წიგნის შესავალი

დიდება ალაჰს, სამყაროთა უფალს, და საუკეთესო ლოცვა და სრულყოფილი მშვიდობა იყოს მასზე, ვინც მოვლენილ იქნა წყალობად სამყაროთათვის, ჩვენს ბატონ მუჰამედ იბნ აბდ ალ-ლაჰზე, აღთქმის ერთგულსა და სანდოზე, მის ოჯახსა და მის კეთილშობილ თანამებრძოლებზე, და მათზე, ვინც მათ სიკეთით მიჰყვება განკითხვის დღემდე. დიდება შენდა, ღმერთო ჩვენო, ჩვენ არ გაგვაჩნია ცოდნა, გარდა იმისა, რაც შენ გვასწავლე. ღმერთო ჩვენო, გვასწავლე ის, რაც სარგებელს მოგვიტანს, და მოგვიტანე სარგებელი იმით, რაც გვასწავლე, და შეგვმატე ცოდნა, მოთმინება და სიბრძნე. ჭეშმარიტად, შენ ხარ ყოვლისმცოდნე, სულგრძელი და ბრძენი. უფალო ჩემო, განმივრცე გული, გამიხსენი ენა, რათა გაიგონ ჩემი ნათქვამი.

ამის შემდეგ, მოხარული ვარ წარვუდგინო პატივცემულ მკითხველს წინასწარმეტყველის კეთილშობილური და ყოვლისმომცველი გამონათქვამების რჩეული კრებული, რომელიც ამოვკრიფე ჩემი ყველაზე ცნობილი წიგნიდან „საფვათ ალ-აჰადით ალ-ნაბავიია ალ-შარიფა“ (წინასწარმეტყველური ჰადისების რჩეული). ეს არის ჰადისები, რომელთა ავთენტურობაზეც შეთანხმდნენ საჰიჰის იმამები. ეს გადაწყვეტილება მივიღე მას შემდეგ, რაც წარმატება ჰპოვა წიგნმა „ალ-საფვამ“ — ყოვლისმომცველმა ენციკლოპედიურმა ნაშრომმა, რომლის შეგროვების, მომზადების, დალაგებისა და რთული ტერმინების განმარტების პატივი ალაჰმა მარგუნა წლების წინ. ალაჰის მადლით, ამ წიგნს დიდი აღიარება და მოწონება ხვდა წილად არაბულ და ისლამურ სამეცნიერო წრეებში მთელ მსოფლიოში, რადგან იგი შეიცავს უმნიშვნელოვანეს და უტყუარ წინასწარმეტყველურ ჰადისებს, რომელთა ავთენტურობაში ეჭვი არავის ეპარება. ეს არის ის ჰადისები, რომლებიც მუსლიმს სჭირდება თავის რელიგიასა და ამქვეყნიურ ცხოვრებაში. წიგნში „ალ-საფვა“ მე ყურადღება გავამახვილე ჰადისებზე, რომლებიც ეხება მრწამსს, თაყვანისცემას, სამართლებრივ ნორმებს, წინასწარმეტყველურ სიბრძნეს, წახალისებასა და გაფრთხილებას, ღირსებებს, თვისებებს, ეთიკას, მეცნიერებას, მედიცინას, განმარტებებს, არეულობათა ამბებს, საათის ნიშნებს, განკითხვის დღის აღწერას, სამოთხესა და ჯოჯოხეთს, და ყველაფერს, რაც მუსლიმს რელიგიასა და ცხოვრებაში გამოადგება, ასევე სხვადასხვა დარიგებებსა და გულის მოსალბობელ სიტყვებს... რათა იგი ყოფილიყო ადვილად ხელმისაწვდომი ჰადისების წყარო მკვლევართათვის და დოკუმენტური წიგნი, სადაც წარმოდგენილია ჰადისის იმამთა შორის შეთანხმებული ავთენტური ჰადისები, დამოწმებული მათი უმთავრესი გადმომცემლების სიმბოლოებით, თუკი ინებებს ალაჰი უზენაესი.

