الهمزية في المدائح النبوية
أم القرى في مدح خير الورى — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)
من عيون المدائح النبوية، نظمها الإمام البوصيري رحمه الله في سيرة النبي ﷺ وشمائله ومعجزاته، ومطلعها المشهور: «كيف ترقى رقيك الأنبياء». تُدرَّس وتُنشد في مجالس العلم والذكر شرقًا وغربًا.
Al-Hamzijja — Imam Šaraf ad-Din al-Busiri
Među najizvrsnijim proročkim pohvalama je ova pjesma, koju je sastavio imam al-Busiri (neka mu se Allah smiluje), a koja kronički bilježi biografiju Poslanika ﷺ, njegove plemenite karakteristike i njegova čuda. Njezin poznati uvodni stih glasi: 'Kako bi se proroci mogli uzdići do tvoje uzvišenosti?' Proučava se i recitira na skupovima znanja i sjećanja, kako na Istoku tako i na Zapadu.
كيف ترقَى رُقِيَّك الأَنبياءُ
يا سماءً ما طاوَلَتْها سماءُKako se proroci mogu ikada uzdići do tvog uzvišenog ranga, o nebo koje nijedno drugo nebo nije nadvisilo?
لَمْ يُساوُوك في عُلاكَ وَقَدْ حا
لَ سناً مِنك دونَهم وسَناءُNisu ti mogli biti ravni u tvojoj uzvišenosti, jer je blistava svjetlost i sjaj od tebe stajao kao prepreka, izdvajajući te od njih.
إنّما مَثَّلُوا صِفاتِك للنا
س كما مثَّلَ النجومَ الماءُDoista, oni su samo predstavljali tvoje osobine čovječanstvu, baš kao što voda odražava zvijezde, pokazujući samo privid.
أنتَ مِصباحُ كلِّ فضلٍ فما تَص
دُرُ إلا عن ضوئِكَ الأَضواءُTi si svjetiljka svake vrline, jer sva druga svjetla izviru i potječu isključivo iz tvog blistavog sjaja.
لكَ ذاتُ العلومِ من عالِمِ الغَي
بِ ومنها لآدمَ الأَسماءُTebi pripada sama bit znanja od Onoga koji poznaje nevidljivo, i iz tog istog izvora je Adem primio znanje o imenima.
لم تَزَلْ في ضمائرِ الكونِ تُختَا
رُ لك الأُمهاتُ الأَباءُUvijek si bio prisutan u skrivenim dubinama stvaranja, gdje su majke i očevi bili izabrani za tebe kroz lozu čistoće.
ما مضتْ فَترةٌ من الرُّسْلِ إِلّا
بَشَّرَتْ قومَها بِكَ الأَنبياءُNijedno razdoblje između poslanika nije prošlo a da proroci nisu navijestili tvoj dolazak svojim narodima.
تتباهَى بِكَ العصورُ وَتَسْمو
بِكَ علْياءٌ بعدَها علياءُVjekovi se ponose tvojim dolaskom, i kroz tebe se neprestano uzdiže jedna visina slave za drugom.
وَبَدا للوُجُودِ منك كريمٌ
من كريمٍ آبَاؤُه كُرماءُI iz tebe se pojavio plemeniti za postojanje, rođen iz plemenite loze čiji su svi očevi bili plemeniti.
نَسَبٌ تَحسِبُ العُلا بِحُلاهُ
قَلَّدَتْهَا نجومهَا الْجَوزاءُLoza tako ukrašena da se po njenoj ljepoti mjeri istinska uzvišenost, pa su se čak i zvijezde sazviježđa Blizanaca okitile njenim sjajem.
حبذا عِقْدُ سُؤْدُدٍ وَفَخَارٍ
أنتَ فيه اليتيمةُ العصماءُKako je divna ta ogrlica slave i ponosa, u kojoj si ti ﷺ jedinstveni i najdragocjeniji biser.
وُمُحَيّاً كالشَّمس منكَ مُضِيءٌ
أسْفَرَت عنه ليلةٌ غَرّاءُI lice tvoje, sjajno poput sunca, otkriveno je u slavnoj i blistavoj noći.
ليلةُ المولدِ الذي كَان للدِّي
نِ سرورٌ بيومِهِ وازْدِهاءُBila je to noć njegovog ﷺ rođenja, čiji je dan donio neizmjernu radost i sjaj vjeri.
وتوالَتْ بُشْرَى الهواتفِ أن قدْ
وُلِدَ المصطفى وحُقّ الهَناءُI radosne vijesti iz nevidljivih glasova nizale su se jedna za drugom, objavljujući da je Rođeni ﷺ rođen, i tako je sreća doista zaslužena.
وتَدَاعَى إيوانُ كِسْرَى ولَوْلا
آيةٌ مِنكَ ما تَدَاعَى البناءُI Iwan Kisre se srušio, jer da nije bilo čudesnog znaka od tebe ﷺ, ta veličanstvena građevina nikada se ne bi srušila.
وغَدَا كلُّ بيتِ نارٍ وفيهِ
كُرْبَةٌ مِنْ خُمودِها وَبلاءُI svaka kuća vatre se ugasila, donoseći tugu i nesreću svojim obožavateljima zbog njenog iznenadnog nestanka.
وعيونٌ لِلْفُرسِ غارَتْ فهل كا
نَ لنِيرانِهِم بها إطفاءُI izvori Perzijanaca su presušili; zar nije upravo tim činom ugašena njihova sveta vatra?
مَوْلِدٌ كان منهُ في طالعِ الكُفْ
رِ وبالٌ عليهِمُ ووباءُRođenje iz kojeg je, u sudbini nevjerovanja, došla propast i kuga na njegove sljedbenike.
فَهنيئاً به لآمِنَةَ الفَض
لُ الذي شُرِّفَتْ به حوَّاءُStoga čestitamo Amini na njemu ﷺ, jer je postigla vrlinu kojom je čak i Eva bila počašćena.
مَنْ لِحَوَّاءَ أنها حملَتْ أحْ
مدَ أو أنها به نُفَسَاءُJer tko bi od žena, uključujući Evu, mogao tvrditi da je nosio Ahmeda ﷺ ili da je doživio blagoslovljeno postporođajno razdoblje nakon njegovog rođenja?
يوْمَ نَالت بِوَضْعِهِ ابنَةُ وَهْبٍ
مِنْ فَخَارٍ ما لم تَنَلْهُ النِّساءُNa dan kada je kći Wahba (Amina) njegovim rođenjem postigla takvu slavu kakvu nijedna druga žena nikada nije postigla.
وَأَتَتْ قومَها بأفضلَ مما
حَمَلَتْ قبلُ مريمُ العذراءُI došla je svom narodu noseći nešto superiornije od onoga što je Djevica Marija nosila prije.
شمَّتته الأَملاكُ إذ وضَعَتْهُ
وشَفَتْنَا بِقَوْلِهَا الشَّفّاءُAnđeli su joj čestitali na njegovom rođenju, i svojim iscjeljujućim riječima donijeli su nam utjehu.
رافعاً رأسَه وفي ذلك الرف
ع إلى كل سُؤْدُدٍ إيماءُRođen je ﷺ podižući glavu, i u toj gesti bio je nagovještaj sve buduće slave i uzvišenosti.
رامقاً طَرْفه السَّماءَ ومَرْمَى
عينِ مَنْ شَأْنُهُ العُلُوُّ العَلاءُNjegov pogled bio je uprt u nebesa, sam cilj onoga čija je sudbina vrhunska uzvišenost i uzdizanje.
وتَدَلَّتْ زُهْرُ النُّجومِ إليهِ
فأضاءت بِضوئها الأَرجاءُI sjajne zvijezde spustile su se prema njemu, osvjetljavajući sve okolne krajeve svojim svjetlom.
وتراءت قصورُ قَيصَر بالرُّو
مِ يَرَاهَا مَنْ دَارُهُ البطحاءُPalače Cezara u Rimu postale su vidljive, viđene od onoga čiji je dom bila pješčana dolina Meke.
وبَدَتْ فِي رَضَاعِهِ مُعْجِزَاتٌ
لَيْس فيها عنِ العيون خَفَاءُI tijekom njegovog dojenja, čuda su postala očita, jasna i neporeciva svim očima.
إذْ أَبَتْهُ لِيُتْمِهِ مُرْضِعاتٌ
قُلْنَ ما في اليتيمِ عنا غَنَاءُJer dojilje su ga odbile zbog njegovog siročestva, izjavljujući: "Siroče nam ne donosi nikakvu korist."
فأتتهُ من آلِ سعدٍ فتاةٌ
قد أبَتْهَا لِفَقْرِهَا الرُّضَعاءُTada mu je prišla mlada žena iz plemena Sa'd, koju su druga dojenčad odbila zbog njene siromaštva.
أرْضَعتْهُ لِبَانَهَا فَسَقَتْهَا
وَبنِيها أَلْبَانَهُنَّ الشَّاءُDojila ga je svojim mlijekom, a zauzvrat su njene ovce njoj i njenoj djeci davale obilno mlijeko.
أَصْبَحَتْ شُوَّلاً عِجافا وأمْسَتْ
ما بِها شائلٌ ولا عَجْفاءُNjene ovce, koje su ujutro bile suhe i mršave, do večeri nisu bile ni suhe ni mršave.
أخْصَبَ العَيْشُ عِنْدَهَا بعدَ مَحْلٍ
إذ غَدا للنبيِّ منها غِذاءُŽivot joj je postao obilan nakon razdoblja suše, jer je Poslanik ﷺ od nje primao hranu.
يا لَها مِنَّةً لقدْ ضُوعِفَ الأَجْ
رُ عليها من جِنْسِها والجزَاءُO, kakvog li blagoslova, jer nagrada i naknada za njen čin umnoženi su višestruko, u vrsti i izvan nje.
وإذا سخَّرَ الإِلهُ أُناساً
لسعيدٍ فإِنهم سُعَداءُI kada Bog učini ljude podložnima blagoslovljenoj osobi, tada ti ljudi sami postaju blagoslovljeni.
حَبَّة أَنْبَتَتْ سَنَابِلَ والعَص
فُ لَدَيْهِ يَسْتَشْرِفُ الضُّعَفَاءُOn ﷺ je bio poput jednog zrna koje je izniklo mnogo klasova, iz kojih su čak i slabi tražili hranu iz njegove pljeve.
وَأَتَتْ جَدَّهُ وقد فَصَلَتْهُ
وبِهَا مِنْ فِصَالِهِ البُرَحَاءُI došla je njegovom djedu nakon što ga je odbila od dojenja, preplavljena tugom zbog njegovog odlaska.
إذ أحاطتْ به ملائكةُ الل
هِ فظنَّتْ بأنهم قُرَنَاءُJer anđeli Božji su ga okružili, pa je pomislila da su mu oni drugovi.
ورأى وَجْدَها به ومِنَ الوَج
دِ لهيبٌ تَصْلَى بهِ الأَحْشاءُI on ﷺ je vidio njenu intenzivnu privrženost njemu, ljubav tako žarku da je osjećala kao plamen koji gori u njenom srcu.
فَارَقَتْهُ كُرْهَاً وكان لَدَيْهَا
ثاوِياً لا يُمَلُّ مِنْهُ الثّواءُRastala se od njega nevoljko, jer je njegov boravak kod nje bio prebivalište od kojeg se nikada nije umorila.
شُقَّ عَنْ قَلْبِهِ وأُخْرِجَ مِنْهُ
مُضْغَةٌ عِنْدَ غَسْلِهِ سوداءُTijekom čišćenja, iz njegova ﷺ srca, nakon što je bilo otvoreno, izvađen je crni ugrušak.
خَتَمَتْهُ يُمْنَى الأَمينِ وقد أُو
دِعَ ما لم تُذَع له أَنْبَاءُDesna ruka Pouzdanog Anđela zapečatila je njegovo ﷺ srce, koje je tada bilo povjereno tajnama čije vijesti još nisu bile obznanjene.
صانَ أَسْرَارَه الخِتَامُ فلا الفَضْ
ضُ مُلِمٌّ بِهِ وَلا الإِفضاءُPečat je štitio njegove tajne, tako da se u njega nije moglo provaliti niti se njegov sadržaj mogao otkriti.
أَلِفَ النُّسْكَ والعبادةَ والخَل
وةَ طِفلاً وهكذا النُّجَبَاءُKao dijete, navikao se ﷺ na pobožnost, ibadet i samoću, jer takav je put plemenitih.
وإذا حَلَّتِ الْهِدَايَةُ قَلْبَاً
نَشِطَتْ في العبادة الأَعضاءُKada se uputa nastani u srcu, udovi postaju aktivni i željni ibadeta.
بَعَثَ اللَّهُ عندَ مبعثهِ الشُّه
بَ حِراساً وضاقَ عنها الفضاءُPrilikom njegova ﷺ dolaska, Allah je poslao meteore kao čuvare, i prostranstvo nebesa postalo je njima suženo.
تَطْرُدُ الجِنَّ عن مقاعدَ للسَّمْ
عِ كما تَطْرُدُ الذِّئابَ الرِّعاءُTi su meteori tjerali džine s njihovih mjesta za prisluškivanje, baš kao što pastiri tjeraju vukove.
فَمَحَتْ آيةُ الكَهَانَةِ آيا
تٌ مِنَ الوحْيِ ما لَهنَّ امِّحاءُTako su znakovi gatanja izbrisani ajetima božanske objave, koji se nikada ne mogu izbrisati.
ورأَتْهُ خديجةٌ والتُّقَى وال
زُّهْدُ فيه سجيَّةٌ والحياءُHatidža ga je ﷺ promatrala i vidjela da su pobožnost, asketizam i skromnost njegova urođena priroda.
وأتاها أن الغمامةَ والسر
حَ أَظَلَّتْهُ منهما أفياءُDo nje je doprla vijest da su mu ﷺ oblak i drvo pružali svoju zaštitnu sjenu.
وأحاديث أنَّ وَعْدَ رسولِ ال
له بالبعثِ حانَ منه الوفاءُI kružile su vijesti da se obećanje Allahovog Poslanika ﷺ o njegovom dolasku bliži ispunjenju.
فدَعَتْهُ إلى الزواجِ وما أَحْ
سَنَ ما يبلغُ المُنَى الأَذكياءُStoga ga je ﷺ pozvala na brak, i kako je divno da inteligentni postižu svoje želje s takvom mudrošću.
وأتاهُ في بيتها جَبْرَئيلٌ
ولِذي اللُّبِّ في الأُمورِ ارْتياءُI Džibril mu je ﷺ došao u njezinu kuću, jer osoba razuma posjeduje razboritost u takvim važnim stvarima.
فأماطت عنها الخِمَارَ لتَدْري
أهُوَ الوحْيُ أم هو الإِغماءُTako je skinula svoj pokrivač za glavu kako bi razaznala je li to doista objava ili samo nesvjestica.
