نَهْجُ البُرْدَة

ريمٌ على القاعِ بين البانِ والعَلَمِ — أمير الشعراء أحمد شوقي (ت 1351هـ / 1932م)

عارض بها أمير الشعراء أحمد شوقي بردةَ البوصيري على وزنها ورويّها، فجاءت من أبدع ما قيل في المديح النبوي في العصر الحديث، وقد أُنشدت وتُغنّيت في المشارق والمغارب.

Nahj al-Burda — Ahmad Shawqi, Omulangira w'Abatontomi

Omulangira w'Abatontomi, Ahmad Shawqi, yawandiika kino ekitontome ng'akoppa Burda ya Al-Busiri, ng'akwatirira ddala obuzito bwakyo n'ennyimba zaakyo. Kye kimu ku mirimu egisinga obulungi mu kutendereza Nabbi ﷺ mu kiseera kino, era kikyayimbibwa nnyo mu Buvanjuba ne mu Bugwanjuba.

ريمٌ عَلى القاعِ بَينَ البانِوَالعَلَمِ
أَحَلَّ سَفكَ دَمي في الأَشهُرِ الحُرُمِ

Enjaza ku ttale, wakati w'emiti gya ban n'olusozi, ekkirizza okuyiwa omusaayi gwange ne mu myezi emitukuvu.

رَمى القَضاءُ بِعَينَي جُؤذَرٍ أَسَداً
يا ساكِنَ القاعِ أَدرِك ساكِنَ الأَجَمِ

Ekiragiro kya Katonda, okuyita mu maaso g'enjaza ento, kyatta empologoma; ggwe abeera ku ttale, yanguwa okuyamba oyo abeera mu kibira ky'okwagala.

لَمّا رَنا حَدَّثَتني النَفسُ قائِلَةً
يا وَيحَ جَنبِكَ بِالسَهمِ المُصيبِ رُمي

Bwe yandabako, emmeeme yange yannong'onera, ng'egamba nti, "Zzaala ku lubalaza lwo, kubanga lukubiddwa akasaale akatakyayosa."

جَحَدتُها وَكَتَمتُ السَهمَ في كَبِدي
جُرحُ الأَحِبَّةِ عِندي غَيرُ ذي أَلَمِ

Nnakigaana era ne nkweka akasaale mu kibumba kyange, kubanga ebiwundu ebikwatibwa ab'okwagala, gye ndi, tebirina bulumi.

رُزِقتَ أَسمَحَ ما في الناسِ مِن خُلُقٍ
إِذا رُزِقتَ اِلتِماسَ العُذرِ في الشِيَمِ

Ggwe ﷺ wawaweebwa empisa ezisinga obulungi mu bantu, naddala bwe wawaweebwa ekisa okunoonyereza ensonga z'abalala.

يا لائِمي في هَواهُ وَالهَوى قَدَرٌ
لَو شَفَّكَ الوَجدُ لَم تَعذِل وَلَم تَلُمِ

Ggwe annewaanya olw'okwagala kwange, newankubadde okwagala kye kiragiro, singa okwagala kwakuliirira, tewandinnenyezza wadde okumpoya.

لَقَد أَنَلتُكَ أُذناً غَيرَ واعِيَةٍ
وَرُبَّ مُنتَصِتٍ وَالقَلبُ في صَمَمِ

Mazima ddala, nkuwadde okutu okutategeera bulungi, kubanga emirundi mingi omuntu awuliriza nnyo naye ng'omutima guli muggu.

يا ناعِسَالطَرفِ لا ذُقتَ الهَوى أَبَداً
أَسهَرتَ مُضناكَ في حِفظِ الهَوى فَنَمِ

Ggwe alina amaaso aganyogoga, tolyoka olaba kwagala, kubanga okumye omwagalwa wo omulwadde ng'atulo tamukwata ng'akuuma okwagala kuno, kale kati, genda weebake.

