Китепке киришүү

Ааламдардын Раббиси болгон Аллага мактоолор болсун, ааламдарга мээрим катары жөнөтүлгөн биздин мырзабыз, убадасына бек, ишенимдүү Мухаммад ибн Абдуллахка, анын үй-бүлөсүнө, ак жолдогу сахабаларына жана кыямат күнүнө чейин алардын изи менен жакшылыкта ээрчигендерге Алланын эң абзел салаваттары жана толук саламдары болсун. Оо, Аллахым! Сен бизге үйрөткөндөн башка бизде илим жок, Сен Паксың. Оо, Аллахым! Бизге пайдалуу илим бер, берген илимиңден пайда алууну насип кыл жана илимибизди, жумшактыгыбызды, даанышмандыгыбызды арттыр. Чындыгында, Сен Билүүчүсүң, Жумшаксың жана Даанышмансың. Раббим, көкүрөгүмдү ач, ишимди жеңилдет жана тилимдеги түйүндү чеч, алар менин сөзүмдү түшүнүшсүн.

Андан соң, кадырлуу окурманга Пайгамбардын ﷺ эң тандамал сөздөрүнүн жыйнагын сунуштаганыма кубанычтамын. Бул жыйнакты мен өзүмдүн эң белгилүү «Сафват аль-Ахадис ан-Набавийя аш-Шарифа» (Пайгамбардын эң тандамал хадистери) аттуу китебимден тандап алдым. Бул хадистердин аныктыгы боюнча бир нече хадис имамдары бир пикирге келишкен. «Сафват» китеби мындан бир нече жыл мурун Аллахтын жардамы менен мен тараптан жыйналып, даярдалып, бөлүмдөргө ажыратылып жана андагы түшүнүксүз сөздөр чечмеленип жарык көргөндөн кийин чоң ийгиликке жетишкен. Ал китеп бүткүл дүйнөдөгү араб жана ислам илимий чөйрөлөрүндө Аллахтын каалоосу менен жылуу кабыл алынды. Анткени ал китепте мусулмандын дини жана дүйнөсү үчүн зарыл болгон, аныктыгында шек жок, бир нече хадис имамдары тарабынан тастыкталган эң маанилүү жана күчтүү хадистер камтылган. «Сафват» китебинде мен ишеним (акыйда), ибадаттар, өкүмдөр, пайгамбарлык даанышмандыктар, кызыктыруу жана коркутуу, пазилеттер, Пайгамбардын ﷺ сыпаттары, адеп-ахлак, илим, медицина, тафсир, фитналар жана кыяматтын белгилери, кыямат күнүнүн сыпаттары, бейиш жана тозок сыяктуу мусулманга дини жана дүйнөсү үчүн пайдалуу болгон бардык насааттарга жана жүрөктү жумшартуучу темаларга басым жасагам. Бул эмгек изилдөөчүлөр үчүн оңой табыла турган, колдонууга ыңгайлуу хадис булагы жана хадис имамдарынын ортосунда аныктыгы талашсыз болгон хадистерди камтыган, Аллах кааласа, эң маанилүү хадис жыйноочулардын белгилери менен мөөрлөнгөн даректүү китеп болушу үчүн даярдалган.

