وُلِدَ الهُدى
نهج الهمزية في المولد النبوي — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)
قصيدة أحمد شوقي في المولد النبوي الشريف، عارض بها همزية البوصيري، ومطلعها الخالد: «وُلد الهدى فالكائنات ضياء». من أكثر قصائد المديح حضورًا في الاحتفال بالمولد النبوي.
ווליד אל-הודא — אחמד שאוקי, נסיך המשוררים
שירו של אחמד שאוקי, שחובר לכבוד יום הולדתו האציל של הנביא, הוא יצירה מפוארת המחקה את 'האמזיה' של אל-בוצירי. פסוק הפתיחה האלמותי שלו, 'ההדרכה נולדה, כך שהיקום הוא אור', מוכר באופן נרחב. שיר זה נותר אחד משירי ההלל הבולטים והנפוצים ביותר במהלך חגיגת הולדתו של הנביא ﷺ.
وُلِدَ الهُدى فَالكائِناتُ ضِياءُ
وَفَمُ الزَمانِ تَبَسُّمٌ وَثَناءُכשנולדה ההדרכה, כל הבריאה הפכה לאור, ופי הזמן עצמו היה לחיוך ושירת הלל.
الروحُ وَالمَلَأُ المَلائِكُ حَولَهُ
لِلدينِ وَالدُنيا بِهِ بُشَراءُהרוח ומלאכי השרת סבבוהו, מבשרים באמצעותו בשורות טובות לדָת ולעולם כאחד.
وَالعَرشُ يَزهو وَالحَظيرَةُ تَزدَهي
وَالمُنتَهى وَالسِدرَةُ العَصماءُהכיסא האלוהי זוהר, והחצר הקדושה פורחת, והגבול העליון עם עץ השקד הנשגב מתקשט בהוד.
وَحَديقَةُ الفُرقانِ ضاحِكَةُ الرُبا
بِالتُرجُمانِ شَذِيَّةٌ غَنّاءُגן הפורקאן (הקוראן) גבעותיו מחייכות, והוא מבושם ומלא זמרה בזכות מפרשו ﷺ.
وَالوَحيُ يَقطُرُ سَلسَلًا مِن سَلسَلٍ
وَاللَوحُ وَالقَلَمُ البَديعُ رُواءُההתגלות נוטפת כזרם צלול וזורם, מרווה את צימאונם של הלוח השמור והקולמוס המופלא.
نُظِمَت أَسامي الرُسلِ فَهيَ صَحيفَةٌ
في اللَوحِ وَاسمُ مُحَمَّدٍ طُغَراءُשמות השליחים נכתבו כמגילה על הלוח השמור, ושמו של מוחמד ﷺ הוא חותם המלכות המפואר שלו.
اسمُ الجَلالَةِ في بَديعِ حُروفِهِ
أَلِفٌ هُنالِكَ وَاسمُ طَهَ الباءُשם הגדולה, באותיותיו המופלאות, מוצא שם את האלף שלו, ושם טהא ﷺ מגלם את הבי"ת שלו.
يا خَيرَ مَن جاءَ الوُجودَ تَحِيَّةً
مِن مُرسَلينَ إِلى الهُدى بِكَ جاؤواהו, טוב מכל מי שבא לעולם, קבל ברכות משליחים אשר דרכך הביאו הדרכה.
بَيتُ النَبِيّينَ الَّذي لا يَلتَقي
إِلّا الحَنائِفُ فيهِ وَالحُنَفاءُזהו בית הנביאים, שבו לא נפגשים אלא הישרים והמונותאיסטים הטהורים.
خَيرُ الأُبُوَّةِ حازَهُمْ لَكَ آدَمٌ
دونَ الأَنامِ وَأَحرَزَت حَوّاءُאדם הבטיח לך את אבהות האצילים מכל בני האדם, וחוה השיגה זאת אף היא.
هُم أَدرَكوا عِزَّ النُبُوَّةِ وَانتَهَت
فيها إِلَيكَ العِزَّةُ القَعساءُהם השיגו את כבוד הנבואה, אך בך הגיעה הגדולה העליונה והנשגבה לשיאה.
خُلِقَت لِبَيتِكَ وَهوَ مَخلوقٌ لَها
إِنَّ العَظائِمَ كُفؤُها العُظَماءُתפארת זו נבראה עבור ביתך, וביתך נברא עבורה, כי באמת, דברים גדולים תמיד הולמים את הגדולים.
بِكَ بَشَّرَ اللَهُ السَماءَ فَزُيِّنَت
وَتَضَوَّعَت مِسكًا بِكَ الغَبراءُדרכך בישר אללה לשמיים, וקישט אותם, ודרכך התבשם עפר הארץ בריח מושק.
وَبَدا مُحَيّاكَ الَّذي قَسَماتُهُ
حَقٌّ وَغُرَّتُهُ هُدىً وَحَياءُופניך ﷺ הופיעו, תווי פניהם אמת, ומצחם הזוהר קורן בהדרכה וצניעות.