ეს არის წიგნი, რომელსაც მაღალი შეფასება მისცა მრავალმა მეცნიერმა, მუჰადისმა და მოაზროვნემ, და მიიჩნიეს იგი თანამედროვე, სრულყოფილ ჰადისების წყაროდ, რადგან იგი მოიცავს ყველაზე ავთენტურ და ძლიერ წინასწარმეტყველურ ჰადისებს როგორც გადმოცემის ჯაჭვის, ისე ტექსტის თვალსაზრისით. ეს არის წიგნი, რომლის მსგავსიც მანამდე არ დაწერილა. მისი მეთოთხმეტე გამოცემის შემდეგ მივიჩნიე, რომ მიუხედავად მისი მნიშვნელობისა და სამეცნიერო სტატუსისა, როგორც სრულყოფილი ცნობარისა მათთვის, ვისაც სურს დარწმუნდეს ჰადისების ავთენტურობაში, იგი ძირითადად მაინც სამეცნიერო და ინტელექტუალური წრეებისთვის — სტუდენტებისთვის, მეცნიერებისა და მუჰადისებისთვისაა განკუთვნილი. ამიტომ, ზოგიერთი ჩვენი მეცნიერი და ღირსეული ძმის თხოვნით, შემემცირებინა წიგნი „ალ-საფვა“, რადგან მასში იყო ზოგიერთი განმეორებადი ჰადისი დასაწყისის განსხვავებულობის, სიტყვის ან სიტყვების დამატების, ან გადმომცემთა ვარიაციების გამო, მიუხედავად შინაარსობრივი იდენტობისა, ჩვენ გადავწყვიტეთ მათი ამოღება ამ კრებულიდან. ეს გაკეთდა იმისთვის, რომ წიგნი ადვილი შესაძენი და დასამახსოვრებელი ყოფილიყო მათთვის, ვისაც ჰადისების დაზეპირება სურს. ხოლო ვისაც სურს ჰადისების სრული კრებული, რომელთა ავთენტურობაში ეჭვი არავის ეპარება, მან უნდა მიმართოს წიგნს „საფვათ ალ-აჰადით ალ-ნაბავიია ალ-შარიფა“ სრულად. ამგვარად, ეს კრებული ხელმისაწვდომი იქნება ყველა ტიპის სტუდენტისა და რელიგიური თუ საერო მეცნიერებების მკვლევრისთვის, რათა წარმოჩნდეს წინასწარმეტყველის ﷺ ჰადისების მშვენიერება და მისი ყოვლისმომცველი სიტყვები და სუნა. თუკი მათ მორწმუნე, არამორწმუნე ან კრიტიკოსი გაეცნობა, მისთვის ნათელი გახდება ის ღვთიური შთაგონება, რომელიც ალაჰმა უბოძა წერა-კითხვის უცოდინარ შუამავალს ﷺ. ეს ჰადისები ქმნიან ბრძნულ და საოცარ ერთობლიობას, რომელიც მხოლოდ მისგან შეიძლება მომდინარეობდეს, ვინც ალაჰმა სამყაროთა წყალობად აირჩია, როგორც ამას ადასტურებს შემოქმედის სიტყვები: „და ჩვენ შენ მხოლოდ სამყაროთა წყალობად მოგავლინეთ“. თავად წინასწარმეტყველმა ﷺ თქვა: „ჭეშმარიტად, მე ვარ ნაბოძები წყალობა“. ეს ჰადისები ადასტურებენ ამ მნიშვნელობებს და თანხვედრაშია ისლამურ და ზოგადსაკაცობრიო კეთილშობილურ სიბრძნესთან, ღირებულებებსა და ეთიკასთან, რასაც დააფასებს და პატივს სცემს მსოფლიოს ყველა სამართლიანი მოაზროვნე და მეცნიერი.

ასევე, მსურდა ეს მუჰამედისეული სიბრძნე და მშვენიერება მიმეწვდინა უცხოეთში მყოფი ჩვენი თანამემამულეებისთვის, რათა მათ ეს წარედგინათ როგორც წმინდა ისლამური ტექსტები. ვთხოვ ყველას, ვისაც ამის შესაძლებლობა აქვს, თარგმნოს იგი თავისი საცხოვრებელი ქვეყნის ცოცხალ ენებზე, რათა საფუძველი ჩაეყაროს გიგანტური ისლამური აზროვნების წარდგენას, როგორც გლობალური გზავნილისა, რომელიც ატარებს წყალობას, სიყვარულსა და ძმობას მშვიდობაზე, სამართლიანობასა და სათნოებაზე დაფუძნებული თანაარსებობის მომხრეთათვის.