فاختفى عند كشفِها الرأْسَ جِبْري
لُ فما عادَ أو أُعيدَ الغِطاءُDžibril je nestao kad je otkrila glavu, i nije se vratio dok pokrivač nije bio vraćen.
فاستبانت خديجةٌ أنه الكنْ
زُ الذي حَاوَلَتْهُ والكِيميَاءُHatidža je tada postala sigurna da je on ﷺ blago koje je tražila i sama alkemija preobrazbe.
ثم قام النبيُّ يدعو إلى الل
هِ وفي الكُفرِ نَجْدَةٌ وإباءُTada je Poslanik ﷺ ustao, pozivajući Allahu, iako je nevjerovanje bilo snažno i prkosno.
أُمَمَاً أُشرِبَتُ قلوبُهُم الكُف
رَ فَدَاءُ الضَّلالِ فيهم عَيَاءُPozivao je narode čija su srca bila ogrezla u nevjerovanju, čineći lijek za njihovu zabludu neizlječivim.
ورأينا آياتِه فاهتدَيْنَا
وإذا الحقُّ جاء زالَ المِراءُI vidjeli smo njegove ﷺ znakove, pa smo bili upućeni, jer kada istina dođe, sva sumnja nestaje.
رَبِّ إِنَّ الهُدى هُداك وَآيا
تُكَ نورٌ تَهْدِي بها من تشاءُGospodaru moj, doista je uputa Tvoja uputa, i Tvoji su znakovi svjetlo kojim upućuješ koga hoćeš.
كم رأَيْنَا ما ليس يَعْقِلُ قد أُلْ
هم ما ليْس يُلْهَمُ العُقلاءُKoliko smo puta svjedočili da je ono što nema razuma nadahnuto uvidima uskraćenim najrazumnijim bićima.
إذ أبى الفيلُ ما أتى صاحبُ الفي
لِ ولم ينفعِ الحِجا والذكاءُTo je bilo očito kada je slon odbio poslušati svog gospodara, vlasnika slonova, i ni njegova mudrost ni njegova inteligencija nisu mogle prevladati.
والجماداتُ أفصحت بالذي أُخ
رِسَ عنه لأَحمدَ الفُصحاءُČak su i neživi predmeti jasno govorili o istinama za Ahmeda ﷺ, o kojima su najrječitiji govornici ostali bez riječi.
ويْحَ قومٍ جَفَوا نَبِيَّاً بأرضٍ
أَلِفَتْهُ ضِبَابُها والظِّبَاءُJao narodu koji je odbacio Poslanika ﷺ u zemlji gdje su se čak i njegove hijene i gazele navikle na njegovu prisutnost.
وَسَلَوْهُ وَحَنَّ جِذعٌ إِليه
وَقَلَوْهُ وَوَدَّهٌ الغُرَباءُNapustili su ga, a ipak je drveni panj čeznuo za njim; mrzili su ga, a ipak su ga stranci voljeli.
أخرَجوه منها وآوَاهُ غارٌ
وَحَمَتْهُ حَمامَةٌ وَرقاءُIstjerali su ga iz doma, ali mu je špilja pružila utočište, a sivi golub mu je pružio zaštitu.
وَكَفَتْهُ بِنَسْجِها عنكبوتٌ
ما كَفَتْهُ الحمامةُ الحَصْداءُPauk mu je, svojim nježnim tkanjem, pružio zaštitu koju mu ni snažan golub ne bi mogao pružiti.
وَاختفى منهمُ على قُرْبٍ مَرْآ
هُ ومن شِدَّةِ الظهورِ الخَفَاءُOstao im je skriven čak i kad su bili dovoljno blizu da ga vide, skrivanje rođeno paradoksalno iz same intenzivnosti njegove prisutnosti.
وَنَحا المصطفى المدينةَ وَاشتا
قتْ إليه من مكةَ الأَنحاءُOdabrani ﷺ je tada krenuo prema Medini, dok su same regije Mekke čeznule za njegovim povratkom.
وَتغنّتْ بِمَدْحِهِ الْجِنُّ حتَّى
أطرَبَ الإِنسَ منه ذاك الغِناءُDžini su pjevali hvalospjeve o njemu ﷺ, njihove melodije tako očaravajuće da su donijele radost čak i čovječanstvu.
وَاقتفى إثْرَهُ سُراقَةُ فاستَهْ
وَتهُ في الأَرْضِ صافنٌ جَرْداءُSuraqa je slijedio njegove tragove, ali mu je brzi, snažni konj potonuo u zemlju, držeći ga zarobljenim.
ثم ناداهُ بعدَما سِيمَتِ الخَس
فَ العُلا وَقَد يُنْجِدُ الغريقَ النِّداءُTada ga je Suraqa pozvao ﷺ nakon što je njegov plemeniti konj bio ponižen, jer doista, vapaj može spasiti onoga koji se davi.
فطوى الأَرضَ سائرا وَالسموا
تِ العُلا فوقَها له إِسراءُPješke je prešao zemlju, a ipak su visoka nebesa iznad bila i njegovo odredište tijekom čudesnog Noćnog putovanja.
فصِفِ الليلةَ التي كان للمُخ
تارِ فيها على البُراقِ استواءُStoga, opiši tu čudesnu noć kada je Odabrani ﷺ bio uzjahao Buraka.
وترقى به إلى قابِ قَوْسَيْ
نِ وَتِلكَ السيادةُ القَعْساءُUzdignuo se s njim na udaljenost dva luka, svjedočanstvo njegove vrhovne i nepokolebljive suverenosti.
رُتَبٌ تَسْقُط الأَمانيُّ حَسْرَى
دونَها ما وراءهن وَرَاءُTo su tako uzvišeni rangovi da sve težnje padaju kratke u žaljenju pred njima, jer izvan njih nema daljnjeg uspona.
ثم وافَى يحدِّثُ الناسَ شُكْرَاً
إذ أتته من ربِّه النَّعْماءُZatim se vratio, zahvalno prepričavajući ljudima ogromne blagoslove koje mu je podario njegov Gospodar.
وتَحَدَّى فارتابَ كلُّ مُريبٍ
أَوَ يَبْقَى مع السُّيُولِ الغُثاءُIzdao je svoj izazov, uzrokujući da svaki sumnjičavac poklekne, jer kako može obična pjena opstati usred moćnih poplava?
وَهْوَ يدعو إلى الإِلهِ وَإن شق
قَ عليه كفرٌ به وَازدِراءُOn ﷺ je nastavio pozivati čovječanstvo Bogu, iako su mu njihovo nevjerovanje i prezir uzrokovali velike poteškoće.
وَيَدُلُّ الورَى على اللَّهِ بالتَّوْ
حيدِ وَهْوَ المَحَجَّةُ البَيْضاءُOn ﷺ vodi sva stvorenja Bogu kroz princip božanskog jedinstva, što je doista jasan i svijetao put.
فَبِمَا رحمةٍ مِنَ اللَّهِ لانَتْ
صَخْرةٌ مِنْ إبائِهم صَمَّاءُMilošću Allahovom, gluha stijena njihove tvrdoglavosti omekšala je.
وَاستجابَتْ له بنصرٍ وَفَتْحٍ
بعد ذاكَ الخضراء والغبراءُI nakon toga, zelena i prašnjava zemlja odazvala mu se pobjedom i osvajanjem.
وَأَطاعَتْ لأَمْرِهِ العَرَبُ العَرْ
باء وَالْجَاهِلِيَّةُ الْجَهْلاءُČisti Arapi i potpuno neznalice iz džahilijjeta poslušali su njegovu zapovijed.
وَتَوالَتْ للمصطفى الآيةُ الكبْ
رَى عليهمْ وَالغارةُ الشَّعْواءُZa Odabranog ﷺ, veliki znakovi i raštrkani napadi nizali su se jedan za drugim na njih.
فإذا ما تلا كتابا من الل
هِ تَلَتْهُ كَتِيبَةٌ خضراءُKad bi učio knjigu od Allaha, zelena ga je bojna pratila.
وَكفاهُ المستهزئينَ وَكم سا
ءَ نبِيَّاً من قومِه استهزاءُAllah ga je zaštitio od podrugljivaca, jer koliko je puta ruganje vlastitog naroda naškodilo proroku.
وَرَماهم بِدَعْوَةٍ من فِناءِ ال
بَيتِ فيهَا للظالمين فَنَاءُI on ﷺ je na njih bacio dovu iz dvorišta Kabe, koja je sadržavala uništenje za tlačitelje.
خمسةٌ كُلُّهم أُصيبوا بداءٍ
والرَّدَى من جنودِهِ الأَدوَاءُPetorica su svi bili pogođeni bolešću, jer su bolesti među vojnicima smrti.
فدَهَى الأَسودَ بنَ مُطَّلِبٍ أَي
يُ عمىً مَيِّتٌ به الأَحياءُPogodilo je Al-Asvada ibn Al-Mutaliba takvim sljepilom da su i živi bili kao mrtvi od toga.
وَدَهَى الأَسودَ بنَ عبدِ يغوثٍ
أن سَقَاهُ كأسَ الرَّدَى اسْتِسْقَاءُI pogodilo je Al-Asvada ibn Abd Jaguta tako što ga je natjeralo da pije čašu smrti kao da gasi žeđ.
وأَصابَ الوليدَ خَدْشَةُ سَهْمٍ
قَصَّرَتْ عنها الْحَيَّةُ الرَّقْطاءُA Al-Valid je bio pogođen običnom ogrebotinom od strijele, no njen je otrov bio toliko jak da bi i ugriz pjegave zmije bio slabiji od njenog učinka.
وَقَضَتْ شَوْكَةٌ على مَهْجَةِ العا
صِي فللّهِ النَّقْمَة الشَّوْكاءُI trn je okončao život neposlušnog, jer Allahu pripada probadajuća osveta.
وَعَلا الحارثَ القُيُوحُ وَقد سا
لَ بِها رأسُه وَساء الوِعاءُI gnoj je prekrio Al-Harita, tekao mu je iz glave, a glava mu je postala odvratna posuda.
خمسةٌ طُهِّرَتْ بِقَطْعِهِم الأَر
ضُ فَكَفُّ الأَذى بهم شَلَّاءُOva petorica, svojim nestankom, očistili su zemlju, čineći ruku zla paraliziranom kroz njih.
فُدِيَتْ خمسةُ الصَّحيفةِ بالخَم
سةِ إن كان بالكرام فِدَاءُPetorica koji su potpisali povelju bili su otkupljeni ovom petoricom, ako se plemenitim životima uopće može otkupiti.
فِتْيَةٌ بَيَّتُوا على فِعلِ خَيْرٍ
حَمِد الصبحُ أمرَهم وَالمَساءُBili su to mladići koji su odlučili činiti dobro, i jutro i večer hvalili su njihovo djelo.
يَا لأَمر أَتاهُ بعدَ هِشامٍ
زَمْعَةٌ إنه الفتَى الأَتَّاءُO, kakva je stvar došla k njemu nakon Hišama, Zam'ah, jer on je bio mladić koji je istupio.
وَزُهَيْرٌ وَالْمُطْعِمُ بنُ عَدِيٍّ
وَأبو البَخْتَرِيِّ مِنْ حيث شاؤواI Zuhajr, Al-Mut'im ibn Adijj, i Abu Al-Bahtari pridružili su im se odakle god su htjeli.
نَقَضُوا مُبْرَمَ الصَّحيفةِ إذ شد
دَت عليهم من العِدا الأَنداءُPrekinuli su čvrsto zapečaćenu povelju kad se neprijateljska nevolja pojačala nad njima.
أذْكَرَتْنَا بِأَكْلِهَا أكلَ مِنْسَا
ةِ سُلَيْمانَ الأَرْضَةُ الخَرساءُSvojim proždiranjem, nijemi termit podsjetio nas je na svoje jedenje Solomonovog štapa.
وَبهَا أخبَر النبيُّ وكم أخ
رَجَ خَبْئاً له الغُيُوبُ خِبَاءُI kroz to, Poslanik ﷺ je donio vijesti, otkrivajući mnoge skrivene istine za koje su nevidljiva carstva bila veo.
لا تَخَلْ جانِبَ النبيِّ مُضَاماً
حينَ مَسَّتْهُ منهمُ الأَسْواءُNe pomišljaj da je Poslanik ﷺ bio oštećen kad su ga zla dotakla od njegovih protivnika.
كلُّ أمرٍ نَابَ النبيِّينَ فالشد
دَةُ فيه محمودةٌ وَالرّخاءُSvaka stvar koja je zadesila proroke, bilo teškoća ili lakoća, bila je hvalevrijedna.
لو يَمسُّ النُّضَارَ هُونٌ مِنَ النا
رِ لما اختيرَ للنُّضَارِ الصِّلاءُKad bi zlato dotakla sramota od vatre, onda vatra ne bi bila izabrana za njegovo pročišćavanje.
كم يَدٍ عن نَبِيِّهِ كَفَّهَا الل
هُ وَفي الخَلْقِ كَثْرَةٌ وَاجتراءُKoliko je ruku Allah zaustavio od Svog Poslanika ﷺ, unatoč mnoštvu i drskosti stvorenja.
إذ دعا وَحْدَهُ العبادَ وَأَمْسَتْ
مِنه في كلِّ مُقلَةٍ أَقْذاءُKad je on ﷺ sam pozvao čovječanstvo Bogu, a ipak u svakom oku bile su mrlje mržnje prema njemu.
هَمَّ قومٌ بِقَتْلِهِ فأَبى السَّيْ
فُ وَفاءً وَفاءتِ الصَّفْواءُNarod ga je namjeravao ubiti ﷺ, ali mač je odbio iz odanosti, a čista stijena je popustila.
وَأبو جهلٍ إذ رأى عُنُقَ الفح
لِ إليه كأنه العنقَاءُI Abu Džehl, kad je vidio vrat pastuha kako mu se približava, bilo je kao da je to mitska Anka.
وَاقتضَاهُ النبيُّ دَيْنُ الإِراشي
يِ وَقد سَاء بيعُهُ وَالشِّرَاءُI Poslanik ﷺ je podmirio dug čovjeka iz Iraša, iako mu je kupoprodaja loše išla.
وَرأى المصطفى أَتَاهُ بما لَمْ
يُنْجِ منه دونَ الوفاء النَّجَاءُI Odabrani ﷺ ga je vidio kako dolazi sa zahtjevom od kojeg nije bilo spasa bez ispunjenja obećanja.
هوَ ما قد رآهُ مِن قبلُ لكنْ
ما عَلَى مِثْلِهِ يُعَدُّ الخَطَاءُTo je ono što je on ﷺ vidio prije, no greška se ne pripisuje nekome poput njega.
وَأَعَدَّتْ حَمَّالَةُ الحَطَبِ الفِه
رَ وَجَاءَتْ كأَنها الوَرْقاءُI nositeljica drva za ogrjev pripremila je kamen i došla kao da je bijesna golubica.