وَعَلَيهِ مِن نورِ النُبُوَّةِ رَونَقٌ
وَمِنَ الخَليلِ وَهَديِهِ سيماءُועליו ﷺ נחה הדרת אור הנבואה, ובו גם סימן ההיכר של הידיד (אברהם) והדרכתו.
أَثنى المَسيحُ عَلَيهِ خَلفَ سَمائِهِ
وَتَهَلَّلَت وَاهتَزَّتِ العَذراءُהמשיח שיבח אותו ﷺ מעבר לשמיים, והבתולה (מרים) שמחה ורעדה ביראה.
يَومٌ يَتيهُ عَلى الزَمانِ صَباحُهُ
وَمَساؤُهُ بِمُحَمَّدٍ وَضّاءُזהו יום שבו בוקרו מתפאר על כל הזמנים, וערבו מואר בזכות מוחמד ﷺ.
الحَقُّ عالي الرُكنِ فيهِ مُظَفَّرٌ
في المُلكِ لا يَعلو عَلَيهِ لِواءُביום זה, האמת, עם עמודה הרם, מנצחת, ובמלכותה לא יתרומם נס מעליה.
ذُعِرَت عُروشُ الظالِمينَ فَزُلزِلَت
وَعَلَت عَلى تيجانِهِم أَصداءُכסאות העריצים נבהלו ורעדו, והדים של מפלתם עלו מעל כתרם.
وَالنارُ خاوِيَةُ الجَوانِبِ حَولَهُمْ
خَمَدَت ذَوائِبُها وَغاضَ الماءُוהאש, שוממה מכל עבריה סביבם, להבותיה כבו, והמים נסוגו.
وَالآيُ تَترى وَالخَوارِقُ جَمَّةٌ
جِبريلُ رَوّاحٌ بِها غَدّاءُהאותות באו בזה אחר זה והמופתים היו רבים, וגבריאל הביאם בבוקר ובערב.
نِعمَ اليَتيمُ بَدَت مَخايِلُ فَضلِهِ
وَاليُتمُ رِزقٌ بَعضُهُ وَذَكاءُאיזה יתום נפלא, שסימני מעלותיו ניכרו, כי היתמות עצמה היא ברכה, חלקה פרנסה אלוהית וחלקה מקור לשכל חד.
في المَهدِ يُستَسقى الحَيا بِرَجائِهِ
وَبِقَصدِهِ تُستَدفَعُ البَأساءُעוד בעריסה, התבקש גשם בתקווה בו, ועל ידי כוונתו נהדפה כל מצוקה.
بِسِوى الأَمانَةِ في الصِبا وَالصِدقِ لَم
يَعرِفهُ أَهلُ الصِدقِ وَالأُمَناءُאנשי האמת והנאמנים הכירו אותו בצעירותו רק בזכות יושרתו ואמיתותו הבלתי מעורערת.
يا مَن لَهُ الأَخلاقُ ما تَهوى العُلا
مِنها وَما يَتَعَشَّقُ الكُبَراءُהו אתה, אשר מידותיך הן כאלה שהאצילות עצמה משתוקקת אליהן, והגדולים נשבים בקסמן.
لَو لَم تُقِم دينًا لَقامَت وَحدَها
دينًا تُضيءُ بِنورِهِ الآناءُלו לא הקמת דת, מידות אלו לבדן היו קמות כדת, מאירות את כל העידנים באורן הבוהק.
زانَتكَ في الخُلُقِ العَظيمِ شَمائِلٌ
يُغرى بِهِنَّ وَيولَعُ الكُرَماءُבאופייך הנשגב, קושטת בתכונות אצילות המפתות ומושכות את כל הנפשות הנדיבות.
أَمّا الجَمالُ فَأَنتَ شَمسُ سَمائِهِ
وَمَلاحَةُ الصِدّيقِ مِنكَ أَياءُבאשר ליופי, אתה שמש רקיעו, וקסמו של הצדיק ביותר הוא רק השתקפות הנובעת ממך.
وَالحُسنُ مِن كَرَمِ الوُجوهِ وَخَيرُهُ
ما أوتِيَ القُوّادُ وَالزُعَماءُהיופי האמיתי נובע מאצילות הפנים, וביטויו המשובח ביותר הוא זה שהוענק למנהיגים ולראשי העם.
فَإِذا سَخَوتَ بَلَغتَ بِالجودِ المَدى
وَفَعَلتَ ما لا تَفعَلُ الأَنواءُוכאשר היית נדיב, נדיבותך הגיעה לשיאה, ועשית מה שאפילו ענני הגשם השופעים ביותר לא יכלו לעשות.