ვინაიდან კეთილშობილი შუამავლის ﷺ სუნას უნიკალური და გამორჩეული როლი აქვს არაბული და ისლამური ცივილიზაციის მშენებლობაში და ფუნდამენტური ადგილი უკავია ისლამურ კანონმდებლობაში, მოვიდა პირდაპირი ღვთიური ბრძანება რჩეულის ﷺ სწავლებების დაცვის აუცილებლობის შესახებ, როგორც უზენაესმა ბრძანა თავის მტკიცე გამოცხადებაში: „რაც მოგიტანათ შუამავალმა, აიღეთ, და რასაც აგიკრძალავთ, განეშორეთ“. ალაჰმა იგი გამოარჩია თავისი სიტყვით: „და ჭეშმარიტად, შენ მიუძღვები სწორი გზისკენ“, და მორწმუნეებს უთხრა: „ჭეშმარიტად, თქვენთვის ალაჰის შუამავალში არის საუკეთესო მაგალითი მათთვის, ვინც სასოებს ალაჰს და უკანასკნელ დღეს, და ხშირად ახსენებს ალაჰს“.

ასევე, შემოქმედმა უბრძანა თავის კეთილშობილ შუამავალს ﷺ, გადაეცა ის, რაც მას მოევლინა: „ჰეი, შუამავალო! გადაეცი ის, რაც მოგევლინა შენი უფლისგან“. სხვა აიათებში ჭეშმარიტება განმარტავს, რომ მან თავის კეთილშობილ შუამავალს მოუვლინა ბრძნული შეხსენება, რათა მას განემარტა და აეხსნა იგი ხალხისთვის: „და მოგივლინეთ შენ შეხსენება, რათა განუმარტო ადამიანებს ის, რაც მათ მოევლინათ, და ეგებ დაფიქრდნენ“. უზენაესი ადასტურებს, რომ მორწმუნის ერთ-ერთი უმთავრესი თვისებაა დაემორჩილოს იმას, რაც ალაჰმა და მისმა შუამავალმა დაადგინეს: „არ შეეფერება მორწმუნე კაცს და მორწმუნე ქალს, როდესაც ალაჰი და მისი შუამავალი გადაწყვეტენ რაიმე საქმეს, რომ მათ ჰქონდეთ არჩევანი თავიანთ საქმეში. ხოლო ვინც ეურჩება ალაჰს და მის შუამავალს, იგი აშკარა გზააბნეულობაშია“. უზენაესი ასევე ადასტურებს, რომ კეთილშობილი შუამავალი ﷺ არ საუბრობს საკუთარი სურვილით, არამედ ღვთიური შთაგონებით: „და იგი არ მეტყველებს თავისი სურვილით“. მან ასევე უბრძანა მორწმუნეებს მისი მორჩილება და შუამავლის ﷺ მორჩილება ალაჰის მორჩილებასთან გაათანაბრა: „ვინც დაემორჩილება ალაჰს და შუამავალს, ისინი იქნებიან მათთან ერთად, ვისაც ალაჰმა მადლი მოჰფინა — წინასწარმეტყველებთან, მართლებთან, მოწამეებთან და კეთილმსახურებთან ერთად. რა მშვენიერი მეგობრები არიან ისინი!“. არსებობს მრავალი სხვა აიათი, რომელიც მოუწოდებს მუსლიმს, მიჰყვეს შუამავლის ﷺ სწავლებებს, განეშოროს მის მიერ აკრძალულს და მტკიცედ დაიცვას მისი სუნა.

ეჭვგარეშეა, რომ წმინდა ყურანი ისლამური კანონმდებლობის პირველი წყაროა, ხოლო წინასწარმეტყველის ﷺ სუნა — მისი სიტყვები და საქმეები — მეორე წყაროა. იგი განმარტავს წმინდა ყურანის ნორმებს, აკონკრეტებს მის ზოგად დებულებებს, ზღუდავს მის აბსოლუტურ ნათქვამს ან ხსნის მის ბუნდოვან ადგილებს. მეტიც, მან შეიძლება დაადგინოს ისეთი სამართლებრივი საკითხები, რომლებიც ყურანში საერთოდ არ არის ნახსენები. სწორედ ამ სტატუსის გამო, ამ ერის მეცნიერებმა და იმამებმა მას განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმეს, გაიღეს ყველაზე ძვირფასი მისი შეგროვებისა და დაზუსტებისთვის, დახვეწეს წინასწარმეტყველური ჰადისების შეგროვებისა და დალაგების მეთოდები თავიანთი მიზნებისა და ამოცანების შესაბამისად, იმოგზაურეს მათ მოსაპოვებლად და დაკავდნენ მათი ჩაწერითა და სისტემატიზაციით.