أَفديكَ إِلفاً وَلا آلو الخَيالَ فِدىً
أَغراكَ باِلبُخلِ مَن أَغراهُ بِالكَرَمِ

Nandyewaaddeyo olw'okwagala kwo, era sirirema kulekawo kintu kyonna olw'ekifaananyi kyo; ani yakukemye n'obukodo obwo, ng'oyo yennyini yakemebwa obugabi?

سَرى فَصادَفَ جُرحاً دامِياً فَأَسا
وَرُبَّ فَضلٍ عَلى العُشّاقِ لِلحُلُمِ

Kyatambula ne kisanga ekiwundu ekivaamu omusaayi, ne kikiwonya, era mazima ddala, waliwo ekisa kinene ekituukira ku baagalana olw'okugumiikiriza.

مَنِ المَوائِسُ باناً بِالرُبىوَقَناً
اللاعِباتُ بِروحي السافِحاتُ دَمي

Bani abakazi bano, abanyeenya ng'emiti gya ban ku nsozi era ng'amafumu amagonda, abazannya n'emmeeme yange era abayiwa omusaayi gwange?

السافِراتُ كَأَمثالِ البُدورِ ضُحىً
يُغِرنَ شَمسَ الضُحى بِالحَليِ وَالعِصَمِ

Be bali abatazikudde, ng'enjuba ezijjudde mu ttuntu, ab'ebintu byabwe eby'okwewunda n'emikuufu gyabwe biggya n'enjuba ey'omu ttuntu obuggya.

القاتِلاتُ بِأَجفانٍ بِها سَقَمٌ
وَلِلمَنِيَّةِ أَسبابٌ مِنَ السَقَمِ

Be bali abatta n'ebikowe ebirina obulwadde obw'obunafu, kubanga mazima ddala, okufa kulabika okusinga okuba n'ensonga mu bulwadde.

العاثِراتُ بِأَلبابِ الرِجالِ وَما
أُقِلنَ مِن عَثَراتِ الدَلِّ في الرَسَمِ

Be bali abaleetera emitima gy'abasajja okwesittala, naye tebakkakkanya kwesittala kw'obukaba bwabwe obw'okukema mu butuufu bwabwe.

المُضرِماتُ خُدوداً أَسفَرَت وَجَلَت
عَن فِتنَةٍ تُسلِمُ الأَكبادَ لِلضَرَمِ

Be bali abakoleesa omuliro, n'amatama agatazikuddwa era agamasamasa, nga balaga okukema okugabula emitima mu kwagala okwokya.

الحامِلاتُ لِواءَ الحُسنِ مُختَلِفاً
أَشكالُهُ وَهوَ فَردٌ غَيرُ مُنقَسِمِ

Be bali abasitula bendera y'obulungi, ab'ebifaananyi eby'enjawulo, naye obulungi bwennyini busigala bumwe era tebwebagabanya.

مِن كُلِّ بَيضاءَ أَو سَمراءَ زُيِّنَتا
لِلعَينِ وَالحُسنُ في الآرامِ كَالعُصُمِ

Okuva ku buli mukazi omweru oba omuddugavu, aweereddwa okwewunda okusanyusa amaaso, obulungi bwabwe, ng'obw'enjaza, bukwata ng'enkuufu.

يُرَعنَ لِلبَصَرِ السامي وَمِن عَجَبٍ
إِذا أَشَرنَ أَسَرنَ اللَيثَ بِالغَنَمِ

Batiisa amaaso agasinga obukulu, era kya kitalo nti, n'akabonero akatono, basobola okukwata empologoma n'endiga.

وَضَعتُ خَدّي وَقَسَّمتُ الفُؤادَ رُبيً
يَرتَعنَ في كُنُسٍ مِنهُ وَفي أَكَمِ

Nteese wansi ekisama kyange era ne njawula omutima gwange mu nsozi, gye basobola okulirira obulungi mu mpuku zaagwo ne ku ttale lyaagwo.

