القسم السادس: الآداب والأخلاق
Akụkụ nke Isii: Omume na Ụkpụrụ Omume
الباب الأول: السيرة النبوية والشمائل والإعجاز
Isi nke Mbụ: Akụkọ Ndụ Onye Amụma, Àgwà Ya na Ime Mgbara Ya
قال رسول الله ﷺ «يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدَكَ سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "O Anjasha, jiri nwayọọ na-anya ụgbọ gị na iko ndị ahụ."
الباب الثاني: فضائل الأنبياء والصحابة والأعمال
Isi nke Abụọ: Ezi Omume nke Ndị Amụma, Ndị Sahaba na Ọrụ
قال رسول الله ﷺ «أَحَبُّ الْأَعْمَالِ إِلَى اللهِ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا، ثُمَّ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọrụ kacha Allah hụ n'anya bụ ekpere n'oge ya, mgbe ahụ, ịkwanyere nne na nna ùgwù, mgbe ahụ, ịlụ ọgụ n'ụzọ Allah."
قال رسول الله ﷺ «خَيْرُ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُحْسَنُ إِلَيْهِ، وَشَرُّ بَيْتٍ فِي الْمُسْلِمِينَ بَيْتٌ فِيهِ يَتِيمٌ يُسَاءُ إِلَيْهِ، أَنَا وَكَافِلُ الْيَتِيمِ فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ụlọ kacha mma n'etiti ndị Alakụba bụ ụlọ nwere nwa mgbei a na-emeso nke ọma. Ma ụlọ kacha njọ n'etiti ndị Alakụba bụ ụlọ nwere nwa mgbei a na-emeso ajọ omume. Mụ na onye na-elekọta nwa mgbei ga-adị n'Aljannah otu a."
قال رسول الله ﷺ «صَنَائِعُ الْمَعْرُوفِ تَقِي مَصَارِعَ السُّوءِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ezi omume na-echebe mmadụ pụọ n'ọnwụ ọjọọ."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Onye ọ bụla duziri mmadụ gaa n'ezi ihe ga-enweta ụgwọ ọrụ dị ka nke onye mere ya."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً كَانَ لَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ، وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً كَانَ عَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَوْزَارِهِمْ شَيْءٌ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Onye ọ bụla malitere omume ọma n'ime Islam ga-enweta ụgwọ ọrụ ya na ụgwọ ọrụ nke ndị mere ya mgbe ya gasịrị, n'ebughị ihe ọ bụla n'ime ụgwọ ọrụ ha. Ma onye ọ bụla malitere omume ọjọọ n'ime Islam ga-ebu ibu arọ ya na ibu arọ nke ndị mere ya mgbe ya gasịrị, n'ebughị ihe ọ bụla n'ime ibu arọ ha."
الباب الرابع: الأدب والأخلاق والرقائق
Isi nke Anọ: Omume, Ụkpụrụ Omume na Ihe Ndị Na-eme Ka Obi Dị Nro
«اتَّقِ دَعْوَةَ الْمَظْلُومِ فَإِنَّهُ لَيْسَ بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ حِجَابٌ».
«Chekwaa ekpere onye a na-emegbu, n'ihi na ọ dịghị ihe na-ekewa ya na Allah».
قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَاتَّقُوا الشُّحَّ فَإِنَّ الشُّحَّ أَهْلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حَمَلَهُمْ عَلَى أَنْ سَفَكُوا دِمَاءَهُمْ وَاسْتَحَلُّوا مَحَارِمَهُمْ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Zere ikpe na-ezighị ezi, n'ihi na ikpe na-ezighị ezi ga-abụ ọchịchịrị n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ. Zerekwa anyaukwu, n'ihi na anyaukwu bibiri ndị bu unu ụzọ; ọ mere ka ha wụfuo ọbara ha ma mee ka ihe ndị a machibidoro ha iwu bụrụ ihe ziri ezi».
قال رسول الله ﷺ «أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي مِيزَانِ الْمُؤْمِنِ خُلُقٌ حَسَنٌ، إِنَّ اللهَ يَبْغَضُ الْفَاحِشَ الْمُتَفَحِّشَ البذيء».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ihe kacha dị arọ n'atụmatụ onye kwere ekwe bụ ezi omume. N'ezie, Allah kpọrọ asị onye na-ekwu okwu rụrụ arụ, onye na-akparị mmadụ, onye na-adịghị mma».
قال رسول الله ﷺ «أَحْبِبْ حَبِيبَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ بَغِيضَكَ يَوْمًا مَا، وَأَبْغِضْ بَغِيضَكَ هَوْنًا مَا عَسَى أَنْ يَكُونَ حَبِيبَكَ يَوْمًا مَا».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Hụ onye ị hụrụ n'anya n'anya n'ụzọ dị nro, n'ihi na ọ nwere ike ịghọ onye iro gị otu ụbọchị. Kpọọ onye iro gị asị n'ụzọ dị nro, n'ihi na ọ nwere ike ịghọ onye ị hụrụ n'anya otu ụbọchị».
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا حَمَاهُ الدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي أَحَدُكُمْ سَقِيمَهُ الْمَاءَ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Mgbe Allah hụrụ ohu n'anya, Ọ na-echebe ya pụọ n'ụwa (ihe ọjọọ ya) dị ka otu n'ime unu si echebe onye ọrịa ya pụọ na mmiri (nke nwere ike imerụ ya ahụ)».
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَحَبَّ الله عَبْدًا نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ الله يُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Mgbe Allah hụrụ ohu n'anya, Ọ na-akpọ Jibril (Gabriel) wee sị: 'N'ezie, Allah hụrụ onye ahụ n'anya, ya mere hụkwa ya n'anya.' Ya mere Jibril hụrụ ya n'anya. Mgbe ahụ Jibril na-akpọku ndị bi n'eluigwe, sị: 'N'ezie, Allah hụrụ onye ahụ n'anya, ya mere hụkwa ya n'anya.' Ya mere ndị bi n'eluigwe hụrụ ya n'anya. Mgbe ahụ, a na-etinye nnabata maka ya n'ụwa».