Бул китепке көптөгөн аалымдар, мухаддистер жана ойчулдар жогору баа берип, аны эң ишенимдүү пайгамбарлык хадистерди, эң күчтүү иснад жана тексттерди камтыган заманбап хадис булагы катары эсептешкен. Бул багытта жана бул ыкмада менден мурун мындай китеп жазылган эмес. Китептин он төртүнчү басылышынан кийин, анын хадистердин аныктыгын текшерүүнү каалагандар үчүн маанилүүлүгүнө жана илимий ордуна карабастан, ал көбүнчө илим талапкерлери, аалымдар жана мухаддистер сыяктуу илимий жана интеллектуалдык катмарга көбүрөөк тиешелүү экенин байкадым. Кээ бир илимдүү жана кадырлуу бир туугандарыбыздын каалоосу менен «Сафват» китебин кыскартууну чечтим. Анткени анда мааниси бирдей же жакын болсо да, башталышынын айырмачылыгынан, бир же бир нече сөздүн кошумчаланганынан же равийлердин айырмачылыгынан улам кайталанган хадистер бар эле. Ошондуктан, жаттоону каалагандарга жеңил болушу үчүн «Жавами аль-Калим» (Пайгамбардын нускалуу сөздөрү) жыйнагында аларды кыскарттык. Ал эми аныктыгында шек жок хадистердин толук жыйнагын каалагандар «Сафват аль-Ахадис ан-Набавийя аш-Шарифа» китебинин толук вариантына кайрылса болот. «Жавами аль-Калим» китеби диний жана дүйнөлүк илимдерди үйрөнүп жаткан бардык студенттер жана изилдөөчүлөр үчүн жеткиликтүү болуп, Пайгамбардын ﷺ кереметтүү хадистерин, нускалуу сөздөрүн жана сүннөттөрүн ачып берүүгө кызмат кылат. Эгерде момун же момун эмес адам, атүгүл сынчы болсо да, бул сөздөр менен таанышса, Аллах Таала Өзүнүн сабатсыз (окуганды жана жазганды билбеген) Элчисине ﷺ берген Кудайлык ачылыш ага айкын көрүнөт. Бул хадистер Аллах Тааланын: «Биз сени ааламдарга мээрим катары гана жөнөттүк» деген сөзүн жана Пайгамбардын ﷺ: «Чындыгында, мен белекке берилген мээриммин» деген сөзүн тастыктап, ааламдарга мээрим катары тандалган инсандан гана чыга турган терең даанышмандыктарды камтыйт. Бул хадистер исламдык жана адамзаттык бийик баалуулуктарга, адеп-ахлакка шайкеш келип, дүйнөнүн бардык калыс ойчулдары жана аалымдары тарабынан жогору бааланат жана урматталат.

Ошондой эле, мен бул Мухаммадий даанышмандыктарды жана кереметтерди бөтөн жерлерде жүргөн мекендештерибизге исламдын ыйык тексттери катары сунуштоону көздөдүм. Алардын арасынан тил билгендери бул эмгекти өздөрү жашаган өлкөлөрдүн тилдерине которууга аракет кылышат деп үмүттөнөм. Бул гигант исламдык ой-пикирди тынчтыкка, адилеттүүлүккө жана бийик адеп-ахлакка негизделген бирге жашоону жактагандарга мээримдүүлүк, сүйүү жана бир туугандык камтыган дүйнөлүк кайрылуу катары тааныштыруу үчүн негиз болот.

Анткени Улуу Элчинин ﷺ сүннөтү араб жана ислам цивилизациясын курууда өзгөчө жана уникалдуу ролго ээ жана ислам мыйзамдарында негизги орунду ээлейт. Аллах Таала Өзүнүн бекем Китебинде Мустафанын ﷺ таалимдерине баш ийүү зарылдыгын ачык буйруп: «Элчи силерге эмнени берсе, аны алгыла, ал эми силерди эмнеден тыйса, андан тыйылгыла» — деп айткан. Ошондой эле Аллах Таала аны: «Чындыгында, сен түз жолго баштайсың» — деп өзгөчөлөгөн жана момундарга: «Аллахтан жана Акырет күнүнөн үмүт кылгандар жана Аллахты көп эстегендер үчүн Аллахтын Элчисинде сонун үлгү бар» — деп айткан.

Ошондой эле, Улуу Жараткан Өзүнүн Кадырлуу Элчисине ﷺ өзүнө түшүрүлгөн нерсени жеткирүүнү буйруп: «Оо, Элчи! Раббиңден сага түшүрүлгөн нерсени жеткир» — деген. Башка аяттарда Акыйкат Таала адамдарга түшүндүрүп берүүсү үчүн Өзүнүн Кадырлуу Элчисине даанышман Зикирди (Куранды) түшүргөнүн баяндап: «Адамдарга түшүрүлгөн нерселерди түшүндүрүп беришиң үчүн жана алар пикир кылышсын деп сага Зикирди түшүрдүк» — дейт. Ошондой эле Аллах Таала момундун эң негизги сыпаты — Аллах жана Анын Элчиси өкүм кылган нерсеге моюн сунуу экенин баса белгилеп: «Аллах жана Анын Элчиси бир ишти өкүм кылганда, эч бир момун эркек жана момун аял үчүн өз иштеринде тандоо мүмкүнчүлүгү жок. Ким Аллага жана Анын Элчисине каршы чыкса, анда ал анык адашуу менен адашыптыр» — деп айткан. Ошондой эле Улуу Жараткан Кадырлуу Элчинин ﷺ өз каалоосу менен сүйлөбөй турганын, тескерисинче, Кудайлык вахийдин жетеги менен сүйлөй турганын: «Ал өз каалоосунан сүйлөбөйт» — деп тастыктаган. Момундарга ага баш ийүүнү буйруп, Элчиге ﷺ баш ийүүнү Өзүнө баш ийүү менен бирге коюп: «Ким Аллага жана Элчиге баш ийсе, анда алар Аллахтын нээматына бөлөнгөн пайгамбарлар, чынчылдар, шейиттер жана салихтер менен бирге болушат. Алар кандай сонун достор!» — деп айткан. Мындан башка да мусулманды Пайгамбардын ﷺ таалимдерин ээрчүүгө, тыюуларынан алыс болууга жана сүннөтүн бекем кармоого үндөгөн көптөгөн аяттар бар.