وَإِذا عَفَوتَ فَقادِرًا وَمُقَدَّرًا
لا يَستَهينُ بِعَفوِكَ الجُهَلاءُוכאשר סלחת, עשית זאת בעוצמה ובהערכה רבה, עד שאפילו הבורים לא העזו לזלזל במחילתך.
وَإِذا رَحِمتَ فَأَنتَ أُمٌّ أَو أَبٌ
هَذانِ في الدُنيا هُما الرُحَماءُוכאשר ריחמת, היית כאם או כאב, שכן אלו הם הרחמנים ביותר בעולם.
وَإِذا غَضِبتَ فَإِنَّما هِيَ غَضبَةٌ
في الحَقِّ لا ضِغنٌ وَلا بَغضاءُוכאשר כעסת, היה זה אך ורק למען האמת, ללא כל טינה או איבה.
وَإِذا رَضيتَ فَذاكَ في مَرضاتِهِ
وَرِضا الكَثيرِ تَحَلُّمٌ وَرِياءُוכאשר היית מרוצה, היה זה תמיד בהתאם לרצונו האלוהי, בניגוד לשביעות רצונם של רבים, שהיא לעיתים קרובות רק העמדת פנים וצביעות.
وَإِذا خَطَبتَ فَلِلمَنابِرِ هِزَّةٌ
تَعرو النَدِيَّ وَلِلقُلوبِ بُكاءُוכאשר נשאת דרשה, הדוכנים היו רועדים, רעד היה אוחז בקהל, ולבבות היו בוכים.
وَإِذا قَضَيتَ فَلا ارتِيابَ كَأَنَّما
جاءَ الخُصومَ مِنَ السَماءِ قَضاءُוכאשר שפטת, לא היה מקום לספק, כאילו פסק הדין ירד על המתדיינים ישירות מן השמיים.
وَإِذا حَمَيتَ الماءَ لَم يورَد وَلَو
أَنَّ القَياصِرَ وَالمُلوكَ ظِماءُואם הגנת על מים, איש לא העז להתקרב אליהם, גם אם קיסרים ומלכים היו צמאים.
وَإِذا أَجَرتَ فَأَنتَ بَيتُ اللهِ لَم
يَدخُل عَلَيهِ المُستَجيرَ عَداءُואם הענקת חסות, היית כבית האל עצמו, שאליו לא יכלה להגיע איבה אל המבקש מקלט בגבולותיו.
وَإِذا مَلَكتَ النَفسَ قُمتَ بِبِرِّها
وَلَوَ اَنَّ ما مَلَكَت يَداكَ الشاءُואם היית בעל נפש, היית נוהג בה בטוב לב מירבי, גם אם מה שהיה ברשותך היו רק כבשים צנועות.
وَإِذا بَنَيتَ فَخَيرُ زَوجٍ عِشرَةً
وَإِذا ابتَنَيتَ فَدونَكَ الآباءُוכאשר בנית משפחה, היית בן הזוג הטוב ביותר, וכאשר הקמת מורשת, כל האבות עמדו מתחת להישגך האדיר.
وَإِذا صَحِبتَ رَأى الوَفاءَ مُجَسَّمًا
في بُردِكَ الأَصحابُ وَالخُلَطاءُכשליוו אותך, ראו חבריך ומקורביך נאמנות מוגשמת בתוך גלימתך.
وَإِذا أَخَذتَ العَهدَ أَو أَعطَيتَهُ
فَجَميعُ عَهدِكَ ذِمَّةٌ وَوَفاءُבין אם נטלת הבטחה ובין אם נתת, כל בריתותיך היו אמון קדוש ונאמנות.
وَإِذا مَشَيتَ إِلى العِدا فَغَضَنفَرٌ
وَإِذا جَرَيتَ فَإِنَّكَ النَكباءُכשצעדת לקראת אויבים, היית אריה, וכשדהרת, היית סערה הרסנית.
وَتَمُدُّ حِلمَكَ لِلسَفيهِ مُدارِيًا
حَتّى يَضيقَ بِعَرضِكَ السُفَهاءُהרחבת את סבלנותך כלפי הכסילים בעדינות דיפלומטית, עד שהכסילים נכנעו לגודל רוחך.
في كُلِّ نَفسٍ مِن سُطاكَ مَهابَةٌ
وَلِكُلِّ نَفسٍ في نَداكَ رَجاءُבכל נפש הייתה יראה מעוצמתך, ולכל נפש הייתה תקווה בנדיבותך.
وَالرَأيُ لَم يُنضَ المُهَنَّدُ دونَهُ
كَالسَيفِ لَم تَضرِب بِهِ الآراءُהחרב החדה לא נשלפה ללא שיפוטך, שכן דעות אינן מכות בכוח כזה.
يا أَيُّها الأُمِيُّ حَسبُكَ رُتبَةً
في العِلمِ أَن دانَت بِكَ العُلَماءُהוי, האנאלפבית, די לך במעמדך בידע שכל החכמים נכנעו לחוכמתך.