ეს პროცესი დაიწყო კეთილშობილი თანამებრძოლების მიერ, რომლებიც კეთილშობილ ჰადისებს ზეპირად იმახსოვრებდნენ და გულის სიღრმეში ინახავდნენ. ისინი ერთმანეთს ეჯიბრებოდნენ მათ დამახსოვრებასა და სიზუსტის დადგენაში, რადგან კეთილშობილმა შუამავალმა ﷺ თავდაპირველად, მოწოდების პირველ დღეებში, აუკრძალა მათ ჰადისების ჩაწერა, რათა ისინი წმინდა ყურანში არ არეულიყო. მოგვიანებით კი, ალაჰის კურთხევა მას, მან ნება დართო ზოგიერთ თანამებრძოლს ჩაეწერათ ისინი, მათ შორის იყვნენ ალი იბნ აბი ტალიბი, აბუ შაჰი, ჯაბირ იბნ აბდულაჰი და აბდულაჰ იბნ ამრ იბნ ალ-ასი. ეს უკანასკნელი მას შემდეგ დათანხმდა, რაც ზოგიერთმა თანამებრძოლმა უთხრა, როდესაც დაინახეს, რომ ის ყველაფერს იწერდა, რაც შუამავლისგან ﷺ მომდინარეობდა: „ნუთუ ყველაფერს იწერ, რასაც ალაჰის შუამავლისგან ისმენ, მაშინ როცა ალაჰის შუამავალი ადამიანია და საუბრობს როგორც მრისხანებისას, ისე კმაყოფილებისას?“ მან ეს შუამავალს ﷺ მოუყვა, რაზეც მან უთხრა: „წერე, რამეთუ ვფიცავ იმას, ვის ხელშიცაა ჩემი სული, აქედან — და მიუთითა თავის ბაგეებზე — მხოლოდ ჭეშმარიტება გამოდის“. ეს დაადასტურა აბუ ჰურაირამაც, როდესაც თქვა: „წინასწარმეტყველის თანამებრძოლთაგან არავინ ფლობს მასზე ჩემზე მეტ ჰადისს, გარდა აბდულაჰ იბნ ამრისა, რადგან ის იწერდა, მე კი არ ვწერდი“. აბდულაჰ იბნ ამრ იბნ ალ-ასის ჩანაწერები ცნობილი გახდა თანამებრძოლებს შორის და მათ მას „ალ-საჰიფა ალ-სადიყა“ (ჭეშმარიტი ფურცელი) უწოდეს. ყოველივე ეს მოწმობს კეთილშობილი თანამებრძოლების დიდ ინტერესსა და მონდომებაზე, ზეპირად დაემახსოვრებინათ კეთილშობილი შუამავლის ﷺ სიტყვები და საქმეები, ვიდრე ეს მათთვის პრაქტიკულ მეთოდად და ქმედით სუნად არ იქცა ყოველდღიურ ცხოვრებაში. ამაში მათ ხელს უწყობდა ძლიერი მეხსიერება და წმინდა გული, ასევე ის ფაქტი, რომ ბევრმა მათგანმა მრავალი ჰადისი ჩაწერა. ამგვარად, მედინაში თანამებრძოლთა საზოგადოებამ ჩამოაყალიბა პირველი ისლამური საზოგადოების სრული სურათი, რომელიც ერთგულად იცავდა კეთილშობილ სუნას. ყოველივე ეს თანამებრძოლების მეშვეობით გადაეცა მომდევნო თაობის (თაბიინების) საზოგადოებებს, სადაც თაბიინების დიდმა მთხრობელებმა ეს უდიდესი საგანძური და ძვირფასი მემკვიდრეობა მომავალ თაობებს გადასცეს.

