بانَتْ سُعاد
قصيدة البُردة الأولى — الصحابي كعب بن زهير رضي الله عنه (ت 26هـ)
أنشدها كعب بن زهير رضي الله عنه بين يدي النبي ﷺ في مسجده معتذرًا، فعفا عنه النبي ﷺ وخلع عليه بردته الشريفة، فسُميت «البردة». وهي أول قصائد المديح النبوي وأصلها.
Banat Su'ad — Ka'b ibn Zuhayr (ka Allah nwee obi ụtọ n'ebe ọ nọ)
Ka'b ibn Zuhayr, ka Allah nwee obi ụtọ n'ebe ọ nọ, gụrụ abụ a n'ihu onye amụma ﷺ n'ụlọ alakụba ya, na-arịọ mgbaghara. Onye amụma ﷺ gbaghaara ya ma sọpụrụ ya site n'inye ya uwe ya dị ebube. N'ihi ya, a bịara mara abụ a dị ka 'Al-Burdah'. A na-ewere ya dị ka ọrụ mbụ na ntọala n'etiti abụ otuto onye amụma niile.
بانَتْ سُعادُ فَقَلْبي اليَوْمَ مَتْبولُ
مُتَيَّمٌ إثْرَها لم يُفَدْ مَكْبولُSu'ad apụọla, obi m taa na-ere ọkụ n'ihi ya, e mere m ohu n'ụzọ ya, a tọhapụghị m ma kee m.
وَمَا سُعَادُ غَداةَ البَيْن إِذْ رَحَلوا
إِلاّ أَغَنُّ غضيضُ الطَّرْفِ مَكْحُولُN'ụtụtụ ha na-apụ, Su'ad dị ka mgbada mara mma, nwere anya dị nwayọọ, e ji kohl tee.
هَيْفاءُ مُقْبِلَةً عَجْزاءُ مُدْبِرَةً
لا يُشْتَكى قِصَرٌ مِنها ولا طُولُỌ dị gịrịgịrị mgbe ọ na-abịa ma úkwù ya buru ibu mgbe ọ na-atụgharị, ọdịdị ya zuru oke, ọ dịghị mkpụmkpụ ma ọ bụ ogologo.
تَجْلُو عَوارِضَ ذي ظَلْمٍ إذا ابْتَسَمَتْ
كأنَّهُ مُنْهَلٌ بالرَّاحِ مَعْلُولُMgbe ọ na-amụmụ ọnụ ọchị, ọ na-egosi ezé ihu dị ọcha ma mara mma, ha dị ka isi iyi mmiri dị ọcha e gwakọtara na mmanya.
شُجَّتْ بِذي شَبَمٍ مِنْ ماءِ مَعْنِيةٍ
صافٍ بأَبْطَحَ أضْحَى وهْوَ مَشْمولُMmiri a dị ọcha, e gwakọtara ya na oyi sitere na isi iyi Ma'niya, dị n'ime ndagwurugwu sara mbara, ikuku ugwu na-efe ya.
تَنْفِي الرِّياحُ القَذَى عَنْهُ وأفْرَطُهُ
مِنْ صَوْبِ سارِيَةٍ بِيضٌ يَعالِيلُIfufe na-ekpochapụ ihe niile ruru unyi na ya, na mmiri ya jupụtara, site na mmiri ozuzo n'abalị, na-eme ka iyi mmiri na-acha ọcha na-asọ.
أكْرِمْ بِها خُلَّةً لوْ أنَّها صَدَقَتْ
مَوْعودَها أَو ْلَوَ أَنَِّ النُّصْحَ مَقْبولُLee ka ọ ga-esi bụrụ ezigbo enyi, ma ọ bụrụ na ọ gaara emezu nkwa ya, ma ọ bụrụ na ọ gaara anabata ndụmọdụ.
