القسم الثاني: أحكام العبادات

Екінші бөлім: ғибадат үкімдері

الباب الأول: الطهارة

Бірінші тарау: тазалық (тахарат)

قال رسول الله ﷺ «لَا تُزْرِمُوهُ.. دَعُوهُ» قاله ﷺ للصحابة بشأن أعرابي بال في ناحية المسجد ثم دعاه وقال له «إِنَّ هَذِهِ الْمَسَاجِدَ لَا تَصْلُحُ لِشَيْءٍ مِنْ هَذَا الْبَوْلِ وَلَا الْقَذَرِ، إِنَّمَا هِيَ لِذِكْرِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ».

Пайғамбарымыз ﷺ: «Оны сөкпеңдер, қалдырңдар» деді. Ол бұл сөзді мешіттің жанында зәр шығарған бір бедуин туралы сахабаларына айтты. Кейін оны шақырып: «Бұл мешіттер мұндай зәрге де, ласқа да жарамайды; олар тек Алла Тағаланы еске алу, намаз оқу және Құран оқу үшін ғана» деді.

الباب الثاني: الصلاة والمساجد

Екінші тарау: намаз және мешіттер

«مَنْ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ مَشَى إِلَى بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ الله لِيَقْضِيَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الله كَانَتْ خَطْوَتَاهُ إِحْدَاهُمَا تَحُطُّ خَطِيئَةً وَالأُخْرَى تَرْفَعُ دَرَجَةً».

«Өз үйінде таза болып, сосын Алланың үйлерінің біріне парыздарының бірін орындауға барса, оның бір қадамы бір күнәні жояды, ал екіншісі оның дәрежесін көтереді».

الباب الثالث: الزكاة والصدقات

Үшінші тарау: зекет және садақалар

قال رسول الله ﷺ «تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ، وَأَمْرُكَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ، وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَةَ وَالْعَظْمَ عَنِ الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ».

Пайғамбар ﷺ айтты: «Ағаңыздың бетіне күлімдеуіңіз — сізге садақа; ізгіні бұйыруыңыз бен жаманды тыйуыңыз — садақа; адасқан адамға жол көрсетуіңіз — садақа; жолдан тас, тікен, сүйек сияқты кедергілерді алып тастауыңыз — садақа; өз шелегіңізден бауырыңыздың шелекке су құюыңыз — садақа».

قال رسول الله ﷺ «أَنْفِقِي وَلا تُحْصِي فَيُحْصِي اللهُ عَلَيْكِ، ولَا تُوعِي فَيُوعِي اللهُ عَلَيْكِ».

Пайғамбар ﷺ айтты: «Садақа беріңдер де оны санап шығармаңдар, әйтпесе Алла оны сіздерге есеп қылады; қысыңқылық жасамаңдар, әйтпесе Алла да сіздерге қысыңқы болады».

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَأَلَ النَّاسَ أَمْوَالَهُمْ تَكَثُّرًا فَإِنَّمَا يَسْأَلُ جَمْرًا فَلْيَسْتَقِلَّ أَوْ لِيَسْتَكْثِرْ».

Пайғамбар ﷺ айтты: «Адамдардан байлықтарын көбейту үшін жиі сұрайтын кісі — нағыз от сұрап отырғандай болады; сондықтан не өзін-өзі тәуелсіз етуге тырыссын, не көп сұраудың салдарын қабылдасын».

الباب الرابع: الحج والعمرة والزيارة

Төртінші тарау: қажылық (хадж), умра және зиярат

قال رسول الله ﷺ في خطبة الوداع: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا: يَوْمٌ حَرَامٌ، قَالَ (فَأَيُّ بَلَدٍ هَذَا) قَالُوا بَلَدٌ حَرَامٌ قَالَ (فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا) قَالُوا شَهْرٌ حَرَامٌ قَالَ (فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ».

Пайғамбарымыз ﷺ қоштасу хұтбасында былай деді: «Әй, адамдар! Бұл қандай күн?» Олар: «Киелі күн» деді. Ол: «Бұл қандай қала?» Олар: «Киелі қала» деді. Ол: «Бұл қандай ай?» Олар: «Киелі ай» деді. Сонда ол: «Шындығында сендердің қандарың, мүліктерің және ар-намыстарың сендерге киелі; олар осы сендердің күндеріңдегідей, осы қалаңдағыдай, осы айыңдағыдай қастерлі. Әй, Алла! Мен жеткіздім бе? Әй, Алла! Мен жеткіздім бе? Көргендер көрмегендерге жеткізсін. Менен кейін кәпірге қайта оралмаңдар, бірің біріңнің мойнын кесіп алмаңдар».

