Հավատք հրեշտակներին

Մուսուլմանը հավատում է հրեշտակներին՝ որպես Ալլահի ստեղծագործություն, որոնց ընտրել է բացարձակ հնազանդության և մշտական փառաբանության համար։ Նրանք լուսեղեն էակներ են, որոնք իրենց սկզբնական տեսքով անտեսանելի են մարդկանց համար, սակայն Ալլահը նրանց շնորհել է նյութական ձևեր ընդունելու կարողություն՝ անհրաժեշտության դեպքում, ինչպես եղավ մարգարեներին իրենց այցելությունների ժամանակ։ Նրանց գործառույթները բազմազան են՝ Ալլահի հրամանների կատարում, հայտնությունների փոխանցում, տիեզերքի գործերի կառավարում, ծառաների արարքների գրանցում, հավատացյալների պաշտպանություն և ամրապնդում։

Ինչ վերաբերում է ջիներին, ապա նրանք մեկ այլ արարածներ են, որոնց Ալլահը ստեղծել է կրակից։ Նրանք, ինչպես մարդիկ, պատասխանատու են և հաշվետու, և բաժանվում են բարեպաշտ հավատացյալների և անհնազանդ ապստամբների։ Մենք նրանց չենք տեսնում իրենց սկզբնական տեսքով, բայց նրանք մեզ տեսնում են, ինչը բացատրում է նրանց գոյության ընկալման տարբերությունը։ Նրանք չգիտեն անտեսանելին (գայբը), և նրանց կյանքը ենթարկվում է Ալլահի տիեզերական օրենքներին, և նրանք չեն կարող վնասել կամ օգուտ տալ, բացի Նրա թույլտվությունից։

Շայթանները ջիների անհավատներն են։ Նրանց առաջնորդում է Իբլիսը՝ մարդկանց թշնամանալու և մոլորության ճանապարհով գնալու մեջ։ Նրանց կարողությունը սահմանափակվում է շշուկներով (վասվասա) և չարը գեղեցկացնելով, և նրանք հարկադրական իշխանություն չունեն ծառաների վրա։ Հավատացյալը, ով հավատարիմ է Ալլահի հիշատակին (զիքրին) և ուղիղ է Նրա հրամաններում, պաշտպանված է նրանց խարդավանքներից, մինչդեռ նրանց թակարդներն է ընկնում նա, ով հետևում է իր ցանկություններին և անտեսում իր Տիրոջը։

Հրեշտակների և ջիների նկատմամբ հավատքի և այս անտեսանելի աշխարհի գոյության հավաստիության ուսմունքը պտուղ է տալիս Ալլահի մեծարումը հավատացյալի սրտում։ Երբ մարդը գիտի, որ կան հրեշտակներ, որոնք հետևում են իր արարքներին և գրում իր խոսքերը, դա նրան մղում է Ալլահին հետևելու իր գաղտնիքում և բացահայտումում, և ապաստան փնտրելու շայթանի շշուկներից (վասվասա)։ Ինչը ամրապնդում է բարոյական կողմը և մղում դեպի հնազանդություն և մեղքերից խուսափում՝ հույս ունենալով Ալլահի պարգևի և ողորմության վրա։

يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.

أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.

الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.

تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.