لكِنَّها خُلَّةٌ قَدْ سِيطَ مِنْ دَمِها
فَجْعٌ ووَلَعٌ وإِخْلافٌ وتَبْديلُMa ọ bụ enyi onye ọbara ya jupụtara na mwute, agụụ siri ike, nkwa agbajiri, na mgbanwe mgbe niile.
فما تَدومُ عَلَى حالٍ تكونُ بِها
كَما تَلَوَّنُ في أثْوابِها الغُولُỌ naghị adịgide n'otu ọnọdụ, na-agbanwe àgwà ya ngwa ngwa dị ka ghoul na-agbanwe agba ya n'uwe ya.
ولا تَمَسَّكُ بالعَهْدِ الذي زَعَمْتْ
إلاَّ كَما يُمْسِكُ الماءَ الغَرابِيلُỌ na-ejide nkwa ọ na-ekwu na ọ na-eme, ọ dịghị ike karịa ka nyo na-ejide mmiri.
فلا يَغُرَّنْكَ ما مَنَّتْ وما وَعَدَتْ
إنَّ الأمانِيَّ والأحْلامَ تَضْليلُYa mere, ihe ọ nyere ma ọ bụ kwere nkwa ekwela gị aghụghọ, n'ihi na ọchịchọ na nrọ bụ naanị aghụghọ.
كانَتْ مَواعيدُ عُرْقوبٍ لَها مَثَلا
وما مَواعِيدُها إلاَّ الأباطيلُNkwa ya dị ka ilu 'Urqub, n'ihi na nkwa ya bụ naanị ụgha.
أرْجو وآمُلُ أنْ تَدْنو مَوَدَّتُها
وما إِخالُ لَدَيْنا مِنْكِ تَنْويلُM na-atụ anya ma na-achọ ka ịhụnanya ya bịaruo nso, ma ekweghị m na anyị ga-enweta ihu ọma ọ bụla n'aka gị.
أمْسَتْ سُعادُ بِأرْضٍ لا يُبَلِّغُها
إلاَّ العِتاقُ النَّجيباتُ المَراسِيلُSu'ad ebiwo n'ala nke naanị kamel ndị dị mma, ndị na-agba ọsọ, na ndị pụrụ iche nwere ike iru.
ولَنْ يُبَلِّغَها إلاَّ غُذافِرَةٌ
لها عَلَى الأيْنِ إرْقالٌ وتَبْغيلُỌ dịghị ihe ga-eru ya ma ọ bụghị kamel siri ike, na-agba ọsọ, nke, n'agbanyeghị ike ọgwụgwụ, na-aga ngwa ngwa ma na-eje ije ike.
مِنْ كُلِّ نَضَّاخَةِ الذِّفْرَى إذا عَرِقَتْ
عُرْضَتُها طامِسُ الأعْلامِ مَجْهولُỌ ga-abụ kamel nke ụlọ nsọ ya na-agba ọsụsọ nke ukwuu mgbe ọ na-agba ọsụsọ, ebe ọ na-aga bụ ala nke akara ala ehichapụrụ na amaghị ama.
تَرْمِي الغُيوبَ بِعَيْنَيْ مُفْرَدٍ لَهِقٍ
إذا تَوَقَّدَتِ الحَزَّازُ والمِيلُỌ na-ele anya n'ebe dị anya site n'anya dị nkọ nke mgbada ọcha naanị ya, ọbụlagodi mgbe mirage na-egbuke egbuke na okpomọkụ na-arị elu.
ضَخْمٌ مُقَلَّدُها فَعْمٌ مُقَيَّدُها
في خَلْقِها عَنْ بَناتِ الفَحْلِ تَفْضيلُOlu ya buru ibu ma ụkwụ ya zuru oke, ihe e kere eke na-egosi ịdị elu karịa kamel nwanyị ndị ọzọ.
غَلْباءُ وَجْناءُ عَلْكومٌ مُذَكَّرْةٌ
في دَفْها سَعَةٌ قُدَّامَها مِيلُỌ dị ike, ihu ya sara mbara, tozuru okè, ma sie ike dị ka nwoke, nwere obosara zuru oke n'akụkụ ya, na ọtụtụ kilomita dị n'ihu ya.