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدٍ خَيْرًا عَسَّلَهُ، قِيلَ: كَيْفَ يُعَسِلُهُ؟ قال: يَفْتَحُ لَهُ عَمَلًا صَالِحًا قَبْلَ مَوْتِهِ ثُمَّ يَقْبِضُهُ عليه».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Mgbe Allah chọrọ ihe ọma maka ohu, Ọ na-eme ka ọ dị ya ụtọ». A jụrụ, 'Olee otú O si eme ka ọ dị ya ụtọ?' Ọ sịrị, 'Ọ na-emegheere ya ọrụ ọma tupu ọnwụ ya, mgbe ahụ Ọ na-anara mkpụrụ obi ya n'elu ya'.
قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الْخَيْرَ عَجَّلَ لَهُ الْعُقُوبَةَ فِي الدُّنْيَا، وَإِذَا أَرَادَ الله بِعَبْدِهِ الشَّرَّ أَمْسَكَ عَنْهُ بِذَنْبِهِ، حَتَّى يُوَافِي بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Mgbe Allah chọrọ ihe ọma maka ohu Ya, Ọ na-eme ngwa ngwa nye ya ntaramahụhụ n'ụwa a. Ma mgbe Allah chọrọ ihe ọjọọ maka ohu Ya, Ọ na-ejide ya (ntaramahụhụ maka) mmehie ya ruo mgbe Ọ ga-edozi ya kpamkpam n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ».
قال رسول الله ﷺ «أَرْبَعٌ إِذَا كُنَّ فِيكَ فَلَا عَلَيْكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا: صِدْقُ الحَدِيثِ، وحِفْظُ الأمانَةِ، وَحُسْنُ الخُلُقِ، وَعِفَّةُ مَطْعَمٍ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ihe anọ, ọ bụrụ na ha dị n'ime gị, mgbe ahụ ihe ị tụfuru n'ụwa a agaghị emerụ gị ahụ: ikwu eziokwu, ichekwa ihe e nyere gị n'aka, ezi omume, na ịdị ọcha n'ihe oriri».
قال رسول الله ﷺ «ازْهَدْ فِي الدُّنْيَا يُحِبَّكَ الله، وَازْهَدْ فِيمَا فِي أَيْدِي النَّاسِ يُحِبَّكَ النَّاسُ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Bụrụ onye na-adịghị achọ ihe n'ụwa a, Allah ga-ahụ gị n'anya. Bụrụ onye na-adịghị achọ ihe dị n'aka ndị mmadụ, ndị mmadụ ga-ahụ gị n'anya».
قال رسول الله ﷺ «أَفْشِ السَّلامَ، وَأَطْعِمِ الطَّعَامَ، وَصِلِ الأَرْحَامَ، وَقُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ، وَادْخُلِ الجَنَّةَ بِسَلامٍ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Gbasaa udo, nye ndị agụụ na-agụ nri, jigide njikọ ezinụlọ, bilie kpee ekpere n'abalị mgbe ndị mmadụ na-ehi ụra, ị ga-abanye na Jannah (Paradaịs) n'udo».
قال رسول الله ﷺ «أَلا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصِّيَامِ وَالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ؟ إِصْلَاحُ ذَاتِ البَيْنِ، فَإِنَّ فَسَادَ ذَاتِ البَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ọ bụ na agaghị m agwa unu ihe ka mma karịa ọkwa ibu ọnụ, ekpere, na inye onyinye ebere? Ọ bụ ime ka mmekọrịta dị n'etiti ndị mmadụ dị mma, n'ihi na esemokwu dị n'etiti ndị mmadụ bụ ihe na-akpụ (na-ebibi ezi omume)».
قال رسول الله ﷺ «أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِكُمْ مِنْ شَرِّكُمْ؟ خَيْرُكُمْ مَنْ يُرْجَى خَيْرُهُ وَيُؤْمَنُ شَرُّهُ، وَشَرُّكُمْ مَنْ لَا يُرْجَى خَيْرُهُ وَلَا يُؤْمَنُ شَرُّهُ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ọ bụ na agaghị m agwa unu onye kacha mma n'ime unu na onye kacha njọ n'ime unu? Onye kacha mma n'ime unu bụ onye a na-atụ anya ihe ọma n'aka ya na onye a na-adịghị atụ egwu ihe ọjọọ ya. Ma onye kacha njọ n'ime unu bụ onye a na-atụghị anya ihe ọma n'aka ya na onye a na-adịghị echebe onwe ya pụọ n'ihe ọjọọ ya».
قال رسول الله ﷺ «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ezi omume bụ ezi agwa, ma mmehie bụ ihe na-enye gị nsogbu n'obi ma ị chọghị ka ndị mmadụ mara banyere ya».
قال رسول الله ﷺ «الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ihere bụ ihe ọma niile».
قال رسول الله ﷺ «الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهُمُ الرَّحْمَنُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى، ارْحَمُوا مَنْ فِي الْأَرْضِ يَرْحَمْكُمْ مَنْ فِي السَّمَاءِ».
Onye ozi Allah ﷺ sịrị, «Ndị nwere ebere ka Onye Kasị Ebere, Onye a gọziri agọzi na Onye Kasị Elu, na-egosi ebere. Gosipụtanụ ebere nye ndị nọ n'ụwa, Onye nọ n'eluigwe ga-egosikwa unu ebere».
قال رسول الله ﷺ «الْمُسْتَشَارُ مُؤْتَمَنٌ».
Onye a jụrụ ndụmọdụ bụ onye a tụkwasịrị obi.
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِ كَالْبُنْيَانِ يَشُدُّ بَعْضُهُ بَعْضًا».
Onye kwere ekwe nye onye kwere ekwe ọzọ dị ka ụlọ, akụkụ ọ bụla na-eme ka nke ọzọ sie ike.
قال رسول الله ﷺ «الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يُسْلمُهُ، وَمَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللهُ فِي حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ القِيَامَةِ، وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللهُ يَوْمَ القِيَامَةِ».
Onye Alakụba bụ nwanne onye Alakụba ọzọ; ọ naghị emegbu ya ma ọ bụ nyefee ya, na onye ọ bụla nọ n'ọchịchọ nwanne ya, Allah ga-anọkwa n'ọchịchọ ya, na onye ọ bụla wepụrụ onye Alakụba nsogbu, Allah ga-ewepụkwara ya nsogbu n'ime nsogbu nke Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ, na onye ọ bụla kpuchiri (mmejọ) onye Alakụba, Allah ga-ekpuchikwa ya n'Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ.
