القصيدة المُضَرِيَّة

في الصلاة على خير البرية — الإمام شرف الدين البوصيري (ت 696هـ)

قصيدة في الصلاة والسلام على النبي ﷺ، مطلعها «يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ»، جمع فيها البوصيري ألوانًا من التعداد البديع في الصلاة على النبي ﷺ بعدد الحصى والثرى وقطر الماء وورق الأشجار، وختمها بالدعاء والترضي عن الخلفاء الراشدين. وقد تلقّتها الأمة بالقبول وحُفظت في مجالس الذكر شرقًا وغربًا.

Al-Qasida al-Mudariyya — Imam Sharaf ad-Din al-Busiri

Ekitontome eky'okusaba emikisa ku Nabbi ﷺ, ekisooka n'olunyiriri 'Ayii Mukama wange, teeka emikisa gyo ku Mulonde wa Mudar.' Mwe muli al-Busiri ng'akozesa engeri ey'ekitalo ey'okubala emikisa — emikisa emingi nga amayinja, ettaka, amatondo g'enkuba n'ebikoola by'emiti — ng'akomekkereza n'okusaba n'okutendereza abakulembeze abalongoofu. Kyasomwa n'okwagala mu mikolo gy'okujjukira mu nsi yonna ey'Abasiraamu.

يا رَبِّ صَلِّ عَلَى المُخْتَارِ مِنْ مُضَرٍ
وَالأَنْبِيا وَجَميعِ الرُّسْلِ مَا ذُكِرُوا

Ayi Mukama, ssaako emikisa Omulonde okuva mu Mudar, ne Bannabbi bonna n'Ababaka bonna buli lwe bajjukirwa ﷺ.

وَصَلِّ رَبِّ عَلَى الهَادِي وَشِيْمَتِهِ
وَصَحْبِهِ مِنْ لِطَيِّ الدِّينِ قدْ نَشَرُوا

Era ssaako emikisa, Ayi Mukama, Omulungamya n'empisa ze ennungi, wamu ne bannawe abaasaasaanya eddiini entukuvu n'obunyiikivu.

وَجاهَدُوا مَعَهُ في اللهِ وَاجْتَهَدُوا
وهاجَرُوا ولَهُ آوَوْا وَقَدْ نَصَرُوا

Baalwana naye ku lwa Katonda, baanyiikira, baasenguka, baamuwa obuddukiro, era baamuyamba ddala.

وبَيَّنُوا الْفَرْضَ وَالمَسْنُونَ وَاعْتَصَبُوا
للهِ وَاعْتَصِمُوا باللهِ وَانْتَصَرُوا

Baannyonnyola eby'ekikakafu n'ebirungi eby'okukola, baagattira Katonda, baanywezereza Katonda, era baafuna obuwanguzi.

أزْكَى صَلاَةٍ وأتماها وَأَشْرَفَها
يُعِطِّرُ الكَوْنُ رَيَّا نَشْرها العَطِرُ

Emikisa egisinga obutukuvu, obujjuvu, n'obukulu gibeere ku bo, akaloosa kaayo akawunya obulungi kawoze obutonde bwonna.

مَفْتُوقَةً بِعَبِيرِ الْمِسْكِ زَاكِيةً
مِنْ طِيبها أَرَجُ الرَّضْوَانِ يَنْتَشِرُ

Nga zigattiddwamu akaloosa akatukuvu aka miski, okuva mu bulungi bwazo akaloosa k'okukkiriza kwa Katonda kasaasaana buli wamu.

عَدَّ الْحَصَى وَالثَّرَى والرَّمْلِ يَتْبَعُهَا
نَجْمُ السَّماءِ وَنَبْتُ الأَرْضِ والمَدَرُ

Emikisa nga bwe ziwera ebyennyanja, ettaka, n'olusenyu, n'emmunyeenye z'eggulu, n'ebimera by'oku nsi, n'ebinywa by'ettaka.

وَعَدَّ ما حَوَتِ الأُشْجَارُ منْ وَرَقٍ
وكُلِّ حَرْفٍ غَدَا يُتْلَى وَيُستَطَرُ

Era nga bwe ziwera amakoola g'emiti gyonna, ne buli nnyukuta esomwa era ewandiikibwa.

