Oxiratga imon

Musulmon kishi o‘lim mavjudotning nihoyasi emasligiga, balki amallar makonidan abadiy hayotga — har bir inson uchun haqiqiy boshlanishga o‘tish ekaniga iymon keltiradi. G‘aflatdagi odamlar o‘limni maqsad deb bilganida, mu’min uni dunyo g‘aflatidan uyg‘onish, barzax hayoti boshlanishi sifatida tushunadi; bu barzax doimiy ne’mat yoki og‘ir azobdan oldingi bosqich bo‘lib, mu’minni Alloh bilan uchrashuvga tavba, istig‘for va haqqonni haq egalariga qaytarish orqali doim tayyorlaydi.

Oxiratni yodga olish mu’min hayotini tartibga soluvchi muhim rukndir; dafn marosimlari va qabristonlarni ko‘rganida u o‘z taqdirini eslaydi, lekin vahimaga tushmay, fursat o‘tmasidan oldin o‘zini hisobga oladi. Samimiy mu’min uchun oxiratni eslash ibodatlarda sabr qilishga yordam beradi va gunohlardan tiyilish uchun kuchli ichki turtki bo‘lib xizmat qiladi — u Allohning roziligini umid qilib, Uning azobidan qo‘rqadi, chunki o‘sha kunda qalblar va nigohlar ag‘dariladi.

Qiyomat qo‘zg‘atilganida va odamlar qabrlaridan qayta tiriltirilganda har bir inson o‘lgandek holatda qayta tiriltiriladi va hammalari hesharlab Allohning adolat mahkamasi oldida turadi. O‘sha og‘ir kunda har bir kishiga uning amallari aniq qayd etilgan kitobi o‘qiladi; bu kitobda hech qanday boylik yoki martaba foyda bermaydi. Yaxshi amal qilganlar najot topadi, nafsiga ergashgan va robbini inkor etganlar esa ularni kutilgan azob kutadi — har kim o‘z iymoni va amali asosida javob beradi.

Mu’minlarning jannatdagi maqomlari ularning ikhlosi va jihodi asosida farqlanadi; jannat haqiqatni ushlab turgan, dunyoda haqiqat yo‘lida sabr qilgan takvogarlar uchun Alloh tomonidan tayyorlangan joydir. Inkorder va isyonkorlar esa kufrda qat’iy qolgani uchun o‘zlarining Isrofgarchiliklarini qiyomat kuni og‘ir zararni tushunib yetishadi. Shuning uchun mu’min o‘ng tomondagi egalar — Allohning rahmati va mag‘firatini umid qiluvchilardan bo‘lishga intiladi va Uning g‘azabiga olib boruvchi narsalardan tiyiladi.

يؤمن المسلم بأن الموت ليس نهاية الوجود، بل هو انتقال من دار العمل إلى حياة أبدية هي البداية الحقيقية لكل إنسان. فبينما يرى الغافلون الموت غايةً، يدرك المؤمن أنه يقظة من غفلة الدنيا، لتبدأ حياة البرزخ التي تسبق النعيم المقيم أو العذاب الأليم، مما يجعل المؤمن دائم الاستعداد للقاء الله بالتوبة والاستغفار ورد الحقوق لأهلها.

إن استحضار اليوم الآخر يُعدُّ ركناً أصيلاً يضبط حياة المؤمن؛ فهو يرى الجنائز والقبور فيتذكر أنها مصيره، لكنه لا يجزع بل يحاسب نفسه قبل فوات الأوان. فالمؤمن الصادق يجد في استذكار الآخرة عوناً على الصبر على الطاعات، ووازعاً قوياً يمنعه من ارتكاب المعاصي، طمعاً في رضا الله وخوفاً من عقابه يوم تتقلب فيه القلوب والأبصار.

عند قيام الساعة وبعث الناس من قبورهم، يُبعث كل امرئ على الحالة التي مات عليها، فيساق الجميع للحشر ليقفوا أمام محكمة العدل الإلهي. في ذلك اليوم العصيب، يقرأ كل إنسان كتابه الذي سُجلت فيه أعماله بدقة متناهية، ولا يغني فيه جاه ولا مال، بل ينجو من كان عمله صالحاً، ويذلُّ من اتبع هواه وعصى ربه، فلكل جزاؤه بحسب إيمانه وعمله.

تتفاوت منازل المؤمنين في الجنة بحسب إخلاصهم وجهادهم، وهي دار أعدها الله للمتقين الذين صبروا في الدنيا على الحق. أما المنكرون المعاندون فيلقون جزاء إصرارهم على الكفر، حيث يدركون يوم القيامة عظم الخسارة حين لا ينفع الندم. لذا، يسعى المؤمن ليكون من أصحاب اليمين الذين يرجون رحمة الله وعفوه، ويجتنب كل ما يؤدي إلى سخطه وعذابه.