قال رسول الله ﷺ «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ».
Onye Alakụba bụ onye ahụ ndị Alakụba nọ n'udo site n'ire ya na aka ya.
قال رسول الله ﷺ «المُؤْمِنُ الَّذِي يُخَالِطُ النَّاسَ وَيَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ المُؤْمِنِ الَّذِي لاَ يُخَالِطُ النَّاسَ وَلاَ يَصْبِرُ عَلَى أَذَاهُمْ».
Onye kwere ekwe nke na-eso ndị mmadụ na-emekọ ihe ma na-enwe ndidi n'ihe ọjọọ ha na-eme ka onye kwere ekwe na-anaghị eso ndị mmadụ na-emekọ ihe ma na-enweghị ndidi n'ihe ọjọọ ha.
قال رسول الله ﷺ «الْمُؤْمِنُ يَأْلَفُ وَيُؤْلَفُ وَلَا خَيْرَ فِيمَنْ لَا يَأْلَفُ وَلَا يُؤْلَفُ».
Onye kwere ekwe na-eme enyi ma na-eme ya enyi, ọ dịghịkwa ihe ọma dị n'ime onye na-adịghị eme enyi ma na-adịghị eme ya enyi.
قال رسول الله ﷺ «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبُوكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبُ فَالْأَقْرَبُ».
Nne gị, mgbe ahụ nne gị, mgbe ahụ nne gị, mgbe ahụ nna gị, mgbe ahụ ndị ikwu kacha nso, mgbe ahụ ndị ọzọ kacha nso.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الرَّجُلَ لَيُدْرِكُ بِحُسْنِ خُلُقِهِ دَرَجَةَ قَائِمِ اللَّيْلِ صَائِمِ النَّهَارِ».
N'ezie, mmadụ nwere ike iji ezi omume ya ruo ọkwa onye na-ekpe ekpere n'abalị ma na-ebu ọnụ n'ehihie.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ هْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ صِدِّيقًا، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللهِ كَذَّابًا».
N'ezie, ikwu eziokwu na-eduga n'ezi omume, ezi omume na-edugakwa na Jannah (Paradaịs). Mmadụ na-aga n'ihu na-ekwu eziokwu ruo mgbe a ga-edebanye aha ya n'akwụkwọ Allah dị ka onye na-ekwu eziokwu. N'ezie, ịgha ụgha na-eduga n'ajọ omume, ajọ omume na-edugakwa na Ọkụ (Hel). Mmadụ na-aga n'ihu na-agha ụgha ruo mgbe a ga-edebanye aha ya n'akwụkwọ Allah dị ka onye ụgha.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ فِيكَ لَخَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا الله تَعَالَى الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ».
N'ezie, ị nwere àgwà abụọ Allah Onye Pụrụ Ime Ihe Niile hụrụ n'anya: ndidi na nwayọọ nwayọọ.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنْ أَحَبِّكُمْ إِلَيَّ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا».
N'ezie, ndị kacha m hụ n'anya n'ime unu bụ ndị nwere ezi omume kacha mma.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الْبَيَانِ لَسِحْرًا».
N'ezie, e nwere anwansi n'ikwu okwu nke ọma.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً».
N'ezie, e nwere amamihe n'abụ.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ، وَلَكِنْ لِيَسَعْهُمْ مِنْكُمْ بَسْطُ الْوَجْهِ وَحُسْنُ الْخُلُقِ».
N'ezie, unu agaghị enwe ike iji akụ na ụba unu nabata ndị mmadụ, mana unu nwere ike iji ihu ọma na ezi omume nabata ha.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا النَّاسُ كَالإِبِلِ المِائَةِ لَا تَكَادُ تَجِدُ فِيهَا رَاحِلَةً».
N'ezie, ndị mmadụ dị ka otu narị kamel, n'ime ha ị gaghị ahụ nke kwesịrị ekwesị maka ịnya.
قال رسول الله ﷺ «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِمَ مَكَارِمَ الأَخْلَاقِ».
N'ezie, e zitere m ka m mee ka ezi omume zuru okè.
قال رسول الله ﷺ «إِيَّاكُمْ وَالظَّنَّ، فَإِنَّ الظَّنَّ أَكْذَبُ الْحَدِيثِ، وَلَا تَحَسَّسُوا، وَلَا تَجَسَّسُوا، وَلَا تَنَافَسُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَكُونُوا عِبَادَ اللهِ إِخْوَانًا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Zere nchekasị, n'ihi na nchekasị bụ okwu ụgha karịrị. Enyochala ihe nzuzo, egekwala ntị na nzuzo, asọla mpi, ekwerela ibe unu ekworo, akpọkwala ibe unu asị, echefula ibe unu azụ, kama bụrụnụ ụmụnne n'ozi Allah."
قال رسول الله ﷺ «تَجِدُونَ النَّاسَ مَعَادِنَ خِيَارُهُمْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ خِيَارُهُمْ فِي الإِسْلَامِ إِذَا فَقُهُوا، وَتَجِدُونَ خَيْرَ النَّاسِ فِي هَذَا الشَّأْنِ أَشَدَّهُمْ لَهُ كَرَاهِيَةً قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَ فِيهِ، وَتَجِدُونَ شَرَّ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اللهِ ذَا الْوَجْهَيْنِ الَّذِي يَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ وَيَأْتِي هَؤُلَاءِ بِوَجْهٍ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ị ga-ahụ ndị mmadụ ka ọla dị n'ime ala. Ndị kacha mma n'ime ha n'oge Jahiliyyah bụ ndị kacha mma n'ime ha n'Islam, ma ọ bụrụ na ha ghọtara okpukpe. Ị ga-ahụkwa na ndị kacha mma n'ime ndị mmadụ n'ihe a bụ ndị kacha kpọọ ya asị tupu ha abata n'ime ya. Ị ga-ahụkwa na ndị kacha njọ n'ime ndị mmadụ n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ n'ihu Allah bụ onye ihu abụọ, onye na-abịakwute ndị a n'otu ihu, na-abịakwute ndị ọzọ n'ihu ọzọ."
قال رسول الله ﷺ «تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Na-enye nri ma na-ekele Salam ndị ị maara na ndị ị na-amaghị."
