القسم الثالث: نظام الأسرة أو (الأحوال الشخصية)

Beşa sêyem: Sîstemê malbatê an (rewşên kesayî)

الباب الأول: النكاح والطلاق والعدة والرضاع وما يتعلق بها

Babê yekem: Zewac, talaq, îdda, şîştin û her tiştî ku bi wan girêdayî ye

قال رسول الله ﷺ «إِذَا أَتَاكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ خُلُقَهُ وَدِينَهُ فَزَوِّجُوهُ، إِنْ لَا تَفْعَلُوا تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الأَرْضِ وَفَسَادٌ عَرِيضٌ».

Rasûlullah ﷺ got: "Gava kesekî were ku hûn ji xulq û dînê wî/wê razî bin, wan zewîj bikin. Heke hûn nekin, di erdê de fîtnê dê hebûne û fesadeke fireh dê were."

قال رسول الله ﷺ «أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَخِيَارُكُمْ خِيَارُكُمْ لِنِسَائِهِ».

Rasûlullâh ﷺ got: «Ger kesek were ku hûn xulqê w û dînya w razî bin, wê zewicînin; heke nekin, di welatê de fitne û fesaadê fireh dê bibe.»

قال رسول الله ﷺ «إِنَّ الْوَلَدَ مَبْخَلَةٌ مَجْبَنَةٌ، مَجْهَلَةٌ، مَحْزَنَةٌ».

Rasûlullâh ﷺ got: «Herî temam mû'minên li ser îmanê, ew in ku xulqa wan herî baş e; û herî baş ji we ew in ku ji jinên xwe baştir in.»

قال رسول الله ﷺ «كُلُّكُمْ رَاعٍ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَالإِمَامُ رَاعٍ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ فِي أَهْلِهِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالمَرْأَةُ فِي بَيْتِ زَوْجِهَا رَاعِيَةٌ وَهِيَ مَسْؤُولَةٌ عَنْ رَعِيَّتِهَا، وَالخَادِمُ فِي مَالِ سَيِّدِهِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، وَالرَّجُلُ فِي مَالِ أَبِيهِ رَاعٍ وَمَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ، فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ».

Rasûlullâh ﷺ got: «Zarok bexil e, tırs e, bêzan e û xemgîn e.»

قال رسول الله ﷺ «لَا يَخْلُوَنَّ رَجُلٌ بِامْرَأَةٍ إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ».

Rasûlullâh ﷺ got: «Hûn hemû rêber in û hûn hemû ji mesûliyeta xwe bersivdar in. Emam rêber e û ew ji mesûliyeta xwe bersivdar e; mêr di nav malbata xwe de rêber e û ew jî mesûl e; jin di malê zewacê xwe de parêzgar e û ew jî mesûl e; karûbarê malê ya xwedî de yek parêzgar e û ew jî mesûl e; mêr jî di malê bavê xwe de rêber û mesûl e. Hûn hemû rêber in û hûn hemû ji bersiv in.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَدْخُلْ هَؤُلَاءِ عَلَيْكُمْ».

Rasûlullâh ﷺ got: «Qet mêr nebin bi jinê re tenê, bê ku bi wî re kesek mahram hebû.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ فَإِذَا شَهِدَ أَمْرًا فَلْيَتَكَلَّمْ بِخَيْرٍ أَوْ لِيَسْكُتْ، وَاسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ، فَإِنَّ الْمَرْأَةَ خُلِقَتْ مِنْ ضِلَعٍ، وَإِنَّ أَعْوَجَ شَيْءٍ فِي الضِّلَعِ أَعْلَاهُ، إِنْ ذَهَبْتَ تُقِيمُهُ كَسَرْتَهُ، وَإِنْ تَرَكْتَهُ لَمْ يَزَلْ أَعْوَجَ، اسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْرًا».

Rasûlullâh ﷺ got: «Kê ku îmanî bi Xwedê û Rojê Paşîn e, dema ku tiştekî dîde divê bi peyvêkê baş biaxivî an bêdeng bimîne. Piştgiriya jinan bikin; ji ber ku jin ji tîlikek (zîl'a) hate afirandin û herî qewîm û herî çewl a tîlikê li jor e; heke tu bixwazî wê rast bikî tu têk bikî, û heke wê bihêlî ew hêvîdar e ku domîne wek ku hebû. Ji jinan re baş xulq û behîstin re wasîyet bikin.»

قال رسول الله ﷺ «نَعَمْ صِلي أُمَّكِ».

Rasûlullâh ﷺ got: «Erê — bo dayika xwe du'a bike.»

الباب الثاني: المواريث والوصايا والهبة

Babê duyem: Miras, wasîyat û hiba

قال رسول الله ﷺ «اتَّقُوا اللهَ وَاعْدِلُوا فِي أَوْلادِكُمْ».

Rasûlullah ﷺ got: «Ji Xwedê re taqwa hebin û di derbarê zarokan xwe de adalet bikin.»