وجِلْدُها مِنْ أُطومٍ لا يُؤَيِّسُهُ
طَلْحٌ بضاحِيَةِ المَتْنَيْنِ مَهْزولُAkpụkpọ ahụ ya siri ike, osisi acacia adịghị emebi ya n'azụ ya, ọbụlagodi ma ọ bụrụ na ọ dị gịrịgịrị.
حَرْفٌ أخوها أبوها مِن مُهَجَّنَةٍ
وعَمُّها خالُها قَوْداءُ شْمِليلُỌ bụ kamel nwanyị dị gịrịgịrị, na-agba ọsọ, onye nna ya dị ka nwanne ya nwoke na nwanne nna ya bụ nwanne nne ya, na-eme ka ọ nwee azụ ogologo ma na-agba ọsọ nke ukwuu.
يَمْشي القُرادُ عَليْها ثُمَّ يُزْلِقُهُ
مِنْها لِبانٌ وأقْرابٌ زَهالِيلُObi ya na akụkụ ya dị nro ma dị ire ụtọ nke na ọbụna akọrọ na-anwa ije ije na ya ga-amị amị daa.
عَيْرانَةٌ قُذِفَتْ بالنَّحْضِ عَنْ عُرُضٍ
مِرْفَقُها عَنْ بَناتِ الزُّورِ مَفْتولُỌ bụ kamel nwanyị dị ike, na-agba ọsọ, nwere akwara siri ike, onye ikpere aka ya dị ike n'ebe dị anya site na ọgịrịga ya, na-egosi nzọ ụkwụ sara mbara ma sie ike.
كأنَّما فاتَ عَيْنَيْها ومَذْبَحَها
مِنْ خَطْمِها ومِن الَّلحْيَيْنِ بِرْطيلُỌ dị ka egbugbere ọnụ ogologo, na-adabere na-esi n'imi ya na agba ya pụta, na-agafe anya ya na akpịrị ya, akara nke ụdị ya pụrụ iche.
تَمُرُّ مِثْلَ عَسيبِ النَّخْلِ ذا خُصَلٍ
في غارِزٍ لَمْ تُخَوِّنْهُ الأحاليلُỌ na-eje ije n'ụzọ dị nwayọọ dị ka akwụkwọ nkwụ nwere eriri ya, na-agafe ájá dị nro, dị omimi nke mmiri ozuzo na-emeghị ka ọ sie ike ma ọ bụ ghọgbuo.
قَنْواءُ في حَرَّتَيْها لِلْبَصيرِ بِها
عَتَقٌ مُبينٌ وفي الخَدَّيْنِ تَسْهيلُO nwere akwa imi pụtara ìhè, na maka onye na-ahụ ihe, ụlọ nsọ ya na-egosi ịdị mma doro anya, ebe ntì ya dị nro ma dị larịị.
تُخْدِي عَلَى يَسَراتٍ وهي لاحِقَةٌ
ذَوابِلٌ مَسُّهُنَّ الأرضَ تَحْليلُỌ na-agba ọsọ ngwa ngwa n'ụkwụ ihu ya, ụkwụ ya dị gịrịgịrị na-adịghị emetụ ala ka ọ na-agba ọsọ ngwa ngwa.
سُمْرُ العَجاياتِ يَتْرُكْنَ الحَصَى زِيماً
لم يَقِهِنَّ رُؤوسَ الأُكْمِ تَنْعيلُỤkwụ ya gbara ọchịchịrị na-agbasa nkume dị ka ọ na-aga, na ọ dịghị akpụkpọ ụkwụ na-echebe ha ka ha na-agafe ugwu nkume, na-egosi ike ya.