قال رسول الله ﷺ «رُبَّ أَشْعَثَ أَغْبَرَ، مَدْفُوعٍ بِالْأَبْوَابِ، لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللهِ لأَبَرَّهُ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "O nwere ike ịbụ na onye ntutu gbasasịrị, onye ájá kpuchiri, onye a na-achụpụ n'ọnụ ụzọ, ma ọ bụrụ na ọ ṅụọ iyi n'aha Allah, Allah ga-emezu iyi ya."
قال رسول الله ﷺ «عِفُوا تَعِفُّ نِسَاؤُكُمْ، وبَرُّوا آبَاءَكُمْ تَبَرُّكُمْ أَبْنَاؤُكُمْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Na-adị ọcha, ụmụ nwanyị unu ga-adịkwa ọcha. Na-asọpụrụ nne na nna unu, ụmụ unu ga-asọpụrụkwa unu."
قال رسول الله ﷺ «كَفَى بِالمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "O zuola onye mmadụ ụgha ma ọ bụrụ na ọ na-akọ ihe niile ọ nụrụ."
قال رسول الله ﷺ «لا بَأْسَ بِالْغِنَى لِمَنِ اتَّقَى، وَالصِّحَّةُ لِمَنِ اتَّقَى، خَيْرٌ مِنَ الْغِنَى، وَطِيبُ النَّفْسِ مِنَ النَّعِيمِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị ihe ọjọọ dị n'akụnụba maka onye na-atụ egwu Allah. Ahụike maka onye na-atụ egwu Allah ka mma karịa akụnụba. Obi dị mma so n'ime ngọzi."
قال رسول الله ﷺ «لا تَبَاغَضُوا وَلا تَقَاطَعُوا وَلا تَحَاسَدُوا وَلا تَدَابَرُوا وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمُ الله، وَلا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلاثِ لَيَالٍ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Akpọkwala ibe unu asị, ebibila mmekọrịta, ekwerela ibe unu ekworo, echefula ibe unu azụ, kama bụrụnụ ụmụnne n'ozi Allah, dịka Allah nyere unu iwu. Ọ dịghịkwa mma ka onye Alakụba hapụ nwanne ya karịa abalị atọ."
قال رسول الله ﷺ «لَا تَحْقِرَنَّ مِنَ الْمَعْرُوفِ شَيْئًا وَلَوْ أَنْ تَلْقَى أَخَاكَ بِوَجْهِ طَلْقٍ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Eledala ọrụ ọma ọ bụla anya, ọbụlagodi ma ọ bụ izute nwanne gị n'ihu ọchị."
قال رسول الله ﷺ «لا تضربوا إماء الله».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Etiwala ụmụ nwanyị ohu Allah."
قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَتَّاتٌ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Onye na-agba asịrị agaghị aba na Jenah."
قال رسول الله ﷺ «لا تَغْضَبْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ewela iwe."
قال رسول الله ﷺ «لا تَكُونُوا عَوْنًا لِلشَّيْطَانِ عَلَى أَخِيكُمْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Abụkwala ndị enyemaka Shaytan megide nwanne unu."
قال رسول الله ﷺ «لا تُنْزَعُ الرَّحْمَةُ إِلَّا مِنْ شَقِيٍّ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "A naghị ewepụ ebere ma ọ bụghị n'aka onye ajọ omume."
قال رسول الله ﷺ «لا حَلِيمَ إِلا ذُو عَثْرَةٍ، وَلا حَكِيمَ إِلا ذُو تَجْرِبَةٍ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị onye nwere ndidi ma ọ bụghị onye dara ada, ọ dịghịkwa onye maara ihe ma ọ bụghị onye nwere ahụmahụ."
قال رسول الله ﷺ «لَا يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ يَلْتَقِيَانِ، فَيَصُدُّ هَذَا وَيَصُدُّ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị mma ka onye Alakụba hapụ nwanne ya karịa ụbọchị atọ mgbe ha zutere, onye a wee chegharịa, onye ahụ echegharịakwa. Onye kacha mma n'ime ha abụọ bụ onye bu ụzọ kelee Salam."
قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ كِبْرٍ، قِيلَ: إِنَّ الرَّجُلَ يُحِبُّ أَنْ يَكُونَ ثَوْبُهُ حَسَنًا وَنَعْلُهُ حَسَنًا، قَالَ: إِنَّ اللهَ جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، الْكِبْرُ بَطَرُ الْحَقِّ وَغَمْطُ النَّاسِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Onye ọ bụla nwere mpako dị ka ntụ ntụ n'obi ya agaghị aba na Aljanna." A jụrụ ya, "Gịnị banyere nwoke na-amasị uwe ya ịdị mma na akpụkpọ ụkwụ ya ịdị mma?" Ọ zara, "N'ezie, Allah mara mma ma hụ ịma mma n'anya. Mpako bụ ịjụ eziokwu na ileda ndị mmadụ anya."
قال رسول الله ﷺ «لا يَرْحَمُ اللهُ مَنْ لا يَرْحَمُ النَّاسَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Allah agaghị emere onye na-adịghị emere ndị mmadụ ebere ebere."
قال رسول الله ﷺ «لا يَرْمِي رَجُلٌ رَجُلًا بِالْفُسُوقِ، وَلا يَرْمِيهِ بِالْكُفْرِ إلا ارْتَدَّتْ عَلَيْهِ، إِنْ لَمْ يَكُنْ صَاحِبُهُ كَذَلِكَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị nwoke ga-akpọ nwoke ọzọ onye mmehie ma ọ bụ onye ekweghị ekwe, ma ọ bụghị na ọ ga-alaghachikwute ya ma ọ bụrụ na onye ahụ abụghị otú ahụ."
قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ قَلْبُ الْكَبِيرِ شَابًَّا فِي اثْنَتَيْنِ: فِي حُبِّ الدُّنْيَا، وَطُولِ الأَمَلِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Obi onye agadi na-anọgide na-eto eto n'ihe abụọ: n'ịhụnanya ụwa na n'olileanya dị ogologo."
قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ الله عَلَى عَبْدٍ فِي الدُّنْيَا، إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Allah anaghị ezo mmejọ ohu n'ụwa a, ma ọ bụghị na Allah ga-ezo mmejọ ya n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ."
