ldi va Alloh Odam avlodida unga o'xshashini yaratmagan ﷺ.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.