Ыйык Куран ислам мыйзамдарынын биринчи булагы экенине, ал эми Пайгамбардын ﷺ сөздөрү менен иштеринен турган сүннөтү экинчи булагы экенине шек жок. Сүннөт Курандын өкүмдөрүн түшүндүрөт, анын жалпы өкүмдөрүн чектөөгө алат, мутлак (чексиз) өкүмдөрүн чектейт же кыска айтылган жерлерин чечмелейт. Ал тургай, сүннөт Куранда такыр айтылбаган маселелер боюнча өз алдынча өкүм чыгарышы мүмкүн. Мына ушундай бийик орду үчүн бул үммөттүн аалымдары жана имамдары ага өзгөчө көңүл буруп, аны жыйноого жана тактоого эң кымбат нерселерин жумшашкан. Пайгамбардын хадистерин жыйноодо жана аларды өз максаттарына жараша иреттөөдө чеберчиликтерин көрсөтүп, хадис үчүн сапарга чыгып, аны жазуу жана бөлүмдөргө ажыратуу менен алектенишкен.

Бул иш улуу сахабалардын хадистерди көкүрөктөрүнө сактап, жүрөктөрүнүн төрүнө уялатуусу менен башталган. Алар хадистерди жаттоого жана алардын аныктыгын текшерүүгө жарышышкан. Анткени Кадырлуу Элчи ﷺ дааваттын алгачкы күндөрүндө Куран менен аралашып кетпеши үчүн хадистерди жазууга тыюу салган эле. Кийинчерээк Аллахтын салаваттары болсун, Али ибн Абу Талиб, Абу Шах, Жабир ибн Абдуллах сыяктуу кээ бир сахабаларга жазууга уруксат берген. Андан соң Абдуллах ибн Амр ибн аль-Аска да уруксат берилген. Кээ бир сахабалар анын Пайгамбардан ﷺ чыккан ар бир нерсени жазып жатканын көрүп: «Сен Пайгамбардан уккандын баарын жаза бересиңби? Пайгамбар деле адам, ал ачууланганда да, кубанганда да сүйлөйт да» — дешкенде, ал муну Пайгамбарга ﷺ айткан. Ошондо Пайгамбар ﷺ: «Жаз! Менин жаным колунда болгон Затка ант ичем, мындан (оозун ишарат кылып) акыйкаттан башка эч нерсе чыкпайт» — деп айткан. Муну Абу Хурайра да тастыктап: «Пайгамбардын сахабаларынын ичинде менден көп хадис билген эч ким жок, бир гана Абдуллах ибн Амрдан башка. Анткени ал жазчу, мен жазчу эмесмин» — деген. Абдуллах ибн Амр ибн аль-Астын жазгандары сахабалардын арасында «ас-Сахифа ас-Садика» (Чынчыл баракча) деген ат менен таанылган. Мунун баары улуу сахабалардын Пайгамбардын ﷺ сөздөрүн жана иштерин жаттап калууга болгон кызыгуусунун жана аракеттеринин далили. Алар муну ар бир ишинде практикалык колдонмо жана иш жүзүндөгү сүннөт катары кабыл алышкан. Буга алардын күчтүү эс тутуму, таза жүрөктөрү жана көптөгөн хадистерди жазып калтыргандары көмөкчү болгон. Ошентип, Мединадагы сахабалар коому сүннөттү бекем карманган алгачкы ислам коомунун толук бейнесин түзгөн. Мунун баары сахабалардан кийинки муунга — табииндерге өтүп, табииндердин улуу равийлери бул улуу кенчтерди жана баалуу мурастарды өздөрүнөн кийинки муундарга өткөрүп беришкен.