قال رسول الله ﷺ «لا يَسْتُرُ عَبْدٌ عَبْدًا فِي الدُّنْيَا إلاَّ سَتَرَهُ الله يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị ohu ga-ezo mmejọ ohu ọzọ n'ụwa a, ma ọ bụghị na Allah ga-ezo mmejọ ya n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ."
قال رسول الله ﷺ «لا يُشِيرُ أَحَدُكُمْ عَلَى أَخِيهِ بِالسِّلاحِ، فَإِنَّهُ لا يَدْرِي لَعَلَّ الشَّيْطَانَ يَنْزِعُ فِي يَدِهِ فَيَقَعُ فِي حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị onye n'ime unu ga-atụ aka ngwa agha n'ebe nwanne ya nọ, n'ihi na ọ maghị, ikekwe Shaytan nwere ike ime ka aka ya daa, wee daa n'ime olulu ọkụ Jahannam."
قال رسول الله ﷺ «لا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ عَبْدِي وَأَمَتِي، كُلُّكُمْ عَبِيدُ الله، وَكُلُّ نِسَائِكُمْ إِمَاءُ الله، وَلَكِنْ لِيَقُلْ غُلامِي وَجَارِيَتِي، وَفَتَايَ وَفَتَاتِي».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ dịghị onye n'ime unu ga-asị 'ohu m nwoke' na 'ohu m nwanyị'. Unu niile bụ ohu Allah, ụmụ nwanyị unu niile bụkwa ohu Allah. Kama, ka ọ sị 'nwa m nwoke' na 'nwa m nwanyị', na 'nwa okorobịa m' na 'nwa agbọghọ m'."
قال رسول الله ﷺ «لا يَكُونُ اللَّعَّانُونَ شُفَعَاءَ وَلا شُهَدَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ndị na-akọcha mmadụ ugboro ugboro agaghị abụ ndị na-arịọchitere ma ọ bụ ndị akaebe n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ."
قال رسول الله ﷺ «لا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ مَرَّتَيْنِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Agaghị atụ onye kwere ekwe ahụhụ n'otu oghere ugboro abụọ."
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِصِدِّيقٍ أَنْ يَكُونَ لَعَّانًا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "O kwesịghị ekwesị ka onye eziokwu bụrụ onye na-akọcha mmadụ ugboro ugboro."
قال رسول الله ﷺ «لا يَنْبَغِي لِمُؤْمِنٍ أَنْ يُذِلَّ نَفْسَهُ قِيلَ وَكَيْفَ يُذِلُّ نَفْسَهُ؟ قَالَ (يَتَعَرَّضُ مِنَ الْبَلَاءِ لِمَا لا يُطِيقُ)».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "O kwesịghị ekwesị ka onye kwere ekwe weda onwe ya ala." A jụrụ ya, "Olee otú o si ewedata onwe ya ala?" Ọ zara, "Site n'ikpughe onwe ya n'ọnwụnwa ọ na-enweghị ike idi."
«لَقَلْبُ ابْنِ آدَمَ أَشَدُّ انْقِلابًا مِنَ الْقِدْرِ إِذَا اسْتَجْمَعَتْ غَلْيًا».
"N'ezie, obi nwa Adam na-agbanwe ngwa ngwa karịa ite mgbe ọ na-esi ike."
قال رسول الله ﷺ «لَوْ أَنَّ لِابْنِ آدَمَ وَادِيًا مِنْ ذَهَبٍ، أَحَبَّ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَادِيَانِ، وَلَنْ يَمْلأَ فَاهُ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ الله عَلَى مَنْ تَابَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Ọ bụrụ na nwa Adam nwere ndagwurugwu jupụtara na ọlaedo, ọ ga-achọ inwe ndagwurugwu abụọ. Ọ dịghịkwa ihe ga-ejupụta ọnụ ya ma e wezụga ájá (ya bụ, ọnwụ). Allah na-anabatakwa nchegharị onye ọ bụla chegharịrị."
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الشَّدِيدُ بِالصُّرَعَةِ، إِنَّمَا الشَّدِيدُ الَّذِي يَمْلِكُ نَفْسَهُ عِنْدَ الغَضَبِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Onye ike abụghị onye na-agba mgba nke ọma; kama, onye ike bụ onye na-achịkwa onwe ya mgbe iwe ji ya."
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ الغِنَى عَنْ كَثْرَةِ العَرَضِ وَلَكِنَّ الغِنَى غِنَى النَّفْسِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, "Akụnụba abụghị n'inwe ọtụtụ ihe; kama, ezi akụnụba bụ ịba ụba nke mkpụrụ obi (afọ ojuju)."
قال رسول الله ﷺ «لَيْسَ المُؤْمِنُ بالَّذِي يَشْبَعُ وَجَارُهُ جَائِعٌ إلى جَنْبِهِ وهو يَعْلَمُ».
Onye kwere ekwe abụghị onye na-eri nri ruo mgbe afọ juru ya mgbe onye agbata obi ya nọ n'akụkụ ya na-agụ agụụ, ma ya mara ya.
قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ القَائِمِ عَلَى حُدُودِ الله وَالوَاقِعِ فِيهَا، كَمَثَلِ قَوْمِ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ فَأَصَابَ بَعْضُهُمْ أَعْلَاهَا وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا، فَكَانَ الَّذِينَ فِي أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوْا مِنَ المَاءِ مَرُّوا عَلَى مَنْ فَوْقَهُمْ فَقَالُوا لَوْ أَنَّا خَرَقْنَا فِي نَصِيبِنَا خَرْقًا وَلَمْ نُؤْذِ مَنْ فَوْقَنَا، فَإِنْ يَتْرُكُوهُمْ وَمَا أَرَادُوا هَلَكُوا جَمِيعًا، وَإِنْ أَخَذُوا عَلَى أَيْدِيهِمْ نَجَوْا وَنَجَوْا جَمِيعًا».
Ihe atụ onye na-agbaso iwu Allah na onye na-emebi ha dị ka otu ndị mmadụ gbara akara n'ụgbọ mmiri. Ụfọdụ n'ime ha nwetara elu ụgbọ mmiri ahụ, ụfọdụ nwetara ala ya. Ndị nọ n'ala ya, mgbe ha chọrọ mmiri, ha ga-agafe ndị nọ n'elu ha wee sị, "Ọ bụrụ na anyị akpọọ oghere n'akụkụ anyị (nke ụgbọ mmiri ahụ) ma anyị ghara imerụ ndị nọ n'elu anyị (site n'ịga elu iji nweta mmiri)." Ọ bụrụ na ha hapụ ha ka ha mee ihe ha chọrọ, ha niile ga-ala n'iyi. Ma ọ bụrụ na ha ejide ha aka, ha niile ga-azọpụta onwe ha.
قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُصِيبَةٍ تُصِيبُ الْمُسْلِمَ إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا عَنْهُ، حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا».
Ọ dịghị ọdachi ọ bụla na-adakwasị onye Alakụba ma Allah ghara iji ya kpochapụ ụfọdụ mmehie ya, ọbụlagodi ogwu na-ama ya.
قال رسول الله ﷺ «مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى».
Ihe atụ ndị kwere ekwe n'ịhụnanya, ebere, na ọmịiko ha n'ebe ibe ha nọ dị ka ahụ; ọ bụrụ na otu akụkụ ya na-arịa ọrịa, ahụ dum na-anabata ya site n'enweghị ụra na ahụ ọkụ.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمْ آمِنًا فِي سِرْبِهِ، مُعَافًى فِي جَسَدِهِ، عِنْدَهُ قُوتُ يَوْمِهِ، فَكَأَنَّمَا حِيزَتْ لَهُ الدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا».
Onye ọ bụla n'ime unu tetara n'ụra n'udo n'ụlọ ya, ahụ dị ya mma, ma nwee nri ya maka ụbọchị ahụ, ọ dị ka a ga-asị na e nyela ya ụwa niile.
قال رسول الله ﷺ «مِنَ الكَبَائِرِ شَتْمُ الرَّجُلِ وَالِدَيْهِ، قَالُوا: يَا رَسُولَ الله، وَهَل يَشْتُمُ الرَّجُلُ وَالِدَيْهِ؟ قَالَ: نَعَمْ، يَسُبُّ أَبَا الرَّجُلِ فَيَسُبُّ أَبَاهُ، وَيَسُبُّ أُمَّهُ فَيَسُبُّ أُمَّهُ».
Otu n'ime mmehie kacha njọ bụ ka nwoke kparịa nne na nna ya. Ha (ndị enyi) jụrụ, "O Onye ozi Allah ﷺ, nwoke ọ̀ pụrụ ịkparị nne na nna ya?" Ọ sịrị, "Ee, ọ na-akparị nna nwoke ọzọ, ya mere nwoke ahụ na-akparị nna ya, ọ na-akparị nne nwoke ọzọ, ya mere nwoke ahụ na-akparị nne ya."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ ذَبَّ عَنْ لَحْمِ أَخِيهِ بِالغَيْبَةِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللهِ أَنْ يُعْتِقَهُ مِنَ النَّارِ».
Onye ọ bụla chebere ugwu nwanne ya nwoke site n'ịkwanye ya n'azụ, ọ bụ ikike n'aka Allah ka ọ tọhapụ ya n'ọkụ Hel.
قال رسول الله ﷺ «مِنْ رَأَى عَوْرَةً فَسَتَرَهَا كَانَ كَمَنْ أَحْيَا مَوْءُودَةً مِنْ قَبْرِهَا».
Onye ọ bụla hụrụ ntụpọ (nke onye Alakụba ọzọ) ma kpuchie ya, ọ dị ka onye zọpụtara nwa agbọghọ e liri ndụ n'ili ya.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُبْسَطَ لَهُ فِي رِزْقِهِ وَأَنْ يُنْسَأَ لَهُ فِي أَثَرِهِ فَلْيَصِلْ رَحِمَهُ».
Onye ọ bụla chọrọ ka e gbasaa ihe oriri ya ma gbatịa ndụ ya, ya na ndị ikwu ya nwee mmekọrịta dị mma.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ سَهْلًا هَيِّنًا لَيِّنًا، حَرَّمَهُ الله عَلَى النَّارِ».
Onye ọ bụla dị mfe, dị nwayọọ, ma dịkwa nro, Allah ga-egbochi ya ịbanye n'ọkụ Hel.
قال رسول الله ﷺ «(مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قال: وما جائزته يا رسول الله؟ (يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ، وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ، فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ، وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ)».
Onye ọ bụla kwere na Allah na Ụbọchị Ikpeazụ, ya kwanyere onye ọbịa ya ùgwù. Ụgwọ ọrụ ya (maka onye ọbịa) bụ otu ụbọchị na otu abalị. Nnabata ọbịa bụ maka ụbọchị atọ, ihe ọ bụla gafere nke ahụ bụ sadaqa (onyinye ebere) maka ya. Ma onye ọ bụla kwere na Allah na Ụbọchị Ikpeazụ, ya kwuo okwu ọma ma ọ bụ gbachie nkịtị.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ لَا يَرْحَمِ النَّاسَ لَا يَرْحَمُهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ».
Onye ọ bụla na-enweghị ebere n'ebe ndị mmadụ nọ, Allah, Onye Dị Ike na Onye Dị Ebube, agaghị enwe ebere n'ebe ọ nọ.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَظَمَ غَيْظًا وَهُوَ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُنْفِذَهُ دَعَاهُ اللهُ عَلَى رُؤُوسِ الْخَلَائِقِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُخَيِّرَهُ فِي أَيِّ الْحُورِ شَاءَ».
Onye ọ bụla gbochiri iwe ya mgbe ọ nwere ike ime ihe banyere ya, Allah ga-akpọ ya n'ihu ihe niile e kere eke n'Ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ ma hapụ ya ka ọ họrọ n'ime Houris (ụmụ agbọghọ nke Paradaịs) ọ bụla ọ chọrọ.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ وَقَاهُ اللهُ شَرَّ مَا بَيْنَ لَحْيَيْهِ وَشَرَّ مَا بَيْنَ رِجْلَيْهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ».
Onye ọ bụla Allah chebere pụọ n'ihe ọjọọ dị n'etiti agba ya (ire) na ihe ọjọọ dị n'etiti ụkwụ ya (akụkụ ahụ nzuzo), ga-abanye na Jannah (Paradaịs).
قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُحْرَمِ الرِّفْقَ يُحْرَمِ الْخَيْرَ».
Onye ọ bụla e wepụrụ ịdị nwayọọ n'aka ya, e wepụrụ ya ihe ọma niile.
