Акырет күнүнө ишенүү
Мусулман өлүм жашоонун акыры эмес экенине ишенет, тескерисинче, ал бул дүйнөдөгү амалдар үйүнөн ар бир адамдын чыныгы башталышы болгон түбөлүк жашоого өтүү. Каперсиздер өлүмдү акыркы чекит деп эсептешсе, момун адам аны дүйнөнүн каперсиздигинен ойгонуу деп түшүнөт, андан кийин түбөлүк ырахат же азаптуу азаптан мурун келген барзах жашоосу башталат, бул момун адамды Аллахка жолугууга тообо кылуу, истигфар айтуу жана акыларды ээлерине кайтаруу менен дайыма даяр болууга түртөт.
Акырет күнүн эстөө момундун жашоосун тартипке салган негизги түркүк болуп саналат; ал жаназаларды жана мүрзөлөрдү көрүп, алардын өзүнүн тагдыры экенин эстейт, бирок ал үмүтсүздүккө түшпөйт, тескерисинче, кеч боло электе өзүн-өзү эсепке алат. Чынчыл момун Акыретти эстөөдөн ибадаттарга сабыр кылууга жардам табат, жана күнөөлөрдү кылуудан тоскон күчтүү түрткү табат, Аллахтын ыраазычылыгын үмүт кылып жана жүрөктөр менен көздөр оодарылып турган күнү Анын азабынан коркуп.
Кыямат сааты келгенде жана адамдар мүрзөлөрүнөн тирилтилгенде, ар бир адам өлгөн абалында тирилет, ошондо бардыгы Аллахтын адилет сотунун алдында туруу үчүн чогултулат. Ошол оор күнү ар бир адам өзүнүн амалдары өтө тактык менен жазылган китебин окуйт, анда даңк да, байлык да пайда бербейт, тескерисинче, жакшы амал кылгандар кутулат, ал эми напсисине ээрчип, Раббисине баш ийбегендер кор болот, анткени ар кимдин сыйлыгы ыйманына жана амалына жараша болот.
Момундардын Бейиштеги даражалары алардын ыкласына жана жихадына жараша ар кандай болот, ал эми ал – Аллах бул дүйнөдө акыйкатта сабыр кылган такыбалар үчүн даярдаган жай. Ал эми өжөрлөнүп каршы чыккан каапырлар болсо, Куфрдагы өжөрлүгүнүн жазасын алышат, Кыямат күнү өкүнүү пайда бербегенде, алар чоң жоготууну түшүнүшөт. Ошондуктан, момун адам Аллахтын ырайымын жана кечиримин үмүт кылган оң тарап ээлеринен болууга умтулат, жана Анын каарына жана азабына алып келген бардык нерселерден алыс болот.
يؤمن المسلم بأن الموت ليس نهاية الوجود، بل هو انتقال من دار العمل إلى حياة أبدية هي البداية الحقيقية لكل إنسان. فبينما يرى الغافلون الموت غايةً، يدرك المؤمن أنه يقظة من غفلة الدنيا، لتبدأ حياة البرزخ التي تسبق النعيم المقيم أو العذاب الأليم، مما يجعل المؤمن دائم الاستعداد للقاء الله بالتوبة والاستغفار ورد الحقوق لأهلها.
إن استحضار اليوم الآخر يُعدُّ ركناً أصيلاً يضبط حياة المؤمن؛ فهو يرى الجنائز والقبور فيتذكر أنها مصيره، لكنه لا يجزع بل يحاسب نفسه قبل فوات الأوان. فالمؤمن الصادق يجد في استذكار الآخرة عوناً على الصبر على الطاعات، ووازعاً قوياً يمنعه من ارتكاب المعاصي، طمعاً في رضا الله وخوفاً من عقابه يوم تتقلب فيه القلوب والأبصار.
عند قيام الساعة وبعث الناس من قبورهم، يُبعث كل امرئ على الحالة التي مات عليها، فيساق الجميع للحشر ليقفوا أمام محكمة العدل الإلهي. في ذلك اليوم العصيب، يقرأ كل إنسان كتابه الذي سُجلت فيه أعماله بدقة متناهية، ولا يغني فيه جاه ولا مال، بل ينجو من كان عمله صالحاً، ويذلُّ من اتبع هواه وعصى ربه، فلكل جزاؤه بحسب إيمانه وعمله.
تتفاوت منازل المؤمنين في الجنة بحسب إخلاصهم وجهادهم، وهي دار أعدها الله للمتقين الذين صبروا في الدنيا على الحق. أما المنكرون المعاندون فيلقون جزاء إصرارهم على الكفر، حيث يدركون يوم القيامة عظم الخسارة حين لا ينفع الندم. لذا، يسعى المؤمن ليكون من أصحاب اليمين الذين يرجون رحمة الله وعفوه، ويجتنب كل ما يؤدي إلى سخطه وعذابه.