الذِكرُ آيَةُ رَبِّكَ الكُبرى الَّتي
فيها لِباغي المُعجِزاتِ غَناءُהקוראן הוא אות אדונך הגדול ביותר, ובו שפע סיפוק למבקשי ניסים.
صَدرُ البَيانِ لَهُ إِذا التَقَتِ اللُغى
وَتَقَدَّمَ البُلَغاءُ وَالفُصَحاءُחזית הרטוריקה הייתה שלו כאשר לשונות התכנסו והרהוטים והמנוסחים ביותר הופיעו.
نُسِخَت بِهِ التَوراةُ وَهيَ وَضيئَةٌ
وَتَخَلَّفَ الإِنجيلُ وَهوَ ذُكاءُהתורה, אף שהייתה זוהרת, בוטלה על ידו, והבשורה, אף שהייתה מבריקה, הוחלפה.
لَمّا تَمَشّى في الحِجازِ حَكيمُهُ
فُضَّت عُكاظُ بِهِ وَقامَ حِراءُכאשר חוכמתו התפשטה בחג'אז, עוכאז התפוגג על ידו, וחירא עלה לגדולה.
أَزرى بِمَنطِقِ أَهلِهِ وَبَيانِهِمْ
وَحيٌ يُقَصِّرُ دونَهُ البُلَغاءُהתגלות, שלפניה הרהוטים ביותר נכשלים, המעיטה בערך ההיגיון והרטוריקה של אנשיה.
حَسَدوا فَقالوا شاعِرٌ أَو ساحِرٌ
وَمِنَ الحَسودِ يَكونُ الاستِهزاءُהם קינאו, ולכן אמרו: "משורר או קוסם", שכן לעג נולד מקנאה.
قَد نالَ بِالهادي الكَريمِ وَبِالهُدى
ما لَم تَنَل مِن سُؤدُدٍ سيناءُדרך המדריך האציל ﷺ וההדרכה האלוהית, הוא הגיע לתהילה שסיני מעולם לא השיג.
أَمسى كَأَنَّكَ مِن جَلالِكَ أُمَّةٌ
وَكَأَنَّهُ مِن أُنسِهِ بَيداءُהפכת, בהודך, לאומה שלמה, והעולם, בהיכרותו עמך, הפך למדבר רחב ויבש.
يوحى إِلَيكَ الفَوزُ في ظُلُماتِهِ
مُتَتابِعًا تُجلى بِهِ الظَلماءُהניצחון נגלה לך בתוך חשכותיו, בא ברצף, ועל ידו התפוגגה כל אפלה.
دينٌ يُشَيَّدُ آيَةً في آيَةٍ
لَبِناتُهُ السوراتُ وَالأَدواءُדת נבנית, אות על אות, כשלבניה הן הסורות והתרופות.
الحَقُّ فيهِ هُوَ الأَساسُ وَكَيفَ لا
وَاللهُ جَلَّ جَلالُهُ البَنّاءُהאמת היא יסודה, ואיך לא תהיה, כאשר אללה, יתעלה הודו, הוא הבנאי?
أَمّا حَديثُكَ في العُقولِ فَمَشرَعٌ
وَالعِلمُ وَالحِكَمُ الغَوالي الماءُבאשר לשיחך בתודעות, הוא מקור מים, והידע והחוכמה היקרה הם מימיו שלא יסולאו בפז.
هُوَ صِبغَةُ الفُرقانِ نَفحَةُ قُدسِهِ
وَالسينُ مِن سَوراتِهِ وَالراءُזוהי עצם מהותו של הפורקאן, נשימת קדושתו, ואפילו ה'סין' וה'רא' הם מפרקיו הקדושים.
جَرَتِ الفَصاحَةُ مِن يَنابيعَ النُهى
مِن دَوحِهِ وَتَفَجَّرَ الإِنشاءُממקורו האציל, זרמה רהיטות ממעיינות החוכמה, והיצירה פרצה.
في بَحرِهِ لِلسابِحينَ بِهِ عَلى
أَدَبِ الحَياةِ وَعِلمِها إِرساءُבים הרחב שלו, לשטים בעומקיו, יש עוגן איתן על מוסר החיים וידיעתם.
أَتَتِ الدُهورُ عَلى سُلافَتِهِ وَلَم
تَفنَ السُلافُ وَلا سَلا النُدَماءُדורות חלפו על מהותו המשובחת, אך מהות זו לא נכחדה, וגם חבריה לא נלאו מעולם.
بِكَ يا ابنَ عَبدِ اللهِ قامَت سَمحَةٌ
بِالحَقِّ مِن مَلَلِ الهُدى غَرّاءُדרכך, הו בן עבדאללה ﷺ, קמה דרך סובלנית ומזהירה, המבוססת על אמת, מתוך עייפות ההדרכה.
