Գրքի ներածություն

Փառք Ալլահին՝ աշխարհների Տիրոջը, և լավագույն օրհնությունն ու կատարյալ խաղաղությունը թող լինեն նրան, ով ուղարկվեց որպես ողորմություն աշխարհների համար՝ մեր աղա Աբդալլահի որդի Մուհամմադին, ով ճշմարտախոս է, խոստումին հավատարիմ և վստահելի, ինչպես նաև նրա ընտանիքին ու նրա փառավոր ու օրհնյալ ուղեկիցներին, և բոլոր նրանց, ովքեր լավագույնս հետևեցին նրանց մինչև Դատաստանի օրը: Փառք Քեզ, ով Ալլահ, մենք չունենք գիտելիք, բացի այն, ինչ Դու ես մեզ սովորեցրել: Ով Ալլահ, սովորեցրու մեզ այն, ինչը մեզ օգուտ կտա, և օգուտ տուր մեզ նրանով, ինչ սովորեցրել ես, և ավելացրու մեր գիտելիքը, հեզությունն ու իմաստությունը: Իրոք, Դու Ամենագետ ես, Հեզ և Իմաստուն: Տեր իմ, բացիր իմ սիրտը, դյուրացրու իմ գործը և արձակիր լեզվիս կապը, որպեսզի նրանք հասկանան իմ խոսքը:

Իսկ հետո, ինձ համար հաճելի է հարգարժան ընթերցողին ներկայացնել Մարգարեի ազնիվ ասույթների մի ընտիր ժողովածու, որը ես ընտրել եմ իմ ամենահայտնի «Սաֆվաթ ալ-Ահադիթ ալ-Նաբավիյա ալ-Շարիֆա» (Մարգարեական ազնիվ հադիսների ընտրանի) գրքից: Սրանք այն հադիսներն են, որոնց իսկության շուրջ համաձայնության են եկել հադիսների իսկության մի շարք իմամներ: Սա արվում է «Ալ-Սաֆվա» գրքի հաջողությունից հետո, որը համապարփակ հանրագիտարանային աղբյուր է, որը Ալլահը պատիվ է տվել ինձ հավաքելու, պատրաստելու, դասակարգելու և դրա անծանոթ բառերը բացատրելու տարիներ առաջ: Այն, Ալլահի շնորհով, արժանացավ ընդունելության և ողջույնի արաբական և իսլամական գիտական շրջանակներում ողջ աշխարհում, քանի որ պարունակում է ամենակարևոր և հզոր մարգարեական հադիսները, որոնց իսկությունը կասկածից վեր է՝ հաշվի առնելով հադիսների իսկության մի շարք իմամների համաձայնությունը: Դրանք այն հադիսներն են, որոնց կարիքն ունի մուսուլմանը իր կրոնի և աշխարհիկ կյանքի համար: «Ալ-Սաֆվա» գրքում ես կենտրոնացել եմ հավատքին, պաշտամունքին, իրավական նորմերին և մարգարեական իմաստություններին վերաբերող հադիսների վրա, ինչպես նաև խրախուսման ու նախազգուշացման, առաքինությունների, մարգարեական նկարագրի, էթիկայի, գիտության, բժշկության, մեկնաբանության, փորձությունների ու Ժամի նշանների, Դատաստանի օրվա նկարագրության, Դրախտի ու Դժոխքի և այն ամենի մասին, ինչն օգտակար է մուսուլմանին իր կրոնում և կյանքում, ինչպես նաև այլ քարոզների ու հոգևոր խրատների վրա... որպեսզի այն լինի հեշտ հասանելի հադիսների աղբյուր հետազոտողների համար և լինի վավերագրական գիրք, որտեղ երևում են հադիսների իմամների միջև համաձայնեցված իսկական հադիսները՝ կնքված իրենց հիմնական փոխանցողների նշաններով, եթե Ալլահը կամենա:

Այս գիրքը գովեստի է արժանացել բազմաթիվ գիտնականների, հադիսագետների և մտածողների կողմից, ովքեր այն համարել են ժամանակակից, ամբողջական հադիսների աղբյուր՝ իր մեջ ներառելով ամենաիսկական մարգարեական հադիսները, որոնք ամենահզորն են թե՛ փոխանցման շղթայով, թե՛ բնագրով: Սա մի գիրք է, որի նմանը նախկինում չի եղել իր բնագավառում և ոճով: Դրա տասնչորսերորդ հրատարակությունից հետո ես տեսա, որ այս գիրքը, չնայած իր կարևորությանը և գիտական դիրքին որպես ամբողջական տեղեկատու և ցանկ նրանց համար, ովքեր ցանկանում են համոզվել մարգարեական հադիսների իսկության մեջ, այնուամենայնիվ, հիմնականում հետաքրքրում է գիտական և մտավորական խավին՝ գիտության ուսանողներին, գիտնականներին և հադիսագետներին: Ընդառաջելով գիտության և առաքինության տեր մեր որոշ եղբայրների ցանկությանը և նրանց խնդրանքին՝ համառոտել «Ալ-Սաֆվա» գիրքը, քանի որ այնտեղ կային որոշ կրկնվող հադիսներ՝ կապված դրանց սկզբնամասերի տարբերության, բառի կամ բառերի ավելացման, կամ փոխանցողների տարբերության հետ, թեև իմաստը նույնն էր կամ մոտ, ինչը մեզ ստիպեց հեռացնել դրանք «Մարգարեական ասույթների ժողովածուում»: Սա արվեց նպատակ ունենալով հեշտացնել դրա ձեռքբերումն ու սերտումը նրանց համար, ովքեր ցանկանում են անգիր անել, իսկ նրանք, ովքեր ցանկանում են հադիսների այն ամբողջությունը, որոնց իսկությունը կասկածից վեր է, պետք է վերադառնան «Մարգարեական ազնիվ հադիսների ընտրանի» ամբողջական գրքին: Այսպիսով, «Մարգարեական ազնիվ ասույթների ժողովածու» գիրքը կլինի հեշտ հասանելի և ձեռքբերելի տարբեր տեսակի ուսանողների և կրոնական ու աշխարհիկ գիտություններն ուսումնասիրողների համար՝ ցույց տալու համար Մարգարեի ﷺ հրաշալի հադիսները, նրա իմաստուն խոսքերն ու սուննաները: Եթե հավատացյալը կամ ոչ հավատացյալը և քննադատը ծանոթանան դրանց, նրանց համար ակնհայտ կդառնա աստվածային բացահայտումը, որը Ալլահը շնորհել է անուս Մարգարեին ﷺ, և որոնք ամբողջությամբ կազմում են այն իմաստուն և չափազանց հրաշալի հադիսները, որոնք կարող են բխել միայն նրանից, ում Ալլահն ընտրել է որպես ողորմություն աշխարհների համար՝ ի հաստատումն Արարչի խոսքի. «Մենք քեզ չուղարկեցինք այլ կերպ, քան որպես ողորմություն աշխարհների համար»: Եվ նա ﷺ իր մասին ասել է. «Ես ընդամենը նվիրված ողորմություն եմ»: Այս հադիսները հաստատում են այս իմաստները և համահունչ են իսլամական ու մարդկային վեհ, հրաշալի իմաստություններին, արժեքներին ու բարոյականությանը, որոնք կգնահատեն և կհարգեն աշխարհի բոլոր արդարամիտ մտածողներն ու գիտնականները:

Նույնպես, ես ցանկացա ուղղել այս մուհամմադյան իմաստություններն ու գլուխգործոցները օտարության մեջ գտնվող մեր եղբայրներին՝ փորձելով դրանք ներկայացնել որպես սուրբ իսլամական բնագրեր: Ես խնդրում եմ նրանցից յուրաքանչյուրին, ով ի վիճակի է, փորձել թարգմանել այն իրենց երկրների կենդանի լեզուներով՝ որպես նախաբան հսկայական իսլամական մտքի ներկայացմանը՝ որպես համաշխարհային ուղերձ, որը պարունակում է ողորմություն, սեր և եղբայրություն խաղաղության, արդարության և առաքինի բարոյականության վրա հիմնված համակեցության կողմնակիցների համար:

