Hit a láthatatlanban (ghayb)

A világ nem korlátozódik az érzékszerveink által felfogható dolgokra; a valóság tágabb, mint a tapasztalati, anyagi világ. A lélek, amely életünk titka, létező valóság, amelyben hiszünk, még ha lényegét az érzékeink nem is képesek felfogni. Így a láthatatlanba vetett hit megkülönbözteti a hívőt: az anyagon túli dolgokban hisz az Isten igaz beszéde alapján — ez a bizonyosság legmagasabb fokozata.

Isten bölcsességéből és irgalmából fakad, hogy tájékoztatott minket olyan dolgokról, amelyeket az észünk egyedül nem érhet el, és ezt üzenetein keresztül tette, amelyek kívülről érkeztek hozzánk. Ezek az isteni hírek állandó csatornákat használtak, legfőképpen az angyalok küldését a kiválasztott küldöttekhez, hogy átadják a törvényt; ez számunkra világosság, amely kimozdít az anyagi korlátok szűkösségéből Isten megismerésének és a túlvilági életnek a tágasságába.

Az erényes erkölcs csak akkor áll meg, ha hitbeli meggyőződésre épül; az a hívő, aki bizonyos abban, hogy Isten látja őt rejtettben és nyilvánosan, az az ember lesz, aki jót cselekszik és kerül minden rosszat, legyen érte elismerés vagy sem. Aki viszont tetteit pusztán anyagi okokhoz köti, személyes érdekei rabjává marad, és elfordul a lelki felemelkedéstől és az emberi, nemes értékektől.

Végül: a láthatatlanba vetett hit nem áll ellentétben a világ törvényeivel; Isten az okozók és okozatok Teremtője. Amit egyesek ellentmondásnak vélnének a tudomány és bizonyos láthatatlan dolgok között, az valójában a megértés hiányából ered. Egy időjárás-jelentés például nem a jövő látása, hanem az Isten törvényeinek megfigyelésén alapuló következtetés a látható természeti jelenségek alapján, ahogyan az is lehet, hogy valaki megjósolja egy levél érkezését, mielőtt az megérkezne.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.