G'aybga imon

Dunyo bizning cheklangan his-tuyg‘ularimiz sezadigan narsalar bilan cheklanmaydi; haqiqat shahodat (mavjudot) olamidan ancha kengroqdir. Ruh — u bizning hayotimiz siri — mohiyati bizning sezgilarimizga noma'lum bo‘lishiga qaramay, haqiqat sifatida mavjud va biz unga iymon keltiramiz. Shu tariqa g‘aybga imon mo‘minni boshqalardan ajratib turadi: u moddiy olam ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabari orqali ishongan holda iymon keltiradi, va bu eng oliy darajadagi qat'iy e'tiqoddir.

Allohning hikmati va rahmati shundaki, U bizga faqat aqlimiz bilan yetib bora olmagan narsalarni o‘zi xabar qilgan — bu Uning bizga yuborgan risolalari orqali amalga oshgan, ular bizning shaxsiy idrokimizdan tashqaridan keladi. Bu ilohiy xabarlar barqaror vositalar orqali yetkazildi; eng ulug‘i — farishtalarni tanlangan rasullarga yuborib shariatni yetkazishdir; bu bizni moddiy cheklovlardan chiqarib, Allohni va oxiratni bilish hamda u yo‘nalishda yashashga chorlaydi.

Axloqiy fazilatlar faqatgina imoniy e'tiqodga tayansa barqaror bo‘ladi: Alloh uni sirida ham, oshkora ham ko‘rmoqda deb qat'iy anglovi mo‘minni yaxshilikka sodiq bo‘lishga va yomonlikdan tiyilishga undaydi, xoh u maqtov olsin, xoh olmasin. Ammo harakatlarini faqat moddiy sabablar bilan izohlovchi odam shaxsiy manfaatlarining tutquniga aylanib, ma'naviy rivojlanish va oliy insoniy qadriyatlarni chetga suradi.

Xulosa qilib aytganda, g‘aybga imon koinot qonunlari bilan zid emas: Alloh sabablar va ularga sabab bo‘luvchilarni yaratuvchidir. Ba'zi odamlar ilm bilan ba'zi g‘aybiy jihatlar o‘rtasida qarama-qarshilik ko‘rsa, bu aslida tushunishdagi cheklanishdir. Masalan, ob-havo ma'lumotlari g‘aybni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatib, ularni tahlil qilishdir — xuddi kimdir pochta kelishini ko‘rib, uning yetib kelishini oldindan aytib qolish kabi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.