Malaikalarga imon
Musulmonlar malaikalarga, Allohning yaratganlari sifatida iymon keltiradilar; Ular to‘liq itoat va doimiy tasbih uchun Alloh tomonidan tanlangan. Ular nurdan yaratilgan, asl holatda insonlar uchun ko‘rinmas mavjudotlardir, lekin Alloh ularga kerak bo‘lganda jismoniy muqomga kirish qobiliyatini bergan — masalan, ular payg‘ambarlarni ziyorat qilganlarida shunday bo‘lgan. Ularning vazifalari Allohning amrlarini bajarish, vahyni yetkazish, koinot ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, mu’minlarni himoya qilish va ularni mustahkamlash kabi turli jabhalarni o‘z ichiga oladi.
Jinnlar esa — Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir mavjudotdir; ular ham xuddi insonlar kabi mas'ul va hisoblanuvchilardir, ya’ni mo‘min va solih jinnlar bilan, shuningdek g‘ayr-i itoat qiluvchi gunohkor jinnlar borligi bilan taqsimlanadilar. Biz ularni asl holatlarida ko‘rmaymiz, biroq ular bizni ko‘radilar; bu ularning mavjudligini tan olishdagi farqlarni tushuntiradi. Ular g‘aybni bilmaydilar, ularning hayoti koinotdagi Allohning sunnatlariga bo‘ysunadi, va zarar yoki naf faqat Allohning izni bilan yuz beradi.
Shaytonlar — jinnlarning kufr qilganlari bo‘lib, ularni insonlarga qarshi yurishga va vasvasaga solishga Iblis boshqaradi. Ularning quvvati asosan vasvasalarni berish va yomonlikni chiroyli ko‘rsatishga cheklanadi; ular bandalarga majburan hukmronlik qila olmaydilar. Allohni zikir qiladigan va Uning amrlariga itoat qiladigan mo‘minlar ularning fitnalaridan panoh topadi; aksincha, nafsini ergashtirib va Robbini unutganlar ularning tuzoqlariga tushadi.
Malaikalarga va jinlarga imon hamda bu g‘ayb olamining mavjudligiga qat’iy ishontirish mo‘min qalbida Allohni ulug‘lashga sabab bo‘ladi. Inson o‘z harakatlarini kuzatib, so‘zlarini yozib borayotgan malaikalar borligini bilsa, bu uni sirda ham oshkora ham Allohni yod etishga va shaytonning vasvasalaridan Allohga panoh so‘rashga undaydi; bu axloqiy jihatni mustahkamlaydi va bandani Allohning mukofoti va rahmatini umid qilib ibodatga hamda gunohlardan tiyilishga yo‘naltiradi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.