يا بِنتَ ذي اللَبَدِ المُحَمّى جانِبُهُ
أَلقاكِ في الغابِ أَم أَلقاكِ في الأُطُمِ

Ggwe muwala w'oyo alina enviiri ezikuumiddwa, nkulabire mu kibira oba nkulabire mu kigo?

ما كُنتُ أَعلَمُ حَتّى عَنَّ مَسكَنُهُ
أَنَّ المُنى وَالمَنايا مَضرِبُ الخِيَمِ

Saategeera, okutuusa lwe kyazuuka ekifo kye, nti ebyetaago n'ebiragiro byombi bisimba eweema zaabyo mu kifo kimu.

مَن أَنبَتَ الغُصنَ مِن صَمصامَةٍ ذَكَرٍ
وَأَخرَجَ الريمَ مِن ضِرغامَةٍ قَرِمِ

Ani eyaleetera ettabi eggonda okumeruka okuva mu kitala eky'amaanyi, ekikyali, n'aleeta enjaza ennungi okuva mu mpologoma ey'obukambwe, ey'enjala?

بَيني وَبَينُكِ مِن سُمرِ القَنا حُجُبٌ
وَمِثلُها عِفَّةٌ عُذرِيَّةُ العِصَمِ

Wakati wange naawe waliwo ebikomera by'amafumu amaddugavu, wamu n'ebikome by'obuyonjo obw'ekyewuunyo, obw'obuwala.

لَم أَغشَ مَغناكِ إِلّا في غُضونِ كِرىً
مَغناكَ أَبعَدُ لِلمُشتاقِ مِن إِرَمِ

Saalambula kifo kyo okuggyako mu tulo, kubanga ekifo kyo kiri ewala nnyo eri emmeeme eyegomba okusinga ekibuga eky'olugero ekya Iram.

يا نَفسُ دُنياكِ تُخفى كُلَّ مُبكِيَةٍ
وَإِن بَدا لَكِ مِنها حُسنُ مُبتَسَمِ

Ggwe emmeeme yange, obulamu bwo obw'ensi bukweka buli nsonga ey'okukaaba, ne bwe kiba nti omuseko omulungi gukuleetera okuvaamu.

فُضّي بِتَقواكِ فاهاً كُلَّما ضَحِكَت
كَما يَفُضُّ أَذى الرَقشاءِبِالثَرَمِ

N'obukakkamu bwo, menyawo akamwa kaakyo buli lwe kaseka, nga bwe kimenyebwa amannyo ag'obulabe ag'omusota ogw'ebbala.

مَخطوبَةٌ مُنذُ كانَ الناسُ خاطِبَةٌ
مِن أَوَّلِ الدَهرِ لَم تُرمِل وَلَم تَئَمِ

Abadde anoonyezebwa okufumbirwa okuva abantu lwe baasooka okuba abanoonya abakazi, era okuva ku ntandikwa y'ebiseera, tabadde nnamwandu wadde nnamulekwa.

يَفنى الزَمانُ وَيَبقى مِن إِساءَتِها
جُرحٌ بِآدَمَ يَبكي مِنهُ في الأَدَمِ

Ebiseera biriyitawo, naye okuva mu bubi bwe, ekiwundu kisigala mu Adamu, ekimuleetera okukaaba mu mubiri gwe.

لا تَحفَلي بِجَناها أَو جِنايَتِها
المَوتُ بِالزَهرِ مِثلُ المَوتِ بِالفَحَمِ

Tofaayo ku bibala byakyo oba ku byonoono byakyo, kubanga okufa mu bimuli tekirina njawulo ku kufa mu maka ga makala.

كَم نائِمٍ لا يَراها وَهيَ ساهِرَةٌ
لَولا الأَمانِيُّ وَالأَحلامُ لَم يَنَمِ

Abasula bameka abatalaba kukuuma kwe (ensi), kubanga singa tekwali ssuubi na birooto, teyandifunye kuwummula.

