القسم الثاني: أحكام العبادات

Ekitundu eky'Okubiri: Amateeka g'Okusinza

الباب الأول: الطهارة

Omulyango Ogusooka: Obuyonjo

قال رسول الله ﷺ «لَا تُزْرِمُوهُ.. دَعُوهُ» قاله ﷺ للصحابة بشأن أعرابي بال في ناحية المسجد ثم دعاه وقال له «إِنَّ هَذِهِ الْمَسَاجِدَ لَا تَصْلُحُ لِشَيْءٍ مِنْ هَذَا الْبَوْلِ وَلَا الْقَذَرِ، إِنَّمَا هِيَ لِذِكْرِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ، وَالصَّلَاةِ وَقِرَاءَةِ الْقُرْآنِ».

Omutume wa Allah ﷺ yagamba nti: "Temumukomya... Mumuleke." Yagamba bino ﷺ abaswahaba ku lw'omuarabu omu eyawunya mu kabangali k'omu muzikiti. Oluvannyuma n'amuyita n'amugamba nti: "Mazima emizikiti gino tegusaanira kintu kyonna eky'omusaayi guno oba ebisiyaga. Wabula gya kwebuulirira Allah Omutukuvu, n'okuswala, n'okusoma Qur'an."

الباب الثاني: الصلاة والمساجد

Omutwe Ogwokubiri: Essaala n'Emizikiti

«مَنْ تَطَهَّرَ فِي بَيْتِهِ ثُمَّ مَشَى إِلَى بَيْتٍ مِنْ بُيُوتِ الله لِيَقْضِيَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ الله كَانَتْ خَطْوَتَاهُ إِحْدَاهُمَا تَحُطُّ خَطِيئَةً وَالأُخْرَى تَرْفَعُ دَرَجَةً».

Omuntu yenna eyeeyonja mu nnyumba ye, n'alyoka atambula okugenda mu lumu ku nnyumba za Allah (emizikiti) okukola ekimu ku bikolwa eby'obuwaze bya Allah, amagulu ge abiri, ekimu kiggyawo ekibi ate ekirala kigulumiza ekifo.

الباب الثالث: الزكاة والصدقات

Omulyango Ogwokusatu: Zakat ne Sadaqa

قال رسول الله ﷺ «تَبَسُّمُكَ فِي وَجْهِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ، وَأَمْرُكَ بِالْمَعْرُوفِ وَنَهْيُكَ عَنِ الْمُنْكَرِ صَدَقَةٌ، وَإِرْشَادُكَ الرَّجُلَ فِي أَرْضِ الضَّلَالِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِمَاطَتُكَ الْحَجَرَ وَالشَّوْكَةَ وَالْعَظْمَ عَنِ الطَّرِيقِ لَكَ صَدَقَةٌ، وَإِفْرَاغُكَ مِنْ دَلْوِكَ فِي دَلْوِ أَخِيكَ لَكَ صَدَقَةٌ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: "Okumwenyamwenya mu maaso ga muganda wo kikubalibwa nga Sadaqa, n'okulagira ebirungi n'okugaana ebibi nabyo Sadaqa, n'okulungamya omuntu ali mu ttaka ery'obukyamu nabyo Sadaqa, n'okuggya ejjinja, amaggwa, n'ekigumba mu kkubo nabyo Sadaqa, n'okuyiwa amazzi okuva mu ndobo yo okugateeka mu ndobo ya muganda wo nabyo Sadaqa."

قال رسول الله ﷺ «أَنْفِقِي وَلا تُحْصِي فَيُحْصِي اللهُ عَلَيْكِ، ولَا تُوعِي فَيُوعِي اللهُ عَلَيْكِ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: "Gaba, era tobala, kubanga Allah ajja kukubalira. Era tokwekera, kubanga Allah ajja kukwekera."

قال رسول الله ﷺ «مَنْ سَأَلَ النَّاسَ أَمْوَالَهُمْ تَكَثُّرًا فَإِنَّمَا يَسْأَلُ جَمْرًا فَلْيَسْتَقِلَّ أَوْ لِيَسْتَكْثِرْ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: "Oyo yenna asaba abantu ssente zaabwe okweyongera obungi, mazima asaba amanda agookya. Kale akendeere oba yeeyongere."

الباب الرابع: الحج والعمرة والزيارة

Omutwe Ogwokuna: Hajj n'Umrah n'Okukyala

قال رسول الله ﷺ في خطبة الوداع: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالُوا: يَوْمٌ حَرَامٌ، قَالَ (فَأَيُّ بَلَدٍ هَذَا) قَالُوا بَلَدٌ حَرَامٌ قَالَ (فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا) قَالُوا شَهْرٌ حَرَامٌ قَالَ (فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ، كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا، فِي بَلَدِكُمْ هَذَا، فِي شَهْرِكُمْ هَذَا، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، فَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ، لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba mu Khutbah y'Okusaba Okusembayo (Khutbah Al-Wadaa'): «Abantu mmwe, lunaku ki luno?» Baagamba nti: «Lunaku lutukuvu.» Yagamba nti: «Kibuga ki kino?» Baagamba nti: «Kibuga kitukuvu.» Yagamba nti: «Mwezi ki guno?» Baagamba nti: «Mwezi mutukuvu.» Yagamba nti: «Mazima ddala, omusaayi gwammwe, n'ebintu byammwe, n'ekitiibwa kyammwe bya bukyayirizi gye muli, nga obutukuvu bw'olunaku lwammwe luno, mu kibuga kyammwe kino, mu mwezi gwammwe guno. Yaa Allah, ntuukirizza? Yaa Allah, ntuukirizza? Kale, oyo aliiwo ategeeze ataliwo. Temukomawo oluvannyuma lwange nga muli bakaafiiri nga mutemagana.»