როდესაც ისლამი გავრცელდა, ისლამური სახელმწიფო გაფართოვდა და თანამებრძოლები სხვადასხვა მხარეში გაიფანტნენ, გაჩნდა ჰადისების სისტემატიზებულ წიგნებში აღნუსხვის საჭიროება. ერთ-ერთი პირველი, ვინც ამ საკითხით დაინტერესდა, იყო ხალიფა ომარ იბნ აბდ ალ-აზიზი, რომელმაც გასცა ბრძანება თავისი მოხელეებისა და სხვადასხვა მხარის მეცნიერების მიმართ, რათა დაეწყოთ ჰადისების ჩაწერა და შეგროვება. პირველები, ვინც ამ საქმეს შეუდგნენ, იყვნენ იბნ შიჰაბ ალ-ზუჰრი (გარდ. 124 ჰიჯრით), იბნ ისჰაყი (გარდ. 151) და სუფიან ალ-თავრი (გარდ. 161). იმ ეპოქიდან ჩვენამდე მოღწეულ ყველაზე ცნობილ წიგნებს შორისაა იმამ მალიქის (93-179) „ალ-მუვატა“, შემდეგ აბდ ალ-რაზაყის „მუსანაფ“ (გარდ. 211), იბნ აბი შაიბას „მუსანაფ“ (გარდ. 235) და სხვები. ამის შემდეგ დაიწყო კეთილშობილი ჰადისების კლასიფიკაციის ახალი ეტაპი. იყვნენ ისეთებიც, ვინც აგროვებდა ყველაფერს, რაც შუამავლისგან ﷺ იყო გადმოცემული და შეადგინეს „მუსნადები“ — წიგნები, რომლებიც აერთიანებს შუამავლის ﷺ ჰადისებს თავისი გადმოცემის ჯაჭვებით (ისნადებით), ავთენტურსა და არაავთენტურს შორის განსხვავების გარეშე. ერთ-ერთი პირველი, ვინც მუსნადები შეადგინა, იყო იმამ აჰმადი (დაიბადა 164 წელს, გარდაიცვალა 241 წელს), უსმან იბნ აბი შაიბა (156-239) და სხვები. ზოგიერთმა კი მხოლოდ ავთენტური (საჰიჰ) ჰადისების შეგროვება გადაწყვიტა და გამოყო ისინი სუსტი (დაიფ) ჰადისებისგან. პირველი, ვინც ამ მეთოდით იმუშავა, იყო იმამ ალ-ბუხარი (გარდ. 256), შემდეგ იმამ მუსლიმი (გარდ. 261). მათ გზას გაჰყვა მრავალი გამოჩენილი იმამი, რის შემდეგაც ჰადისების ლიტერატურა ყველა ფორმითა და სახით გავრცელდა: გაჩნდა მუსნადები, საჰიჰები, სუნანები, მუსთადრაქები, მუსთახრაჯები, ჯამიები და ჰადისის მეცნიერების სხვადასხვა ტიპისა და ხარისხის წიგნები. ყოველივე ეს მოგვიანებით იქცა ჰადისის მეცნიერების საფუძვლად, როგორც გადმოცემის (რივაია), ისე კვლევის (დირაია) თვალსაზრისით.

ისტორიაში არცერთი სხვა მეცნიერება არ გვხვდება, რომელიც სარგებლობდეს სანდო, სამართლიანი და ზუსტი მთხრობელების უწყვეტი ჯაჭვით ისე, როგორც ეს წინასწარმეტყველურმა სუნამ მოიპოვა. ამ ერის მეცნიერებმა და იმამებმა მას განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმეს, ვიდრე არ შექმნეს უზარმაზარი ბიბლიოთეკა, რომლის მსგავსიც ისტორიაში იშვიათია. მათ დიდი ოსტატობით შეაგროვეს და დაალაგეს წინასწარმეტყველური ჰადისები. ეს პროცესი წინასწარმეტყველური მოწოდების პირველივე დღეებიდან დაიწყო. ჩვენამდე ჰადისების ასობით წიგნმა მოაღწია, რომელთა უმეტესობა შეიცავს ავთენტურ (საჰიჰ), კარგ (ჰასან), სუსტ (დაიფ) და ზოგჯერ გამოგონილ (მავდუ) ჰადისებსაც კი.

არ დაგიმალავთ, რომ ჩემი ინტელექტუალური ცხოვრების დასაწყისიდანვე ჩემი საყვარელი საქმიანობა სუნასა და ჰადისების წიგნების კითხვა და შესწავლა იყო. ხშირად ვგრძნობდი უდიდეს ნეტარებასა და სიხარულს, როდესაც რჩეული წინასწარმეტყველის ჰადისებს ვიკვლევდი, ვამოწმებდი და ვაანალიზებდი. თუმცა, ჩემს სიხარულს ჩრდილავდა ზოგიერთი პრობლემური ჰადისის არსებობა, რომლებიც არ შეესაბამებოდა ბრწყინვალე შარიათის მიზნებს. ხშირად მოვუწოდებდი მეცნიერებსა და ჰადისის მცოდნეებს, მოეცათ ჩვენთვის ერთი წიგნი, რომელიც გააერთიანებდა ყველაზე მნიშვნელოვან და ძლიერ ავთენტურ წინასწარმეტყველურ ჰადისებს, რომლებიც მუსლიმს სჭირდება თავის რელიგიასა და ამქვეყნიურ ცხოვრებაში. ეს იმიტომ, რომ ცოდნის მაძიებელი, რომელიც სხვადასხვა წიგნში ეძებს კონკრეტულ ჰადისს, ხშირად აღმოჩნდება ჰადისების უზარმაზარი სიმრავლის წინაშე, რომელთა რაოდენობა ასი ათასს აჭარბებს და რომელთა ავთენტურობის ან სისუსტის ხარისხზე იმამთა აზრები განსხვავებულია. საკუთარ თავს ვეკითხებოდი: როგორ შეძლებს მუსლიმი გაეცნოს თავისი შარიათის ამ მეორე უმნიშვნელოვანეს წყაროს ათიათასობით ჰადისს შორის, რომელთა ოკეანეში სპეციალისტებიც კი იბნევიან?!