وَعَدَّ وَزْنَ مَثاقِيلِ الْجِبالِ كَذَا
يلِيهِ قَطْرُ جَمِيعِ الماءِ والمَطَرُ

Era nga bwe ziwera obuzito bw'ensozi, n'amatondo g'amazzi gonna n'enkuba.

وَالطَّيْرِ وَالوَحْشِ وَالأسْماكِ مَعْ نَعَمٍ
يَتْلُوهُمُ الجِنُّ وَالأمْلاكُ وَالبَشَرُ

Era nga bwe ziwera ebinyonyi, ebisolo by'omu nsiko, ebyennyanja, n'ebisolo ebirundibwa, n'oluvannyuma majini, bamalayika, n'abantu.

والذَّرُّ والنَّمْلُ معَ جَمْعِ الحُبُوبِ كَذَا
والشَّعْرُ والصُّوفُ والأَرْياشُ والوَبَرُ

Era nga bwe ziwera obutoffaali obutono ennyo n'ensanafu, wamu n'eŋŋaano zonna, n'obwoya, n'obwoya bw'endiga, n'ebyoya by'ebinyonyi, n'obwoya bw'eŋŋamira.

وما أحاطَ بهِ العِلْمُ المُحِيطُ وَما
جَرَى بهِ القَلَمُ المَأمُونُ وَالقَدَرُ

Era nga bwe ziwera byonna amagezi agasinga byonna bye gategeera, ne byonna ekkalaamu ey'esigwa bye yawandiika, n'ekiragiro kya Katonda kye kiragidde.

وعَدَّ نَعْمَائِكَ اللاتِي مَنَنْتَ بِهَا
عَلَى الخلائِقِ مُذْ كانُوا وَمُذْ حُشِرُوا

Era nga bwe ziwera emikisa gyo gye wagabira ebitonde byonna, okuva lwe byatondebwa okutuusa lwe birizuukizibwa.

وعَدَّ مِقْدَارِهِ السَّامِي الَّذي شَرُفَتْ
بهِ النَّبِيُّونَ والأمْلاكُ وافْتَخَرُوا

Era nga bwe ziwera ekitiibwa kye eky'oku ntikko, Bannabbi ne Bamalayika kye baaweebwa ekitiibwa era kye baanyumirwa.

وعَدَّ ما كانَ في الأكْوانِ يا سَنَدِي
وما يَكُونُ إلَى أنْ تُبْعَثَ الصُّوَرُ

Era nga bwe ziwera byonna ebyabaddewo mu butonde bwonna, Ayi Gwe nneesigamako, ne byonna ebiribaawo okutuusa lwe birizuukizibwa mu ngeri zonna.

في كُلِّ طَرْفَةِ عَيْنٍ يَطْرِفُونَ بِها
أهْلُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ أوْ يَذَرُ

Mu buli kaseera ak'okukunkumula ekkiso abatuuze b'omu ggulu n'oku nsi bwe batunula oba bwe bakyusa amaaso gaabwe.

مِلْءُ السَّموَاتِ والأَرْضِينَ مَعْ جَبَلٍ
والْفَرْشِ والعَرْشِ والكُرْسِي وَما حَصَرُوا

Nga zijjula eggulu n'ensi, wamu n'ensozi, n'ettaka lyonna, n'Arsh, ne Kursi, ne byonna bye birimu.

ما أَعْدَمَ اللهُ مَوْجُوداً وَأَوْجَدَ
مَعْدُوماً صَلاَة دَوَاماً لَيْسَ تَنْحَصِرُ

Nga Katonda tannazikiriza ebirimu era ng'atondawo ebyali tebinnabaawo, emikisa gino gibeere egitaliggwaawo era egitaliiko kkomo.

تَسْتَغْرِقُ العدَّ مَعْ جَمعِ الدُّهورِ كَمَا
يُحِيطُ بالحَدِّ لا تُبْقِي ولا تَذَرُ

Emikisa gino gisinga okubalika mu biseera byonna, nga bwe gizingiza ensalo zonna, tegirekawo kintu kyonna.

