Malaikalarga imon
Musulmon malaikalarga Allohning makhluki sifatida imon keltiradi; Ularni butunlay itoatga va doimiy tasbihga tanlagan. Ular asl holatlarida insonlar uchun ko‘rinmaydigan nuroniy mavjudotlardir, ammo Alloh zarurat tug‘ilganda ularga moddiy shakllarga kirishish qobiliyatini bergan — masalan, payg‘ambarlarni ziyorat qilishlarida bo‘lganidek. Ularning vazifalari Allohning amrlarini bajarish, vahiyni yetkazish, olam ishlarini tartibga solish, bandalarning amallarini yozish va mo‘minlarni himoya qilib ularni mustahkamlash kabi turli jabhalarni o‘z ichiga oladi.
Jinnlarga kelsak, ular Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir makhlukkadir; ular ham insonlar kabi mas‘ul va hisob beruvchilardir, imanli solih va gunohkor isyonkorlarga bo‘linadilar. Biz ularni asl holatlarida ko‘rmaymiz, lekin ular bizni ko‘radi, bu ularning mavjudligini idrok etishda farq bo‘lishini tushuntiradi. Ular ga‘ibni bilmaydilar; ularning hayoti ham koinotdagi Alloh sunnatlariga bo‘ysunadi va Allohning iznisiz zarar yoki foyda yetkazolmaydilar.
Shaytonlar jinnlarning kufr qilganlaridir; ularni insonlarga qarshi bo‘lish va vasvasaga solish yo‘lida Iblis boshqaradi. Ularning qobiliyati faqat vasvasa berish va yomonlikni bezatish bilan cheklanadi; ular bandalarga majburan hukmronlik qila olmaydilar. Allohni zikrda tutgan va Uning amrlariga itoat qilgan mo‘minlar ularning fitnalaridan panoh topadi; nafsiga ergashib Rabbidan bexabar bo‘lgan esa ularning tuzoqlariga tushadi.
Malaika va jinnlarga imon hamda bu g‘ayb olamining mavjudligiga qat‘iy ishonganlik mo‘minning qalbida Allohni ulug‘lashni keltiradi. Inson o‘z harakatlarini kuzatib, so‘zlarini yozib boruvchi malaikalar borligini bilsa, bu uni sir va oshkorda Allohni kuzatishga, shaytonning vasvasalaridan panoh so‘rashga undaydi; natijada axloqiy jihat kuchayadi va bandani Allohning mukofoti va rahmatini umid qilib itoatga va gunohlardan tiyilishga undaydi.
يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.
أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.
الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.
تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.