القسم الثامن: نظام العقوبات في الإسلام (الحدود والديات والعقوبات)

Ekitundu ekya munaana: Enkola y'ebibonerezo mu Busiraamu (Hudud, Diyat n'Ebibonerezo ebirala)

قال رسول الله ﷺ «ادْرَؤُوا الْحُدُودَ عَنِ الْمُسْلِمِينَ مَا اسْتَطَعْتُمْ، فَإِنْ وَجَدْتُمْ لِلْمُسْلِم مَخْرَجًا فَخَلُّوا سَبِيلَهُ، فَإِنَّ الإِمَامَ لأَنْ يُخْطِئَ فِي الْعَفْوِ خَيْرٌ مِنْ أَنْ يُخْطِئَ فِي الْعُقُوبَةِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Muggyeko ebikomo ku Basiraamu nga bwe muba musobola, era bwe muba mulabye ekkubo lyonna omusiraamu ly'ayinza okuyita okwewonya, mumuleke agende, kubanga omukulembeze okukola ensobi mu kusonyiwa kisinga okukola ensobi mu kubonereza.»

قال رسول الله ﷺ «إِذَا ظَهَرَ الزِّنَا وَالرِّبَا فِي قَرْيَةٍ فَقَدْ أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Obwenzi n'enzika bwe bweyongera mu kitundu, baba beetegekedde ebibonerezo bya Allah.»

قال رسول الله ﷺ «أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا أَهْلَكَ الَّذِينَ مَنْ قَبْلَكُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا إِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الشَّرِيفُ تَرَكُوهُ وَإِذَا سَرَقَ فِيهِمُ الضَّعِيفُ أَقَامُوا عَلَيْهِ الْحَدَّ، وَأَيْمُ اللهِ لَوْ أَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ سَرَقَتْ لَقَطَعْتُ يَدَهَا».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Abantu mmwe, abo abaakubakulembera baazikirira olw'okuba bwe yabbanga omuntu ow'ekitiibwa baamulekanga, naye bwe yabbanga omuntu omunafu ne bamuteekako ekikomo. Ndayira Allah, singa Fatima, muwala wa Muhammad ﷺ, yabbanga, nandyamusaliddeko omukono.»

قال رسول الله ﷺ «تَعَافَوا الْحُدُودَ فِيمَا بَيْنَكُمْ، فَمَا بَلَغَنِي مِنْ حَدٍّ فَقَدْ وَجَبَ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Musonyiwagane ku bikomo mu mmwe, kubanga ekikomo kyonna ekintuukako kiba kifuuse kya buwaze.»

قال رسول الله ﷺ «كُلُّ ذَنْبٍ عَسَى اللهُ أَنْ يَغْفِرَهُ، إِلاَّ مَنْ مَاتَ مُشْرِكًا، أَوْ مُؤْمِنٌ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Buli kibi Allah ayinza okukisonyiwa, okuggyako oyo afa ng'agatta Allahako, oba omukkiriza eyatta omukkiriza munne mu bugenderevu.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُعذِّبُوا بِعَذَابِ اللهِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Temubonereza na bibonerezo bya Allah.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُقَامُ الْحُدُودُ فِي الْمَسَاجِدِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Ebibonerezo tebiteekebwa mu mizikiti.»

قال رسول الله ﷺ «لا تُقْتَلُ نَفْسٌ ظُلْمًا إِلَّا كَانَ عَلَى ابْنِ آدَمَ الْأَوَّلِ كِفْلٌ مِنْ دَمِهَا لِأَنَّهُ أَوَّلُ مَنْ سَنَّ الْقَتْلَ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Tewali mwoyo guttawaza mu bumenyi bw'amateeka okuggyako ng'omwana wa Adamu ow'olubereberye alina omugabo ku musaayi gwagwo, kubanga ye yali asoose okuteekawo ekikolwa ky'okutta.»

قال رسول الله ﷺ «لا تَقْتُلْهُ، فَإِنْ قَتَلْتَهُ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَتِكَ قَبْلَ أَنْ تَقْتُلَهُ، وَأَنْتَ بِمَنْزِلَتِهِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ كَلِمَتَهُ الَّتِي قَالَ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Tomutta, kubanga bw'omutta, aba mu kifo kyo ng'omutannatta, ate ggwe n'oba mu kifo kye ng'omutannayogera kigambo kye yayogera.»

قال رسول الله ﷺ «لا يَزَالُ العَبْدُ فِي فُسْحَةٍ مِنْ دِينِهِ مَا لَمْ يُصِبْ دَمًا حَرَامًا».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Omuddu asigala mu kigazi ky'eddiini ye, okutuusa lw'akola omusaayi ogw'ekizira.»

قال رسول الله ﷺ «يَا أَنَسُ، كِتَابُ الله الْقِصَاصُ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Ggwe Anas, Ekitabo kya Allah kye kisasula.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Oyo akola obulungi mu Busiraamu takwatibwa olw'ebyo bye yakola mu Jahiliyya (obutamanya), naye oyo akola obubi mu Busiraamu akwatibwa olw'ebyo eby'edda n'ebya kati.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ أَصَابَ حَدًا فَعُجِّلَ عُقُوبَتُهُ فِي الدُّنْيَا فَاللَّهُ أَعْدَلُ مِنْ أَنْ يُثَنِيَ عَلَى عَبْدِهِ الْعُقُوبَةَ فِي الْآخِرَةِ، وَمَنْ أَصَابَ حَدًا فَسَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ وَعَفَا عَنْهُ فَاللَّهُ أَكْرَمُ مِنْ أَنْ يَعُودَ إِلَى شَيْءٍ قَدْ عَفَا عَنْهُ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Oyo akola ekikomo n'abonerezebwa mangu mu nsi eno, Allah asinga obwenkanya okuddamu okubonereza omuddu we mu Ggulu, era oyo akola ekikomo n'akwekebwa Allah n'amusonyiwa, Allah asinga obugabi okuddamu okukola ku kintu kye yali asonyiye dda.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ ضَرَبَ غُلَامًا لَهُ حَدًا لَمْ يَأْتِهِ، أَوْ لَطَمَهُ فَإِنَّ كَفَّارَتَهُ أَنْ يُعْتِقَهُ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Oyo akuba omuddu we ekikomo ekitamukwatako, oba n'amukuba empama, ekibonerezo kye kwe kumusumulula.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ، وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti «Oyo atta omuddu we, tumutta, n'oyo asala ku muddu we, tumusalako.»

«نَهَى النَّبِيُّ ﷺ عَنِ الضَّرْبِ فِي الوَجْهِ وَعَنِ الوَسْمِ فِي الوَجْهِ».

Nabi ﷺ yakugaana okukuba mu maaso n'okuteeka akabonero mu maaso.

قال رسول الله ﷺ «يَا أُسَامَةُ، أَتَشْفَعُ فِي حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti, "Ggwe Usaama, ogenda kusabira ekkomo ku bimu ku biragiro bya Allah?"