الباب الخامس: الجنائز والوفاة والقبور

Бесінші тарау: жаназалар, қайтыс болу және қабірлер

قال رسول الله ﷺ «اذْكُرُوا مَحَاسِنَ مَوْتَاكُمْ وَكُفُّوا عَنْ مَسَاوِيهِمْ».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «Өлгендеріңнің жақсы жақтарын еске алыңдар да, олардың жаман тұстарын айтудан бас тартыңдар.»

قال رسول الله ﷺ «(السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا)» قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ؟ قَالَ: «بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ» فَقَالُوا كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ يَأْتِ بَعْدُ مِنْ أُمَّتِكَ؟ فَقَالَ: «أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَهُ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ بَيْنَ ظَهْرَيْ خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلَا يَعْرِفُ خَيْلَهُ؟) قَالُوا: بَلَى، قَالَ: (فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ، وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ، أَلَا لَيُذَادَنَّ رِجَالٌ عَنْ حَوْضِي كَمَا يُذَادُ الْبَعِيرُ الضَّالُّ، أُنَادِيهِمْ أَلَا هَلُمَّ فَيُقَالُ: إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ: سُحْقًا سُحْقًا)».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «(Сендерге амандық — иман иелері тұрған елге; егер Алла қаласа, біз сендерге жетеміз; мен біздің бауырларымызды көргім келеді)» Олар: «Біз сенің бауырларың емеспіз бе?» деп сұрады. Ол: «Жоқ, сендер — менің серіктерімсіңдер; біздің бауырларымыз — әлі келмегендер» деді. Олар: «Умметіңнен әлі келмегендерді қалай танып білесің?» деп сұрады. Ол: «Егер бір адамның алды жарқырап, мұрты боялған ақ аттары қара аттардың ортасында тұрса, ол өз аттарын танымас па еді?» деді. Олар: «Танысады» деді. Ол: «Олар ғұсыл/әуыз тазалығының белгілерінен жарқырап келеді; мен Одан кейінгі тауып алатын дариям — әл-Һаузда (хауз) оларға алда боламын. Адамдар менің һаузымды қорғап қалады, тіпті адасқан түйені қорғағандай шап қуады; мен оларды шақырамын, бірақ айтылады: „Олар сенен кейін өзгере қалды“, сонда мен: „Жойылсын, жойылсын!“ деймін».

قال رسول الله ﷺ «لا تسبوا الأموات، فتؤذوا الأحياء».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «Өлгендерді даттамаңдар, өйткені бұл тірілерге зиян келтіруі мүмкін.»

قال رسول الله ﷺ «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «Ешқайсыңдар өлімді тілемесін: егер адам жақсы күйде қайтса, мүмкін ол одан да жақсарады; ал егер күнәмен қайтса, мүмкін ол қайтқанда тәубе ете алады.»

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَتَوَفَّى لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمُ الله الجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَةِ الله إِيَّاهُمْ».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «Екі мұсылманның отбасына үш бала қайтса және сол балалар балигатқа жетпеген болса, Алла оларға өзінің рахымымен ата-аналарын Жәннатқа енгізеді.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ عَادَ مَرِيضًا لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الجَنَّةِ حَتَّى يَرْجِعَ».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «Науқасты зиярат еткен адам қайтып келгенге дейін Жәннаттың көлеңкесінде болады.»

قال رسول الله ﷺ «يَقُولُ اللهُ تَعَالَى: مَا لِعَبْدِي الْمُؤْمِنِ عِنْدِي جَزَاءٌ إِذَا قَبَضْتُ صَفِيَّهُ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا ثُمَّ احْتَسَبَهُ إِلَّا الْجَنَّةُ».

Пайғамбарымыз ﷺ айтты: «Алла Тағала былай дейді: «Менің мүмін құлымның дүниедегі ең сүйікті адамы менің қасымнан алынса да, ол оны шыдаммен (сабырмен) қабылдап, оны сауапқа жатқызса, онда менің оның үшін беретін ақысы — Жәннаттан басқа ештеңе емес»».