G'aybga imon

Dunyo bizning cheklangan his-tuyg'ularimiz qabul qiladigan narsalar bilan chegaralanmagan; haqiqat shahodat (shahodat) olamidan ham kengroqdir. Hayotimiz siri bo'lgan ruh, uning mohiyati bizning hissiy anglashimizdan g'oyib bo'lishiga qaramay, haqiqat sifatida mavjud ekanligini imon bilan qabul qilamiz. Shunday qilib, g'aybga imon mo'minni boshqalardan ajratib turadi: u moddiy dunyoning ortidagi narsalarga Allohning haqqoniy xabariga tayangan holda ishonadi va bu eng oliy darajadagi qat'iy imon darajasidir.

Allohning hikmati va bizga rahm-shafqati shundaki, U bizning aqlimiz yolg'izligida anglab yetolmaydigan narsalarni bizga xabar qilib berdi; bu xabarlar bizning o'zimizdan tashqaridan kelgan vahiylar orqali yuborildi. Bu ilohiy xabarlar barqaror yo'llarni tutdi; eng yuksagi — shar'ni yetkazish uchun tanlangan payg'ambarlar orqali farishtalarni jo'natishdir; bu bizni moddiy torlikdan chiqarib Allohni bilish va oxirat uchun amaliy yondashuvga olib keladi.

Axloqiy fazilatlar faqat e'tiqodning poydevori ustida barqaror bo'ladi; Alloh uni sirida ham ochiq joyida ham ko'rayotganiga qat'iy ishongan mo'mingina yaxshilikni qilishi va yomonlikdan tiyilishi mumkin, xoh u maqtov olsa, xoh olmasa. Aksincha, faqat moddaiy sabablar bilan o'z amallarini izohlovchi kishi shaxsiy manfaat zanjiriga mahkum bo'lib, ruhiy yuksalishdan va oliy insoniy qadriyatlardan yuz o'giradi.

Xulosa qilib aytganda, g'aybga imon tabiiy sunnatlar bilan ziddiyatda emas; Alloh sabablar va ularning natijalarini yaratuvchidir. Ba'zilar ilm bilan ayrim g'aybiy narsalar o'rtasida ziddiyat bor deb o'ylashsa, bu aslida tushunishdagi kamchilikdir. Masalan, ob-havo ma'lumoti g'aybni bilish emas, balki Allohning moddiy hodisalardagi sunnatlarini kuzatish va ulardan xulosa qilishdir; bu holat pochta kelishini ko'rib, uning kelishini oldindan aytib berishga o'xshaydi.

إن العالم لا يقتصر على ما تدركه حواسنا المحدودة، فالحقيقة أوسع من عالم الشهادة المادي. فالروح، التي هي سر حياتنا، حقيقة قائمة نؤمن بها رغم غياب ماهيتها عن إدراكنا الحسي. وهكذا، يُعد الإيمان بالغيب تمييزاً للمؤمن، حيث يصدق بما وراء المادة اعتماداً على خبر الله الصادق، وهو أسمى مراتب اليقين.

من حكمة الله ورحمته بنا أن أخبرنا عما تعجز عقولنا عن إدراكه وحده، وذلك عبر رسالاته التي جاءت من خارج ذواتنا. وقد اتخذت هذه الأخبار الإلهية طرقاً ثابتة، أعظمها إرسال الملائكة إلى الرسل المصطفين لتبليغ الشريعة؛ ليكون ذلك بياناً لنا يخرجنا من ضيق المادة إلى رحابة المعرفة بالله والعمل لليوم الآخر.

إن الأخلاق الفاضلة لا تستقيم إلا إذا بُنيت على أساس العقيدة الإيمانية، فالمؤمن الذي يوقن بأن الله يراه في سره وعلانيته هو وحده الذي يلتزم الخير ويجتنب الشر، سواء وجد ثناءً أو لم يجد. أما من يربط أفعاله بالأسباب المادية وحدها، فإنه يظل أسيراً لمصالحه الشخصية، معرضاً عن الرقي الروحي والقيم الإنسانية السامية.

ختاماً، إن الإيمان بالغيب لا يتناقض مع السنن الكونية، فالله هو خالق الأسباب والمسببات. وما يظنه البعض تعارضاً بين العلم وبعض الغيبيات، هو في الحقيقة قصور في الفهم. فالنشرة الجوية مثلاً ليست إدراكاً للغيب، بل استقراءً لسنن الله في الظواهر المادية المشهودة، تماماً كمن يرى قدوم البريد ويخبر به قبل وصوله.