Пайғамбарларға иман

Адамдарға пайғамбарлар қажет, себебі олар сол халыққа жіберілген адамдардан — олар да туады, өледі, тамақтанады және базарларда жүреді. Бұрын кейбір ұлттар адам жіберуді түсінбеген еді, бірақ Алла пайғамбардың өз қауымынан болуы керек екенін көрсетті, сол арқылы адамдар оның әрекеттерінен өнеге алады. Пайғамбарларда құдайшылық жоқ; олар — құрметті құлдар, Алла оларды уаһи арқылы таңдаған.

Пайғамбарлардың шариғатты жеткізу тұрғысындағы қателеспеуі анық: олар Алладан жеткізгенде өз ойынан сөйлей алмайды. Ал дүниелік мәселелер мен уаһи түспеген жеке пікірлерде қателік болуы мүмкін; бірақ Алла оларға қатені мақұлдамай, дұрыс шешімді көрсетеді. Бұған соқыр жайындағы әңгіме мен Бәдір тұтқындарының оқиғасы сияқты мысалдар дәлел.

Мұхаммед ﷺ — пайғамбарлардың соңғысы, оның хабары барлық адамдарға арналған және әрбір уақыт пен орынға сай. Шариғатта икемділік бар: сенім мен ғибадатқа қатысты даусыз негіздер өзгермейді, ал әкімшілік пен саяси қатынастарда мұсылмандарға жалпы мүддені қамтамасыз ету үшін іштей шешім шығару мүмкіндігі берілген, әрине исламның негізгі қағидалары сақталған жағдайда.

Мұхаммед ﷺ тұлғасы өзі бір ғажайып: оның шындығы, адалдығы, қарапайымдылығы мен сахабалары алдындағы кішіпейілдігі оның ұлылығын айғақтайды. Ол толыққанды адам еді, бірақ Алла оны пайғамбарлыққа ерекше түрде дайындады; ол адамзат тарихында теңдессіз үлгі болды, Алла адами ұрпақтан оған ұқсас басқа ешкімді жаратқан жоқ ﷺ.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.