Քանի որ Ազնիվ Մարգարեի ﷺ սուննան ունի իր եզակի և առանձնահատուկ դերը արաբական և իսլամական քաղաքակրթության կառուցման գործում և ունի իր հիմնարար տեղը իսլամական օրենսդրության մեջ, եկել է աստվածային հստակ հրամանը՝ հետևելու Ընտրյալի ﷺ ուսմունքներին, որտեղ Բարձրյալն ասել է Իր հաստատուն Հայտնության մեջ. «Ինչ որ Մարգարեն տալիս է ձեզ, վերցրեք այն, և ինչից որ նա ձեզ հետ է պահում, հեռու մնացեք»: Եվ Ալլահը նրան առանձնացրել է Իր խոսքով. «Եվ իրոք, դու առաջնորդում ես դեպի ուղիղ ճանապարհ», և հավատացյալներին ուղղված Իր խոսքով. «Ալլահի Մարգարեի մեջ ձեզ համար կա գեղեցիկ օրինակ նրա համար, ով հույս ունի Ալլահի և Վերջին օրվա վրա և շատ է հիշում Ալլահին»:

Արարիչը նաև հրամայել է Իր Ազնիվ Մարգարեին ﷺ հաղորդել այն, ինչ իջեցվել է նրան՝ ասելով. «Ով Մարգարե, հաղորդիր այն, ինչ իջեցվել է քեզ քո Տիրոջ կողմից»: Այլ համարներում Ճշմարիտն Ինքը պարզաբանում է, որ Իմաստուն Հիշեցումը իջեցրել է Իր Ազնիվ Մարգարեին, որպեսզի նա բացատրի և պարզաբանի այն մարդկանց՝ ասելով. «Եվ Մենք քեզ իջեցրինք Հիշեցումը, որպեսզի մարդկանց պարզաբանես այն, ինչ իջեցվել է նրանց, և որպեսզի նրանք խորհեն»: Օրհնյալ և Բարձրյալ Ճշմարիտը հաստատում է, որ հավատացյալի ամենաակնառու հատկանիշներից է հավատարիմ մնալ այն ամենին, ինչ Ալլահն ու Նրա Մարգարեն վճռել են՝ ասելով Իր հաստատուն Հայտնության մեջ. «Ոչ մի հավատացյալ տղամարդու կամ հավատացյալ կնոջ համար պատշաճ չէ, երբ Ալլահն ու Նրա Մարգարեն որևէ գործ են վճռում, ընտրության հնարավորություն ունենալ իրենց գործում: Իսկ ով չհնազանդվի Ալլահին և Նրա Մարգարեին, նա ակնհայտ մոլորության մեջ է»: Բարձրյալը նաև հաստատում է, որ Ազնիվ Մարգարեն ﷺ չի խոսում իր ցանկությամբ, այլ աստվածային հայտնության առաջնորդությամբ՝ ասելով. «Եվ նա չի խոսում իր քմահաճույքով»: Նա նաև հրամայել է հավատացյալներին հնազանդվել նրան և Մարգարեի ﷺ հնազանդությունը կապել է Ալլահի հնազանդության հետ՝ ասելով. «Ովքեր հնազանդվում են Ալլահին և Մարգարեին, նրանք կլինեն նրանց հետ, ում Ալլահը շնորհ է արել՝ մարգարեների, ճշմարտակիցների, նահատակների և բարեպաշտների հետ: Ինչպիսի՜ հիանալի ուղեկիցներ են նրանք»: Կան նաև բազմաթիվ այլ համարներ, որոնք մուսուլմանին դրդում են հետևել Մարգարեի ﷺ ուսմունքներին, խուսափել նրա արգելքներից և կառչած մնալ նրա սուննային:

Կասկածից վեր է, որ Սուրբ Ղուրանը իսլամական օրենսդրության առաջին աղբյուրն է, իսկ Մարգարեի ﷺ սուննան՝ իր խոսքերով ու գործերով, երկրորդ աղբյուրն է: Այն պարզաբանում է Սուրբ Ղուրանի նորմերը, որոնք մասնավորեցնում են դրա ընդհանուր դրույթները, սահմանափակում են բացարձակը կամ մեկնաբանում են համառոտը: Ավելին, այն կարող է առանձին սահմանել այնպիսի հարցեր, որոնք ընդհանրապես չեն հիշատակվել Ղուրանում: Այս դիրքի պատճառով համայնքի գիտնականներն ու իմամները դրան մեծագույն ուշադրություն են դարձրել և ծախսել են ամենաթանկն ու արժեքավորը այն հավաքելու և ճշգրտելու համար: Նրանք հմտացել են մարգարեական հադիսների հավաքման և դասավորման մեջ՝ ըստ իրենց նպատակների ու խնդիրների, ճամփորդել են դրանց համար և զբաղվել դրանց գրառմամբ ու դասակարգմամբ:

Այս ամենը սկսվեց նրանից, որ ազնվաբարո սահաբաները սկսեցին անգիր անել վեհ հադիսները իրենց կրծքերում և պահել դրանք իրենց սրտերի խորքում։ Նրանք մրցում էին դրանք սերտելու և դրանց իսկությունը հաստատելու հարցում, քանի որ Ազնիվ Առաքյալը ﷺ քարոզչության առաջին օրերին սկզբում արգելել էր նրանց գրի առնել դրանք՝ վախենալով, որ դրանք կխառնվեն Վեհ Ղուրանի հետ։ Սակայն դրանից հետո Ալլահի օրհնությունները նրան լինեն, թույլատրեց գրառումներ կատարել որոշ սահաբաների, ինչպիսիք էին Ալի իբն Աբի Տալիբը, Աբու Շահը և Ջաբիր իբն Աբդալլահը (թող Ալլահը գոհ լինի նրանցից), իսկ ավելի ուշ՝ Աբդալլահ իբն Ամր իբն ալ-Ասին (թող Ալլահը գոհ լինի նրանցից երկուսից)։ Դա տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ որոշ սահաբաներ, տեսնելով, որ նա գրի է առնում ամեն ինչ, ինչ ասում է Առաքյալը ﷺ, հարցրին նրան. «Մի՞թե դու գրի ես առնում ամեն ինչ, ինչ լսում ես Ալլահի Առաքյալից, մինչդեռ Ալլահի Առաքյալը մարդ է, ով խոսում է թե՛ բարկության և թե՛ գոհունակության պահին»։ Նա այդ մասին հայտնեց Առաքյալին ﷺ, ով ասաց նրան. «Գրի՛ր, քանզի երդվում եմ Նրանով, Ում ձեռքում է իմ հոգին, սրանից (մատնանշելով իր բերանը) բացի ճշմարտությունից ոչինչ դուրս չի գալիս»։ Այս փաստը հաստատել է նաև Աբու Հուրայրը՝ ասելով. «Մարգարեի սահաբաներից ոչ ոք ինձնից ավելի շատ հադիս չի փոխանցել, բացի Աբդալլահ իբն Ամրից, քանզի նա գրի էր առնում, իսկ ես՝ ոչ»։ Աբդալլահ իբն Ամր իբն ալ-Ասի գրառումները հայտնի դարձան սահաբաների շրջանում և կոչվեցին «Ալ-Սահիֆա ալ-Սադիկա» (Ճշմարտացի թերթ)։ Այս ամենը վկայում էր ազնվաբարո սահաբաների (թող Ալլահը գոհ լինի նրանցից) մեծ հետաքրքրության և նախանձախնդրության մասին՝ անգիր սովորելու Ազնիվ Առաքյալի ﷺ խոսքերն ու գործերը, մինչև որ դրանք դարձրին գործնական ուղեցույց և կիրառելի սուննա իրենց կյանքի յուրաքանչյուր մանրուքի համար։ Դրան նպաստում էին նրանց հզոր հիշողությունը և մաքուր սրտերը, ինչպես նաև նրանցից շատերի կողմից բազմաթիվ հադիսների գրի առնելը, այնպես որ Մադինա Մունավարայի սահաբաների հասարակությունը ձևավորեց առաջին իսլամական հասարակության ամբողջական պատկերը, որը կառչած էր վեհ Սուննային։ Այս ամենը սահաբաների (թող Ալլահը գոհ լինի նրանցից) միջոցով փոխանցվեց հաջորդողների (թաբիինների) սերունդներին, որտեղ թաբիինների մեծագույն փոխանցողները այս հսկայական գանձերն ու թանկարժեք պաշարները հասցրին իրենցից հետո եկող սերունդներին։