طَوراً تَمُدُّكَ في نُعمى وَعافِيَةٍ
وَتارَةً في قَرارِ البُؤسِ وَالوَصَمِ

Ku kaseera kamu, akugabira essanyu n'obulamu obulungi, naye ku kaseera akalala, akusuula mu bunnya bw'obuyinike n'ensonyi.

كَم ضَلَّلَتكَ وَمَن تُحجَب بَصيرَتُهُ
إِن يَلقَ صابا يَرِد أَو عَلقَماً يَسُمُ

Emirundi emeka gy'akubuzaabuza, kubanga oyo alina okutegeera okukwekeddwa alinywa omubisi ogukalira singa agulaba, oba okwetta n'omusaayi ogw'obulabe.

يا وَيلَتاهُ لِنَفسي راعَها وَدَها
مُسوَدَّةُ الصُحفِ في مُبيَضَّةِ اللَمَمِ

Ayi, zzaala ku mmeeme yange, etidde era ekubiddwa obunene bw'empapula eziddugala ez'ebikolwa wakati w'enviiri ezize z'ekikadde.

رَكَضتُها في مَريعِ المَعصِياتِ وَما
أَخَذتُ مِن حِميَةِ الطاعاتِ لِلتُخَمِ

Nnakireka kiyirira obulungi mu malundiro ag'obugagga ag'obujeemu, era saakola kintu kyonna okukiziyiza okuva mu kulekawo ebikolwa ebirungi olw'okwegomba kwakyo.

هامَت عَلى أَثَرِ اللَذّاتِ تَطلُبُها
وَالنَفسُ إِن يَدعُها داعي الصِبا تَهِمِ

Kyatambula butaliiko kigendererwa, nga kigoberera essanyu, kubanga emmeeme, bwe kiyitibwa eddoboozi ly'obuvubuka, edduka n'obwangu mu kwegomba.

صَلاحُ أَمرِكَ لِلأَخلاقِ مَرجِعُهُ
فَقَوِّمِ النَفسَ بِالأَخلاقِ تَستَقِمِ

Obutuufu bw'ensonga zo buva mu mpisa ennungi, kale teeka emmeeme yo mu mpisa ennungi, era eriba nnamu.

وَالنَفسُ مِن خَيرِها في خَيرِ عافِيَةٍ
وَالنَفسُ مِن شَرِّها في مَرتَعٍوَخِمِ

Emmeeme, olw'obulungi bwayo, ebeera mu bulamu obusinga obulungi, ate olw'obubi bwayo, ebeera mu malundiro ag'obulabe.

تَطغى إِذا مُكِّنَت مِن لَذَّةٍ وَهَوىً
طَغيَ الجِيادِ إِذا عَضَّت عَلى الشُكُمِ

Ekyayisa amateeka bwe giweebwa eddembe ly'essanyu n'okwegomba, nga bwe kiba ku mbalaasi ez'amaanyi eziruma ku byuma byazo ne ziba ezitaliiko kuteeka.

إِن جَلَّ ذَنبي عَنِ الغُفرانِ لي أَمَلٌ
في اللَهِ يَجعَلُني في خَيرِ مُعتَصِمِ

Ne bwe kiba nti ekibi kyange kinene nnyo okusonyiyibwa, nkirina essuubi mu Katonda, alinteeka mu kifo ekisinga obulungi eky'obuddukiro.

أَلقى رَجائي إِذا عَزَّ المُجيرُ عَلى
مُفَرِّجِ الكَرَبِ في الدارَينِ وَالغَمَمِ

Nsuula essuubi lyange, abayambi bwe baba batono, ku oyo aggyawo obuyinike n'ennaku mu nsi zombi.

إِذا خَفَضتُ جَناحَ الذُلِّ أَسأَلُهُ
عِزَّ الشَفاعَةِ لَم أَسأَل سِوى أُمَمِ

Bwe nneekottoola n'obuwombeefu okumusaba ﷺ ekitiibwa ky'okuwolereza, sisaba kintu kitono okusinga obulokozi bw'amawanga.

