Rasullarga imon

Odamlar payg'ambarlarni kerak deb biladilar, chunki ular o'zlariga yuborilgan odamlardek insonlardir: ular tug'iladi, o'ladi, yeydi va bozorlarda yurarlar. Qadimgi zamonlarda xalqlar inson yuborilayotganidan ajablanishgan, lekin Alloh payg'ambar o'z qavmidan bo'lishi kerakligini, shunda ular unga taqlid qila olishlarini tushuntirgan. Payg'ambarlar ilohiy emas; ular Allohning mard bandalari bo'lib, Alloh ularni vahiyn bilan tanlagan.

Payg'ambarlarning ismliligi shariatni yetkazishda saqlanadi; ular Allohdan rivoyat qilishganida nafsdan gapirmaydilar. Dunyoviy ishlar va vahiy tushmagan shaxsiy ijtihodlarda xato bo'lishi mumkin, ammo Alloh ularni qo'llab-quvvatlamaydi, balki to'g'ri yo'lni ko'rsatadi — bu A'ma haqidagi voqea va Badr mahbuslari hikoyasida sodir bo'lganidek; bu esa osmondan tushgan vahiyning haqqoniy mizan ekanligini tasdiqlaydi.

Muhammad ﷺ nabiylarning oxiri bo'lib, uning risolasi barcha odamlar uchun umumiy va har zamon, har joyga mosdir. Shariat katta moslashuvchanlik bilan kelgan; e'tiqod va ibodatlarga oid qat'iy matnlar o'zgartirishni qabul qilmaydi, ammo muomalalar, ma'muriy va siyosiy ishlar bo'yicha musulmonlarga ijtihod qilish uchun keng maydon qoldirilgan, bunda umumiy islomiy tamoyillarga rioya qilish sharti bor.

Muhammad ﷺ shaxsiyati o'zi alohida mo'jiza hisoblanadi; uning sidq, aminlik, sahobalar orasidagi kamtarligi va zahidona hayoti uning ulug'vorligiga isbotdir. U mukammal inson edi, lekin Alloh uni risolaga xos qilib ajratdi va uni maxsus tarzda tayyorladi; shunday qilib u insoniyat tarixida noyob namuna bo'ldi va Alloh Odam farzandlari naqshida uning kabi birini yaratmagan ﷺ.

يحتاج الناس إلى الرسل لأنهم بشرٌ من جنس من أُرسلوا إليهم، يولدون ويموتون ويأكلون ويمشون في الأسواق. وقد عجبت الأمم قديماً من إرسال بشر، لكن الله بين أن الرسول يجب أن يكون من جنس قومه ليتأسوا به. فليس في الرسل شيء من الألوهية، بل هم عباد مكرمون اصطفاهم الله بالوحي.

عصمة الرسل ثابتة فيما يتعلق بتبليغ الشريعة؛ فإذا بلغوا عن الله فهم لا ينطقون عن الهوى. أما في الأمور الدنيوية والاجتهادات الشخصية التي لم ينزل فيها وحي، فقد يقع الخطأ، ولكن الله لا يقرهم عليه بل يبين لهم الصواب، كما حدث في قصة الأعمى وقصة أسرى بدر، تأكيداً لأن وحي السماء هو الميزان القويم.

محمد ﷺ هو خاتم الأنبياء، ورسالته عامة للناس كافة وصالحة لكل زمان ومكان. لقد جاءت الشريعة بمرونة عظيمة، حيث وضعت نصوصاً قطعية للعقائد والعبادات لا تقبل التغيير، بينما تركت مساحة واسعة في المعاملات الإدارية والسياسية ليجتهد فيها المسلمون بما يحقق المصلحة العامة، شريطة الالتزام بقواعد الإسلام العامة.

تتسم شخصية محمد ﷺ بكونها معجزة في حد ذاتها؛ فصدقه وأمانته وتواضعه بين أصحابه وحياته الزاهدة كلها دلائل على عظمته. لقد كان بشراً كاملاً، لكن الله اختصه بالرسالة وأعده إعداداً خاصاً، فكان نموذجاً فريداً في تاريخ البشرية، ولم يخلق الله في طراز أبناء آدم مثله ﷺ.