Երբ Իսլամը տարածվեց, իսլամական պետությունն ընդարձակվեց և սահաբաները ցրվեցին տարբեր երկրամասեր, անհրաժեշտություն առաջացավ հադիսները գրանցել ամբողջական դասակարգված գրքերում։ Այս գործին առաջիններից մեկը նախանձախնդիր եղավ խալիֆա Օմար իբն Աբդ ալ-Ազիզը, ով հրամայեց իր կառավարիչներին և երկրամասերի գիտնականներին գրանցել և հավաքագրել հադիսները։ Առաջինները, ովքեր ձեռնամուխ եղան դրան, եղել են Իբն Շիհաբ ալ-Զուհրին (մահ. 124 հ.), Իբն Իսհակը (մահ. 151 հ.) և Սուֆյան ալ-Սաուրին (մահ. 161 հ.)։ Այդ դարաշրջանից մեզ հասած ամենահայտնի գրքերից է Իմամ Մալիքի (93-179 հ.) «Ալ-Մուվատտա»-ն, այնուհետև Աբդ ալ-Ռազզակի (մահ. 211 հ.) «Մուսաննաֆ»-ը, Իբն Աբի Շայբայի (մահ. 235 հ.) «Մուսաննաֆ»-ը և այլոց աշխատությունները։ Այնուհետև սկսվեց վեհ հադիսների դասակարգման մի նոր փուլ։ Կային հեղինակներ, ովքեր հավաքում էին այն ամենը, ինչ փոխանցվել էր Առաքյալից ﷺ, և կազմում էին «Մուսնադներ»՝ գրքեր, որոնք ներառում էին Առաքյալի ﷺ հադիսները իրենց հենքերով (իսնադներով)՝ առանց տարբերակելու վավերականը (սահիհ) ոչ վավերականից։ Մուսնադներ կազմող առաջիններից էին Իմամ Ահմադը (ծնվ. 164 - մահ. 241 հ.), Օսման իբն Աբի Շայբան (156-239 հ.) և այլք։ Ոմանք էլ առանձնացրին միայն վավերական հադիսները՝ զատելով դրանք թույլերից։ Այս մեթոդով առաջինը ստեղծագործեց Իմամ ալ-Բուխարին (256 հ.), ապա Իմամ Մուսլիմը (261 հ.), և նրանց ուղիով ընթացան մի շարք ականավոր իմամներ։ Այնուհետև տարածվեցին հադիսագիտական բոլոր տեսակի և ձևերի աշխատությունները՝ Մուսնադներ, Սահիհներ, Սունաններ, Մուստադրակներ, Մուստախրաջներ, ապա Ջամիներ և հադիսագիտության այլ գրքեր՝ իրենց տարբեր տեսակներով ու աստիճաններով։ Այս ամենը հետագայում հիմք հանդիսացավ հադիսագիտության թե՛ փոխանցման (րիվայա) և թե՛ ուսումնասիրության (դիրայա) գիտությունների համար։

Մեզ հայտնի չէ պատմության մեջ որևէ այլ գիտություն, որն արժանացած լինի վստահելի, արդար և ճշգրիտ փոխանցողների շղթաների այնպիսի կապակցվածության, ինչպիսին Մարգարեական Սուննայի վեհ կարգավիճակն է։ Իսլամական համայնքի գիտնականներն ու իմամները դրան ցուցաբերել են բացառիկ խնամք, մինչև որ կարողացել են ստեղծել մի հսկայական գրադարան, որի նմանը քիչ է հանդիպում պատմության մեջ։ Նրանք հմտացել են Մարգարեական հադիսների հավաքագրման և դասավորման մեջ, ինչը սկսվել էր դեռևս մարգարեական քարոզչության առաջին օրերից։ Մեզ են հասել հարյուրավոր հադիսագիտական գրքեր, որոնց մեծ մասը պարունակում է վավերական (սահիհ), լավ (հասան), թույլ (դաիֆ) և որոշ հորինված (մաուդու) հադիսներ։

