القسم الثامن: نظام العقوبات في الإسلام (الحدود والديات والعقوبات)

Bêşa Heştem: Sîstema cezayên di Îslamê de (hudûd, diyât û cezayên)

قال رسول الله ﷺ «ادْرَؤُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنْ وَجَدْتُمْ لِلْمُسْلِم مَخْرَجًا فَخَلُّوا سَبِيلَهُ، فَإِنَّ الإِمَامَ لأَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Haddên şerîî ji ser muslimanên xwe her qas ku dikarin dûr bikin. Heke hûn ji bo muslimek deriyek bibînin, rê wê vebikin; çimkî baştir e ku emam şaşî bibe di afwê de ji ku şaşî bibe di cezayê de.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا ظَهَرَ الزِّنَا وَالرِّبَا فِي قَرْيَةٍ فَقَدْ أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Heke zina û riba di gundekê de xebitîn, ew xwe bi êzabê Xwedê asteng kirine.»

قال رسول الله ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مَنْ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَأَيْمُ اللهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Ey mirov, wêneya xelatê ku berê we winda kirin ew e ku dema ku şerîfek di nav wan de çêdike, wan radidin; lê dema ku zeîfek derdike, wan ser wî haddê bicîh dikin. Bi Xwedê heke Fatîma bint Muhammed steal bike, ez desta wê vedikim.»

قال رسول الله ﷺ «تَعَافَوا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ، فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Haddên şerîî li navbera we re ne bê wisa bicîh bikin; û her haddi ku heta min gihîşt ew pêwîst tê.»

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللهُ أَنْ يَغْفِرَهُ، إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Her xetayek heye ku Xwedê dikare bibore, derveyî kesekê ku bi shirk mirî an jî mu’minek ku bi amadî mu’minek din qetil kir.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُعذِّبُوا بِعَذَابِ اللهِ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Bi êzabê Xwedê ne cezalandin.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Haddên şerîî di mescîdan de nayên bicîh kirin.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلَّا كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الْأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لِأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Tu kes ne bê-edaletî were kuştin; her car ku kesek bêedaletî hate kuştin, beşek ji xwîna wê li ser zarokê yekem a Adema heye, çimkî ew yekemîn kes bû ku qetlin saz kir.»

قال رسول الله ﷺ «لا تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Ne wê kuştin; heke tu wî kuştî, ew dê li cîhê te be berî ku tu wî kuşt, û tu dê li cîhê wê be berî ku wî gotina xwe bêje.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ العَبْدُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Mirov di firehiyeka dînê de dimîne heya ku ew xwînê neqanûnî neçêke.»

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنَسُ، كِتَابُ الله الْقِصَاصُ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Ey Anes, pirtûka Xwedê qisas e.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Kê ku di Islamê de baş tê xebitandin, nayê hesab kirin bo kirinan xwe di cîhana cehiliyê de; lê kê ku di Islamê de xerabî dike, wê ji yekem û paşîn tê hesab kirin.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصَابَ حَدًا فَعُجِّلَ عُقُوبَتُهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ، وَمَنْ أَصَابَ حَدًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Kê ku haddek wergirt û cezayê wî zû di dunya de hate bicîhkirin, Xwedê zêdetir adil e ji ku cezayê wê di axiretê de bikîne; û kê ku haddek wergirt û Xwedê wê stêr û bixwaze bixwe bibore, Xwedê pir keremdar e û ne rêdide vegerê ser tiştê ku ew jixwe birûye.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًا لَمْ يَأْتِهِ، أَوْ لَطَمَهُ فَإِنَّ كَفَّارَتَهُ أَنْ يُعْتِقَهُ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Kê ku lawikekê xwe darazî kir an jî laq kir, û wî hadd nehatiye dayîn, fidyaya wî ew e ku wî wê lawê azad bike.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ، وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Kê ku gulamekî xwe kuşt, em ê wî jî kuştin; û kê ku gulamekî xwe ziyan kir (biceribîne/jê re nekin), em ê wî jî wek wisa bikarin.»

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ عَنِ الضَّرْبِ فِي الوَجْهِ وَعَنِ الوَسْمِ فِي الوَجْهِ».

Nebî ﷺ qedexa kir ku li rûyê kesan bitirsîn û herwisa qedexa kir ku rûyê wan nîşan (wism) bigrin.

قال رسول الله ﷺ «يَا أُسَامَةُ، أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ».

Peygamberê Xwedê ﷺ got: «Ey Usame, ma tu dixwazî di babeta yek ji haddên Xwedê de şefaat bikî?»