كأنَّ أَوْبَ ذِراعَيْها إذا عَرِقَتْ
وقد تَلَفَّعَ بالكورِ العَساقيلُMgbatị ụkwụ ihu ya, mgbe ọ na-agba ọsụsọ na mirage na-egbuke egbuke gburugburu oche, bụ ihe akaebe nke ike ya na-adịgide adịgide.
يَوْماً يَظَلُّ به الحِرْباءُ مُصْطَخِداً
كأنَّ ضاحِيَهُ بالشَّمْسِ مَمْلولُNke a na-eme n'ụbọchị dị oke ọkụ nke na chameleon na-anọgide na-agbachi nkịtị, azụ ya na-ekpughere yiri ka anyanwụ na-eghe ya.
وقالَ لِلْقوْمِ حادِيهِمْ وقدْ جَعَلَتْ
وُرْقَ الجَنادِبِ يَرْكُضْنَ الحَصَى قِيلُواOnye na-anya kamel ha, mgbe ọ hụrụ igurube isi awọ na-agbasa nkume n'oké okpomọkụ, gwara ndị mmadụ ka ha zuru ike n'etiti ehihie.
شَدَّ النَّهارِ ذِراعا عَيْطَلٍ نَصِفٍ
قامَتْ فَجاوَبَها نُكْدٌ مَثاكِيلُỤkwụ ihu nke kamel nwanyị toro ogologo, siri ike, nke dị n'etiti afọ, na-anagide ihe isi ike nke ụbọchị, na-eje ije na ụda nke ụmụ nwanyị na-enweghị nwa, ndị nwụnahụrụ na-eti mkpu na-aza.
نَوَّاحَةٌ رِخْوَةُ الضَّبْعَيْنِ لَيْسَ لَها
لَمَّا نَعَى بِكْرَها النَّاعونَ مَعْقولُỌ dị ka nwanyị na-eti mkpu, ogwe aka ya dị elu na-atọghe n'ihi iru uju, onye na-efunahụ uche ya mgbe ndị na-ekwusa ọnwụ na-eru uju nwa mbụ ya.
تَفْرِي الُّلبانَ بِكَفَّيْها ومَدْرَعُها
مُشَقَّقٌ عَنْ تَراقيها رَعابيلُỌ na-eji aka ya dọwaa obi ya, uwe ya dọwara adọwa site na ọkpụkpụ olu ya ma na-akwụnye na akwa, n'oké iru uju ya.
تَسْعَى الوُشاةُ جَنابَيْها وقَوْلُهُمُ
إنَّك يا ابْنَ أبي سُلْمَى لَمَقْتولُNdị nkwutọ na-eje ije n'akụkụ ya, na-agbanye ntị okwu ha, "N'ezie, nwa Abu Sulma, a ga-egbu gị!"
وقالَ كُلُّ خَليلٍ كُنْتُ آمُلُهُ
لا أُلْهِيَنَّكَ إنِّي عَنْكَ مَشْغولُEnyi ọ bụla m tụkwasịrị obi kwuru, "Enweghị m ike ịdọpụ uche gị, n'ihi na m nwere ihe m na-eme ma enweghị m ike inyere gị aka."
فَقُلْتُ خَلُّوا سَبيلِي لاَ أبالَكُمُ
فَكُلُّ ما قَدَّرَ الرَّحْمنُ مَفْعولُYa mere m kwupụtara, "Hapụnụ ụzọ m, ka unu ghara inwe ndị ikwu, n'ihi na ihe niile Onye Kasị Ebere kpebiri ga-eme n'ezie!"
كُلُّ ابْنِ أُنْثَى وإنْ طالَتْ سَلامَتُهُ
يَوْماً على آلَةٍ حَدْباءَ مَحْمولُMmadụ ọ bụla, n'agbanyeghị ogologo ndụ ha, otu ụbọchị a ga-ebu ya n'elu igbe ozu gbagọrọ agbagọ.
