Farishtalarga imon

Musulmon farishtalarga, ularni Alloh yaratgan maxluqlardan biri deb ishonadi; Alloh ularni mutlaq itoat va doimiy tasbih uchun tanlagan. Ular aslida insonlarga ko'rinmaydigan nuroniy mavjudotlardir, lekin Alloh ularga zarurat paytida moddiy shakllarga kirish qobiliyatini bergan, xuddi payg'ambarlar ziyorat etilganda bo'lgani kabi. Ularning vazifalari Allohning amrlarini ijro etish, vahiyni yetkazish, koinot ishlarini boshqarish, bandalarning amallarini yozish, mo'minlarni himoya qilish va ularni mustahkamlash kabi turlicha.

Jinnlar esa — Alloh tomonidan olovdan yaratilgan boshqa bir maxluqdir; ular ham mas'ul va hisobga tortiluvchilardir, xuddi odamlar singari, mo'min va solih jinnlar ham, va itoatsiz, inqilobchi gunohkorlarga bo'linadi. Biz ularni asl holatlarida ko'rmaymiz, ammo ular bizni ko'radi, bu ularning mavjudligini anglashdagi tafovutni tushuntiradi. Ular g'aybni bilmaydilar; ularning hayoti olamdagi Alloh sunnatlariga bo'ysunadi, va ular zarar ham, manfaat ham faqat Allohning izni bilan bo'la oladi.

Shaytonlar jinlarning kufr qilganlari bo'lib, insonlarga qarshi chiqishda va ularni fitnaga solishda Iblis ularni boshqaradi. Ularning qobiliyati faqat vasvasalash va yomonlikni chiroyli ko'rsatish bilan chegaralidir; ular bandalarga majburiy hukmronlik qila olmaydi. Allohni yod etishda qat'iy turgan va Uning amriga itoat qilgan mo'minlar ularning fitnalaridan himoyalangan qal'a ichida bo'ladi; nafsiga ergashib va Robbini unutganlar esa ularning tuzog'iga tushadi.

Farishtalarga va jinnlarga imon hamda bu g'ayb olami mavjudligiga qat'iy ishonch mo'minning qalbida Allohni ulug'lashni kuchaytiradi. Inson o'z harakatlarini kuzatib yozib boruvchi farishtalar borligini bilsa, bu uni xususiy va jamoatdagi harakatlarida Allohni nazorat qilishga, shaytonning vasvasalaridan Allohga panoh so'rashga undaydi; bu esa axloqiy jihatni mustahkamlaydi va insonni Allohning savobi va rahmati umidida itoat sari va gunohlardan tiyilishga rag'batlantiradi.

يؤمن المسلم بالملائكة كخلق من خلق الله، اصطفاهم للطاعة المطلقة والتسبيح الدائم. هم كائنات نورانية غير مرئية للبشر في هيئتها الأصلية، لكن الله منحهم القدرة على التشكل بأشكال مادية عند الحاجة، كما حدث في زيارتهم للأنبياء. وظيفتهم تتنوع بين تنفيذ أوامر الله، وحمل الوحي، وتدبير شؤون الكون، وتسجيل أعمال العباد، وحماية المؤمنين وتثبيتهم.

أما الجن، فهم خلق آخر أوجده الله من نار، وهم مكلفون ومحاسبون تماماً كالبشر، ينقسمون إلى مؤمنين صالحين وعصاة متمردين. نحن لا نراهم في صورتهم الأصلية، لكنهم يروننا، مما يفسر التفاوت في إدراك وجودهم. وهم لا يعلمون الغيب، وحياتهم تخضع لسنن الله في الكون، ولا يملكون ضراً ولا نفعاً إلا بإذنه تعالى.

الشياطين هم كفار الجن، يقودهم إبليس في معاداة البشر وسلوك طريق الإغواء. إن قدرتهم تقتصر على الوسوسة وتزيين الشر، ولا يملكون سلطاناً قسرياً على العباد. فالمؤمن الذي يتمسك بذكر الله ويستقيم على أمره، يكون في حصن من مكائدهم، بينما يسقط في حبائلهم من يتبع هواه ويغفل عن ربه.

تثمر عقيدة الإيمان بالملائكة والجن واليقين بوجود هذا العالم الغيبي تعظيماً لله في قلب المؤمن. حين يعلم الإنسان أن هناك ملائكة ترقب أفعاله وتكتب أقواله، يدفعه ذلك إلى مراقبة الله في سره وعلنه، والاستعاذة من وساوس الشيطان، مما يقوي الجانب الأخلاقي ويدفع نحو الطاعة وتجنب المعاصي رجاءً في ثواب الله ورحمته.