بُنِيَت عَلى التَوحيدِ وَهيَ حَقيقَةٌ
نادى بِها سُقراطُ وَالقُدَماءُהיא נבנתה על עקרון הייחוד, אמת שסוקרטס והקדמונים הכריזו עליה גם כן.
وَجَدَ الزُعافَ مِنَ السُمومِ لِأَجلِها
كَالشَهدِ ثُمَّ تَتابَعَ الشُهَداءُלמענה, הם מצאו את הרעלים הקטלניים ביותר מתוקים כדבש, ואז הלכו הקדושים בזה אחר זה.
وَمَشى عَلى وَجهِ الزَمانِ بِنورِها
كُهّانُ وادي النيلِ وَالعُرَفاءُבאורה, כוהני עמק הנילוס והיודעים הלכו על פני הזמן.
إيزيسُ ذاتُ المُلكِ حينَ تَوَحَّدَت
أَخَذَت قِوامَ أُمورِها الأَشياءُכאשר איזיס, הריבונית, אימצה את הייחוד, כל ענייניה מצאו את סדרם הנכון.
لَمّا دَعَوتَ الناسَ لَبّى عاقِلٌ
وَأَصَمَّ مِنكَ الجاهِلينَ نِداءُכשקראת לעם, החכמים נענו, אך קריאתך החרישה את אוזני הבורים.
أَبَوا الخُروجَ إِلَيكَ مِن أَوهامِهِمْ
وَالناسُ في أَوهامِهِمْ سُجَناءُהם סירבו לצאת מאשליותיהם כדי להצטרף אליך, שכן אנשים הם לעיתים קרובות אסירים בתוך אשליותיהם.
وَمِنَ العُقولِ جَداوِلٌ وَجَلامِدٌ
وَمِنَ النُفوسِ حَرائِرٌ وَإِماءُבין התודעות, ישנם נחלים זורמים וסלעים איתנים, ובין הנפשות, ישנם חופשיים ועבדים.
داءُ الجَماعَةِ مِن أَرِسطاليسَ لَم
يوصَف لَهُ حَتّى أَتَيتَ دَواءُמחלת החברה, שנמשכה מימי אריסטו, לא נמצא לה מרפא עד בואך ﷺ.
فَرَسَمتَ بَعدَكَ لِلعِبادِ حُكومَةً
لا سوقَةٌ فيها وَلا أُمَراءُכך, שרטטת לאנושות ממשל שיבוא אחריך, כזה שבו אין נתינים פשוטים ולא נסיכים שולטים במובן המסורתי.
اللهُ فَوقَ الخَلقِ فيها وَحدَهُ
وَالناسُ تَحتَ لِوائِها أَكفاءُבממשל זה, אלוהים לבדו מעל כל הבריאה, וכל האנשים תחת דגלו שווים.
وَالدينُ يُسرٌ وَالخِلافَةُ بَيعَةٌ
وَالأَمرُ شورى وَالحُقوقُ قَضاءُוהדת היא קלות, הח'ליפות היא שבועת אמונים, הממשל הוא בהתייעצות, וזכויות מובטחות בצדק.
الإِشتِراكِيّونَ أَنتَ إِمامُهُمْ
لَولا دَعاوي القَومِ وَالغُلَواءُאתה ﷺ המנהיג האמיתי של הסוציאליסטים, אלמלא טענותיהם המוגזמות והקיצוניות של אנשים מסוימים.
داوَيتَ مُتَّئِدًا وَداوَوا ظَفرَةً
وَأَخَفُّ مِن بَعضِ الدَواءِ الداءُריפאת ﷺ בסבלנות ובשיקול דעת, בעוד אחרים ביקשו לרפא בחיפזון, ואכן, לעיתים המחלה עצמה קלה יותר מכמה מהתרופות המוצעות לה.
الحَربُ في حَقٍّ لَدَيكَ شَريعَةٌ
وَمِنَ السُمومِ الناقِعاتِ دَواءُעבורך ﷺ, מלחמה למען מטרה צודקת היא חוק אלוהי, והיא יכולה להיות תרופה הנגזרת מהרעלים הקטלניים ביותר.
وَالبِرُّ عِندَكَ ذِمَّةٌ وَفَريضَةٌ
لا مِنَّةٌ مَمنونَةٌ وَجَباءُוצדקה, בעיניך ﷺ, היא אמון קדוש וחובה, לא טובה שיש להתפאר בה או מס בלבד שיש לגבות.
جاءَت فَوَحَّدَتِ الزَكاةُ سَبيلَهُ
حَتّى التَقى الكُرَماءُ وَالبُخَلاءُהיא באה, והזכאה איחדה את דרכה, מאחדת אפילו את הנדיבים והקמצנים.
أَنصَفَت أَهلَ الفَقرِ مِن أَهلِ الغِنى
فَالكُلُّ في حَقِّ الحَياةِ سَواءُהבאת ﷺ צדק לעניים מול העשירים, כי הכל שווים בזכות לחיים.