Չեմ թաքցնի ձեզնից, որ իմ մտավոր կյանքի սկզբից իմ սիրելի զբաղմունքը եղել է Սուննայի և հադիսների գրքերի ընթերցումն ու ուսումնասիրությունը։ Ես հաճախ էի ինձ զգում մեծագույն երջանկության և ուրախության մեջ, երբ ուսումնասիրում, ստուգում և վերլուծում էի Ընտրյալի հադիսները։ Սակայն իմ երջանկությունն ու ուրախությունը երբեմն մթագնում էր որոշ խնդրահարույց հադիսների առկայությամբ, որոնք չէին համապատասխանում պայծառ Շարիաթի նպատակներին։ Ես հաճախ էի կոչ անում գիտնականներին և հադիսագետներին մեզ մատուցել մի գիրք, որն իր երկու կազմերի միջև կհավաքեր ամենակարևոր և ամենահզոր վավերական մարգարեական հադիսները, որոնց կարիքն ունի մուսուլմանը իր կրոնի և աշխարհիկ կյանքի համար։ Քանզի գիտության ծարավ ունեցողը, ով փնտրում է որևէ հադիս տարբեր հադիսագիտական գրքերում, հաճախ հայտնվում է հադիսների մի հսկայական բազմության առջև, որոնք գերազանցում են հարյուր հազարը, և որոնց վերաբերյալ իմամների կարծիքները տարբերվում են՝ յուրաքանչյուրի վավերականության կամ թուլության աստիճանի շուրջ։ Ես ինքս ինձ հարցնում էի՝ ինչպե՞ս կարող է մուսուլմանը ծանոթանալ իր Շարիաթի երկրորդ կարևորագույն աղբյուրին տասնյակ հազարավոր հադիսների մեջ, որոնց օվկիանոսներում նույնիսկ մասնագետներն են մոլորվում...:

Սա ինձ դրդեց վերստին ուսումնասիրել հայտնի հադիսագիտական կարևորագույն գրքերը՝ թե՛ փոխանցման և թե՛ բովանդակության առումով։ Ես շարունակեցի իմ համեստ հետազոտությունը, մինչև որ բացահայտեցի, որ հադիսագետներից քչերն են իրենց գրքերում պայման դրել միայն վավերականությունը և սահմանել կանոններ ու չափանիշներ հադիսների ընդունման համար։ Նրանցից ամենակարևորներին հիշատակել է Իմամ ալ-Սույուտին իր «Ալ-Ջամի ալ-Քաբիր» գրքի ներածության մեջ և նշել, որ նրանց գրքերը «նշված են որպես վավերական»։ Այս միտքը հաստատել է իմ պապը՝ իմամ, հադիսագետ Մուհամմադ իբն Ջաֆար ալ-Քաթթանին իր «Ալ-Ռիսալա ալ-Մուստատրաֆա ֆի բայան մաշհուր կուտուբ ալ-Սուննա ալ-Մուշարրաֆա» գրքում՝ ասելով. «Դրանցից են այն գրքերը, որոնց հեղինակները պարտավորվել են ներառել միայն վավերականը»։ Այս իմամները զոհաբերել են իրենց թանկարժեք ժամանակը, հարստությունը և ջանքերը, որպեսզի հաստատեն Մարգարեից ﷺ փոխանցված յուրաքանչյուր մանրուքի իսկությունը։ Հադիսագիտության իմամների մեծ մասը համաձայնել է մարգարեական հադիսները բաժանել երեք հիմնական տեսակի, որոնք են՝

Վավերական (Սահիհ), Լավ (Հասան) և Թույլ (Դաիֆ)։ Ահա մանրամասները.

Առաջին՝ Վավերական (Սահիհ) հադիսն այն է, որը փոխանցել է արդար և ճշգրիտ փոխանցողը՝ նույնպիսի արդար և ճշգրիտ փոխանցողից մինչև շղթայի ավարտը։ Այն բաժանվում է երեք տեսակի.

Մութավաթիր հադիս. սա այն հադիսն է, որը փոխանցվել է մարդկանց մի խմբի կողմից մեկ այլ խմբի, որոնց պարագայում անհնար է ենթադրել, թե նրանք կարող էին պայմանավորվել ստի շուրջ:

Մաշհուր (հանրահայտ) հադիս. սա այն հադիսն է, որը փոխանցվել է առնվազն երեք վստահելի փոխանցողների կողմից:

Ահադ հադիս. սա այն վավերական հադիսն է, որի փոխանցման մեջ հանդես է եկել միայն մեկ վստահելի փոխանցող:

Երկրորդ՝ Հասան (բարի) հադիս. սա այն հադիսն է, որն օժտված է ընդունելիության հատկանիշների նվազագույն չափանիշներով:

Երրորդ՝ Դաիֆ (թույլ) հադիս. սա այն հադիսն է, որը չի պարունակում ընդունելիության հատկանիշներից և ոչ մեկը, և այն ունի բազմաթիվ տեսակներ:

Ինչ վերաբերում է Քուդսի հադիսներին, ապա դրանք այն ասույթներն են, որոնք Մարգարեն ﷺ փոխանցում է Արարչից՝ Հզոր ու Փառահեղ: Այս հադիսները, ինչպես և մյուս մարգարեական հադիսները, լինում են վավերական, բարի, թույլ, իսկ որոշները՝ հորինված:

Այս հիմնավոր հադիսագիտական ուսումնասիրությունների լույսի ներքո ես իմ առաջին՝ «Մարգարեական հադիսների ընտրանի» գրքում կենտրոնացել եմ այն հադիսների վրա, որոնց վավերականության շուրջ համաձայնության են եկել վավերական հադիսների մի շարք իմամներ: Երբ հադիսը կնքված է վավերական հադիսի մի քանի իմամների վավերացմամբ՝ չնայած նրանց մտածողության, վայրի և ժամանակի տարբերությանը, դա նշանակում է, որ նրանցից յուրաքանչյուրը ներդրել է իր ողջ ջանքը՝ հավաստիանալու համար դրա պատկանելությունը Ազնիվ Մարգարեին ﷺ: Սա հաղորդում է մտավոր, աշխարհագրական և պատմական հարթություն դրա վավերացմանը, և հետևաբար՝ «Մարգարեական հադիսների ընտրանի» գրքի հադիսները բարձրացնում է բացարձակ հավաստիության աստիճանի՝ առ այն, որ դրանք իսկապես պատկանում են Ազնիվ Մարգարեին ﷺ: Քանզի անհնար է, որ նրանք բոլորը միասին սխալվեին, դրսևորեին անփութություն կամ դառնային կեղծիքի զոհ: Օրինակ, երբ իմանում ենք, որ «Գործեք, քանզի յուրաքանչյուրի համար հեշտացված է այն, ինչի համար նա արարվել է» ազնիվ հադիսը մեջբերվել է վավերական հադիսի ավելի քան տասը մեծագույն իմամների կողմից, դա մեզ մղում է հաստատապես համոզված լինելու, որ այն ամենավավերական հադիսներից է:

Այս պատճառով ես ասել եմ, որ մեր վստահությունը որևէ հադիսի իսկության նկատմամբ աճում է՝ կախված այն փոխանցող հադիսագետ իմամների թվի ավելացումից։ Այսպիսով, ձևավորվեց հադիսների այս հիասքանչ ընտրանին, որոնց իսկության շուրջ համաձայնության են եկել մի շարք հեղինակավոր իմամներ։ Այն ընդգրկում է շուրջ չորս հազար հադիս, որոնք ներառում են փառապանծ Շարիաթի բոլոր ճյուղերը՝ հավատամք, պաշտամունքի գործեր, գործարքներ, պատիժներ, վարվելակարգ, բարոյականություն, կառավարում և այլն։ Սրանցից և ոչ մեկը չի հակասում Սուրբ Ղուրանին, փառապանծ Շարիաթի նպատակներին ու հիմնադրույթներին կամ հաստատված գիտական փաստերին։

Այս գրքում ես ներկայացրել եմ իմամների նշանները՝ ըստ նրանց ժամանակագրական հաջորդականության։ Ստորև ներկայացնում եմ հադիսի իմամների համար (թող Ալլահը գոհ լինի նրանցից) իմ ընտրած կարևորագույն հապավումները, որոնց շուրջ համաձայնության են եկել հադիսագետների մեծամասնությունը, և դրանք են՝