لا غايَةً وَانتِهَاءً يَا عَظِيمُ لَها
ولا لَهُم أمَدٌ يُقْضَى وَيُنْتَظَرُ

Ayi Ggwe Asinga Obukulu, emikisa gino tewali kkomo wadde enkomerero, era tewali kiseera kiyinza kutuukirizibwa oba kusuubirwa.

مَعَ السَّلامِ كَمَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
رَبَا وضاعَفَها والفَضْلُ مُنْتَشِرُ

Emirembe gibeere ku ye, nga gigattibwa era nga gyeeyongera okusinga okubalika kwonna, kubanga ekisa kye ekitakoma kisaasaana buli wamu.

وَعَدَّ أَضْعَافِ مَا قَدْ مَرَّ مِنْ عَدَدٍ
مَعْ ضِعْفِ أَضْعافِهِ يَا مَنْ لَهُ الْقَدَرُ

Era emirembe gino gigattibwe emirundi n'emirundi egitaliiko kkomo, era gigattibwe emirundi ebiri, Ayi Ggwe alina obuyinza bwonna n'ekiragiro kyonna.

كَمَا تُحِبُّ وَتَرْضَى سَيِّدِي وكَمَا
أمَرْتَنا أنْ نُصَلِّي أنْتَ مُقْتَدِرُ

Gikole nga bwe oyagala era ng'okkiriza, Mukama wange, era nga bwe watulagira okusaba emikisa, kubanga ggwe oli Muyinza wa byonna.

وَكُلُّ ذلِكَ مَضْرُوبٌ بِحَقِّكَ في
أنْفاسِ خَلْقِكَ إنْ قَلُّوا وَإنْ كَثُرُوا

Bino byonna bigattibwe, ku lwa ddembe lyo, n'omuwendo gw'empewo z'ebitonde byo, oba nga batono oba nga bangi.

يَارَبِّ واغْفِرْ لِتَالِيها وسامِعِها
وَالمُرْسَلِينَ جَمِيعاً أَيْنَمَا حَضَرُوا

Ayi Mukama, soniyira asoma kino n'awuliriza, n'ababaka bonna buli we bali.

وَوَالِدينَا وأَهْلِينا وَجِيرَانِنَا
وَكُلُّنا سَيِّدِي لِلْعَفْوِ مُفْتَقِرُ

Era soniyira bazadde baffe, amaka gaffe, ne baliraanwa baffe, kubanga ffenna, Mukama wange, twetaaga nnyo okusonyiyibwa kwo.

وقَدْ أَتَتْ بِذُنُوبٍ لاَ عِدَادَ لَها
لكِنْ عَفْوَكَ لا يُبْقى ولا يَذَرُ

Wadde nga tuzze n'ebibi ebitabalika, naye okusonyiyibwa kwo okutakoma tekirekawo kintu kyonna era tekirekawo kibi kyonna.

والهَمُّ عَنْ كُلِّ ما أَبْغِيهِ أَشْمَلَنِي
وقَدْ أَتَى خاضِعاً وَالقَلْبُ مُنْكَسِرٌ

Okweraliikirira ku byonna bye nnoonya kunkutte, era nzijja gy'oli nga nneetoowaze n'omutima ogumenyese.

أَرْجُوكَ يَا رَبِّ في الدَّارَيْنِ تَرْحَمُنا
بِجَاهِ مَنْ فِي يَدَيْهِ سَبَّحَ الحَجَرُ

Nkusaba nnyo, Ayi Mukama, otusaasire mu nsi eno ne mu nsi eno ejja, ku lwa kitiibwa ky'oyo mu ngalo ze ejjinja mwe lyatendereza Katonda.

يَا رَبِّ أَعْظِمْ لَنا أجْراً وَمَغْفِرَةً
لأَنَّ جُودَكَ بَحْرٌ لَيْسَ يَنْحَصِرُ

Ayi Mukama, tuwe empeera ennene n'okusonyiyibwa, kubanga obugabi bwo nnyanja etaliiko kkomo era etaliiko nsalo.