فَلَوَ اَنَّ إِنسانًا تَخَيَّرَ مِلَّةً
ما اختارَ إِلّا دينَكَ الفُقَراءُאילו בחר אדם דת, לא היו העניים בוחרים אלא בדתך ﷺ.
يا أيُّها المُسرى بِهِ شَرَفًا إِلى
ما لا تَنالُ الشَمسُ وَالجَوزاءُהו אתה ﷺ אשר הועלית בכבוד למרומים שמעבר להישג ידם של השמש וקבוצת הכוכבים תאומים.
يَتَساءَلونَ وَأَنتَ أَطهَرُ هَيكَلٍ
بِالروحِ أَم بِالهَيكَلِ الإِسراءُהם שואלים אם המסע הלילי היה ברוח או בגוף, בעוד אתה ﷺ ההיכל הטהור ביותר.
بِهِما سَمَوتَ مُطَهَّرَينِ كِلاهُما
نورٌ وَرَيحانِيَّةٌ وَبَهاءُעל ידי שניהם עלית ﷺ, שניהם מטוהרים, מגלמים אור, ניחוח והדר.
فَضلٌ عَلَيكَ لِذي الجَلالِ وَمِنَّةٌ
وَاللهُ يَفعَلُ ما يَرى وَيَشاءُזוהי חסד וטובה עליך ﷺ מאת אדון ההוד, כי אללה עושה כראות עיניו וכרצונו.
تَغشى الغُيوبَ مِنَ العَوالِمِ كُلَّما
طُوِيَت سَماءٌ قُلِّدَتكَ سَماءُחצית ﷺ את ממלכות הנסתר של העולמות, ועם כל שמיים שנסגרו, שמיים אחרים קישטו אותך.
في كُلِّ مِنطَقَةٍ حَواشي نورُها
نونٌ وَأَنتَ النُقطَةُ الزَهراءُבכל תחום, גבולותיו המוארים הם "נון", ואתה ﷺ הנקודה הזוהרת.
أَنتَ الجَمالُ بِها وَأَنتَ المُجتَلى
وَالكَفُّ وَالمِرآةُ وَالحَسناءُאתה ﷺ היופי שבה, הנגלה, היד, המראה והיפהפייה.
اللهُ هَيَّأَ مِن حَظيرَةِ قُدسِهِ
نَزُلًا لِذاتِكَ لَم يَجُزهُ عَلاءُאללה הכין ממקדשו משכן למהותך ﷺ, אשר רוממותו לא עברה על ידי איש.
العَرشُ تَحتَكَ سُدَّةً وَقَوائِمًا
وَمَناكِبُ الروحِ الأَمينِ وِطاءُהכס היה תחתך ﷺ כמושב ועמודיו, וכתפי הרוח הנאמנה (גבריאל) שימשו ככרית.
وَالرُسلُ دونَ العَرشِ لَم يُؤذَن لَهُمْ
حاشا لِغَيرِكَ مَوعِدٌ وَلِقاءُוהשליחים מתחת לכס לא הורשו, כי לאיש מלבדיך ﷺ לא הייתה פגישה ומועד כזה.
الخَيلُ تَأبى غَيرَ أَحمَدَ حامِيًا
وَبِها إِذا ذُكِرَ اسمُهُ خُيَلاءُהסוסים מסרבים לכל מגן מלבד אחמד ﷺ, וגאווה ממלאת אותם כששמו מוזכר.
شَيخُ الفَوارِسِ يَعلَمونَ مَكانَهُ
إِن هَيَّجَت آسادَها الهَيجاءُהוא ﷺ אדון הפרשים; הם יודעים את מעמדו כשהקרב מעורר את אריותיו.
وَإِذا تَصَدّى لِلظُبا فَمُهَنَّدٌ
أَو لِلرِماحِ فَصَعدَةٌ سَمراءُואם הוא ﷺ מתמודד עם חרבות, הוא להב הודי, ואם הוא מתמודד עם חניתות, הוא חנית בעלת קנה כהה.
وَإِذا رَمى عَن قَوسِهِ فَيَمينُهُ
قَدَرٌ وَما تُرمى اليَمينُ قَضاءُואם הוא ﷺ יורה מקשתו, ימינו היא גורל, ומה שימינו מטילה הוא גזירה אלוהית.
مِن كُلِّ داعي الحَقِّ هِمَّةُ سَيفِهِ
فَلِسَيفِهِ في الراسِياتِ مَضاءُמכל קורא לאמת באה נחישות חרבו ﷺ, כי לחרבו יש חדירה אפילו לדברים המוצקים ביותר.
ساقي الجَريحِ وَمُطعِمُ الأَسرى وَمَن
أَمِنَت سَنابِكَ خَيلِهِ الأَشلاءُהוא ﷺ המשקה את הפצועים, מאכיל את השבויים, ופרסות סוסו חסו על הגופות המפוזרות.
