Ghaybga imon

Dunyo faqat bizning cheklangan hissiyotlarimiz idrok etadigan narsalar bilan chegaralanmaydi; haqiqat shahodat olami — moddiy olam — dan kengroqdir. Ruh — hayotimiz siri — o'zining mohiyatini his qilishimiz qiyin bo'lsa-da, haqiqatdir va biz unga iymon keltiramiz. Shu tariqa, g'aybga imon mo'minni ajratib turadi: u moddaning ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabarga tayangan holda ishongan bo'lib, bu e'tiqodning eng yuqori darajasidir.

Allohning hikmati va rahmati shuki, U bizga aqlimiz o'zi idrok eta olmaydigan narsalarni bashorat qilgan; bu Uning bizga o'z Zotimizdan tashqaridan yuborgan vahiylari orqali amalga oshadi. Ushbu ilohiy xabarlar mustahkam yo'llar bilan kelgan, eng ulug‘i esa farishtalarni tanlangan rasullarga yuborib shariatni yetkazishdir; bu bizni moddiy cheklovlardan Allohni bilishga va Oxirat uchun amallarni bajarishga sabab bo'ladigan bayon qiladi.

Fazilatli axloq faqat e'tiqod asosida barqaror bo'ladi; Alloh uni siru-asha ko'ruvchisi ekaniga qat'iy iymon keltirgan mo'mingina yaxshilikka sodiq bo'lib, yomonlikdan tiyiladi — maqtov topganida ham, topmaganda ham. Faqat moddiy sabablar bilan o'z harakatlarini izohlovchi odam esa shaxsiy manfaatlarining qulligida qoladi va ruhiy kamolot hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g'aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatlashmaydi; Alloh sabablar va sabab bo'luvchilar yaratguvchidir. Ba'zilar ilm bilan ayrim g'aybiy masalalar o'rtasida qarama-qarshilik bor deb o'ylaydilar, aslida bu tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob-havo ma'lumoti g'aybni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatish va tadqiq qilishdir; bu, xuddi pochta kelishini oldindan ko'rgan va aytib qo'ygan odam kabi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.