أُنْبِئْتُ أنَّ رَسُولَ اللهِ أَوْعَدَني
والعَفْوُ عَنْدَ رَسُولِ اللهِ مَأْمُولُA gwala m na Onye ozi Allah ﷺ egwuola m egwu, ma a na-atụ anya mgbaghara site n'aka Onye ozi Allah ﷺ nke ukwuu.
وقَدْ أَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ مُعْتَذِراً
والعُذْرُ عِنْدَ رَسُولِ اللهِ مَقْبولُAbịala m n'ezie n'aka Onye ozi Allah ﷺ na-achọ mgbaghara, n'ihi na Onye ozi Allah ﷺ na-anabata mgbaghara mgbe niile.
مَهْلاً هَداكَ الذي أَعْطاكَ نافِلَةَ
الْقُرْآنِ فيها مَواعيظٌ وتَفُصيلُJiri nwayọọ, ka Onye nyere gị onyinye Qur'an dị ebube, nke nwere ndụmọdụ miri emi na nkọwa zuru ezu, duzie gị.
لا تَأْخُذَنِّي بِأَقْوالِ الوُشاةِ ولَمْ
أُذْنِبْ وقَدْ كَثُرَتْ فِيَّ الأقاويلُEjidela m maka okwu ndị nkwutọ, n'ihi na emehiebeghị m, ọ bụ ezie na ọtụtụ akụkọ agbasaala banyere m.
لَقَدْ أقْومُ مَقاماً لو يَقومُ بِه
أرَى وأَسْمَعُ ما لم يَسْمَعِ الفيلُN'ezie, m na-eguzo n'ebe dị egwu nke na ọ bụrụ na enyí guzoro ebe ahụ, ọ ga-ahụ ma nụ ihe ọ na-ahụtụbeghị ma ọ bụ nụ tupu mgbe ahụ.
لَظَلَّ يِرْعُدُ إلاَّ أنْ يكونَ لَهُ
مِنَ الَّرسُولِ بِإِذْنِ اللهِ تَنْويلُỌ ga-ama jijiji n'ezie, ma ọ bụrụ na ọ nataghị n'aka Onye Ozi ﷺ, site n'ikike Chineke, nkwa obi iru ala.
حَتَّى وَضَعْتُ يَميني لا أُنازِعُهُ
في كَفِّ ذِي نَغَماتٍ قِيلُهُ القِيلُRuo mgbe m tinyere aka nri m, n'enweghị esemokwu, n'ọbụ aka onye okwu ya dị ụtọ na okwu ya bụ iwu ikpeazụ.
لَذاكَ أَهْيَبُ عِنْدي إذْ أُكَلِّمُهُ
وقيلَ إنَّكَ مَنْسوبٌ ومَسْئُولُYa mere, ọ na-atụ m egwu karịa mgbe m na-agwa ya okwu, a sịkwala na a ga-aza gị ajụjụ ma ọ bụrụ na ị bụ onye na-ede uri.
مِنْ خادِرٍ مِنْ لُيوثِ الأُسْدِ مَسْكَنُهُ
مِنْ بَطْنِ عَثَّرَ غِيلٌ دونَهُ غيلُỌ na-apụta site n'ọdụm na-ezo, otu n'ime anụ ọhịa dị egwu nke ọhịa, onye ebe obibi ya dị omimi n'ime Aththar, oke ọhịa dị omimi nke ọzọ dị n'azụ ya.
يَغْدو فَيُلْحِمُ ضِرْغامَيْنِ عَيْشُهُما
لَحْمٌ مَنَ القَوْمِ مَعْفورٌ خَراديلُỌ na-aga inye ọdụm abụọ dị ike nri, nri ha bụ anụ ndị iro ha kpuchiri uzuzu, dọwara adọwa.
إِذا يُساوِرُ قِرْناً لا يَحِلُّ لَهُ
أنْ يَتْرُكَ القِرْنَ إلاَّ وهَوَ مَغْلُولُMgbe ọ na-alụso onye iro ọgụ, ọ bụghị omenala ya ịhapụ onye iro ahụ ma ọ bụrụ na e merieghị ya kpamkpam ma kee ya agbụ.