(Խ)՝ ալ-Բուխարիի համար, (Մ)՝ Մուսլիմի համար, (Կ)՝ նրանց միջև համաձայնեցվածի համար, (Դ)՝ Աբու Դաուդի համար, (Տ)՝ ալ-Տիրմիզիի համար, (Ն)՝ ալ-Նասայիի համար, (Հ)՝ Իբն Մաջայի համար, (Չորսը)՝ այս չորսի համար, (Երեքը)՝ նրանց համար՝ բացառությամբ Իբն Մաջայի, (ՀՄ)՝ Ահմադ իբն Հանբալի համար իր «Մուսնադում», (ԱՄ)՝ նրա որդի Աբդալլահի հավելումների համար, (ԿՀ)՝ ալ-Հաքիմի համար իր «Մուսթադրակում», (ՀԲ)՝ Իբն Հիբբանի համար իր «Սահիհում», (ԽԶ)՝ Իբն Խուզայմայի համար իր «Սահիհում», (ՏԲ), (ՏՍ), (ՏՑ)՝ ալ-Տաբարանիի համար իր «Մեծ», «Միջին» և «Փոքր» ժողովածուներում, (Ս)՝ Սաիդ իբն Մանսուրի համար իր «Սունաններում», (ԽԴ)՝ ալ-Բուխարիի համար «Ալ-Ադաբում», (ՏԽ)՝ ալ-Բուխարիի համար «Պատմության» մեջ, (Զ)՝ ալ-Դիյա ալ-Մաքդիսիի համար «Ալ-Մուխթարայում», (ՖԻ)՝ ալ-Շաֆիիի համար իր «Մուսնադում», (Շ)՝ Իբն Աբի Շայբայի համար «Մուսնադ ալ-Մուսաննաֆում», (ԱԲ)՝ Աբդ ալ-Ռազզաքի համար «Ալ-Ջամիում» և «Ալ-Մուսաննաֆում», (Ա)՝ Աբու Յաալայի համար իր «Մուսնադում», (ՔՏ)՝ ալ-Դարաքութնիի համար «Սունաններում» և «Ալ-Աֆրադում», (ՖՐ)՝ ալ-Դայլամիի համար «Ֆիրդավսում», (ՀԼ)՝ Աբու Նուայմի համար «Հիլյայում», (ՀԲ, ՀՔ)՝ ալ-Բայհաքիի համար «Շուաբ ալ-Իմանում», «Սունաններում», «Մաարիֆայում», «Դալաիլ ալ-Նուբուվվայում» և «Ալ-Ասմա ուա ալ-Սիֆաթում», (ԱԴ)՝ Իբն Ադիի համար «Ալ-Քամիլում», (ԱՔ)՝ ալ-Ուքայլիի համար «Ալ-Դուաֆայում», (ԽՏ)՝ ալ-Խաթիբի համար «Ալ-Ջամիում» և «Պատմության» մեջ, (ՄԻ)՝ ալ-Դարիմիի համար իր «Սունաններում», (Տ)՝ ալ-Տայալիսիի համար իր «Մուսնադում», (ՔՐ)՝ Իբն Ասաքիրի համար իր «Պատմության» մեջ, (ԲԶ)՝ ալ-Բազզարիի համար իր «Սունաններում»։

Ես ընտրել եմ մարգարեական հադիսների այս գլուխգործոցները իմ «Մարգարեական ազնիվ հադիսների ընտրանի» գրքից և այն անվանել եմ «Մարգարեական ազնիվ խոսքի ժողովածու»։ Այն պարունակում է ընտրանու ընտրանին և հադիսների գլուխգործոցների գագաթնակետը, որոնք հաստատում են Ազնիվ Առաքյալի ﷺ մեծությունը, նրա իմաստությունը, գիտելիքը, համամարդկայնությունը, հեզությունը, քաջությունը, նրա պայքարը անարդարության ու բռնակալների դեմ, ճշմարտության հաստատումը և ստի կործանումը, որպեսզի այն լինի փարոս մեր զավակների և ողջ համայնքի համար։

Ես անկեղծորեն հայցում եմ Ալլահին, որ այս աշխատանքով ծառայած լինեմ վեհ Իսլամին ընդհանրապես և պատվավոր մարգարեական Սուննային մասնավորապես։ Սա մի վեհ գործ է, որը, Ալլահի կամքով, կնպաստի մուսուլմանների միասնությանը և իր հավերժական հոգևորականությամբ կմերձեցնի Իսլամը կրթված մարդկանց սրտերին ու ազնիվ մտածողների մտքերին աշխարհի արևելքում և արևմուտքում։ Ալլահն ասում է ճշմարտությունը, և Նա է առաջնորդում ուղիղ ճանապարհով։ Փառք Ալլահին, Ով ասել է. «Եվ ամեն գիտունից վեր կա մի Գիտուն»։ Խաղաղությունը ձեզ, Ալլահի ողորմությունը և Նրա օրհնությունները։

Պրոֆեսոր դոկտոր Աբդ ալ-Քադիր ալ-Մաքքի ալ-Քաթթանի
Խորհրդատու և ճարտարագիտության ու իսլամական բարձրագույն ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր

Մարգարեն ﷺ ասել է. «Թող Ալլահը պայծառացնի այն մարդու դեմքը, ով մեզնից ինչ-որ բան է լսում և այն փոխանցում է այնպես, ինչպես լսել է. քանզի հաճախ տեղեկացվածն ավելի հասկացող է, քան լսողը»։