ამან მიბიძგა, ხელახლა შემესწავლა ჰადისის ყველაზე ცნობილი წიგნები გადმოცემისა და კვლევის კუთხით. ჩემი მოკრძალებული კვლევისას აღმოვაჩინე, რომ მხოლოდ მცირე ნაწილმა ჰადისის მცოდნეებისა დააწესა ავთენტურობის პირობა თავის წიგნებში და შეიმუშავა კრიტერიუმები ჰადისის მისაღებად. მათ შორის უმნიშვნელოვანესნი არიან ისინი, ვინც იმამ ალ-სუიუტიმ მოიხსენია თავისი წიგნის „ალ-ჯამი ალ-ქაბირ“ შესავალში და აღნიშნა, რომ მათ წიგნებს „ავთენტურობის ნიშანი“ აქვთ. ეს აზრი დაადასტურა ჩემმა პატივცემულმა პაპამ, იმამმა და ჰადისის მცოდნემ მუჰამედ იბნ ჯაფარ ალ-ქათანიმ თავის წიგნში „ალ-რისალა ალ-მუსთატრაფა“, სადაც სუნას ცნობილ წიგნებს განმარტავს: „მათ შორისაა წიგნები, რომელთა ავტორებმაც აიღეს ვალდებულება მათში მხოლოდ ავთენტური ჰადისები შეეტანათ“. ამ იმამებმა გაიღეს თავიანთი დროის, ქონებისა და ენერგიის ყველაზე ძვირფასი ნაწილი, რათა დარწმუნებულიყვნენ ყოველი დეტალის სისწორეში, რაც შუამავლისგან ﷺ მომდინარეობდა. ჰადისის იმამთა უმეტესობა შეთანხმდა წინასწარმეტყველური ჰადისების სამ ძირითად სახეობად დაყოფაზე, ესენია:

ავთენტური (საჰიჰ), კარგი (ჰასან) და სუსტი (დაიფ). აი დეტალები:

პირველი: ავთენტური ჰადისი (ალ-ჰადის ალ-საჰიჰ) არის ის, რომელიც გადმოცემულია სამართლიანი და ზუსტი მთხრობელის მიერ ანალოგიური თვისებების მქონე მთხრობელისგან ჯაჭვის ბოლომდე. იგი სამი სახისაა:

მუტავატირი ჰადისი: ეს არის ის, რაც გადმოცემულია ადამიანთა ისეთი სიმრავლის მიერ სხვა სიმრავლისგან, რომელთა შეთანხმება სიცრუეზე შეუძლებელია.

მაშჰური ჰადისი: ეს არის ის, რაც გადმოცემულია სულ მცირე სამი სანდო მთხრობელის მიერ.

აჰად ჰადისი: ეს არის საჰიჰ (სანდო) ჰადისი, რომლის გადმოცემაშიც მხოლოდ ერთი სანდო მთხრობელია განკერძოებული.

მეორე: ჰასანი (კეთილი) ჰადისი: ეს არის ის, რაც მოიცავს მისაღებობის თვისებათაგან ყველაზე მინიმალურს.

მესამე: დაიფ (სუსტი) ჰადისი: ეს არის ის, რაც არ მოიცავს მისაღებობის თვისებათაგან არაფერს და იგი მრავალ სახეობად იყოფა.

რაც შეეხება ყუდსი ჰადისებს: ეს არის ჰადისები, რომლებსაც შუამავალი ﷺ გადმოსცემს შემოქმედისგან, ძლიერისა და დიდებულისგან. ეს ჰადისები, სხვა წინასწარმეტყველური ჰადისების მსგავსად, მოიცავს საჰიჰს, ჰასანს, დაიფს და ზოგიერთ გამოგონილსაც.