يومَ جاءَت غَضْبَى تقولُ أفي مِث
لِيَ مِنْ أحمدٍ يُقالُ الهِجَاءُOnog dana kad je došla ljuta, govoreći: 'Zar se o nekome poput mene govori satira od Ahmeda ﷺ?'
وَتَولَّتْ وَمَا رأته وَمِنْ أَيْ
نَ تَرَى الشمسَ مُقْلَةٌ عمياءُI okrenula se, ne vidjevši ga ﷺ, jer kako slijepo oko može vidjeti sunce?
ثم سَمّتْ له اليهوديَّةُ الشَا
ةَ وَكم سَامَ الشِّقْوَةَ الأَشقِيَاءُTada mu je Židovka otrovala ovcu ﷺ, i koliko bijede nesretnici nanose drugima?
فأَذاعَ الذِّراعُ مَا فيه مَن شر
رٍ بِنُطْقٍ إخفاؤُهُ إبداءُTako je podlaktica otkrila zlo u sebi govorom čije je skrivanje bilo objava.
وَبِخُلقٍ مِنَ النبيِّ كريمٍ
لَمْ تُقَاصَصْ بِجرحهَا العَجْماءُI s plemenitim karakterom Poslanika ﷺ, onaj tko je nanio ozljedu nije bio kažnjen za nju.
مَنَّ فَضْلاً عَلَى هَوَازِنَ إذْ كا
نَ له قبلَ ذَاكَ فيهِمِ رِبَاءُOn ﷺ je iskazao milost Havazinu, iako je prije toga imao rodbinske veze među njima.
وَأتى السَّبيُ فيه أُختُ رَضَاعٍ
وَضَعَ الكُفْرُ قَدْرَهَا وَالسِّبَاءُI među zarobljenicima je došla dojilja, čiji je status bio snižen nevjerovanjem i zarobljeništvom.
فَحَبَاهَا بِرّاً تَوَهَّمَتِ النَّا
سُ به أنَّما السِّبَاء هِداءُTako joj je on ﷺ iskazao takvu dobrotu da su ljudi zamislili da je samo zarobljeništvo dar.
بَسَطَ المصطفى لها مِن رِداءٍ
أيُّ فضل حَوَاهُ ذاكَ الرِّداءُOdabrani ﷺ joj je raširio svoj ogrtač, i kakvu je samo golemu vrlinu taj ogrtač sadržavao!
فَغَدَتْ فيه وَهْيَ سيِّدةُ النِّسْ
وَةِ وَالسيِّدَاتُ فيه إمَاءُTako je u njemu postala gospodarica svih žena, dok su sve druge plemenite dame bile tek sluškinje u usporedbi.
فتَنَزَّهْ في ذاتِه وَمَعَانيهِ
استماعاً إنْ عَزَّ مِنهَا اجتِلاءُStoga uživaj u njegovoj biti i značenjima slušajući, ako je izravno promatranje teško.
وَاملأ السّمْعَ مِن محَاسِنَ يُمْلِي
هَا عليك الإنشَادُ وَالإِنْشَاءُI ispuni svoja ušesa vrlinama koje ti recitacija i skladanje diktiraju.
كلُّ وَصْفٍ له ابْتَدَأتَ به استَوْ
عَبَ أخبَارَ الفضلِ مِنه ابتداءُSvaki opis njega kojim započneš obuhvaća pripovijesti o svim vrlinama od samog početka.
سَيِّدٌ ضِحْكُهُ التَّبَسُّمُ وَالْمَش
يُ الهَوَيْنَا وَنَومُهُ الإِغفاءُOn je gospodar čiji je smijeh tek osmijeh, čiji je hod nježan, a san lagan drijemež.
مَا سِوَى خُلْقِهِ النسيمُ وَلا غَيْ
رَ مُحَيَّاهُ الرَّوْضَةُ الغَنَّاءُNišta osim njegova karaktera nije blagi povjetarac, i ništa osim njegova lica nije bujni vrt.
رحمةٌ كلُّهُ وَحَزْمٌ وَعَزْمٌ
وَوَقَارٌ وَعِصْمَةٌ وَحَيَاءُOn je sav milost, čvrstina, odlučnost, dostojanstvo, nepogrešivost i skromnost.
لا تَحُلُّ البأْسَاء مِنه عُرَا الصَّبْ
رِ وَلا تَسْتَخِفُّهُ السَّرَّاءُNedaća ne popušta veze strpljivosti u njemu, niti ga blagostanje čini neozbiljnim.
كَرُمَتْ نَفْسُهُ فما يخْطُرُ السُّو
ء عَلَى قَلْبِهِ وَلا الفحشَاءُNjegova je duša tako plemenita da zlo nikada ne prelazi njegovo srce, niti nepristojnost.
عَظُمَتْ نِعْمَةُ الإِله عليه
فاستَقَلَّتْ لِذِكْرِهِ العُظَمَاءُBožja milost nad njim bila je golema, pa su se u sjećanju na njega svi veliki činili beznačajnima.
جَهِلَتْ قومُهُ عليه فأَغْضَى
وَأخو الحِلْم دَأبُهُ الإِغْضَاءُNjegov narod se prema njemu ponašao neuko, a on je to prešutio, jer je navika strpljivih da prešute.
وَسِعَ العَالَمِين عِلْمَاً وَحِلْمَاً
فهْوَ بحرٌ لم تُعْيِهِ الأَعبَاءُObuhvatio je sve svjetove znanjem i strpljivošću, jer on je ocean kojeg tereti ne umaraju.
مُسْتَقِلٌّ دُنْيَاكَ أن يُنْسَبَ الإِم
ساكُ منها إليه والإِعطاءُTvoji su svjetovni posjedi previše beznačajni da bi se njega povezivalo s uskraćivanjem ili davanjem iz njih.
شمسُ فضلٍ تَحَقَّقَ الظنُّ فيه
أنه الشمسُ رِفْعَةً والضِّياءُOn je sunce vrline, u kojem se potvrdila pretpostavka da je on sunce u uzvišenosti i sjaju.
فإذا ما ضحا محا نورُه الظِّل
لَ وقد أثْبَتَ الظِّلالَ الضَّحَاءُPa kad je zasjao, njegovo je svjetlo izbrisalo sjenu, iako jutarnje svjetlo obično stvara sjene.
فكأنَّ الغمامةَ استَوْدَعَتْهُ
مَنْ أظَلَّتْ مَنْ ظِلِّهِ الدُّفَفَاءُKao da mu je oblak povjerio hladovinu koju je bacao, hladovinu koja je i sama potekla od njegove.
خَفِيَتْ عِنْدَهُ الفضائلُ وانجا
بَتْ به عن عقولِنَا الأهواءُU njegovoj prisutnosti sve su se druge vrline sakrile, a kroz njega su se hirovi i želje raspršili iz naših umova.
أمَعَ الصُّبحِ للنجومِ تَجَلٍّ
أمْ مع الشمسِ للظلامِ بَقاءُMogu li zvijezde sjati s zorom, ili tama može ostati sa suncem?
مُعجزُ القَوْلِ والفِعَالِ كريمُ ال
خلقِ وَالخُلْقِ مُقْسِطٌ مِعْطاءُOn je čudesan u govoru i djelima, plemenitog fizičkog oblika i karaktera, pravedan i darežljiv.
لا تَقِسْ بالنبيِّ في الفضل خَلْقَاً
فهو البحر والأنامُ إضاءُNe uspoređuj nijedno stvorenje s Poslanikom ﷺ u izvrsnosti, jer on je ocean, dok su sva druga bića tek njegovi odrazi.
كلُّ فضل في العالَمين فمن فَض
لِ النبيِّ استعارَهُ الفُضَلاءُSvaka izvrsnost pronađena u svim svjetovima posuđena je od strane izvrsnih od Poslanikove ﷺ vlastite izvrsnosti.
شُقَّ عَنْ صَدْرِهِ وشُقَّ لَهُ البَدْ
رُ وَمِنْ شَرْطِ كلِّ شَرْطٍ جَزاءُNjegova su prsa bila otvorena, a pun mjesec je bio rascijepljen za njega, jer svaki takav znak je božanska odredba.
ورَمَى بالحَصَى فأَقْصَدَ جَيشاً
ما العَصَا عِنْدَه وَمَا الإِلقاءُBacio je kamenčiće, oborivši vojsku, čineći Mojsijev štap i njegovo bacanje beznačajnim u usporedbi.
ودعا للأنامِ إذ دَهَمَتْهُم
سَنَةٌ مِنْ مُحولِها شَهْباءُI molio je za ljude kad ih je pogodila godina teške, neplodne suše.
فاسْتَهَلّتْ بالغَيْثِ سَبْعَةَ أَيَّا
مٍ عليهم سحابةٌ وَطْفاءُTako je težak, taman oblak kišio na njih sedam dana.
تَتَحَرّى مَواضِعَ الرَّعْيِ وَالسَّقْ
يِ وحيث العِطاشُ تُوهَى السِّقاءُTražio je pašnjake i pojilišta, i gdje su bili žedni, obilno je izlijevao vodu.
وأتى الناسُ يَشْتَكُونَ أذاها
وَرَخَاءٌ يُؤْذِي الأنام غلاءُI ljudi su dolazili žaleći se na njezinu štetu, jer čak i obilje može naštetiti čovječanstvu svojim viškom.
فدعا فانجلى الغمام فقلت في
وصف غيث إِقْلاعَه استسقاءُPa je molio, i oblaci su se raščistili, pa sam rekao da je prestanak takve kiše sam po sebi bio molitva za kišu.
ثم أَثْرى الثَّرَى فقرَّتْ عُيونٌ
بقُراهَا وَأُحْيِيَتْ أَحْيَاءُTada je zemlja postala plodna, radujući oči svojim naprednim naseljima, i živa bića su oživjela.
فترى الأرضَ غِبَّهُ كسماءٍ
أشْرَقَتْ مِنْ نُجومِهَا الظَّلْمَاءُTako biste zemlju nakon toga vidjeli kao nebo čiju tamu obasjavaju njegove zvijezde.
تُخْجِلُ الدُّرَّ واليواقيتَ من نَوْ
رِ رُباها البَيْضَاءُ والحَمراءُBijeli i crveni cvjetovi njezinih brežuljaka posramili su bisere i rubine.
لَيْتَهُ خَصَّنِي بِرُؤْيَةِ وَجْهٍ
زَالَ عن كلِّ من رآه الشّقاءُKamo sreće da me je ﷺ počastio pogledom na lice s kojeg je sva bijeda nestala od svakoga tko ga je vidio.
مُسْفِرٌ يَلْتَقِي الكَتِيبَةَ بَسَّا
ماً إذا أسْهَمَ الوُجُوهَ اللِّقاءُBlještav, on ﷺ bi susretao bojnu s osmijehom, čak i kad bi susret druga lica učinio sumornima.
جُعِلَتْ مَسْجِدَاً له الأرضُ فاهْتز
زَ به للصلاةِ فيها حِرَاءُZemlja mu je ﷺ učinjena džamijom, pa je i Hira zadrhtala od radosti za molitvu na njoj.
مُظْهِرٍ شَجّةَ الْجَبِينِ عَلَى البُرْ
ءِ كما أَظهرَ الهلالَ البَرَاءُOn ﷺ je pokazao ožiljak na čelu čak i nakon ozdravljenja, baš kao što mladi mjesec otkriva svoj vitki oblik.
سُتِرَ الحُسْنُ منه بالحسنِ فاعجَبْ
لِجَمِالٍ له الْجَمالُ وِقاءُNjegova ljepota ﷺ bila je zastrta ljepotom, pa se divi ljepoti za koju sama ljepota služi kao štit.
فهْوَ كالزّهْرِ لاحَ من سَجَفِ الأك
مام والعودِ شُقَّ عنه اللّحاءُOn ﷺ je poput cvijeta koji se pojavljuje iz čahure svojih pupova, i poput grane s koje je kora oguljena.
كَادَ أَنْ يُغشِيَ العُيونَ سناً مِنْ
هُ لِسِرٍّ فيه حَكَتْهُ ذُكاءُNjegov ﷺ sjaj gotovo je zaslijepio oči, zbog tajne u njemu koju je samo sunce ispričalo.
صانَهُ الحُسْنُ وَالسّكِينَةُ أَنْ تُظ
هِرَ فيه آثارها البأساءُLjepota i smirenost sačuvale su ga ﷺ od pokazivanja tragova teškoća na njemu.
وتَخَالُ الوجوهَ إنْ قابَلَتْه
أَلْبَسَتْهَا ألوانَهَا الحِرْبَاءُPomislio bi da lica, susrevši ga ﷺ, mijenjaju boje kao da im je kameleon posudio svoje nijanse.
فإذا شِمْتَ بِشْرَهُ وَنَدَاهُ
أذْهَلَتْكَ الأنوارُ والأنواءُKad bi opazio njegovu ﷺ vedrinu i darežljivost, svjetla i blagodati bi te potpuno zapanjili.
أَوْ بتقبيلِ راحةٍ كانَ لل
هِ وباللَّه أخذها والعطاءُIli ljubeći dlan ﷺ, čije je svako uzimanje i davanje bilo za Allaha i Njegovom božanskom voljom.
تَتَّقِي بأْسَها الملوكُ وَتحْظَى
بالغِنَى من نَوَالِهَا الفُقَراءُKraljevi bi se bojali moći te ruke ﷺ, dok bi siromašni iz njezine darežljivosti stjecali bogatstvo.
لا تَسَلْ سَيْلَ جُودِها إنما يَك
فِيك مِنْ وكْفِ سُحْبها الأنداءُNe pitaj za bujicu njezine darežljivosti ﷺ, jer su ti dovoljne i same kapljice rose iz njezinih oblaka.
دَرَّتِ الشاةُ حينَ مرَّتْ عَلَيها
فلها ثَرْوَةٌ بها وَنَماءُOvca je davala mlijeko kad je on ﷺ prošao pored nje, i kroz njega je stekla blagostanje i rast.
نَبَعَ الماءُ أَثْمَرَ النخلُ في عا
مٍ بها سَبَّحَتْ بها الحصباءُVoda je potekla, datulje su rodile u jednoj godini kroz njega ﷺ, a čak su i kamenčići slavili Allaha njegovom prisutnošću.
أحْيَتِ المُرْمِلِينَ مِنْ مِوْتِ جَهْدٍ
أَعْوَزَ القَوْمَ فيه زادٌ وماءُOn ﷺ je oživio siromašne od smrti nevolje, stanja u kojem je narod oskudijevao i u hrani i u vodi.
فتغَدَّى بالصَّاعِ أَلْفٌ جِياعٌ
وتَرَوَّى بالصَّاعِ ألفٌ ظِمَاءُTako je tisuću gladnih nahranjeno jednim Sa' hrane, a tisuću žednih napojeno jednim Sa' vode.