Ислам жайылып, ислам мамлекети кеңейип, сахабалар ар кайсы аймактарга тараганда, хадистерди атайын китептерге топтоп жазуу муктаждыгы келип чыккан. Бул ишке биринчилерден болуп көңүл бурган халифа Умар ибн Абдулазиз болгон. Ал өзүнүн аймактардагы өкүлдөрүнө жана аалымдарына хадистерди жыйноо жана жазуу тууралуу буйрук берген. Бул ишти биринчилерден болуп Ибн Шихаб аз-Зухри (124-ж. өлгөн), Ибн Исхак (151-ж. өлгөн), Суфьян ат-Саури (161-ж. өлгөн) башташкан. Ал доордон бизге жеткен эң белгилүү китептердин бири — Имам Маликтин (93-179) «аль-Муватта» китеби, андан кийин Абдурраззактын (211-ж. өлгөн) «аль-Мусаннаф» китеби, Ибн Абу Шайбанын (235-ж. өлгөн) «аль-Мусаннаф» китеби жана башкалар. Андан соң хадис классификациясынын жаңы этабы башталган. Кээ бирлери Пайгамбардан ﷺ риваят кылынгандын баарын чогултуп, «Муснад» деп аталган китептерди жазышкан. Бул китептерде хадистердин анык же анык эместигине карабай, иснаддары менен бирге топтолгон. Муснаддарды биринчилерден болуп Имам Ахмад (164-241), Усман ибн Абу Шайба (156-239) жана башкалар жазган. Ал эми кээ бирлери алсыз хадистерди кошпой, бир гана сахих (анык) хадистерди жыйноону максат кылышкан. Бул ыкма менен биринчи болуп Имам Бухари (256), андан кийин Имам Муслим (261) китеп жазышкан. Алардын жолун бир катар улуу имамдар улантып, хадис адабиятынын бардык түрлөрү: муснаддар, сахихтер, сунандар, мустадрактар, мустахраждар, жамиълер жана башка хадис илиминин китептери пайда болгон. Мунун баары кийинчерээк хадис илиминин (риваят жана дираят) негизин түзгөн.

Тарыхта эч бир илим, пайгамбарлык сүннөт ээ болгондой, ишенимдүү, адилеттүү жана так равийлердин үзгүлтүксүз чынжырына (иснад) ээ болгон эмес. Бул улуу даражасы үчүн үммөттүн аалымдары жана имамдары ага өзгөчө көңүл буруп, тарыхта теңдеши жок зор китепкананы түзө алышкан. Алар Пайгамбардын хадистерин жыйноодо жана иреттөөдө чеберчиликтерин көрсөтүшкөн. Бул иш пайгамбарлык дааваттын алгачкы күндөрүнөн эле башталган. Бизге жүздөгөн хадис китептери жетти, бирок бул китептердин көбүндө сахих (анык), хасан (жакшы), даиф (алсыз) жана кээ бир маудуъ (ойдон чыгарылган) хадистер да бар.

Жашырбай айтайын, менин интеллектуалдык жашоомдун башталышынан эле сүйүктүү ишим сүннөт жана хадис китептерин окуу жана изилдөө болду. Мустафанын ﷺ хадистерин изилдеп, тактап жана талдап жатып, өзүмдү абдан бактылуу жана кубанычтуу сезчүмүн. Бирок менин бул кубанычымды кээ бир көйгөйлүү, шарияттын максаттарына шайкеш келбеген хадистердин болушу бузуп турчу. Мен көп учурда аалымдардан жана мухаддистерден мусулмандын дини жана дүйнөсү үчүн зарыл болгон эң маанилүү жана эң күчтүү сахих хадистерди бир китепке топтоп берүүлөрүн суранчумун. Анткени хадис китептеринен кандайдыр бир хадисти издеген илим талапкери жүз миңден ашуун хадистердин зор топтомуна туш болот. Ал хадистердин ар биринин аныктыгы же алсыздыгы тууралуу имамдардын пикирлери ар башка. Мен өзүмө суроо берчүмүн: мусулман адам өз шариятынын экинчи маанилүү булагы менен кантип тааныша алат, эгерде адистер өздөрү алардын деңизинде адашып жатышса?!