وكُنْ لَطِيفاً بِنَا في كلِّ نَازِلَةٍ
لُطْفاً جَمِيلاً بهِ الأهْوَالُ تَنْحَسِرُ

Era tubeereereere bulungi mu buli kabi, n'obuwombeefu obulungi obukola eby'entiisa byonna n'ebizibu byonna bigende.

بالمُصْطَفَى المُجْتَبَى خَيْرِ الأنامِ ومَنْ
جَلاَلَةً نَزَلَتْ في مَدْحِهِ السُّوَرُ

Kino kikole ku lwa kitiibwa kya Al-Mustafa, Omulonde, asinga obulungi mu bantu, ku lwa kitiibwa kye essuula zonna eza Kur'ani ze zaasikizibwa okumutendereza.

ثُمَّ الصَّلاَةُ عَلَى المُخَتارِ ما طَلَعَتْ
شَمْسُ النَّهارِ وما قَدْ شَعْشَعَ الْقَمَرُ

Olwo emikisa gibeere ku Mulonde nga enjuba bw'evaayo buli lunaku n'omwezi bwe gwaka ennyo.

ثُمَّ الرِّضَا عَنْ أبي بَكْرٍ خَلِيفَتِهِ
مَنْ قَامَ مِنْ بَعْدِهِ لِلدِّينِ يَنْتَصِرُ

Olwo Katonda amukkirize Abu Bakr, omusika we, eyayimuka oluvannyuma lwe okunyweza n'okuwagira eddiini.

وَعَنْ أَبِي حَفْصٍ الفَارُوقِ صاحِبِهِ
مَنْ قَوْلُهُ الْفَصْلُ في أحْكامِهِ عُمَرُ

Era Katonda amukkirize Abu Hafs Al-Farooq, munne Umar, ebigambo bye byali eby'ekikakafu mu misango gye.

وَجُدْ لِعُثْمَانَ ذِي النورَيْنِ مَنْ كَمُلَتْ
لَهُ المَحَاسِنُ في الدَّارَيْنِ والظَّفَرُ

Era gaba nnyo Uthman Dhun-Nurayn, obulungi bwe bwe bwajjuza mu nsi zombi, era n'afuna obuwanguzi.

كَذَا عَلِيٌّ مَعَ ابْنَيْهِ، وَأُمِّهِمَا
أَهْلِ العَبَاءِ، كَمَا قَدْ جَاءَنَا الخَبَرُ

Era n'Ali, wamu ne batabani be ababiri ne nnyabwe, Abantu b'ekyambalo, nga bwe kyamaze okututuukako.

كَذَا خَدِيجَةُ الكُبْرَى الَّتِي بَذَلَتْ
أَمْوَالَهَا لِرَسُولِ اللهِ يَنْتَصِرُ

Era ne Khadijah Omukulu, eyawaayo ebyobugagga bwe Omubaka wa Allah asobole okuwagirwa era afune obuwanguzi.

وَالطَّاهِرَاتُ نِسَاءُ المُصْطَفَى، وَكَذَا
بَنَاتُهُ، وَبَنُوهُ، كُلَّمَا ذُكِرُوا

N'abakyala abatukuvu aba Nabbi Omulonde; era ne bawala be ne batabani be, buli lwe boogerwako.

سَعدٌ سَعِيدُ بنُ عَوْفٍ طَلْحَةٌ وَأَبُو
عُبَيْدَةَ وَزُبَيْرٌ سادَةٌ غُرَرٌ

Ne Saad, Saeed ibn Awf, Talha, Abu Ubaidah, ne Zubair, bonna bakulembeze ab'ekitiibwa era abamanyifu.

وَالآلِ وَالصَّحْبِ والاتْبَاعِ فاطِمَةٌ
ما حَنَّ لَيْلُ الدَّيَاجِي أَوْ بَدَا السَّحَرُ

Era ku maka, bannawe, n'abagoberezi, okutwaliza awamu ne Fatima, nga ekiro ekizikiza bwe kiba kyennyamira okukya oba nga bwe kiba kyakya.