وَوَفَى قدرُ بَيْضَةٍ مِنْ نُضَارٍ
دَيْنَ سَلْمَانَ حِينَ حانَ الوفاءُI protuvrijednost težine jajeta u čistom zlatu podmirila je Salmanov dug kad je došlo vrijeme za otplatu.
كانَ يُدْعَى قِنّاً فأُعْتِقَ لَمَّا
أيْنَعَتْ مِنْ نَخيلِه الأَقْنَاءُOn (Salman) je bio nazivan robom, ali je oslobođen kad su sazreli grozdovi datulja s njegovih palmi.
أفلا تَعْذُرُونَ سَلْمَانَ لَمَّا
أَنْ عَرَتْهُ مِنْ ذِكْرِهِ العُروَاءُZar ne biste oprostili Salmanu kad su ga obuzeli drhtaji strahopoštovanja pri samom spomenu na njega ﷺ?
وَأَزالَت بِلَمْسِهَا كلَّ دَاءٍ
أكْبَرَتْهُ أطِبَّةٌ وَإِسَاءُI svojim dodirom uklonila je svaku bolest koju su liječnici i iscjelitelji smatrali neizlječivom.
وعُيُونٌ مَرَّتْ بها وَهْي رُمْدٌ
فأَرَتْهَا مَا لَمْ تَرَ الزَّرْقَاءُI oči su prolazile pored njega ﷺ dok su bile bolesne, a ipak im je omogućio da vide ono što ni oštrovidni nisu mogli opaziti.
وأَعادَتْ عَلَى قَتَادَةَ عَيْنَاً
فَهْيَ حتى مماتِه النَّجْلاءُI vratio je oko Katadi, koje je ostalo široko i lijepo sve do njegove smrti.
أَوْ بِلَثْمِ التُّرَابِ مِنْ قَدَمٍ لا
نَتْ حَياءً من مَشْيِهَا الصَّفْواءُIli ljubeći prašinu s noge ﷺ, čiji je sam hod učinio da se tvrda stijena smekša od stida.
مَوْطِئُ الأخمَصِ الَّذِي منه للقل
لبِ إذا مَضْجَعي أَقَضَّ وِطاءُMjesto gdje je gazio svod njegove noge ﷺ pruža srcu meko počivalište kad moj vlastiti krevet postane neudoban.
حَظيَ المسجدُ الحرامُ بمَمْشا
ها ولم يَنْس حَظه إِيلِيَاءُSveta džamija (Mesdžidul-Haram) bila je blagoslovljena njegovim ﷺ koracima, a ni Jeruzalem nije zaboravio svoj udio u njegovom blagoslovu.
وَرَمَتْ إذْ رَمَى بها ظُلَمَ اللي
لِ إلى اللَّه خوفُه والرَّجاءُI njegova noga ﷺ je rastjerala tamu noći dok je on, njome, usmjeravao svoj strah i nadu prema Allahu.
دَمِيَتْ في الوَغَى لِتَكْسِبَ طِيباً
ما أراقتْ من الدَّمِ الشُّهداءُNjegova noga ﷺ je krvarila u bitci da bi stekla miris koji krv prolivena od strane šehida nije mogla postići.
فَهْيَ قُطْبُ المحرابِ وَالْحَرْبِ كم دا
رت عليها في طاعة أَرحاءُOna je os i mihraba i rata, oko koje su se u poslušnosti okretali mnogi mlinski kamenovi.
وَأُرَاهُ لو لم يُسَكِّنْ بها قب
لُ حِراءً ماجَتْ بِهِ الدَّأْمَاءُI vjerujem da se on ﷺ nije nastanio u njoj (u svijetu) prije Hira, prostranstvo postojanja bi se uzburkalo u nemiru.
عَجَباً للكُفّارِ زادوا ضلالاً
بالذي فيه للعقول اهتداءُKako su samo čudni nevjernici, koji su samo povećali svoju zabludu kroz ono što sadrži jasno vodstvo za sve umove.
والذي يسألون منه كتابٌ
مُنْزَلٌ قد أتاهم وارتقاءُA ono što traže je objavljena Knjiga koja im je već došla, nudeći uzvišenje i uspon.
أَوَ لم يَكْفِهِمْ من اللَّهِ ذِكْرٌ
فيه للناس رحمةٌ وشفاءُZar im nije bilo dovoljno sjećanje od Allaha, u kojem je milost i iscjeljenje za cijelo čovječanstvo?
أَعجزَ الإِنسَ آية منه والجن
نَ فَهَلَّا يأتي بها البُلَغاءُJedan ajet iz nje učinio je i ljude i džine nemoćnima, pa zašto najrječitiji među njima ne donesu nešto slično?
كلّ يومٍ تُهدَى إلى سامِعِيه
مُعجِزاتٍ من لفظِه القُرَّاءُSvakog dana, učači predstavljaju čuda iz njezinih samih riječi onima koji slušaju.
تَتَحَلَّى به المسامِعُ والأف
واه فَهْو الحُلِيُّ وَالحَلْوَاءُUši i usta se njome ukrašavaju, jer je ona i ukras i slatka poslastica.
رَقَّ لَفْظاً وراق معنىً فجاءَتْ
في حُلاها وحَلْيِها الخَنْسَاءُNježna u izrazu i uzvišena u značenju, pojavila se u svojoj ljepoti i ukrasu poput poezije Al-Khansa'.
وأرَتْنَا فيه غوامضَ فضلٍ
رِقَّةٌ مِنْ زُلالِهَا وَصَفاءُI otkrila nam je u sebi duboke vrline, nježnost koja proizlazi iz njezine čiste, bistre suštine i čistoće.
إنما تُجْتَلَى الوُجُوهُ إذَا ما
جُلِيَتْ عِنْ مِرْآتِهَا الأصْداءُLica se istinski otkrivaju tek kad se s njihovih ogledala ispolira mrlja.
سُوَرٌ منه أشْبَهَتْ صُوَراً مِن
نَا ومِثْلُ النَّظَائِر النُّظَراءُSure iz nje nalikovale su oblicima od nas, i doista, jednaki se uspoređuju s jednakima.
والأقاويل عندَهمْ كالتماثي
لِ فلا يُوهِمَنَّكَ الخطباءُA njihove izreke su poput beživotnih kipova, stoga neka vas govornici ne zavaravaju.
كم أبانَتْ آياتُهُ من علومٍ
عن حُروفٍ أبانَ عنها الهجاءُKoliko je znanosti njezinih ajeta otkrilo iz samih slova, koje je artikulacija učinila očitim.
فهْي كالحَبِّ والنَّوَى أعجبَ الزُّر
راعَ منهُ سنابلٌ وَزَكاءُTako je ona poput zrna i datuljine koštice, iz koje su klasovi i obilan rast zadivili ratare.
فأطالوا فيه التردُّدَ وَالرَّي
بَ فقالوا سِحْرٌ وقالوا افتراءُTako su produžili svoje oklijevanje i sumnju u vezi s njom, govoreći: 'To je magija', i 'To je izmišljotina'.
وإذا البيِّنَاتُ لَمْ تُغْنِ شيئاً
فَالتماسُ الهُدَى بِهِنَّ عَناءُA ako jasni dokazi ništa ne koriste, onda je traženje vodstva kroz njih uzaludan trud.
وإذا ضلَّتِ العُقول على عِلْ
مٍ فماذا تقوله الفُّصَحاءُA ako umovi zalutaju unatoč znanju, što onda više mogu reći rječiti?
قومَ عيسى عاملْتم قومَ موسى
بالذي عامَلَتْكُم الحُنفاءُO narode Isusov, postupali ste s narodom Mojsijevim na isti način na koji su se prema vama odnosili pravi monoteisti.
صَدَّقوا كُتْبَكُمُ وكذَبْتُمْ
كُتبَهُمُ إنّ ذا لَبِئْسَ البَواءُOni (pravi monoteisti) su vjerovali u vaše knjige, a vi ste poricali njihove; doista, to je bijedna nagrada.
لو جحدنا جُحُودَكم لاستويْنَا
أوَ للحقِّ بالضَّلالِ استواءُKad bismo poricali kao što vi poričete, postali bismo jednaki, ali može li doista biti jednakosti između istine i zablude?
مَا لَكُم إِخْوَةَ الكِتابِ أُناساً
ليس يُرْعَى للحقِّ منكم إخاءُŠto vam je, o Narode Knjige, da ste narod za koji se ne drži nikakva bratska veza radi istine?
يَحْسُدُ الأولُ الأخيرَ وما زا
لَ كذا المُحْدَثُونَ وَالقُدَمَاءُPrvi zavidi posljednjem, i tako je uvijek bilo s novim i starim naraštajima.
قد عَلِمْتُم بِظلمِ قابيل هابي
لَ ومظلومُ الإِخْوَةِ الأَتْقِيَاءُSigurno ste znali za Kajinovu nepravdu prema Abelu, i za potlačene među pobožnom braćom.
وسمِعْتم بكَيْدِ أَبناءِ يعقو
بَ أَخَاهم وكلُّهم صُلَحَاءُI čuli ste za urotu Jakovljevih sinova protiv njihovog brata, iako su svi bili pravedni.
حِينَ أَلْقَوْهُ في غَيابَةِ جُبٍّ
وَرَمَوْهُ بالإفْكِ وَهْوَ بَراءُKad su ga bacili u skrivene dubine bunara i lažno ga optužili, iako je bio nevin.
فتأَسَّوْا بِمَن مَضَى إذْ ظَلَمتمْ
فالتَّأَسِّي لِلنَّفْسِ فيه عَزَاءُStoga se tješite onima koji su prije vas bili, budući da ste počinili nepravdu, jer u takvoj utjesi duša nalazi mir.
أتُرَاكُم وَفَّيْتُم حينَ خَانُوا
أم تُرَاكُمْ أَحْسَنْتُمُ إذْ أساؤُواZamišljate li da ste bili vjerni kad su oni izdali, ili da ste postupili pravedno kad su oni činili zlo?
بَلْ تَمَادَتْ عَلَى التَّجَاهُلِ آبَا
ءٌ تَقَفَّتْ آثَارِهَا الأَبناءُNaprotiv, očevi su ustrajali u neznanju, a njihova su djeca slijedila njihove stope.
بَيَّنَتْهُ تَوْراتُهُمْ وَالأَناجِي
لُ وَهم في جُحُودِهِ شُرَكاءُNjihove Tore i Evanđelja jasno su ga ﷺ opisivale, a ipak su oni sudionici u njegovom poricanju.
إنْ تقولوا ما بَيَّنَتْهُ فما زَا
لَتْ بها عن عيونهم غشوَاءُAko tvrdite da ga ﷺ nisu jasno opisale, onda ga je veo uvijek zaklanjao njihovim očima.
أو تقولوا قد بَيَّنَتْهُ فما لِلْ
أُذْنِ عما تقوله صَمَّاءُIli ako tvrdite da su ga ﷺ jasno opisale, zašto je onda uho gluho na ono što objavljuju?
عَرَفُوهُ وَأنْكَرَوهُ وَظُلمَاً
كَتَمَتْهُ الشَّهَادَةَ الشُّهَدَاءُPrepoznali su ga ﷺ, a zatim su ga zanijekali, i nepravedno su svjedoci prikrili svjedočanstvo.
أوَ نُورُ الإِلهِ تُطْفِئُهُ الأَفْ
واهُ وَهْوَ الذي به يُسْتَضاءُMože li se Božje svjetlo ugasiti pukim ustima, kad se upravo tim svjetlom sve obasjava?
أوَلا يُنْكِرُونَ مَن طَحَنَتْهُم
بِرَحاها عِنْ أمْرِهِ الْهَيجاءُNe poriču li ga ﷺ, onoga koji ih je samljeo ratnim žrvnjem po svojoj zapovijedi?
وَكَساهم ثَوْبَ الصَّغارِ وقد
طُلَّت دِماً منهم وصِينَتْ دِمَاءُI odjenuo ih u haljinu poniženja, dok je krv iz njih prolivena, a druga krv pošteđena.
كيف يَهدِي الإِله منهم قلوباً
حَشْوُها من حَبِيبِهِ الْبَغْضاءُKako Bog može voditi srca među njima čija je sama srž ispunjena mržnjom prema Njegovom voljenom ﷺ?
خَبِّرونَا أهلَ الكِتَابَيْنِ من أَيْ
نَ أَتَاكُم تَثْليثكم والبَداءُRecite nam, o Narode Dviju Knjiga, odakle vam Trojstvo i koncept 'Bada'' (promjena božanske volje)?
مَا أتى بالعقِيدَتَيْنِ كتابٌ
واعتقادٌ لا نَصَّ فيه ادِّعاءُNijedna božanska knjiga nikada nije donijela ove dvije doktrine, a svako vjerovanje bez svetog teksta je puka tvrdnja.
والدَّعاوَى ما لم تُقيموا عليها
بَيِّنَاتٍ أبناؤُها أَدْعِياءُA tvrdnje, ako ih ne potkrijepite jasnim dokazima, njihovo je potomstvo nezakonito.
ليت شعري ذِكرُ الثلاثةِ وَالوا
حِدِ نَقْصٌ في عَدِّكم أمْ نَماءُPitam se predstavlja li spominjanje trojice i jednoga nedostatak u vašem računanju ili uvećanje.
كيف وَحَّدْتُم إِلهاً نَفَى التَّو
حِيدَ عنه الآباءُ والأَبناءُKako ste ujedinili Boga od kojega su i očevi i sinovi poricali sam koncept jedinstva?
أإِلهٌ مُرَكَّبٌ ما سَمِعْنَا
بإِلهٍ لذاتِهِ أَجْزَاءُJe li On složeni bog, jer nikada nismo čuli za božanstvo čija se bit sastoji od zasebnih dijelova?
أَلِكُلٍّ منهم نَصِيبٌ مِنَ المُل
كِ فَهَلَّا تَمَيَّزُ الأَنْصِبَاءُPosjeduje li svaki od njih udio u vlasti, a ako da, zašto ti udjeli nisu jasno razlučeni?
أم هُمُ حَلّلوُا بها شِرْكَةَ الأب
دَانِ أمْ هُمْ لبعضِهم كُفَلاءُIli su time dopustili zajedništvo tijela, ili stoje kao jamci jedni drugima?
أتراهم لحاجةٍ واضطرارٍ
خَلَطُوهَا ومَا بَغَى الخُلَطَاءُZamišljate li da su to pomiješali iz potrebe i prisile, i da miješatelji nisu počinili nikakav prijestup?
أهُوَ الرَّاكِبُ الحمارَ فيا عَجْ
زَ إِلهٍ يَمَسُّهُ الإِعْيَاءُJe li On onaj koji je jahao magarca, jer kakva slabost pogađa boga kojeg umor može dotaknuti?