قال رسول الله ﷺ «مَنْ يُردِ الله بِهِ خَيْرًا يُصِبْ مِنْهُ».
Ọ bụrụ na Allah chọọrọ mmadụ ihe ọma, Ọ na-eji ule dakwasị ya.
قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ وَالْفُحْشَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Mee nwayoo, A'isha, jide nwayoo, ma zere ime ihe ike na okwu rụrụ arụ.»
قال رسول الله ﷺ «هَلْ مَعَكَ مِنْ شِعْرِ أُمَيَّةَ بْنِ الصَّلْتِ» شَيْئًا؟».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Ị nwere ihe ọ bụla n'ime uri Umayya ibn as-Salt?»
قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، وَاللَّهِ لَا يُؤْمِنُ، الَّذِي لَا يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «N'aha Allah, ọ bụghị onye kwere ekwe! N'aha Allah, ọ bụghị onye kwere ekwe! N'aha Allah, ọ bụghị onye kwere ekwe, onye agbata obi ya na-adịghị echebe onwe ya pụọ n'ihe ọjọọ ya.»
قال رسول الله ﷺ «وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللهِ مِنْ هَذَا عَلَيْكُمْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «N'aha Allah, ụwa a dị ala n'anya Allah karịa ka ihe a dị n'anya unu.»
قال رسول الله ﷺ «يا أبا ذر، أَتَرَى أَنَّ كَثْرَةَ المَالِ هُوَ الغِنَى؟ إِنَّمَا الغِنَى غِنَى القَلْبِ، والفقر فَقْرُ القَلْبِ مَنْ كَانَ الغِنَى فِي قَلْبِهِ، فَلَا يَضُرُّهُ مَا لَقِيَ مِنَ الدُّنْيَا، وَمَنْ كَانَ الفَقْرُ فِي قَلْبِهِ، فَلَا يُغْنِيهِ مَا أَكْثَرَ لَهُ مِنَ الدُّنْيَا، وَإِنَّمَا يَضُرُّ نَفْسَهُ شُحُّهَا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Abu Dharr, ị chere na ọtụtụ akụ na ụba bụ ịba ọgaranya? N'ezie, ịba ọgaranya bụ ịba ọgaranya nke obi, na ịda ogbenye bụ ịda ogbenye nke obi. Onye obi ya bara ọgaranya, ihe ọ bụla ọ nwetara n'ụwa a agaghị emerụ ya ahụ. Ma onye obi ya dara ogbenye, ihe ọ bụla ọ nwetara n'ụwa a agaghị eme ka ọ baa ọgaranya, kama anyaukwu ya ga-emerụ ya ahụ.»
قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ، إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلِيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Abu Dharr, ị kparịrị ya gbasara nne ya? N'ezie, ị bụ nwoke nwere àgwà Jahiliyya. Ụmụnne unu bụ ndị na-ejere unu ozi, Allah mere ha ka ha nọrọ n'okpuru aka unu. Ya mere, onye ọ bụla n'ime unu nwere nwanne ya n'okpuru aka ya, ya nye ya nri site n'ihe ọ na-eri, ma yikwasị ya uwe site n'ihe ọ na-eyi, ma unu atụkwasịkwala ha ibu dị arọ karịa ike ha. Ma ọ bụrụ na unu atụkwasị ha ibu dị arọ, nyere ha aka.»
قال رسول الله ﷺ «يَا أَبَا ذَرٍ، انْظُرْ أَرْفَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَيْنِكَ قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ حُلَّةٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ لِي: انْظُرْ أَوْضَعَ رَجُلٍ فِي الْمَسْجِدِ، قَالَ: فَنَظَرْتُ فَإِذَا رَجُلٌ عَلَيْهِ أَخْلَاقٌ، قُلْتُ هَذَا، قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ هَذَا عِنْدَ اللهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خَيْرٌ مِنْ مِلْءِ الْأَرْضِ مِنْ مِثْلِ هَذَا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Abu Dharr, lee nwoke kacha elu n'anya gị n'ime ụlọ alakụba.» O kwuru, sị: «M lere anya, m wee hụ otu nwoke yi uwe mara mma. M sịrị, 'Nke a.'» Ọ sịrị m, «Lee nwoke kacha ala n'ime ụlọ alakụba.» O kwuru, sị: «M lere anya, m wee hụ otu nwoke yi uwe ochie, dọwara adọwa. M sịrị, 'Nke a.'» Ọ sịrị: «N'aha Onye mkpụrụ obi m dị n'aka Ya, nwoke a dị mma n'anya Allah n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ karịa ihe jupụtara n'ụwa niile dị ka nwoke ahụ (nke mbụ).»
قال رسول الله ﷺ «يَا حَنْظَلَةُ! سَاعَةً وَسَاعَةً وَلَوْ كَانَتْ تَكُونُ قُلُوبُكُمْ كَمَا تَكُونُ عِنْدَ الذِّكْرِ لَصَافَحَتْكُمُ الْمَلائِكَةُ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Hanzala! Oge ụfọdụ (maka ofufe) na oge ụfọdụ (maka ihe ndị ọzọ). Ma ọ bụrụ na obi unu ga-adị ka ọ dị mgbe unu na-echeta Allah, ndị mmụọ ozi gaara ekele unu.»
قال رسول الله ﷺ «يَا عَائِشَةُ، مَتَى عَهْدُتِنِي فَحَّاشًا، إِنَّ شَرَّ النَّاسِ عِنْدَ اللهِ مَنْزِلَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَنْ تَرَكَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ شَرِّهِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «A'isha, olee mgbe ị maara m dị ka onye na-ekwu okwu rụrụ arụ? N'ezie, onye kacha njọ n'ebe Allah nọ n'ụbọchị Mbilite n'Ọnwụ bụ onye ndị mmadụ hapụrụ n'ihi egwu ihe ọjọọ ya.»
قال رسول الله ﷺ «يَا نِسَاءَ الْمُسْلِمَاتِ لَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ فِرْسِنَ شَاةٍ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Ụmụ nwanyị Alakụba, onye agbata obi ọ bụla ekwesịghị ileda onyinye agbata obi ya anya, ọbụlagodi ma ọ bụrụ na ọ bụ naanị ụkwụ ewu.»