ამ ვრცელი ჰადისმცოდნეობითი კვლევების შუქზე, ჩემს პირველ წიგნში „საფვათ ალ-აჰადით ალ-ნაბავიია“ (წინასწარმეტყველური ჰადისების რჩეული), ყურადღება გავამახვილე იმ ჰადისებზე, რომელთა უტყუარობაზეც შეთანხმდა საჰიჰის იმამთა სიმრავლე. როდესაც ჰადისი დამოწმებულია საჰიჰის არაერთი იმამის მიერ, მიუხედავად მათი განსხვავებული აზროვნებისა, ადგილისა და დროისა, ეს ნიშნავს, რომ თითოეულმა მათგანმა გაიღო მაქსიმალური ძალისხმევა, რათა დარწმუნებულიყო მის მიკუთვნებულობაში კეთილშობილი შუამავლისადმი ﷺ. ეს ანიჭებს მას ინტელექტუალურ, გეოგრაფიულ და ისტორიულ განზომილებას მისი ავთენტურობისთვის და, შესაბამისად, „საფვათ ალ-აჰადითის“ ჰადისებს აჰყავს აბსოლუტური რწმენის ხარისხში მათი კეთილშობილი შუამავლისადმი ﷺ მიკუთვნებულობის სისწორეში, რადგან შეუძლებელია მათი ერთსულოვნება შეცდომაზე, დაუდევრობაზე ან მათზე ერთობლივად რაიმეს მიწერაზე. მაგალითად, როდესაც ვიგებთ, რომ კეთილშობილური ჰადისი: „აკეთეთ საქმენი, რადგან ყველასთვის გაადვილებულია ის, რისთვისაც შეიქმნა“, მოყვანილია საჰიჰის ათზე მეტი დიდი იმამის მიერ, ეს გვიბიძგებს მტკიცედ დავასკვნათ, რომ იგი უტყუართა შორის უტყუარია.

აქედან გამომდინარე, მე ვამბობ, რომ ჩვენი ნდობა რომელიმე ჰადისის სისწორის მიმართ იზრდება იმისდა მიხედვით, თუ რამდენად დიდია მისი გადმომცემი ავთენტური ჰადისის იმამების რაოდენობა. ასე ჩამოყალიბდა ჰადისების ეს ბრწყინვალე რჩეული, რომელთა ავთენტურობაზეც შეთანხმდნენ საჰიჰის იმამები. ეს არის დაახლოებით ოთხი ათასი ჰადისი, რომელიც მოიცავს დიდებული შარიათის ყველა სფეროს: მრწამსს, თაყვანისცემის წესებს, ურთიერთობებს, სასჯელებს, ეთიკას, ზნეობას, მართვასა და სხვა საკითხებს. ყველა მათგანი არ ეწინააღმდეგება არც წმინდა ყურანს, არც დიდებული შარიათის მიზნებსა და საფუძვლებს და არც უტყუარ მეცნიერულ ჭეშმარიტებებს.

ამ წიგნში მე წარმოვადგინე იმამების სიმბოლოები მათი ქრონოლოგიური სიძველის მიხედვით. ქვემოთ მოცემულია ჰადისის იმამების (ალაჰი იყოს მათით კმაყოფილი) აღსანიშნავად ჩემ მიერ შერჩეული უმთავრესი სიმბოლოები, რომლებზეც ჰადისის მკვლევართა უმრავლესობაა შეთანხმებული:

(ხ) ალ-ბუხარისთვის, (მ) მუსლიმისთვის, (ყ) მათ შორის შეთანხმებულისთვის, (დ) აბუ დაუდისტვის, (თ) ალ-თირმიზისთვის, (ნ) ალ-ნასაისთვის, (ჰ) იბნ მაჯასთვის, (ოთხივე) ამ ოთხი ავტორისთვის, (სამივე) მათთვის იბნ მაჯას გარდა, (ჰმ) აჰმად იბნ ჰანბალისთვის მის „მუსნადში“, (ყმ) მისი ვაჟის, აბდ ალ-ლაჰის დამატებებისთვის, (ქ) ალ-ჰაქიმისთვის მის „მუსთადრაქში“, (ჰბ) იბნ ჰიბანისთვის მის „საჰიჰში“, (ხზ) იბნ ხუზაიმასთვის მის „საჰიჰში“, (ტბ), (ტს), (ტც) ალ-ტაბარანისთვის მის „დიდ“, „საშუალო“ და „მცირე“ კრებულებში, (ც) საიდ იბნ მანსურისთვის მის „სუნანში“, (ხდ) ალ-ბუხარისთვის „ალ-ადაბში“, (თხ) ალ-ბუხარისთვის „თარიხში“, (ძ) ალ-დია ალ-მაყდისისთვის „ალ-მუხთარაში“, (ფაი) ალ-შაფიისთვის მის „მუსნადში“, (შ) იბნ აბი შაიბასთვის „მუსნად ალ-მუსანაფში“, (აბ) აბდ ალ-რაზაყისთვის „ალ-ჯამისა“ და „ალ-მუსანაფში“, (ა) აბუ იალასთვის მის „მუსნადში“, (ყტ) ალ-დარაღუტნისთვის „სუნანსა“ და „აფრადში“, (ფრ) ალ-დაილამისთვის „ფირდაუსში“, (ჰლ) აბუ ნუაიმისთვის „ჰილიაში“, (ჰბ, ჰყ) ალ-ბაიჰაყისთვის „შუაბ ალ-იმანში“, „სუნანში“, „მაარიფაში“, „დალაილ ალ-ნუბუვასა“ და „ალ-ასმა ვა ალ-სიფატში“, (ად) იბნ ადისთვის „ალ-ქამილში“, (აყ) ალ-უყაილისთვის „ალ-დუაფაში“, (ხტ) ალ-ხატიბისთვის „ალ-ჯამისა“ და „თარიხში“, (მი) ალ-დარიმისთვის მის „სუნანში“, (ტ) ალ-ტაიალისისთვის მის „მუსნადში“, (ქრ) იბნ ასაქირისთვის მის „თარიხში“, (ბზ) ალ-ბაზარისთვის მის „სუნანში“.

წინასწარმეტყველური ჰადისების ეს შედევრები მე შევარჩიე ჩემი წიგნიდან „საფვათ ალ-აჰადით ალ-ნაბავიია ალ-შარიფა“ და ვუწოდე მათ „ჯავამი ალ-ქალიმ ალ-ნაბავი ალ-შარიფ“ (წინასწარმეტყველის მრავლისმომცველი სიტყვები). მასში თავმოყრილია რჩეულთა რჩეული და ჰადისების მწვერვალები, რომლებიც ადასტურებენ კეთილშობილი შუამავლის ﷺ სიდიადეს, მის სიბრძნეს, ცოდნას, საყოველთაობას, სულგრძელობას, სიმამაცეს, მის ბრძოლას უსამართლობისა და მოძალადეების წინააღმდეგ, ჭეშმარიტების დამკვიდრებასა და სიცრუის განადგურებას, რათა ეს იყოს გზამკვლევი ჩვენი შვილებისთვის და მთელი მუსლიმური თემისთვის.

გულწრფელად ვევედრები ალაჰს, რომ ეს იყოს ღირსეული შრომა, რომელიც მე მივუძღვენი ზოგადად დიდებულ ისლამს და კერძოდ, წინასწარმეტყველის კეთილშობილურ სუნას; შრომა, რომელიც, ალაჰის ნებით, წვლილს შეიტანს მუსლიმთა ერთიანობაში და დააახლოებს ისლამს თავისი მარადიული სულიერებით განათლებული ადამიანებისა და კეთილშობილი მოაზროვნეების გულებთან და გონებასთან დედამიწის აღმოსავლეთითა თუ დასავლეთით. ალაჰი ამბობს ჭეშმარიტებას და ის მიუძღვის სწორი გზისკენ. დიდება ალაჰს, რომელმაც თქვა: „ყველა მცოდნეზე მაღლა დგას ყოვლისმცოდნე“. მშვიდობა თქვენდა, ალაჰის წყალობა და მისი კურთხევა.

პროფესორი დოქტორი აბდ ალ-ყადირ ალ-მაქი ალ-ქათანი
მრჩეველი, ინჟინერიისა და ისლამური უმაღლესი კვლევების პროფესორი

წინასწარმეტყველმა ﷺ თქვა: „ალაჰმა გაანათლოს იმ კაცის სახე, ვინც ჩვენგან რამეს მოისმენს და ისე გადმოსცემს, როგორც მოისმინა; რადგან ხშირად ის, ვისაც ეცნობა, უფრო გამგებია, ვიდრე ის, ვინც მოისმინა.“