أمْ جميعٌ عَلَى الحمار لقد جَل
لَ حِمَارٌ بِجَمْعِهِم مَشَّاءُIli su svi oni na magarcu; zaista, magarac koji hoda noseći sve njih je doista moćan!
أم سِواهم هُو الإِلهُ فما نِسْ
بَةُ عيسى إليه والإِنْتِمَاءُIli je netko drugi pravi Bog, a ako je tako, kakav je onda odnos i pripadnost Isusa Njemu?
أم أردتُم بها الصفاتِ فلمْ خُص
صَتْ ثُلاثٌ بِوصفِه وَثُناءُIli ste time mislili na božanske atribute, a ako je tako, zašto su samo tri izdvojena za Njegov opis i hvalu?
أم هُو ابنٌ للَّه ما شاركته
في معاني النُّبُوَّةِ الأَنبياءُIli je On sin Božji, s kojim proroci nisu dijelili duboka značenja proroštva?
قتلَتْهُ اليهودُ فيما زَعَمْتُم
وَلأَمْواتِكم به إحياءُŽidovi su Ga ubili, kako tvrdite, a ipak kroz Njega postoji uskrsnuće za vaše mrtve.
إنَّ قَوْلاً أَطْلَقْتُمُوهُ عَلَى الل
هِ تعالى ذِكْرا لقَوْلٌ هُراءُZaista, izjava koju ste izrekli o Bogu, uzvišeno neka je Njegovo spominjanje, nije ništa drugo do potpuna besmislica.
مِثْلَ مَا قَالَت اليهودُ وكلٌّ
لَزِمَتْهُ مقالَةٌ شَنعاءُTo je kao ono što su Židovi rekli, i svaki od njih je vezan gnusnom izrekom.
إذْ همُ اسْتَقْرَؤُوا البَداءَ وكم سا
قَ وَبَالاً إِليهم اسْتِقْرَاءُJer su zaključili promjenu u Božjoj volji, i koliko je nesreće takav zaključak donio na njih!
وَأَرَاهم لم يجعلُوا الواحِدَ القَه
هارَ في الخَلْقِ فاعلاً ما يشاءُI vidim da nisu smatrali Jednoga, Dominantnoga, kao onoga koji čini što god želi u stvaranju.
جَوَّزُوا النَّسْخَ مِثْلَما جوَّزُوا المس
خَ عَلَيْهِم لو أنهم فُقهاءُDopustili su ukidanje baš kao što su dopustili preobrazbu na sebi, kad bi samo bili pravi pravnici.
هُوَ إِلَّا أَن يُرْفَعَ الحكمُ بالحك
مِ وخَلْقٌ فيه وأمرٌ سَواءُTo nije ništa drugo do da se jedna odredba ukida drugom odredbom, i u tome su stvaranje i zapovijed jednako podložni Njegovoj volji.
ولحُكمٍ من الزمانِ انتهاءٌ
ولحُكم من الزمانِ ابتداءُZa odredbu iz vremena, postoji kraj, a za odredbu iz vremena, postoji početak.
فَسَلُوهم أكان في مسخِهِم نَسْ
خٌ لآيات اللَّه أم إنشاءُZato ih pitajte: je li njihova preobrazba bila ukidanje Božjih ajeta ili novo stvaranje?
وَبَدَاءٌ في قَوْلِهمْ نَدِمَ الل
هُ عَلَى خَلْقِ آدمٍ أمْ خَطاءُJe li to promjena mišljenja u njihovoj tvrdnji da je Bog požalio stvaranje Adama, ili je to samo pogreška?
أم مَحَا اللَّهُ آية الليل ذكراً
بعدَ سَهْوٍ ليوجَدَ الإِمْساءُIli je Bog izbrisao znak noći iz sjećanja nakon propusta, da bi večer mogla nastati?
أم بدا للإِلهِ في ذَبْحِ إِسْحَا
قَ وقد كان الأمر فيه مَضاءُIli se Bogu otkrilo nešto novo o žrtvovanju Izaka, kada je zapovijed o tome već bila odlučno izdana?
أوَ ما حَرَّمَ الإِلهُ نِكَاحَ ال
أُختِ بعدَ التحليلِ فَهْوَ الزِّناءُIli je Bog zabranio brak sa sestrom nakon što je bio dopušten, čineći ga tako bludom?
لا تُكَذِّبْ إنَّ اليَهُودَ وقد زا
غُوا عن الحقِّ مَعْشَرٌ لُؤَماءُNe sumnjaj, jer Židovi, skrenuvši s istine, doista su prezira vrijedan narod.
جَحَدُوا المصطفى وآمن بالطا
غُوتِ قومٌ همْ عندهمْ شُرَفاءُZanijekali su Odabranog ﷺ, a vjerovali u idole, narod koji sami smatraju časnim.
قتَلوا الأَنبياءَ وَاتَّخَذُوا العِج
لَ أَلا إنهم هم السُّفَهاءُUbijali su proroke i prihvatili tele (za obožavanje); doista, oni su pravi luđaci.
وسَفيهٌ من ساءَه المنُّ والسَّلْ
وَى وأَرضاهُ الفُومُ وَالقِثَّاءُI lud je onaj koga su mana i prepelice razočarale, a češnjak i krastavci mu donijeli zadovoljstvo.
مُلِئَتْ بالخبيثِ منهم بُطُونٌ
فَهْيَ نَارٌ طِباقُها الأمعاءُNjihovi su trbusi bili ispunjeni zlom, pa su oni vatra čiji su slojevi njihova crijeva.
لو أُرِيدُوا في حال سَبْتٍ بخيرٍ
كان سَبْتَاً لديهمُ الأَربِعاءُDa im je bilo namijenjeno dobro na šabat, onda bi srijeda bila njihov određeni šabat.
هُوَ يومٌ مُبارَكٌ قيلَ للتص
ريفِ فيه من اليهود اعتداءُTo je blagoslovljen dan, a ipak se govorilo da su Židovi počinili prijestup u njegovom obdržavanju.
فَبِظُلْمٍ منهمُ وكفْرٍ عَدَتْهُم
طَيِّبَاتٌ في تَرْكِهنَّ ابْتِلاءُTako su im, zbog njihove nepravde i nevjerovanja, uskraćene dobre stvari, a u njihovom napuštanju ležala je teška kušnja.
خُدِعوا بالمنافقين وهل يَنْ
فُقُ إلَّا على السفيهِ الشَّقاءُPrevarili su ih licemjeri, jer zar nesreća ikada zadesi ikoga osim luđaka?
واطمأنوا بقَوْلِ الَاحزاب إِخوا
نِهِمُ إِننا لكم أولياءُI pronašli su utjehu u riječima svoje braće, saveznika, koji su izjavili: "Doista, mi smo vaši saveznici."
حالَفوهم وخالفوهم ولمْ أَدْ
رِ لماذا تخالَفَ الحُلفاءُSklopili su saveze s njima, a zatim im se suprotstavili, i ne znam zašto su se sami saveznici posvađali.
أسلَمُوهم لأَوَّلِ الحَشْرِ لا مِي
عادُهم صادقٌ ولا الإِيلاءُNapustili su ih na prvom okupljanju, jer ni njihovo obećanje nije bilo istinito ni njihova zakletva obvezujuća.
سكَنَ الرُّعْبُ والخَرابُ قلوباً
وبُيُوتاً منهمُ نعاها الجَلاءُUžas i propast nastanili su se u njihovim srcima i domovima, koje je oplakivalo samo njihovo protjerivanje.
وَبِيَوْمِ الأحزابِ إِذْ زاغتِ الأَب
صَارُ فيهم وضلتِ الآراءُI na Dan Saveznika, kada su im se pogledi skrenuli i sva mišljenja zalutala.
وتَعَدَّوْا إلى النبيّ حدوداً
كان فيها عليهم العُدَوَاءُI prekršili su granice protiv Poslanika ﷺ, prelazeći ih tako da su sami sebi donijeli neprijateljstvo.
وَنَهَتْهُم وما انتهت عنه قوم
فأُبيدَ الأَمَّارُ والنَّهاءُI On im je zabranio, ali narod nije odustao od toga, pa su i onaj koji je zapovijedao i onaj kome je zapovijedano bili potpuno uništeni.
وتعاطَوْا في أحمدٍ مُنْكَرَ القَوْ
لِ وَنُطقُ الأَراذِلِ العَوْراءُUpustili su se u zao govor protiv Ahmeda ﷺ, jer je izgovaranje podlih inherentno pokvareno i slijepo.
كلُّ رِجْسٍ يَزِيدُه الخُلُقُ السُّو
ءُ سِفاهاً والمِلَّةُ العَوْجاءُSvaka podla osoba samo se povećava u ludosti zbog svog lošeg karaktera i svoje iskrivljene vjere.
فانظروا كيف كان عاقبة القوْ
مِ وَما ساق لِلْبَذِيِّ البَذَاءُZato promatrajte što se dogodilo tom narodu i do čega je njihova opscenost dovela prostačke.
وجَد السَّبَّ فيه سُمَّاً وَلم يَدْ
رِ إِذْ المِيمُ في مواضِعَ بَاءُUvredu protiv njega ﷺ smatrao je otrovom, ne shvaćajući da se 'mim' u 'summun' (otrov) u određenim kontekstima pretvara u 'ba' (u 'sabbun' - uvreda), pa je tako sama uvreda postala otrov za govornika.
كانَ مِن فيه قتلُه بِيَدَيْهِ
فهو في سوء فِعله الزَّبَّاءُNjegova su vlastita usta bila oruđe njegove propasti vlastitim rukama, čineći ga, u zlu njegovog djela, poput Az-Zabba'.
أوْ هُوَ النحلُ قَرْصُهَا يَجْلُبُ الحَت
فَ إليها وما له إنْكَاءُIli je poput pčele čiji ubod donosi smrt samoj sebi, a ipak ne nanosi trajnu štetu svojoj meti.
صَرَعَتْ قومَهُ حبائِلُ بَغْيٍ
مَدَّها المكرُ منهم والدَّهاءُZamke nepravde, koje su postavili vlastitom lukavošću i prijevarom, srušile su njegov narod.
فأتتهم خيلٌ إلى الحرب تختا
لُ وللخيْلِ في الوغَى خُيَلاءُTada su im konji došli u rat, ponosno se propinjući, jer konji posjeduju prirodnu oholost u bitci.
قَصَدَتْ فيهم القنا فقَوافِي ال
طعْنِ منها ما شأنها الإيطاءُKoplja su ih ciljala, a "rime" njihovih uboda nisu marile za ponavljanje, udarajući odlučno.
وأثَارَتْ بأرضِ مكةَ نَقْعَاً
ظُنَّ أن الغُدُوَّ منها عِشاءُI podigli su takav oblak prašine u zemlji Meke da se jutro zamijenilo za večer.
أحْجَمَتْ عندهُ الحجُون وأكْدى
عِنْد إعطائه القليلَ كَدَاءُPred njim ﷺ, čak su se i krševite planine činile da se povlače, a sama neplodnost je donosila plod kada bi on ﷺ darovao i sitnicu.
وَدَهَتْ أَوْجُهاً بها وبيوتاً
مُلّ منها الإكفاءُ والإقواءُI pogodilo je lica i domove tamo, tako nemilosrdno da bi se čak i poetske mane 'ikfa' i 'iqwa' umorile od njegovog opisa.
فَدَعَوْا أحْلَمَ البريَّةِ والعفْ
وُ جوابُ الحليمِ والإغْضاءُZato su pozvali najstrpljivijeg od svih stvorenja ﷺ, jer su oprost i previđanje prirodni odgovori istinski strpljivih.
ناشدوه القُرْبَى التي من قُرَيْش
قطعَتْهَا التِّراتُ والشَّحْناءُPreklinjali su ga ﷺ srodstvom Kurejša, vezom koju su svađe i neprijateljstvo davno prekinuli.
فعَفا عَفْوَ قَادرٍ لم يُنَغِّصْ
هُ عليهم بما مضى إغراءُTako je on ﷺ oprostio oprostom onoga koji ima moć, oprostom neokaljanim nikakvim poticajem prošlih pritužbi protiv njih.
وإذا كان القطْع وَالوصلُ لل
هِ تَسَاوَى التَّقْرِيبُ وَالإِقْصاءُA kada se i prekidanje i uspostavljanje odnosa poduzimaju isključivo radi Boga, tada približavanje i udaljavanje postaju jednako značajni.
وسواءٌ عليه فيما أتاهُ
مِنْ سِواهُ المَلامُ وَالإطْراءُI bilo mu je svejedno ﷺ, glede onoga što mu je dolazilo od drugih, bilo to prijekor ili pohvala.
وَلَو انَّ انتقامَهُ لِهَوَى النَّف
سِ لَدَامَتْ قطيعةٌ وَجَفَاءُA da je njegova ﷺ osveta bila vođena osobnom željom, tada bi otuđenje i grubost trajali neograničeno.
قام للَّه في الأُمورِ فأَرْضَى ال
لهَ منه تَبايُنٌ وَوَفاءُOn ﷺ je stajao za Boga u svim stvarima, i tako je Bog bio zadovoljan njegovom ﷺ jedinstvenom iznimnošću i nepokolebljivom vjernošću.
فِعْلُهُ كلُّهُ جَمِيلٌ وَهل يَنْ
صَحُ إلّا بمَا حَوَاهُ الإناءُSva su njegova ﷺ djela lijepa, jer zar posuda izlijeva išta osim onoga što sadrži?
أطْربَ السامعينَ ذِكْرُ عُلاهُ
يا لَرَاحٍ مَالَتْ بهَا النُّدَماءُSjećanje na njegovu ﷺ uzvišenost opčinjava slušatelje, poput opojne radosti zbog koje se drugovi njišu.
النبيُّ الأميُّ أعلمُ مَنْ أس
نَدَ عنه الرُّوَاةُ وَالحكَماءُNepismeni Poslanik ﷺ je najučeniji od svih od kojih su pripovjedači i mudraci prenosili znanje.
وَعَدَتْنِي ازْدِيَارَهُ العامَ وَجْنا
ءٌ وَمَنَّتْ بِوَعْدِها الوجْناءُBrza deva obećala mi je posjet njemu ﷺ ove godine, i ta snažna jahaća životinja ispunila je svoje obećanje.
أفلا أنْطَوِي لها في اقْتضائِي
ه لِتُطْوَى ما بَيْنَنا الأَفْلاءُZar joj se onda ne bih trebao žurno pridružiti u ispunjenju tog putovanja, kako bi se prostrane pustinje između nas brzo prešle?
بألُوفِ البَطْحاءِ يُجْفِلُهَا النِّي
لُ وقد شَفَّ جَوْفَهَا الإِظْماءُTisuće deva iz doline, tjerane Nilom, imaju ispraznjene trbuhe od žeđi.