وَإِن تَقَدَّمَ ذو تَقوى بِصالِحَةٍ
قَدَّمتُ بَينَ يَدَيهِ عَبرَةَ النَدَمِ

Era singa omwoyo ogw'eddiini guwaayo ekikolwa ekirungi, nze nandyawaayo mu maaso ge ﷺ amaziga g'okwenenya kwokka.

لَزِمتُ بابَ أَميرِ الأَنبِياءِ وَمَن
يُمسِك بِمِفتاحِ بابِ اللَهِ يَغتَنِمِ

Nnakutte ku luggi lw'Omulangira w'Abannabbi ﷺ, kubanga buli akwata ekkagi ly'oluggi lwa Katonda anaafuna amagoba amangi ddala.

فَكُلُّ فَضلٍ وَإِحسانٍ وَعارِفَةٍ
ما بَينَ مُستَلِمٍ مِنهُ وَمُلتَزِمِ

Kubanga buli kisa, obulungi, n'ekirungi biva wakati w'abo abafuna okuva gy'ali ﷺ n'abo abamunywagira.

عَلَّقتُ مِن مَدحِهِ حَبلاً أُعَزُّ بِهِ
في يَومِ لا عِزَّ بِالأَنسابِ وَاللُحَمِ

Nnakutte omuguwa okuva mu kutendereza kwe ﷺ, ogundeeza ekitiibwa ku Lunaku olutaliba kitiibwa mu nkula oba mu b'oluganda.

يُزري قَريضي زُهَيراً حينَ أَمدَحُهُ
وَلا يُقاسُ إِلى جودي لَدى هَرِمِ

Ebyanjye bwe mmutendereza ﷺ, bikoza ebya Zuhayr, era empeera yange tesobola kugeraageranyizibwa n'obugagga bwe okuva e Harim.

مُحَمَّدٌ صَفوَةُ الباري وَرَحمَتُهُ
وَبُغيَةُ اللَهِ مِن خَلقٍ وَمِن نَسَمِ

Muhammad ﷺ ye mulonde wa Mutonzi n'ekisa Kye, kye Katonda yenyini yagala okuva mu bitonde byonna n'emmeeme zonna.

وَصاحِبُ الحَوضِ يَومَ الرُسلِ سائِلَةٌ
مَتى الوُرودُ وَجِبريلُ الأَمينُ ظَمي

Ye ﷺ ye nnannyini Ennyanja (Kawthar) ku Lunaku lwe n'Ababaka banaabuuza nti, "Kiki ekijja?" era ne Jibril omwesigwa anaayota ennyonta.

سَناؤُهُ وَسَناهُ الشَمسُ طالِعَةً
فَالجِرمُ في فَلَكٍ وَالضَوءُ في عَلَمِ

Obulungi bwe ﷺ n'ekitangaala kye biri ng'enjuba egenda evaayo, kubanga ng'omubiri gw'enjuba guli mu kkubo lyagwo, ekitangaala kye kye kibanja ekigulumivu.

قَد أَخطَأَ النَجمَ ما نالَت أُبُوَّتُهُ
مِن سُؤدُدٍ باذِخٍ في مَظهَرٍ سَنِمِ

Emmunyeenye zenyini zaalemwa okutuuka ku kitiibwa ekigulumivu n'okulabika okw'ekitalo ebyatuukibwako enzaalwa ye ﷺ.

نُموا إِلَيهِ فَزادوا في الوَرى شَرَفاً
وَرُبَّ أَصلٍ لِفَرعٍ في الفَخارِ نُمي

Bajjajja be baamukulaakulira ﷺ, bwe batyo ne beeyongera ekitiibwa mu bantu, kubanga emirundi egisinga ensibuko efuna ekitiibwa kyayo okuva mu ttabi lyayo.

حَواهُ في سُبُحاتِ الطُهرِ قَبلَهُمُ
نورانِ قاما مَقامَ الصُلبِ وَالرَحِمِ

Nga tebannabaawo, ebitangaala bibiri byamulimu ﷺ mu bifo eby'obuyonjo, nga bigenda mu kifo ky'ebisambi n'embuto.