قال رسول الله ﷺ «يَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا وَبَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Mee ka ihe dị mfe, emela ka ha sie ike; nye ozi ọma, emela ka ndị mmadụ gbaa ọsọ.»
قال رسول الله ﷺ «يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي وَالْمَاشِي عَلَى الْقَاعِدِ وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Onye na-agba ịnyịnya na-ekele onye na-aga ije, onye na-aga ije na-ekele onye na-anọdụ ala, na ndị ole na ole na-ekele ndị dị ọtụtụ.»
قال رسول الله ﷺ «يَهْرَمُ ابْنُ آدَمَ وَيَشِبُّ فِيْهِ اثْنَتَانِ: الْحِرْصُ عَلَى الْعُمْرِ، وَالْحِرْصُ عَلَى الْمَالِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Nwa Adam na-aka nká, ma ihe abụọ na-eto eto n'ime ya: anyaukwu maka ogologo ndụ, na anyaukwu maka akụ na ụba.»
قال رسول الله ﷺ «اغْتَنِمْ خَمْسًا قَبْلَ خَمْسٍ: حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ، وَصِحَّتَكَ قَبْلَ سَقَمِكَ، وَفَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَشَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَغِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: «Jiri ihe ise mee ihe tupu ihe ise ọzọ: ndụ gị tupu ọnwụ gị, ahụike gị tupu ọrịa gị, oge ezumike gị tupu ọrụ gị, ntorobịa gị tupu ịka nká gị, na ịba ọgaranya gị tupu ịda ogbenye gị.»
الباب الخامس: التوبة والمغفرة
Isi nke Ise: Nchegharị na Mgbaghara
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَبْسُطُ يَدَهُ بِاللَّيْلِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ النَّهَارِ وَيَبْسُطُ يَدَهُ بِالنَّهَارِ لِيَتُوبَ مُسِيءُ اللَّيْلِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "N'ezie, Allah, Onye Kasị Elu, na-agbatị aka Ya n'abalị ka onye mere mmehie n'ehihie wee chegharịa, ma Ọ na-agbatị aka Ya n'ehihie ka onye mere mmehie n'abalị wee chegharịa, ruo mgbe anyanwụ ga-apụta site n'ọdịda anyanwụ ya."
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يَقْبَلُ تَوْبَةَ الْعَبْدِ مَا لَمْ يُغَرْغِرْ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "N'ezie, Allah, Onye Kasị Elu, na-anabata nchegharị nke ohu ma ọ bụrụ na ọ rutebeghị n'ọnọdụ ọnwụ (mgbe mkpụrụ obi na-apụta)."
قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الله تَعَالَى يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ نَزَلَ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَنَادَى: هَلْ مِنْ مُسْتَغْفِرٍ، هَلْ مِنْ تَائِبٍ، هَلْ مِنْ سَائِلٍ، هَلْ مِنْ دَاعٍ، حَتَّى يَنْفَجِرَ الْفَجْرُ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "N'ezie, Allah, Onye Kasị Elu, na-enye oge ruo mgbe otu ụzọ n'ụzọ atọ ikpeazụ nke abalị fọdụrụ, Ọ na-agbadata n'eluigwe kacha nso wee kpọọ oku: 'Ọ dị onye na-achọ mgbaghara? Ọ dị onye na-echegharị? Ọ dị onye na-arịọ? Ọ dị onye na-ekpe ekpere?' ruo mgbe chi ga-eji."
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ابْنِ آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "Nwa Adam ọ bụla bụ onye mmehie, ma ndị kacha mma n'ime ndị mmehie bụ ndị na-echegharị."
قال رسول الله ﷺ «كُلُّ أُمَّتِي مُعَافَى إِلاَّ الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنَ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا، ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ، عَمِلْتُ البَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا، وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ، وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "A ga-agbaghara Ummah m niile ma e wezụga ndị na-ekpughe mmehie ha n'ihu ọha. N'ezie, ọ bụ ikpughe mmehie mmadụ n'ihu ọha ka nwoke mee ihe n'abalị, ma n'ụtụtụ, mgbe Allah kpuchiri ya, ọ sị: 'Onye ahụ, emeela m ihe a na ihe ahụ n'abalị ụnyaahụ.' Ebe Onyenwe ya kpuchiri ya, ọ na-eteta ma kpughee ihe Allah kpuchiri ya."
قال رسول الله ﷺ «للهُ أَشَدُّ فَرَحًا بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ أَنْ يَسْقُطَ عَلَى بَعِيرِهِ وَقَدْ أَضَلَّهُ بِأَرْضِ فَلَاةٍ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "Allah na-enwe obi ụtọ karịa nchegharị nke ohu Ya karịa otu n'ime unu nke chọtara kamel ya mgbe ọ tụfuru ya n'ala tọgbọrọ n'efu."
قال رسول الله ﷺ «لِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِي».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "Maka onye ọ bụla n'ime Ummah m mere ihe dịka ya si dị."
قال رسول الله ﷺ «مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ مِنْ مَغْرِبِهَا تَابَ الله عَلَيْهِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "Onye ọ bụla chegharịrị tupu anyanwụ apụta site n'ọdịda anyanwụ ya, Allah ga-anabata nchegharị ya."
قال رسول الله ﷺ «مَهْلًا يَا خَالِدُ فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ تَابَتْ تَوْبَةً لَوْ تَابَهَا صَاحِبُ مَكْسٍ لَغُفِرَ لَهُ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "Jiri nwayọ, O Khalid! Site n'Onye mkpụrụ obi m dị n'aka Ya, ọ chegharịala nchegharị nke na ọ bụrụ na onye na-anakọta ụtụ isi chegharịrị ya, a gaara agbaghara ya."
«هَلَّا تَرَكْتُمُوهُ؟ لَعَلَّهُ أَنْ يَتُوبَ فَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَيْهِ».
"Gịnị mere unu anaghị ahapụ ya? Ikekwe ọ ga-echegharị, Allah ga-anabatakwa nchegharị ya."
قال رسول الله ﷺ «وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي الله وَتُوبِي إِلَيْهِ».
Onye ozi Allah ﷺ kwuru, sị: "Ahụhụ ga-adịrị gị! Laghachi, rịọ Allah mgbaghara, ma chegharịa nye Ya."