أنْكَرَتْ مِصْرَ فَهيَ تَنْفِرُ ما لا
حَ بِنَاءٌ لِعَيْنِهَا أوْ خَلاءُOna (deva) se odrekla Egipta, izbjegavajući svaku građevinu ili otvoreni prostor koji bi joj se ukazao pred očima.
فأَقَضّتْ عَلَى مبَارِكها بِرْ
كَتهَا فالبُّوَيْبُ فالخَضْراءُTako je prošla svoja odmorišta kod Birketa, zatim Buwayba, pa Al-Khadra'e.
فالقِبَابُ التي تَلِيها فبِئْرُ ال
نخْلِ وَالرَّكْبُ قائِلُونَ رِوَاءُZatim kupole koje slijede, pa Bir al-Nakhl, gdje se jahači odmaraju, utaživši žeđ.
وَغَدَتْ أَيْلَةُ وَحِقْلٌ وَقُرٌّ
خَلْفَها فَالمَغَارَةُ الفَيْحَاءُI Ayla, Hiql i Qurr ostali su iza nje, a zatim prostrana špilja.
فعيونُ الأَقْصَابِ يَتبعُها النَّب
كُ وَيتْلو كُفَافَةَ العَوْجاءُZatim izvori Al-Aqsaba, nakon njih Al-Nabk, a potom Kafafat al-Awja'.
حاوَرَتْهَا الحوراءُ شَوْقاً فينبو
عٌ فَرَقَّ اليَنْبُوعُ وَالْحَوْراءُLjepotica bistrih očiju razgovarala je s njom (devom) iz čežnje, zatim Yanbu', gdje su i izvor i ljepotica bistrih očiju postali nježni.
لاحَ بالدَّهْنَوَيْنِ بَدْرٌ لها بَع
دَ حُنَيْنٍ وَحَنَّتِ الصَّفْرَاءُPun mjesec joj se ukazao kod Al-Dahna'ayna nakon Hunayna, i Al-Safra' je čeznula.
ونَضَتْ بَزْوَةٌ فرابغُ فالجُحْ
فَةُ عنها ما حاكه الإِنضاءُI Bazwa, zatim Rabigh, pa Al-Juhfa ostali su iza nje, zajedno s umorom koji ju je bio snašao.
وأرَتْهَا الخَلاصَ بئْرُ عَليٍّ
فَعِقَابُ السَّوِيقِ فالخَلصاءُI Bir Ali joj je pokazao kraj putovanja, zatim Iqab al-Sawīq, pa Al-Khalsa'.
فهْيَ من ماء بئْرِ عُسفَانَ أو مِنْ
بَطْنِ مَرٍّ ظمآنةٌ خَمْصَاءُTako je ona, od vode Bir Usfana ili iz doline Marra, još uvijek žedna i izgladnjela.
قَرَّبَ الزَّاهِرَ المساجِدُ منها
بخُطاها فالبُطءُ منها وَحاءُDžamije su joj približile Al-Zahir svojim koracima, čineći svaku njezinu sporost teretom.
هذه عِدَّةُ المنازلِ لا ما
عدَّ فيه السّماكُ وَالعَوَّاءُOvo je pravi broj postaja putovanja, a ne onih koje su nabrojali Al-Simak i Al-Awwa' (nebeska tijela).
فكأَني بها أُرَحِّلُ منْ مَك
كَةَ شمساً سماؤُها البَيْداءُKao da s njom odlazim iz Meke, sunce čije je nebo prostrana pustinja.
مَوْضِعُ البَيْتِ مَهْبِطُ الوَحْي مأْوى ال
رسلِ حيثُ الأنوارُ حيثُ البَهاءُTo je mjesto Kuće, silaska objave, utočište Poslanika, gdje obiluju svjetla i sjaj.
حيثُ فرضُ الطَّوَافِ والسَّعْيُ وَالحل
قُ وَرَمْيُ الجِمار وَالإِهداءُGdje su obavezni tavaf (obilaženje Kabe), sa'y (ritualno trčanje), brijanje, bacanje kamenčića i prinošenje žrtava.
حَبَّذا حَبَّذَا معاهِدُ منها
لم يُغَيِّرْ آياتِهِنَّ البِلاءُKako izvrsna, kako izvrsna su ta sveta mjesta čije znakove nedaća nije promijenila.
حَرَمٌ آمِن وَبَيْتٌ حَرامٌ
وَمَقَامٌ فيه المُقامُ تَلاءُTo je sigurno svetište i sveta kuća, i mjesto gdje je samo boravljenje slava.
فَقَضَيْنَا بها مَناسِكَ لا يُح
مَدُ إلّا في فِعْلِهِنَّ القضاءُTako smo tamo obavili obrede čija se božanska odredba hvali samo kroz njihovo stvarno izvršenje.
وَرَمَيْنَا بها الفِجَاجَ إلَى طَيْ
بَةَ والسَّيْرُ بالمطايا رِماءُI s njima smo prešli široke putove prema Taybahu, naše putovanje na jahaćim životinjama brzo poput odapete strijele.
فأصَبْنا عَنْ قَوْسِها غَرضَ القُر
بِ وَنِعْمَ الخَبِيئَةُ الكَوْمَاءُTako smo s njezina luka pogodili cilj blizine, i kako izvrsna je bila debela deva, naše skriveno blago za putovanje.
فرأينا أرضَ الحَبيبِ يَغُضُّ ال
طرفَ منها الضياءُ وَالْلأْلاءُTada smo ugledali zemlju Voljenog ﷺ, od koje svjetlost i sjaj sami spuštaju pogled u poštovanju.
فكأنَّ البَيْدَاءَ مِنْ حيثُما قا
بَلَتِ العَينَ رَوْضَة غَنَّاءُTako je bilo kao da se pustinja, gdje god bi je oko susrelo, pretvarala u bujan, živopisan vrt.
وكأَنَّ البِقاعَ زَرَّتْ عليها
طَرَفَيْها مُلاءَةٌ حَمْرَاءُI bilo je kao da su krajevi bili ukrašeni, njihova dva kraja pričvršćena grimiznim plaštem.
وكأَنَّ الأَرجاء تَنشُر نَشْر ال
مِسْكِ فيها الجَنُوبُ وَالجِرْبِياءُI bilo je kao da okolina, s južnim i sjeverozapadnim vjetrovima, širi miris mošusa posvuda.
فإذا شِمتَ أو شَمِمْتَ رُبَاها
لاحَ منها برقٌ وفاحَ كِباءُPa ako biste pogledali ili pomirisali njezine uzvisine, iz njih bi bljesnula munja i širio se slatki miris.
أيَّ نُورٍ وَأيَّ نَوْرٍ شَهِدْنا
يَوْمَ أَبْدَت لَنا القِبَابَ قُباءُKakvo smo svjetlo i kakav cvat svjedočili onog dana kad nam je Quba otkrila svoje kupole!
قَرَّ منها دَمْعِي وفَرَّ اصْطبَارِي
فدُمُوعي سَيْلٌ وصَبْرِي جُفاءُMoje suze su slobodno tekle iz toga i moje strpljenje je pobjeglo, tako da su moje suze postale bujica, a moje strpljenje nestalo poput pjene.
فترى الرَّكْبَ طائرِينَ من الشَّوْ
قِ إِلى طَيْبَةٍ لَهُمْ ضَوْضاءُTako vidiš karavanu kako leti od čežnje prema Taybahu, dižući buku.
وكأَنَّ الزُّوَّارَ مَا مَسَّتِ البَأْ
ساءُ منهم خَلْقاً ولا الضَّرَّاءُI bilo je kao da nikakva nedaća ili nevolja nikada nije dotakla bića posjetitelja.
كلُّ نفسٍ منها ابتهال وسؤْلٌ
ودُعاءٌ وَرَغْبَة وَابْتِغَاءُSvaka duša među njima bila je ispunjena molitvom i zahtjevom, dovom, željom i žarkim traženjem.
وَزَفيرٌ تَظُنُّ منه صُدوراً
صادحاتٍ يَعْتادُهُنَّ زُقاءُI uzdisanje od kojeg biste pomislili da su prsa pjevice čiji su krici bili uobičajeni.
وَبُكَاءٌ يُغْرِيِهِ بالعين مَدّ
وَنجيبٌ يَحُثُّه اسْتِعلاءُI plač koji mami oko da teče, i plemenita žalopojka potaknuta duhovnim uzvišenjem.
وجُسومٌ كَأَنَّمَا رَحَضَتْهَا
منْ عظيم المَهَابَةِ الرُّحَضاءُI tijela kao da ih je oprala znoj silnog strahopoštovanja.
وَوجُوهٌ كأَنَّما ألْبَسَتْها
منْ حياءٍ ألوانَها الحرْباءُI lica kao da ih je kameleon odjenuo svojim bojama, iz skromnosti.
ودموعٌ كأنّما أرسلتها
من جفونٍ سحابةٌ وطفاءُI suze kao da ih je iz kapaka poslala teško natovarena oblak.
فَحَطَطْنا الرِّحالَ حيثُ يحَطُّ ال
وِزْرُ عنّا وترفع الحوجاءُTako smo odložili svoje terete tamo gdje nam se grijesi opraštaju i gdje se naše potrebe ispunjavaju.
وَقَرَأْنا السلامَ أكْرَمَ خلق ال
لَه مِنْ حيثُ يُسمَعُ الإقْراءُI izrekli smo pozdrave najplemenitijem Allahovom stvorenju, s mjesta gdje se takvi izgovori čuju i primaju.
وذهلنا عند اللقاء وكم أَذْ
هَلَ صَبَّاً من الحَبيبِ لِقاءُI bili smo opčinjeni susretom, jer kako često susret zaljubljenog s voljenim ostavlja potpuno očaranim?
وَوَجمنَا مِنَ المَهَابَةِ حتَّى
لا كلامٌ منا ولا إيماءُI zanijemili smo od takvog poštovanja da ni govor ni gesta nisu mogli izaći iz nas.
وَرَجَعْنا وَللقلُوبِ التفاتا
تٌ إليه وللجُسوم انْثِناءُI vratili smo se, premda su se naša srca neprestano vraćala k njemu s čežnjivim pogledima, a naša tijela naginjala u njegovom smjeru.
وَسَمحْنا بما نُحِبُّ وقد يَس
مَحُ عند الضرورةِ البُخلاءُI velikodušno smo dali ono što nam je bilo drago, jer čak i najškrtiji mogu popustiti svoje blago kad nužda natjera.
يا أبا القاسمِ الذي ضِمنَ إِقسا
مِي عليه مَدْحٌ لهُ وَثَنَاءُO Abul Qasim ﷺ, moje svečane zakletve posvećene su tvojoj hvali i pohvali.
بالعلومِ التي عَليكَ مِن الل
هِ بلا كاتِبٍ لها إِمْلاءُTako mi božanskog znanja koje ti je Allah podario, a koje ti je diktirano bez potrebe za piscem.
ومسير الصَّبا بنصْرِك شَهْرا
فكأَنَّ الصَّبا لَدَيكَ رُخاءُI tako mi istočnog vjetra koji je putovao mjesec dana da ti pomogne, kao da je sam povjetarac postao blag i poslušan na tvoju zapovijed.
وَعَلِيٍّ لمَّا تَفَلْتَ بِعَيْنَيْ
هِ وكلتاهما مَعاً رمْداءُI tako mi Alija, kad si ﷺ puhnuo u njegove oči, obje istovremeno zahvaćene upalom.
فَغَدا ناظراً بِعَيْنَيْ عُقَابٍ
في غَزاةٍ لها العُقَابُ لِواءُTako je postao sposoban vidjeti oštrinom orlovih očiju, u bitci gdje je sam orao služio kao pobjednička zastava.
وَبِرَيْحانَتَيْنِ طيبُهُما مِن
كَ الذي أودعتهُما الزَّهْراءُI tako mi dviju slatkih bosiljaka, čiji je miris iz tebe izvirao, a koje je Az-Zahra povjerila tvojoj brižnoj skrbi.
كُنْتَ تُؤْوِيهِمَا إليك كما آ
وَتْ من الخَطِّ نُقْطَتَيْهَا اليَاءُPrivijao si ih k sebi, baš kao što slovo 'ya' sklanja svoje dvije točke ispod svoje crte.
مِنْ شهيدَيْنِ ليس يُنْسِيَني الطَّف
فُ مُصابَيْهِما وَلا كَرْبَلاءُOd dvojice mučenika, čije mi nesreće ni zemlja At-Taff ni Karbala nikada ne mogu dati zaboraviti.
مَا رَعَى فيهما ذِمامَك مرؤو
سٌ وَقد خانَ عَهْدَكَ الرُّؤساءُNijedan vođa nije poštovao tvoje sveto povjerenje u vezi s njima, i doista, vladari su izdali savez koji su s tobom sklopili.
أبْدَلوا الودَّ وَالحَفيظَةَ في القُرْ
بَى وَأَبدَتْ ضِبَابها النَّافِقاءُZamijenili su ljubav i zaštitu srodstva neprijateljstvom, a skrivena zloba licemjerja otkrila je svoju pravu prirodu.
وَقَسَتْ منهم قلوبٌ عَلَى مَنْ
بَكَتِ الأرضُ فقدَهم والسماءُI njihova su srca otvrdnula protiv onih za čijim su gubitkom plakali i zemlja i nebo.
فابْكِهِمْ ما اسْتَطَعْتَ إنَّ قليلاً
في عَظيمٍ مِن المُصابِ البُكاءُZato plači za njima koliko god možeš, jer je svaka količina plača mala pred takvom golemom nesrećom.
كلَّ يوْمٍ وَكلُّ أَرْضٍ لِكَرْبي
منهمُ كَرْبَلا وَعاشورَاءُZbog moje tuge za njima, svaki dan se čini kao Ašura, a svaka zemlja postaje Karbala.
آلَ بَيْتِ النبيِّ إِنَّ فُؤادِي
ليسَ يُسْلِيهِ عَنْكم التَّأْسَاءُO Poslanikova obitelji ﷺ, doista moje srce ne nalazi utjehu ni olakšanje u vezi s vašom nevoljom.
غيرَ أَنِّي فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَى الل
هِ وَتَفْوِيضِيَ الأُمورَ بَراءُOsim što sam svoj posao povjerio Bogu, a moje povjeravanje svih stvari je oslobađanje od svake krivnje.
رُبَّ يومٍ بِكَربَلاءَ مُسيئٍ
خَفَّفَتْ بعض وِزْرِهِ الزَّوْراءُKoliko je dana u Karbali, za zlotvora, Zaurā' olakšala dio tereta njegovog grijeha.
وَالأَعادِي كَأَنَّ كلَّ طَرِيحٍ
منهمُ الزَّقُّ حُلَّ عَنْه الوِكاءُA neprijatelji, kao da je svaki pali među njima bio vinski mijeh iz kojeg je čep uklonjen, potpuno ispražnjen od života.
