Ғайыпқа иман

Әлем тек біздің шектеулі сезімдеріміз қабылдайтын нәрселерден ғана тұрмайды; шынайылық — шаһадат әлемінен әлдеқайда кеңірек. Жанымыз — өміріміздің сыры — оның қандай екенін сезім арқылы толық түсіну мүмкін емес болғанымен, біз оның шынайылығына сенеміз. Осылайша, ғайыпқа сенім — иман иесін белгілейтін қасиет, ол заттың артындағы нәрселерге Алланың шынайы хабарламасына сүйене отырып сенеді, бұл сенім күйінің ең биік дәрежесі болып табылады.

Алланың даналығы мен рахымы біз білгеннен асып жатқан нәрселер туралы хабар беруінде көрінеді; Ол өз хабары арқылы бізден тыс келетін хабарларды жіберді, өйткені кейбір нәрселерді түсіну ақылымыздың қуатынан тыс. Осындай құдайлық хабарлар тұрақты жолдармен келген, олардың ең ұлылы — періштелерді пайғамбарларға жіберіп, шариғатты жеткізу; бұл бізді материяның шеңберінен шығарып, Құдайды тануға және Ақырет үшін істер жасауға апаратын баян болуы тиіс.

Қадірлі мінез-құлық тек иман негізінде орнап, бекітіледі; кімде-кім Алланың өз құпиясын да, ашық көрінісін де көріп тұрғанына сенсе, сол ғана жомарттықпен жақсылық істеп, жамандықтан таса қалады — мақтау болса да, болмаса да. Ал істі тек материалдық себептерге ғана байлаған адам өз қызығушылығына тұсаулы болып, рухани өсу мен адамгершілік биіктіктерінен аласта қалады.

Қорытындылай келгенде, ғайыпқа иман ғалам заңдарымен қайшы келмейді; Алла себептер мен нәтижелердің Жаратушысы. Кейбіреулер ғылым пен кейбір ғайбаттық нәрселердің қайшы келетінін ойлайды, бірақ бұл — түсініктің жетімсіздігі. Мысалы, ауа райы болжамы ғайыпты білу емес, көрінетін құбылыстардағы Алланың заңдарын бақылап шығарылған тұжырым екені сияқты, пошта келгенін алдын ала айтуға ұқсайды — ол нағыз ғайыпты емес, заңдарды есептеу арқылы жасалған болжау ғана.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.