Бул мени эң белгилүү хадис китептерин риваят жана дираят жагынан кайрадан изилдөөгө түрттү. Менин бул жөнөкөй изилдөөмдүн натыйжасында, кээ бир мухаддистер гана өз китептерине сахих хадистерди киргизүүнү шарт кылып, хадисти кабыл алуу үчүн атайын эрежелерди жана ченемдерди койгонун байкадым. Алардын эң маанилүүлөрүн Имам Суюти өзүнүн «аль-Жамиъ аль-Кабир» китебинин киришүүсүндө атап, алардын китептери «сахихтиги белгиленген» деп ишарат кылган. Бул маанини менин чоң атам, имам мухаддис Мухаммад ибн Жаъфар аль-Каттани өзүнүн «ар-Рисала аль-Мустатрафа» аттуу китебинде тастыктап: «Алардын арасында авторлору сахихтикти шарт кылган китептер бар» — деген. Бул имамдар Пайгамбардан ﷺ жеткен ар бир сөздүн аныктыгын текшерүү үчүн өздөрүнүн убактысын, малын жана күчүн аяшкан эмес. Хадис имамдарынын көбү пайгамбарлык хадистерди негизги үч түргө бөлүүнү макулдашкан:

Сахих, хасан жана даиф. Төмөндө алардын чоо-жайы:

Биринчи: Сахих хадис — бул адилеттүү жана так равийден, аягына чейин ошондой эле адилеттүү жана так равий аркылуу риваят кылынган хадис. Ал үчкө бөлүнөт:

Мутаватир хадис — жалганга биригип кетүүсү мүмкүн болбогон көпчүлүк тарабынан көпчүлүккө риваят кылынган хадис.

Машхур хадис — кеминде үч ишенимдүү равий тарабынан риваят кылынган хадис.

Ахад хадиси — бир гана ишенимдүү равий тарабынан риваят кылынган сахих хадис.

Экинчи: Хасан хадис — кабыл алуу сыпаттарынын эң төмөнкү деңгээлине ээ болгон хадис.

Үчүнчү: Даиф хадис — кабыл алуу сыпаттарынын эч бирине ээ болбогон хадис. Анын түрлөрү абдан көп.

Ал эми Кудсий хадистер — бул Пайгамбардын ﷺ Улуу Жараткандан риваят кылган хадистери. Бул хадистер да башка пайгамбарлык хадистер сыяктуу сахих, хасан, даиф жана кээ бирлери маудуъ (ойдон чыгарылган) болушу мүмкүн.

Ушул кеңири хадис изилдөөлөрүнүн негизинде, мен өзүмдүн биринчи «Сафват аль-Ахадис ан-Набавийя» китебимде бир нече сахих имамдары тарабынан аныктыгы тастыкталган хадистерге басым жасадым. Эгерде хадис ар кандай көз караштагы, ар кайсы аймактагы жана ар башка доордогу бир нече сахих имамдары тарабынан тастыкталса, бул алардын ар бири ал хадистин Кадырлуу Элчиге ﷺ таандык экенин текшерүү үчүн болгон күчүн жумшаганын билдирет. Бул анын даректүүлүгүнө интеллектуалдык, географиялык жана тарыхый өлчөм берет. Ошентип, «Сафват» китебиндеги хадистердин Пайгамбарга ﷺ таандык экенине болгон ишеним айныксыз чындык (якин) даражасына көтөрүлөт. Анткени алардын баарынын ката кетирүүдө, кайдыгерликте же жалганды кабыл алууда бир пикирге келүүсү мүмкүн эмес. Мисалы, «Амал кылгыла, ар бир адам эмне үчүн жаратылса, ошого жеңилдетилет» деген асыл хадисти ондон ашык улуу сахих имамдары келтиргенин билгенибизде, бул бизди анын эң сахих хадистерден экенине толук ишенүүгө түртөт.

Мына ушундан улам, мен хадистин аныктыгына болгон ишенимибиз аны риваят кылган сахих имамдарынын санына жараша артат деп айттым. Ошентип, бир нече сахих имамдары тарабынан тастыкталган төрт миңге жакын хадистен турган бул сонун жыйнак пайда болду. Бул хадистер шарияттын акыйда, ибадат, мамилелер, жазалар, адеп-ахлак, башкаруу жана башка тармактарын камтыйт. Алардын эч бири Ыйык Куранга, шарияттын максаттарына жана негиздерине, же анык илимий фактыларга карама-каршы келбейт.