آلَ بيتِ النبيِّ طبتُم فطابَ الْ
مَدْحُ لِي فيكُمُ وَطابَ الرّثاءُO Poslanikova obitelji ﷺ, vi ste čisti i izvrsni, stoga su i moja hvala vama i moje naricanje dobri i prikladni.
أنا حَسَّانُ مَدْحِكم فإذَا نُحْ
تُ عليكمْ فإنَّنِي الخنساءُJa sam Hassan vaše hvale, a ako naricam za vama, onda sam Al-Khansa'.
سُدْتُمُ النّاسَ بالتُّقَى وَسِواكم
سَوَّدَتْهُ البَيْضاءُ والصَّفْراءُVodili ste ljude pobožnošću, dok su drugi postali vođe srebrom i zlatom.
وَبِأصحابك الذين همُ بَعْ
دَكَ فينا الهُداةُ وَالأوْصِياءُI tako mi tvojih drugova, koji su poslije tebe vodiči i nasljednici među nama.
أَحْسَنُوا بعدكَ الخِلافَةَ فِي الدي
نِ وَكلٌّ لِما تَوَلَّى إزَاءُIzvrsno su upravljali Kalifatom u vjeri poslije tebe, i svaki je bio savršen za zadatak koji je preuzeo.
أَغْنياءٌ نزاهَةً فُقَرَاء
عُلَمَاءٌ أَئمَّةٌ أُمَرَاءُBili su bogati čestitošću, a siromašni svjetovnim posjedima, učenjaci, vođe i zapovjednici.
زَهِدُوا في الدُّنَا فما عُرِفَ المَي
لُ إلَيْهَا منهم وَلا الرَّغْبَاءُOdrekli su se svjetovnog života, tako da nikakva sklonost ili snažna želja za njim nikada nije bila poznata od njih.
أَرْخَصُوا في الوغَى نُفُوسَ مُلُوكٍ
حارَبُوها أسلابُها إغْلاءُU bitci su jeftino cijenili živote kraljeva s kojima su se borili, premda je njihov plijen bio dragocjen.
كلُّهُمْ في أحكامه ذو اجتهادٍ
وَصَوابٍ وَكُلُّهمْ أَكفاءُSvi su oni, u svojim prosudbama, posjedovali marljivost i ispravnost, i svi su bili jednako sposobni.
رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمُ وَرَضُوا عَنْ
هُ فأنَّى يَخطو إليهم خَطَاءُBog je bio zadovoljan njima, a oni su bili zadovoljni Njim, pa kako bi im se ikada mogla približiti pogreška?
جاء قَوْمٌ مِنْ بَعْدِ قَوْمٍ بحَقٍّ
وَعَلَى المَنْهَجِ الحَنِيفِيِّ جاؤواNaraštaji su dolazili, jedan za drugim, podržavajući istinu, i slijedili su ispravan Abrahamov put.
ما لموسى وَلا لعِيسى حَوارِي
يُونَ في فَضْلِهم وَلا نُقَبَاءُNi Mojsije ni Isus nisu imali učenike ni poglavare čija bi vrlina odgovarala vrlini drugova.
بأَبي بَكْرٍ اِلذي صَحَّ لِلنَّا
سِ به في حياتك الإِقتِداءُTako mi Abu Bakra, kojeg su ljudi s pravom slijedili za tvog ﷺ života.
والمُهَدِّي يَوْمَ السَّقِيفَةِ لَما
أرْجَفَ الناسُ أنه الدَّأْدَاءُI onoga koji je vodio na dan Saqifah, kada su ljudi širili glasine da je to velika nesreća.
أَنقذَ الدينَ بعدَ ما كان للد
دينِ عَلَى كلِّ كُرْبَةٍ إشْفَاءُSpasio je vjeru nakon što je bila na rubu svake nevolje.
أَنْفَقَ المالَ في رِضَاكَ وَلا مَن
نٌ وَأَعْطَى جَمَّاً وَلا إكْداءُTrošio je bogatstvo za tvoje zadovoljstvo, bez hvalisanja svojom velikodušnošću, i davao je obilno, nikada se ne suzdržavajući.
وأبي حَفْصٍ الذي أظهر الل
هُ به الدينَ فارعَوى الرُّقباءُI tako mi Abu Hafsa (Umera), preko kojeg je Bog učinio vjeru očitom, time odvraćajući budne neprijatelje.
والذي تَقْرُبُ الأباعِدُ في الل
هِ إليه وَتَبْعُدُ القُرَباءُI onaj preko koga se daleki približavaju Bogu, a bliski udaljavaju.
عُمَر بن الخطابِ مَنْ قَوْلُهُ الفَص
لُ ومَنْ حُكْمُهُ السَّوِيُّ السّواءُUmar ibn al-Khattab, čija je riječ odlučna i čiji je sud savršeno pravedan.
فَرَّ منه الشيطانُ إذْ كانَ فارو
قاً فلِلنَّارِ مِنْ سَنَاهُ انْبِراءُSotona je bježao od njega, jer je bio Al-Faruq, i od njegove blistave svjetlosti, paklena vatra uzmiče.
وَابْن عفَّانَ ذِي الأيادي التي طا
لَ إلى المصطفى بها الإِسْدَاءُI Ibn Affan, posjednik djela čija je dobrota prema Odabranom ﷺ bila dugotrajna.
حَفَر البِئْرَ جَهَّزَ الجَيْشَ أهْدَى الْ
هَدْيَ لما أنْ صَدَّهُ الأعْداءُIskopao je bunar, opremio vojsku i ponudio žrtvene životinje kad su ga neprijatelji spriječili.
وَأبَى أنْ يَطُوفَ بالبيتِ إذْ لمْ
يَدْنُ منه إلى النبيِّ فِناءُI odbio je obaviti tavaf oko Kabe kad nitko iz Poslanikove ﷺ pratnje nije bio blizu nje.
فَجَزَتْهُ عنها بِبِيعَةِ رِضْوا
نٍ يَدٌ مِنْ نَبِيِّهِ بَيْضَاءُTako ga je blagoslovljena ruka njegovog Poslanika ﷺ nagradila za to Prisegom Ridwana.
أدَبٌ عنده تَضَاعَفَتِ الأع
مالُ بالترْكِ حَبَّذَا الأُدَباءُTakav je bio njegov bonton, kojim su se djela umnožavala suzdržavanjem; kako su izvrsni oni profinjenih manira!
وَعَلِيٍّ صِنْوِ النبيّ وَمَنْ دِي
نُ فُؤادِي وِدادُهُ وَالوَلاءُI Ali, Poslanikov ﷺ rođak, čija su ljubav i odanost sama vjera mog srca.
وَوَزيرِ ابن عَمِّه في المعالي
ومِنَ الأهلِ تُسْعَدُ الوُزَراءُI vezir njegovog rođaka u plemenitim djelima, jer su veziri iz obitelji blagoslovljeni.
لم يَزِدْهُ كَشْفُ الغِطاءِ يَقِيناً
بَل هُوَ الشمْسُ ما عليه غِطاءُUklanjanje vela nije povećalo njegovu sigurnost, jer on je poput sunca na kojem nema vela.
وبباقِي أصحابِكَ المُظْهِرِ التَّرْ
تيبِ فينا تَفْضِيلُهم والولاءُI po ostalim tvojim drugovima, čija su nadmoć i odanost očite među nama po njihovom rangu.
طَلْحَةِ الخَيْرِ المُرْتَضِيهِ رَفيقاً
وَاحداً يومَ فَرَّت الرُّفَقَاءُTalha Dobri, kojeg je on ﷺ izabrao za jedinog pratioca onog dana kad su drugi drugovi pobjegli.
وَحَوارِيِّكَ الزُّبَيْرِ أبي القَرْ
مِ الذي أَنْجَبَتْ بِهِ أسماءُI tvoj učenik Al-Zubayr, otac plemenitog, kojeg je Asma rodila.
وَالصَّفِيَّيْنِ تَوْأَمِ الفضل سَعْدٍ
وسَعِيدٍ إنْ عُدَّتِ الأصْفياءُI dvojica odabranih, blizanci vrline, Saad i Saeed, ako se broje čisti.
وابْنِ عَوْفٍ مَنْ هَوَّنَتْ نفسُه الدُّن
يَا بِبَذْلٍ يُمِدُّهُ إثْراءُI Ibn Awf, čija je duša omalovažavala svijet kroz velikodušnost, koju je njegovo bogatstvo održavalo.
والمُكَنَّى أبا عُبيْدَةَ إذْ يَعْ
زِي إليه الأمانةَ الأُمَناءُI onaj koji je poznat kao Abu Ubaydah, kome povjerljivi pripisuju pouzdanost.
وَبِعَمَّيْكَ نَيِّرَي فَلَكِ المَج
دِ وكلٌّ أتَاهُ منك إتاءُI po tvoja dva ujaka, dva svjetlila galaksije slave, i od tebe je svakome došla blagodat.
وبأمِّ السِّبْطَيْنِ زَوْجِ عَلِيٍّ
وَبَنِيها وَمَنْ حَوَتْهُ العَبَاءُI po majci dvojice unuka, Alijevoj ženi, i njenim sinovima, i svima koje je ogrtač obuhvatio.
وَبِأَزواجكَ اللَّواتي تَشَرَّفْ
ن بأنْ صانَهُنَّ منك بِناءُI po tvojim ženama, koje su bile počašćene zaštitom strukture od tebe.
الأمانَ الأمانَ إنَّ فُؤادِي
من ذُنوبٍ أَتَيْتُهُنَّ هَواءُUtočište, utočište! Jer moje je srce potpuno izloženo i drhti od grijeha koje sam počinio.
قد تَمَسَّكْتُ مِنْ وِدَادِكَ بالحَب
لِ الذي اسْتَمْسَكَتْ به الشفَعاءُUhvatio sam se za uže tvoje ljubavi, za samo uže za koje su se držali svi zagovornici.
وَأبى اللَّهُ أنْ يَمَسَّنِيَ السُّو
ءُ بحالٍ وَلِي إليك الْتِجاءُBog je odbio da me ikakva šteta ikada dotakne, jer sam u tebi potražio utočište.
قد رَجَوْناكَ للأُمورِ الّتي أب
رَدُها فِي فُؤَادِنا رَمْضاءُPolažemo nade u tebe za sve stvari, čak i za najmanju koja nam se čini kao užareni pijesak u srcima.
وَأَتَيْنا إليكَ أَنْضاءَ فَقْرٍ
حَمَلَتْنا إلى الغِنَى أَنْضاءُDošli smo ti, iscrpljeni siromaštvom, jer nas je upravo to stanje iscrpljenosti dovelo do istinskog bogatstva.
وانْطَوَتْ في الصُّدُورِ حاجاتُ نفسٍ
ما لها عَنْ نَدَى يَدَيْكَ انْطِوَاءُI u našim srcima skrivene su potrebe duše, koje se ne mogu riješiti niti zadovoljiti osim velikodušnošću tvojih ruku.
فأَغِثْنَا يَا مَنْ هُوَ الغَوثُ والغَيْ
ثُ إذا أَجْهَدَ الورَى اللّأْوَاءُZato nam pomozi, o ti koji si pomoć i kiša olakšanja, kad čovječanstvo iscrpi nedaća ﷺ.
وَالجَوَادُ الذِي به تُفْرَجُ الغُم
مَةُ عَنا وتُكْشَفُ الحَوْباءُI velikodušni preko koga se tuga od nas otklanja, a nesreća razotkriva.
يا رحيماً بالمؤمنين إذا ما
ذَهِلَت عن أبنائها الرُّحَماءُO ti koji si milostiv prema vjernicima, čak i kad najmilostiviji među ljudima zaborave svoju djecu.
يا شفيعاً في المُذنبين إذا أش
فقَ مِنْ خَوفِ ذَنْبِهِ البُرَآءُO zagovorniče za grješnike, čak i kad nevini drhte od straha zbog vlastitih grijeha.
جُدْ لعاصٍ ومَا سِوايَ هُوَ العا
صِي وَلكنْ تَنَكُّرِي اسْتِحْياءُBudi velikodušan prema grješniku, i iako sam ja doista grješnik, moje poricanje je samo veo skromnosti.
وتَدَارَكْهُ بالعناية ما دا
مَ له بالذِّمامِ منك ذماءُI obuhvati ga svojom brigom, sve dok zadržava bilo kakav ostatak tvoje zaštite i saveza.
أخَّرَتْهُ الأعمالُ والمالُ عَمَّا
قدَّمَ الصَّالحُونَ والأغنياءُNjegova djela i bogatstvo su ga zadržali od dobra koje su pravedni i bogati predstavili.
كل يومٍ ذُنُوبُهُ صاعداتٌ
وعليها أنفاسُهُ صُعَدَاءُSvaki dan njegovi grijesi uzlaze, a njegovi uzdasi su teški pod njihovom težinom.
أَلِفَ البِطْنَةَ المُبَطِّئَة السَّيْ
رِ بدار بها البِطانُ بِطَاءُNavikao se na proždrljivost, koja usporava putovanje, u prebivalištu gdje su proždrljivci inherentno spori.
فَبَكَى ذَنْبَهُ بِقَسْوَةِ قَلْبٍ
نَهَتِ الدَّمْعَ فالبُكاءُ مُكاءُTako je plakao za svojim grijehom s otvrdlim srcem koje je zabranjivalo suze, čineći njegov plač samo praznim zvukom.
وغَدَا يَعْتِبُ القَضَاءُ ولا عذ
ر لعاص فيما يسوق القضاءُI počeo je kriviti božansku odredbu, a ipak nema isprike za grješnika u onome što sudbina donosi.
أوثقته من الذنوب دُيُونٌ
شَدَّدَتْ فِي اقْتِضائِها الغُرَماءُDugovi grijeha su ga vezali, a vjerovnici nemilosrdno traže svoju naplatu.
ما لَهُ حِيلَةٌ سِوَى حِيلَةِ المُو
ثَقِ إِمَّا تَوَسُّلٌ أَوْ دُعَاءُNema drugog izlaza osim onoga vezanog: ili traženje zagovora ili molitva.
رَاجِياً أَنْ تعودَ أعمالُه السُّو
ءُ بِغُفْرَانِ اللَّهِ وَهْيَ هَباءُNadajući se da će njegova zla djela biti pretvorena u ništavilo Božjim oproštenjem.
أَوْ تُرَى سَيِّئاتُهُ حَسَناتٍ
فيقَالُ اسْتحالتِ الصَّهْباءُIli se njegova zlodjela vide kao dobra djela, tako da se proglašava da se samo crno vino preobrazilo?
كلُّ أمْرٍ تُعنَى به تُقْلَبُ الأعْ
يانُ فيه وتَعْجَبُ البُصَراءُSvaka stvar kojoj se posvetiš vidi svoju bit preobraženu, zadivljujući one oštrog uvida.