الباب الخامس: الجنائز والوفاة والقبور

Omutwe ogw'okutaano: Emikolo gy'okuziika, Okufa n'Amalaalo

قال رسول الله ﷺ «اذْكُرُوا مَحَاسِنَ مَوْتَاكُمْ وَكُفُّوا عَنْ مَسَاوِيهِمْ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Muwulize ebirungi by'abafu bammwe, era mulekere awo okwogera ku bibi byabwe.»

قال رسول الله ﷺ «(السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ، وَدِدْتُ أَنَّا قَدْ رَأَيْنَا إِخْوَانَنَا)» قَالُوا: أَوَلَسْنَا إِخْوَانَكَ؟ قَالَ: «بَلْ أَنْتُمْ أَصْحَابِي، وَإِخْوَانُنَا الَّذِينَ لَمْ يَأْتُوا بَعْدُ» فَقَالُوا كَيْفَ تَعْرِفُ مَنْ لَمْ يَأْتِ بَعْدُ مِنْ أُمَّتِكَ؟ فَقَالَ: «أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ رَجُلًا لَهُ خَيْلٌ غُرٌّ مُحَجَّلَةٌ بَيْنَ ظَهْرَيْ خَيْلٍ دُهْمٍ بُهْمٍ أَلَا يَعْرِفُ خَيْلَهُ؟) قَالُوا: بَلَى، قَالَ: (فَإِنَّهُمْ يَأْتُونَ غُرًّا مُحَجَّلِينَ مِنَ الْوُضُوءِ، وَأَنَا فَرَطُهُمْ عَلَى الْحَوْضِ، أَلَا لَيُذَادَنَّ رِجَالٌ عَنْ حَوْضِي كَمَا يُذَادُ الْبَعِيرُ الضَّالُّ، أُنَادِيهِمْ أَلَا هَلُمَّ فَيُقَالُ: إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَأَقُولُ: سُحْقًا سُحْقًا)».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Emirembe gibeere ku mmwe, mmwe abatuuze b'ekyalo ky'abakkiriza, era ffe, Allah bw'anaaba ayagadde, tujja kubegattako. Nandyagadde nnyo okuba nga twalaba baganda baffe.» Baamubuuza nti: «Tuli baganda bo?» Yagamba nti: «Nedda, mmwe muli Basahaba bange, naye baganda baffe be abo abatanajja.» Awo ne babuuza nti: «Oli otya bw'onoomanya abo abatanajja mu Ummah yo?» Yagamba nti: «Mulaba omuntu bw'aba n'embalaasi eziriko obumanyiso obweru ku mitwe n'amagulu, nga ziri mu kibiina ky'embalaasi enzirugavu ennyo, tandyamanyidde mbalaasi ze?» Baagamba nti: «Yee.» Yagamba nti: «Bwe batyo bwe bajja, nga balina obumanyiso obweru olw'okunaaba (Wudu), era nze nja kubakulembera ku kidiba (Kawthar). Naye, abantu abamu bajja kugobebwa okuva ku kidiba kyange, nga bwe bagoba eŋŋamira eyabula. Nja kubayita nti: 'Mujje!' Naye ne kigambibwa nti: 'Baakyusa oluvannyuma lwo.' Awo nze nja kugamba nti: 'Mubeere ewala nnyo, mubeere ewala nnyo!'»

قال رسول الله ﷺ «لا تسبوا الأموات، فتؤذوا الأحياء».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Temuvuma bafu, kubanga mukola obubi abalamu.»

قال رسول الله ﷺ «لَا يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ إِمَّا مُحْسِنًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ خَيْرًا، وَإِمَّا مُسِيئًا فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Tewali n'omu ku mmwe alina kwegomba kufa; oba ng'ali mukola bulungi, olw'okuba ayinza okwongera okukola obulungi, oba ng'ali mukola bubi, olw'okuba ayinza okwenenya n'asaba ekisonyiwo.»

قال رسول الله ﷺ «مَا مِنْ مُسْلِمَيْنِ يَتَوَفَّى لَهُمَا ثَلَاثَةٌ مِنَ الْوَلَدِ لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ إِلَّا أَدْخَلَهُمُ الله الجَنَّةَ بِفَضْلِ رَحْمَةِ الله إِيَّاهُمْ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Tewali Basiraamu babiri abafiirwa abaana babwe basatu abatanatuuka myaka gy'obukulu, okuggyako nga Allah abayingiza Jannah (Eggulu) olw'ekisa kye n'okusaasira kwe eri bo.»

قال رسول الله ﷺ «مَنْ عَادَ مَرِيضًا لَمْ يَزَلْ فِي خُرْفَةِ الجَنَّةِ حَتَّى يَرْجِعَ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Omuntu yenna akyaalira omulwadde, abeera mu by'okukungula eby'omu Jannah (Eggulu) okutuusa lw'akomawo.»

قال رسول الله ﷺ «يَقُولُ اللهُ تَعَالَى: مَا لِعَبْدِي الْمُؤْمِنِ عِنْدِي جَزَاءٌ إِذَا قَبَضْتُ صَفِيَّهُ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا ثُمَّ احْتَسَبَهُ إِلَّا الْجَنَّةُ».

Omubaka wa Allah ﷺ yagamba nti: «Allah Omutukuvu agamba nti: 'Omuddu wange Omukkiriza talina kye nnamusasula gye ndi, bwe nnamuggyako omwagalwa we mu bantu b'ensi, n'agumiikiriza n'asuubira empeera okuva gye ndi, okuggyako Jannah (Eggulu).'»