مِنْهُ تَظَلُّ سَباعُ الجَوِّ ضامِزَةً
ولا تَمَشَّى بَوادِيهِ الأراجِيلُN'ihi ya, anụ ọhịa ndị dị n'eluigwe na-agbachi nkịtị, ọ dịghịkwa onye ụjọ ma ọ bụ onye na-atụ egwu na-anwa anwa ịgafe ndagwurugwu ya.
ولا يَزالُ بِواديهِ أخُو ثِقَةٍ
مُطَرَّحَ البَزِّ والدَّرْسانِ مَأْكولُNa n'ime ndagwurugwu ya, onye enyi a tụkwasịrị obi (ọdụm) na-ahapụ mgbe niile uwe a tụfuru atụfu na uwe ochie nke anụ oriri ya riri.
إنَّ الرَّسُولَ لَسَيْفٌ يُسْتَضاءُ بِهِ
مُهَنَّدٌ مِنْ سُيوفِ اللهِ مَسْلُولُN'ezie, Onye Ozi ﷺ bụ mma agha na-enwu gbaa nke a na-achọ ìhè site na ya, mma agha India e ji aka rụọ nke e si n'ime mma agha Chineke dọpụta.
في فِتْيَةٍ مِنْ قُريْشٍ قالَ قائِلُهُمْ
بِبَطْنِ مَكَّةَ لَمَّا أسْلَمُوا زُولُواỌ nọ n'etiti ndị ntorobịa si Quraish, onye ndú ha n'ime obi Mecca nyere ha iwu, mgbe ha nabatara Islam, sị, "Pụọnụ!"
زالُوا فمَا زالَ أَنْكاسٌ ولا كُشُفٌ
عِنْدَ الِّلقاءِ ولا مِيلٌ مَعازيلُHa pụrụ, ma ha abụghị ndị na-adịghị ike ma ọ bụ ndị a kpugheere, ha adịghịkwa ama jijiji ma ọ bụ gbaga mgbe ha na-eche onye iro ihu.
شُمُّ العَرانِينِ أبْطالٌ لُبوسُهُمْ
مِنْ نَسْجِ دَاوُدَ في الهَيْجَا سَرابيلُHa bụ ndị dike nwere imi dị elu, uwe agha ha bụ uwe agha e ji aka rụọ, dị ka nke David.
بِيضٌ سَوَابِغُ قد شُكَّتْ لَهَا حَلَقٌ
كأنَّها حَلَقُ القَفْعاءِ مَجْدولُNdị a dị ọcha ma buru ibu, nwere mgbanaka ndị ejikọtara ọnụ nke ọma nke na ha yiri mgbanaka gbagọrọ agbagọ nke osisi Qaf'a.
يَمْشونَ مَشْيَ الجِمالِ الزُّهْرِ يَعْصِمُهُمْ
ضَرْبٌ إذا عَرَّدَ السُّودُ التَّنابِيلُHa na-aga n'ihu na njem dị ebube nke kamel ndị dị elu, nchebe ha bụ ike ha na-eti ihe mgbe ndị iro ojii, ndị a na-eleda anya, tụgharịrị gbaga.
لا يَفْرَحونَ إذا نَالتْ رِماحُهُمُ
قَوْماً ولَيْسوا مَجازِيعاً إذا نِيلُواHa anaghị aṅụrị ọṅụ mgbe ube ha meriri ndị mmadụ, ha adịghịkwa enwe nkụda mmụọ mgbe a na-emegbu ha.
لا يَقَعُ الطَّعْنُ إلاَّ في نُحورِهِمُ
وما لَهُمْ عَنْ حِياضِ الموتِ تَهْليلُMma agha agha na-adaba naanị n'obi ha, ha adịghịkwa egosi obi abụọ ọ bụla site na ọdọ mmiri ọnwụ.