رُبَّ عَيْنٍ تَفَلْتَ في مائها المِلْ
حِ فأضْحَى وَهْوَ الفُراتُ الرَّوَاءُKoliko je izvora, u čiju si slanu vodu ti ﷺ pljunuo, nakon toga postalo slatki, tekući Eufrat.
آهِ مِما جَنَيْتُ إنْ كانَ يُغْنِي
ألِفٌ مِنْ عَظيمِ ذنْبٍ وهاءُOh, od onoga što sam počinio, kad bi samo djelić velikog grijeha ikada bio dovoljan!
أرْتَجِي التَّوْبَةَ النَّصُوحَ وفِي القَلْ
بِ نفَاقٌ وفي اللسانِ رِياءُČeznem za iskrenim pokajanjem, a ipak licemjerje prebiva u mom srcu i pretvaranje na mom jeziku.
ومتى يَسْتَقيمُ قَلْبِي ولِلْجِسْ
مِ اعْوِجَاجٌ مِنْ كَبْرتي وانْحِناءُI kada će moje srce biti ispravno, dok je moje tijelo pogrbljeno i iskrivljeno od starosti i slabosti?
كُنْتُ في نَوْمَةِ الشَّبابِ فما اسْتَيْ
قَظْتُ إِلَّا ولِمَّتي شَمْطاءُBio sam izgubljen u snu mladosti i nisam se probudio dok mi pramen kose nije posijedio.
وتمادَيْتُ أَقْتَفي أَثَرَ القَوْ
مِ فطالَتْ مَسَافَةٌ واقْتِفَاءُI ustrajao sam u slijeđenju tuđih koraka, tako da su putovanje i potraga postali izuzetno dugi.
فوَرا السائرينَ وهْوَ أمامِي
سُبُلٌ وَعْرَةٌ وأرضٌ عَراءُIza pravednih putnika, a ipak još uvijek preda mnom, leže neravni putovi i neplodne, puste zemlje.
حَمِدَ المُدلِجونَ غِبَّ سُرَاهُم
وكَفَى مَنْ تَخَلَّف الإِبْطاءُOni koji su marljivo putovali kroz noć pronašli su pohvalu nakon svojih putovanja, dok je za one koji su zaostali, samo kašnjenje bilo dovoljna posljedica.
رِحلةٌ لَمْ يَزَلْ يُفنِّدني الصَّي
فُ إِذَا مَا نَوَيْتُها والشِّتاءُTo je putovanje od kojeg me ljeto uvijek odvraća, kad god ga namjeravam, kao i zima.
يَتَّقِي حُرُّ وجْهِي الحَرَّ والبَرْ
دَ وَقَدْ عَزَّ مِنْ لَظى الاتِّقاءُMoje plemenito lice nastoji izbjeći i vrućinu i hladnoću, a ipak je postalo izuzetno teško zaštititi se od bijesnih plamenova.
ضِقْتُ ذَرْعاً مِمَّا جَنَيْتُ فَيوْمِي
قَمْطَرِيرٌ وليلَتي دَرْعاءُPotpuno sam uznemiren onim što sam počinio, pa mi je dan tmuran, a noć tamna.
وَتَذَكَّرْتُ رَحْمَةَ اللَّهِ فالبِش
رُ لِوَجْهِي أنّى انْتَحَى تِلْقاءُTada sam se sjetio milosti Allaha, i radost je obasjala moje lice kamo god se okrenulo.
فألحَّ الرَّجاء والخوفُ بالقَلْ
بِ ولِلْخَوفِ والرَّجا إِخْفاءُTako su nada i strah ustrajali u mom srcu, jer i strah i nada posjeduju suptilno prikrivanje.
صَاحِ لا تأسَ إنْ ضَعُفْتَ عَنِ الطَّا
عةِ واسْتَأْثَرَتْ بها الأقوياءُPrijatelju, ne očajavaj ako si slab u poslušnosti, a jaki su je monopolizirali.
إنَّ للَّهِ رَحمةً وأحَقُّ ال
ناسِ منه بالرَّحمةِ الضُّعَفَاءُZaista, Allah posjeduje milost, a najzaslužniji za Njegovu milost su slabi.
فابقَ في العُرْجِ عندَ مُنْقَلَبِ الذَّوْ
دِ ففِي العَوْدِ تَسْبِقُ العَرْجاءُZato ostani među hromima na prekretnici stada, jer pri povratku, hromi može itekako preteći.
لا تَقُلْ حاسداً لِغَيْرِك هذَا
أثْمَرَتْ نَخْلَهُ ونَخْلِي عَفاءُNe reci, iz zavisti prema drugome: 'Njegova palma je rodila, dok je moja palma neplodna.'
وائْتِ بالمَسْتَطاع مِنْ عَمَل البر
ر فقدْ يُسْقِطُ الثِّمارَ الإِتاءُI učini dobra djela koliko možeš, jer čak i obilje ploda može uzrokovati da neki padnu.
وبِحُبِّ النبيِّ فابْغِ رِضَى الل
هِ فَفِي حُبِّهِ الرِّضا والحِبَاءُStoga, ljubeći Poslanika ﷺ, traži zadovoljstvo Božje, jer se u njegovoj ljubavi nalaze i božansko zadovoljstvo i obilna nagrada.
يا نبيَّ الهُدَى اسْتِغَاثَةَ مَلْهو
فٍ أَضَرَّتْ بحالِه الحوْبَاءُO Poslaniče Upute ﷺ, ovo je žarka molba onoga u dubokoj nevolji, čije je stanje teško pogođeno grijehom.
يَدَّعِي الحُبَّ وهْوَ يأْمُرُ بالسُّو
ءِ ومَنْ لِي أنْ تَصْدُقَ الرَّغْبَاءُTvrdi da voli, a ipak naređuje zlo, i kako mogu očekivati da će moja vlastita želja za iskrenošću biti istinita?
أَيُّ حُبٍّ يَصِحُّ منه وطَرْفِي
لِلْكَرَى واصِلٌ وطَيْفُكَ رَاءُKakva istinska ljubav može proizaći iz onoga čije je oko neprestano privučeno snu, dok je tvoja blagoslovljena slika ﷺ uvijek prisutna da se vidi?
ليت شِعرِي أَذَاكَ مِنْ عُظمِ ذَنْبٍ
أمْ حُظُوظُ المُتَيَّمِينَ حُظَاءُKad bih samo znao je li ovo stanje zbog veličine mog grijeha, ili su to samo suđeni udjeli onih strastveno posvećenih.
إنْ يكُنْ عُظْمُ زَلَّتي حَجْبَ رُؤْيَا
كَ فقدْ عَزَّ داءَ قلبي الدَّواءُAko je veličina mog prijestupa zaista zastrla tvoj ﷺ pogled od mene, onda je lijek za bolest mog srca postao potpuno nedostižan.
كيف يَصدا بالذَّنْبِ قلبُ مُحِبٍّ
وله ذِكْرُكَ الجميلُ جِلاءُKako srce zaljubljenika može biti okaljano grijehom, kada tvoje prekrasno sjećanje ﷺ služi kao njegov sjajni lak?
هذه عِلَّتي وأنت طبيبي
ليسَ يَخفَى عليك في القلبِ داءُOvo je moja bolest, a ti ﷺ si moj liječnik, jer ti nijedna bolest srca ne ostaje skrivena.
ومِنَ الفَوْزِ أنْ أبُثَّكَ شكوَى
هِيَ شكوَى إليكَ وهْيَ اقْتضاءُZaista je trijumf što ti ﷺ mogu izliti svoju žalbu, žalbu upućenu tebi koja je ujedno i pravedan zahtjev.
ضُمِّنتها مَدَائح مُستطابٌ
فيك منها المَديحُ والإصغاءُU nju sam ugradio hvale, iz kojih su i pohvala i pažljivo slušanje ugodni kada su usmjereni prema tebi ﷺ.
قلما حاوَلتْ مَدِيحكَ إِلّا
سَاعَدَتْهَا مِيمٌ ودالٌ وحَاءُRijetko sam pokušavao sastaviti tvoju pohvalu ﷺ, a da mi slova Mim, Dal i Ha nisu spremno pomagala u mom nastojanju.
حقَّ لِي فيكَ أنْ أُسَاحِلَ قوْماً
سَلَّمَتْ منهم لَدَلْوِي الدِّلاءُMoje je pravo, u vezi s tobom ﷺ, da se natječem s onim pjesnicima čije su se kante predale mojima u pjesničkoj vještini.
إنَّ لِي غيرةً وقد زَاحَمَتْني
في معاني مَديحِكَ الشُّعراءُZaista, posjedujem žarku ljubomoru, jer su se drugi pjesnici natjecali sa mnom u hvatanju dubokih značenja tvoje pohvale ﷺ.
ولقلبي فيك الغُلوُّ وأنَّى
لِلِساني في مَدْحِكَ الغُلواءُMoje srce gaji pretjeranu ljubav prema tebi ﷺ, a ipak, kako moj jezik ikada može doseći takvu krajnost u izražavanju tvoje pohvale?
فأَثِبْ خاطِراً يَلَذُّ له مَدْ
حُك عِلْماً بأَنه اللَّأْلاءُStoga, nagradi um koji pronalazi užitak u tvojoj pohvali ﷺ, znajući dobro da je takva pohvala čisti sjaj.
حاكَ مِنْ صَنْعَةِ القَرِيض بُرُوداً
لَكَ لم تحْكِ وشْيَها صَنْعَاءُOd umijeća poezije satkao je za tebe ﷺ veličanstvene haljine, čiji zamršeni vez čak ni vješti obrtnici Sane nisu mogli replicirati.
أعجزَ الدُّرَّ نَظمُهُ فاستوتْ في
هِ اليَدَانِ الصَّناعُ والخَرْقَاءُNjegova je kompozicija učinila čak i bisere neadekvatnima, čineći i vješte i nespretne ruke jednakima u njegovom stvaranju.
فَارْضَهُ أفْصَحَ امرئٍ نطقَ الضَّا
دَ فقامتْ تَغَارُ منها الظاءُZato ga prihvati, o najrječitiji od ljudi ﷺ, koji je izgovorio slovo Dad s takvom savršenošću da se slovo Zha podiglo iz zavisti prema njemu.
أبِذِكْرِ الآياتِ أُوفِيكَ مَدْحَاً
أيْنَ مِنى وأَيْنَ منها الوفَاءُMogu li zaista ispuniti tvoju pohvalu ﷺ samo spominjanjem božanskih ajeta, kada je moja vlastita sposobnost tako ograničena i gdje je istinsko ispunjenje iz njih?
أمْ أُمَارِي بهِنَّ قَوْمَ نَبِيٍّ
ساءَ ما ظَنَّهُ بِيَ الأغبياءُIli da se ovim ajetima suprotstavim narodu Poslanika ﷺ, kako su me samo loše prosudili neznalice!
ولَكَ الأُمَّةُ التي غَبَطَتْهَا
بكَ لَمَّا أتيْتَها الأنبياءُI tebi pripada narod kojem su i sami proroci zavidjeli kad si mu došao.
لَمْ نَخَفْ بَعْدَكَ الضَّلالَ وفينا
وَارِثُوا نُورِ هَدْيِكَ العُلَماءُNismo se bojali zablude nakon tebe, jer među nama su učenjaci koji baštine svjetlo tvoga vodstva.
فانْقَضَتْ آيُ الَانبياءُ وَآيا
تُكَ في الناس ما لَهُنَّ انْقضاءُJer su znakovi proroka prošli, a tvoji znakovi među ljudima nemaju kraja.
والكراماتَ منهمُ مُعجزاتٌ
حازَهَا مِنْ نَوَالِكَ الأولياءُA čudesa koja su oni pokazali su divote koje su sveci postigli tvojom blagodati.
إنَّ مِنْ مُعجزاتِكَ العَجزَ عَنْ وص
فِكَ إذْ لا يَحُدُّهُ الإحصاءُZaista, među tvojim čudima je i sama nemogućnost da te opišeš, jer te nijedno nabrajanje ne može obuhvatiti.
كيفَ يَسْتَوعِبُ الكلامُ سَجَايا
كَ وَهَلْ تَنْزِحُ البحار الرِّكَاءُKako mogu puke riječi obuhvatiti tvoje plemenite osobine, i mogu li plitka mora ikada presušiti?
ليسَ مِنْ غايَةٍ لِوَصْفِكَ أَبغي
ها وللْقَوْلِ غايَةٌ وانتهاءُNe tražim granicu za tvoj opis, iako sam govor ima granicu i kraj.
إنما فضلُكَ الزَّمَانُ وآيا
تُكَ فيما نَعُدُّهُ الآناءُZaista, tvoja je izvrsnost samo vrijeme, a tvoji su znakovi sami trenuci koje brojimo.
لَمْ أُطِلْ في تَعْدادِ مَدْحِكَ نُطْقي
ومُرادِي بذلك استقصاءُNisam produžio svoj govor nabrajajući tvoju hvalu, iako mi je namjera da budem iscrpan.
غير إنيَ ظمآنُ وَجْدٍ ومَا لي
بِقَليلٍ مِنَ الورودِ ارْتِواءُIpak, žedan sam žarke ljubavi, i nijedan mali gutljaj ne može utažiti moju žeđ.
فسلامٌ عليك تَتْرَى مِنَ الل
هِ وَتَبْقَى به لَكَ البَأواءُNeka je mir na tebe ﷺ, neprestano od Allaha, i neka po njemu tvoja slava traje.
وسلامٌ عليك منكَ فما غَي
رُك منه لكَ السلام كِفاءُI mir na tebe ﷺ od tebe samoga, jer nitko osim tebe nije dostojan tog mira.
وَسَلامٌ مِنْ كلِّ ما خَلَقَ الل
هُ لِتحْيا بِذِكْرِكَ الأملاءُI mir od svega što je Allah stvorio, da bi naraštaji živjeli po tvom sjećanju.
وَصلاةٌ كالمِسْكِ تَحْمِله مِن
ني شمَالٌ إليكَ أَو نكْباءُI molitva poput mošusa, nošena od mene tebi ﷺ sjevernim vjetrom ili bočnim vjetrom.
وَسَلامٌ عَلَى ضَرِيحِكَ تخْضَل
لُ به منه تُرْبَةٌ وَعْساءُI mir na tvoj grob ﷺ, po kojem njegova meka, pješčana zemlja postaje vlažna.
وَثَنَاءٌ قَدَّمْتَ بينَ يَدَيْ نَجْ
وَايَ إذْ لم يكن لَديَّ ثَراءُI hvala koju sam prinio prije svoje molitve, jer nisam posjedovao bogatstvo.
ما أَقَامَ الصلاةَ مَنْ عَبَدَ الل
هِ وقامتْ بِربِّهَا الأشياءُKako je savršeno uspostavio molitvu onaj koji je obožavao Allaha, dok su sve stvari stajale uz svoga Gospodara!