إِنَّ الشَجاعَةَ في الرِجالِ غَلاظَةٌ
ما لَم تَزِنها رَأفَةٌ وَسَخاءُאכן, אומץ לב באנשים הוא גסות רוח, אלא אם כן הוא מרוכך על ידי חמלה ונדיבות.
وَالحَربُ مِن شَرَفِ الشُعوبِ فَإِن بَغَوا
فَالمَجدُ مِمّا يَدَّعونَ بَراءُוהמלחמה היא מכבוד העמים, אך אם הם חוטאים, אז התהילה חפה מפשע ממה שהם טוענים.
وَالحَربُ يَبعَثُها القَوِيُّ تَجَبُّرًا
وَيَنوءُ تَحتَ بَلائِها الضُعَفاءُהמלחמה ניצתת על ידי החזקים ביהירותם, בעוד החלשים נאנקים תחת אסונותיה.
كَم مِن غُزاةٍ لِلرَسولِ كَريمَةٍ
فيها رِضىً لِلحَقِّ أَو إِعلاءُכמה מסעות אצילים ערך השליח ﷺ, שבהם הייתה שביעות רצון לאמת או רוממותה.
كانَت لِجُندِ اللهِ فيها شِدَّةٌ
في إِثرِها لِلعالَمينَ رَخاءُבאותם מסעות, חיילי האל התמודדו עם קושי, אך בעקבותיהם באה הקלה לכל העולמות.
ضَرَبوا الضَلالَةَ ضَربَةٌ ذَهَبَت بِها
فَعَلى الجَهالَةِ وَالضَلالِ عَفاءُהם היכו את הטעות במכה שהשמידה אותה, ולכן על הבורות והתעייה יבוא חורבן מוחלט.
دَعَموا عَلى الحَربِ السَلامَ وَطالَما
حَقَنَت دِماءً في الزَمانِ دِماءُהם כוננו שלום על המלחמה, ובמשך זמן כה רב, דם שפך דם לאורך הדורות.
الحَقُّ عِرضُ اللهِ كلُّ أَبِيَّةٍ
بَينَ النُفوسِ حِمىً لَهُ وَوِقارُהאמת היא כבוד האל, וכל נפש אצילה בקרב בני האדם היא מגינה ומכבדת אותה.
هَل كانَ حَولَ مُحَمَّدٍ مِن قَومِهِ
إِلا صَبِيٌّ واحِدٌ وَنِساءُהאם היה סביב מוחמד ﷺ מבני עמו דבר מלבד ילד אחד ונשים?
فَدَعا فَلَبّى في القَبائِلِ عُصبَةٌ
مُستَضعَفونَ قَلائِلٌ أَنضاءُאז הוא קרא, וקבוצה מהשבטים נענתה, הם היו החלשים, מעטים במספר, ותשושים.
رَدّوا بِبَأسِ العَزمِ عَنهُ مِنَ الأَذى
ما لا تَرُدُّ الصَخرَةُ الصَمّاءُבנחישותם העזה, הם הדפו ממנו ﷺ נזק כזה שאפילו סלע איתן לא יכול היה להדוף.
وَالحَقُّ وَالإيمانُ إِن صُبّا عَلى
بُردٍ فَفيهِ كَتيبَةٌ خَرساءُואם אמת ואמונה יישפכו על גלימה, היא תכיל לגיון אילם.
نَسَفوا بِناءَ الشِركِ فَهوَ خَرائِبٌ
وَاستَأصَلوا الأَصنامَ فَهيَ هَباءُהם הרסו את מבנה הפוליתאיזם, והוא שוכן בחורבות, והם עקרו את האלילים, והם אינם אלא אבק.
يَمشونَ تُغضي الأَرضُ مِنهُمْ هَيبَةً
وَبِهِمْ حِيالَ نَعيمِها إِغضاءُהם הלכו, והארץ השפילה את מבטה ביראת כבוד מפניהם, והם, בתורם, הסיטו את מבטם ממנעמיה.
حَتّى إِذا فُتِحَت لَهُمْ أَطرافُها
لَم يُطغِهِمْ تَرَفٌ وَلا نَعماءُאפילו כשנפתחו בפניהם קצותיה, לא מותרות ולא תענוגות הפכו אותם ליהירים.
يا مَن لَهُ عِزُّ الشَفاعَةِ وَحدَهُ
وَهوَ المُنَزَّهُ ما لَهُ شُفَعاءُהו אתה אשר לבדך מחזיק בכבוד ההשתדלות, בעוד הוא (האל) נשגב, ואין לו צורך במשתדלים.
عَرشُ القِيامَةِ أَنتَ تَحتَ لِوائِهِ
وَالحَوضُ أَنتَ حِيالَهُ السَقاءُעל כס התחייה, אתה ﷺ תהיה תחת דגלו, וליד הבריכה (כאותר), אתה ﷺ תהיה המשקה.
