G'aybga imon

Dunyo bizning cheklangan his‑tuyg‘ularimiz bilan idrok etiladigan narsalardan iborat emas; haqiqat shahodati (shahoda) dunyosidan ancha kengdir. Ruh — hayotimiz siri — uning mohiyati hissiy idrokimizdan yashirin bo‘lgan taqdirda ham mavjud haqiqiylikdir va biz unga iymon keltiramiz. Shu tarzda g‘aybga imon mu’minni ajratib turadi: u moddiy olam ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabariga tayanib ishongan, bu eng oliy darajadagi qat’iy iymondir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizning aqlimiz yolg‘iz anglay olmaydigan narsalar haqida xabar berdi — bu xabarlar bizning o‘zimizdan tashqaridagi vahiylar orqali kelgan. Ushbu ilohiy xabarlar barqaror yo‘llar bilan yetib keldi; eng ulug‘i — farishtalarning tanlangan rasullarga yuborilishi va shariatni yetkazishi edi; bu bizni moddiy dunyoning torligidan Allohni va Oxiratni bilishning kengligiga olib chiqadi.

Fazilatli axloq faqat e’tiqodga asoslanganda barqaror bo‘ladi: Alloh uni sirida va oshkora ko‘rib turishiga qat’iy ishongan mu’mingina yaxshilikka sodiq qoladi va yomonlikdan tiyiladi, maqtov topishi yoki topmasligidan qat’i nazar. Ammo amallarini faqat moddiy sabablar bilan izohlovchi odam shaxsiy manfaatlar zanjiriga mahkum bo‘lib qoladi va ruhiy yuksalish hamda oliy insoniy qadriyatlardan chetda qoladi.

Xulosa qilib aytganda, g‘aybga imon koinot qonunlari bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va sabablarning yaratuvchisidir. Ba’zilar ilm bilan ayrim g‘aybiy narsalar o‘rtasida ziddiyat bor deb o‘ylasa, bu asosan tushunishdagi yetishmovchilikdir. Masalan, ob‑havo ma’lumoti g‘aybni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatib chiqqanlikdir — xuddi kimdir pochta kelishini ko‘rib, uning kelishidan oldin xabar berishiga o‘xshash.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.