Ораза

Ораза — исламның төртінші парызы; ол Рамазан айында таңның атысынан күннің батуына дейін тамақтан, ішіп-жеуден және оразаны бұзатын басқа да нәрселерден бас тарту арқылы орындалады. Ораза — тақуалыққа, сабырға және кедейлерге мейірімді болуға тәрбиелейтін мектеп.

Исламдағы ораза ерекше тәрбие мектебі ретінде қарастырылады: ол тек тамақ пен судан бас тарту емес, өзін-өзі бақылау және қалауларды Алланың әміріне бағындырудың практикалық жаттығуы. Сенушінің аштық пен шөл сезінуі, әсіресе ыстық күндерде, ерік-жігерін сынайды және құмарлықтарға қалай қарсы тұруды үйретеді; ол ибадаттың ауыртпалығына сабырмен шыға отырып, Алланың разылығын іздейді.

Оразаның асыл сыры — өзгелерге деген сезімнің оянуы: бай адам ашығанда кедейдің қандай күй кешетінін сезінеді, бұл оның жүрегінде беру мен жанашырлық туғызады. Бұл — әлеуметтік мейірімділік пен әділет сабағы; адамдар арасындағы алшақтықтар еріп, жан дүниесі мұқтаждарға көмек көрсетуді аңсайды, сонда ибадат тек жеке іс емес, жүректерді жақындастырып, қоғамды нығайтатын амалға айналады.

Сонымен қатар ораза сенушінің жүрегінде үздіксіз ішкі бақылау орнатады: ол жекелейлік те, көпшілік те болсын, ораза бұзатын нәрселерден бас тартады, бұл оның бойында діннің мәні саналатын тақуалықты күшейтеді. Осы ибадатты жыл сайын қайталау арқылы мұсылман өмірінің барлық саласында Аллаға бой ұсынуды есіне түсіруге дағдыланады; сол арқылы ол Раббысының ренжітуіне себеп болатын нәрселерден бас тарта білетін, сынақтар мен азғыруларға қарамастан Оның жолында беріктігін сақтайтын адамға айналады.

الصيام هو الركن الرابع، ويكون بالامتناع عن الطعام والشراب وسائر المفطرات من طلوع الفجر إلى غروب الشمس في شهر رمضان المبارك. الصيام مدرسة للتقوى والصبر والرحمة بالفقراء.

يُعد الصوم في الإسلام مدرسةً تربويةً فريدة، فهو ليس مجرد امتناع عن الطعام والشراب، بل هو تمرينٌ عمليٌّ على ضبط النفس وإخضاع رغباتها لأمر الله. إن شعور المؤمن بالجوع والعطش في الأيام الحارة يجعله يختبر قوة الإرادة، ويُعلمه كيف ينتصر على شهواته، مستعينًا بالصبر على مشقة العبادة ابتغاءً لمرضاة الله تعالى.

ومن أسمى حكم الصوم تنميةُ الشعور بالآخرين، فعندما يجوع الغني، يدرك بحسه حقيقة ما يعانيه الفقير المعدم، مما يبعث في قلبه الرغبة في العطاء والمواساة. إنه درسٌ في التراحم الاجتماعي والعدل، حيث تذوب الفوارق بين الناس، وتتوق النفس لمساعدة المحرومين، فتتحول العبادة من شأنٍ فرديٍّ إلى ممارسةٍ تؤلف بين القلوب وتشد أزر المجتمع.

كما يورث الصوم في قلب المؤمن رقابةً ذاتيةً مستمرة؛ إذ يمتنع عن المفطرات في الخلوة والجلوة، وهذا يعزز في نفسه التقوى التي هي جوهر الدين. ومن خلال تكرار هذه العبادة كل عام، يتعود المسلم على استحضار طاعة الله في كل شؤون حياته، فيصبح قادراً على ترك ما يغضب ربه، والالتزام بمنهجه مهما بلغت المغريات والضغوطات النفسية.