تَروي وَتَسقي الصالِحينَ ثَوابَهُمْ
وَالصالِحاتُ ذَخائِرٌ وَجَزاءُאתה ﷺ תרווה ותשקה את הצדיקים את גמולם, כי מעשים טובים הם אוצרות וגמול.
أَلِمِثلِ هَذا ذُقتَ في الدُنيا الطَوى
وَانشَقَّ مِن خَلَقٍ عَلَيكَ رِداءُהאם לגורל כזה טעמת ﷺ רעב בעולם הזה, וגלימה בלויה נקרעה עליך?
لي في مَديحِكَ يا رَسولُ عَرائِسٌ
تُيِّمنَ فيكَ وَشاقَهُنَّ جَلاءُיש לי בשבחך, הו שליח ﷺ, כלות (שירים) שנשבו בקסמך ומשתוקקות לחשיפתן.
هُنَّ الحِسانُ فَإِن قَبِلتَ تَكَرُّمًا
فَمُهورُهُنَّ شَفاعَةٌ حَسناءُהן יפות, אז אם תקבל ﷺ אותן בחסד, נדונייתן תהיה השתדלות יפה.
أَنتَ الَّذي نَظَمَ البَرِيَّةَ دينُهُ
ماذا يَقولُ وَيَنظُمُ الشُعَراءُאתה ﷺ הוא זה שדתו ארגנה את כל הבריאה; מה אפוא יכולים המשוררים לומר או לחבר?
المُصلِحونَ أَصابِعٌ جُمِعَت يَدًا
هِيَ أَنتَ بَل أَنتَ اليَدُ البَيضاءُהמתקנים אינם אלא אצבעות שנאספו ליד אחת, והיא אתה; יתרה מכך, אתה היד הלבנה המופלאה.
ما جِئتُ بابَكَ مادِحًا بَل داعِيًا
وَمِنَ المَديحِ تَضَرُّعٌ وَدُعاءُלא באתי אל דלתך כמשבח גרידא, אלא כמתחנן, שכן מן השבח עצמו נובעים תחנון ותפילה.
أَدعوكَ عَن قَومي الضِعافِ لِأَزمَةٍ
في مِثلِها يُلقى عَلَيكَ رَجاءُאני קורא לך ﷺ בשם עמי החלש, לנוכח משבר שבכמותו התקווה מוטלת רק עליך.
أَدرى رَسولُ اللهِ أَنَّ نُفوسَهُمْ
رَكِبَت هَواها وَالقُلوبُ هَواءُשליח אללה ﷺ יודע היטב שנפשותיהם נכנעו לגחמותיהן, ולבבותיהם ריקים כהבל.
مُتَفَكِّكونَ فَما تَضُمُّ نُفوسَهُمْ
ثِقَةٌ وَلا جَمَعَ القُلوبَ صَفاءُהם מפורדים, נפשותיהם אינן מאוחדות באמון, וגם טוהר כוונות לא איחד את לבבותיהם.
رَقَدوا وَغَرَّهُمُ نَعيمٌ باطِلٌ
وَنَعيمُ قَومٍ في القُيودِ بَلاءُהם שקעו בתרדמה, והוטעו על ידי נוחות שווא חולפת, אך נוחות של עם כבול בשלשלאות אינה אלא פורענות קשה.
ظَلَموا شَريعَتَكَ الَّتي نِلنا بِها
ما لَم يَنَل في رومَةَ الفُقَهاءُהם קיפחו את חוקך האלוהי ﷺ, שבאמצעותו השגנו את מה שחכמי המשפט ברומא, על כל חוכמתם, לא יכלו להשיג.
مَشَتِ الحَضارَةُ في سَناها وَاهتَدى
في الدينِ وَالدُنيا بِها السُعَداءُהתרבות עצמה צעדה באורה הבוהק, והמאושרים מצאו בה הדרכה בענייני אמונה וענייני העולם הזה.
صَلّى عَلَيكَ اللهُ ما صَحِبَ الدُجى
حادٍ وَحَنَّت بِالفَلا وَجناءُיברך אותך אללה ﷺ כל עוד רועה גמלים מלווה את חשכת הלילה בשירתו, וגמלה חזקה מתגעגעת במדבר הרחב.
وَاستَقبَلَ الرِضوانَ في غُرُفاتِهِمْ
بِجِنانِ عَدنٍ آلُكَ السُمَحاءُובני משפחתך הנדיבים ﷺ קיבלו את הרצון האלוהי בחדריהם הרמים שבגני עדן.
خَيرُ الوَسائِلِ مَن يَقَع مِنهُم عَلى
سَبَبٍ إِلَيكَ فَحَسبِيَ الزَهراءُמיטב האמצעים הוא למצוא קשר אליך ﷺ דרך אחד מקרוביך האצילים, ולי די בזהרה (פאטמה) כקשר יקר זה.