Бул китебимде мен имамдардын белгилерин алардын жашаган доорунун эскилигине жараша келтирдим. Төмөндө мен тандап алган, хадис имамдарынын көбү макулдашкан негизги белгилерди (кыскартууларды) сунуштайм:

(х) — Бухари үчүн, (м) — Муслим үчүн, (к) — экөө тең макулдашкан (Муттафакун алайхи) хадистер үчүн, (д) — Абу Давуд үчүн, (т) — Тирмизи үчүн, (н) — Насаи үчүн, (хж) — Ибн Мажа үчүн, (Төртөө) — ушул төртөө үчүн, (Үчөө) — Ибн Мажадан башка үчөө үчүн, (хм) — Ахмад ибн Ханбалдын «Муснады» үчүн, (ъм) — анын уулу Абдуллахтын кошумчалары үчүн, (к) — Хакимдин «Мустадрагы» үчүн, (хб) — Ибн Хиббандын «Сахихи» үчүн, (хз) — Ибн Хузайманын «Сахихи» үчүн, (тб), (тс), (тсг) — Табаранинин «Чоң», «Орто» жана «Кичине» жыйнактары үчүн, (с) — Саид ибн Мансурдун «Сунаны» үчүн, (хд) — Бухаринин «аль-Адаб аль-Муфрад» китеби үчүн, (тх) — Бухаринин «Тарыхы» үчүн, (д) — Дия аль-Макдисинин «аль-Мухтара» китеби үчүн, (фи) — Шафиинин «Муснады» үчүн, (ш) — Ибн Абу Шайбанын «Муснад Мусаннафы» үчүн, (ъб) — Абдурраззактын «Жамиъ Мусаннафы» үчүн, (ъ) — Абу Яъланын «Муснады» үчүн, (кт) — Даракутнинин «Сунан» жана «Афрад» китептери үчүн, (фр) — Дайламинин «Фирдаусу» үчүн, (хл) — Абу Нуаймдын «Хильясы» үчүн, (хб, хк) — Байхакинин «Шуъаб аль-Иман», «Сунан», «Маърифа», «Далаил ан-Нубувва» жана «Асма вас-Сыфат» китептери үчүн, (ъд) — Ибн Адинин «аль-Камил» китеби үчүн, (ък) — Укайлинин «Дуафа» китеби үчүн, (хт) — Хатибтин «Жамиъ» жана «Тарых» китептери үчүн, (ми) — Дариминин «Сунаны» үчүн, (т) — Таялисинин «Муснады» үчүн, (кр) — Ибн Асакирдин «Тарыхы» үчүн, (бз) — Баззардын «Сунаны» үчүн.

Мен бул кереметтүү пайгамбарлык хадистерди өзүмдүн «Сафват аль-Ахадис ан-Набавийя аш-Шарифа» китебимден тандап алдым жана аны «Жавами аль-Калим ан-Набавий аш-Шариф» (Пайгамбардын нускалуу сөздөрүнүн жыйнагы) деп атадым. Бул жыйнак — тандалгандардын тандалганы жана хадис кереметтеринин туу чокусу. Анда Кадырлуу Элчинин ﷺ улуулугу, даанышмандыгы, илими, дүйнөлүк деңгээли, жумшактыгы, эр жүрөктүүлүгү, зулумдукка жана залимдерге каршы күрөшү, акыйкатты орнотуп, жалганды жок кылганы тастыкталат. Бул эмгек биздин урпактарыбыз жана бүткүл үммөт үчүн жол көрсөтүүчү чырак болсун.

Мен Улуу Ислам динине жалпысынан, ал эми кадырлуу пайгамбарлык сүннөткө өзгөчө бир улуу кызмат кылдым деп Аллахтан чын дилимден үмүт кылам. Бул эмгек, Аллах кааласа, мусулмандардын башын бириктирүүгө салым кошот жана Исламды өзүнүн түбөлүктүү руханияты менен жер жүзүнүн чыгышындагы жана батышындагы билимдүү адамдардын жүрөктөрүнө, калыс ойчулдардын акылдарына жакындатат. Аллах акыйкатты айтат жана Ал түз жолго баштайт. «Ар бир илим ээсинин үстүндө андан да билүүчү бар» — деп айткан Аллага мактоолор болсун. Сиздерге Аллах Тааланын саламы, мээрими жана берекеси болсун.

Профессор Доктор Абд аль-Кадир аль-Макки аль-Каттани
Кеңешчи, инженердик жана жогорку ислам таануу илимдеринин профессору

Пайгамбар ﷺ айтты: 'Бизден бир нерсе угуп, аны укканындай жеткирген адамдын жүзүн Аллах нурдуу кылсын; анткени кээде маалымат жеткирилген адам уккан адамдан да түшүнүктүүрөөк болот.'