لَمّا رَآهُ بَحيرا قالَ نَعرِفُهُ
بِما حَفِظنا مِنَ الأَسماءِ وَالسِيَمِ

Bahira omukerezi bwe yamulaba ﷺ, yalangirira nti, "Tumumanyi olw'amannya n'obubonero bye twakuumye."

سائِل حِراءَ وَروحَ القُدسِ هَل عَلِما
مَصونَ سِرٍّ عَنِ الإِدراكِ مُنكَتِمِ

Buuza Hira n'Omwoyo Omutukuvu (Jibril) oba baategeera ekyama ekyakuumibwa, ekikwekeddwa okuva mu kutegeera kwonna, ekyabikkulirwa eyo.

كَم جيئَةٍ وَذَهابٍ شُرِّفَت بِهِما
بَطحاءُ مَكَّةَ في الإِصباحِ وَالغَسَمِ

Emirundi emeka egy'okujja n'okugenda egyaweesa ekitiibwa ekiggwa kya Makka, mu makya n'akawungeezi, olw'okubeera kwe ﷺ.

وَوَحشَةٍ لِاِبنِ عَبدِ اللَهِ بينَهُما
أَشهى مِنَ الأُنسِ بِالأَحسابِ وَالحَشَمِ

Era obwetaavu bw'omwana wa Abdullah ﷺ wakati w'ebiseera ebyo bwali bwa kisa okusinga okubeera n'abantu ab'ekitiibwa n'abakuumi.

يُسامِرُ الوَحيَ فيها قَبلَ مَهبِطِهِ
وَمَن يُبَشِّر بِسيمى الخَيرِ يَتَّسِمِ

Yayogera n'okubikkulirwa eyo nga tekunnaba kukkira ddala, kubanga buli alagirirwa obubonero bw'obulungi, aba atongozeddwa ddala.

لَمّا دَعا الصَحبُ يَستَسقونَ مِن ظَمَإٍ
فاضَت يَداهُ مِنَ التَسنيمِ بِالسَنَمِ

Bwe bannaabe ﷺ baasaba amazzi mu nnyonta yaabwe, emikono gye gyajjudde amazzi ag'omugga oguyonjo ennyo (Tasnim), nga gifulumya emigga mingi.

وَظَلَّلَتهُ فَصارَت تَستَظِلُّ بِهِ
غَمامَةٌ جَذَبَتها خيرَةُ الدِيَمِ

Ekire ky'amukuumira ﷺ, oluvannyuma n'ekire kyennyini ne kinosaba ekisiikirize okuva gy'ali, ekire ekyasikirizibwa enkuba ey'olubeerera esinga obulungi.

مَحَبَّةٌ لِرَسولِ اللَهِ أُشرِبَها
قَعائِدُ الدَيرِ وَالرُهبانُ في القِمَمِ

Okwagala Omubaka wa Katonda ﷺ kwateekebwa ne mu bakerezi b'amakanisa n'abakerezi ku ntikko z'ensozi.

إِنَّ الشَمائِلَ إِن رَقَّت يَكادُ بِها
يُغرى الجَمادُ وَيُغرى كُلُّ ذي نَسَمِ

Mazima ddala, obuntu bwe buba obulungi, ne bintu ebitafa biba bya kisa, era buli kintu ekiramu kiba kyakwagala.

وَنودِيَ اِقرَأ تَعالى اللَهُ قائِلُها
لَم تَتَّصِل قَبلَ مَن قيلَت لَهُ بِفَمِ

Era kyayogerwa nti, "Soma!" Katonda agulumizibwe, Omwogezi wakyo, kubanga tekunnaba kuyogerwa na kamwa eri oyo gwe kyayogererwa.

هُناكَ أَذَّنَ لِلرَحَمَنِ فَاِمتَلَأَت
أَسماعُ مَكَّةَ مِن قُدسِيَّةِ النَغَمِ

Eyo, yayita okusaba eri Omusaasizi ennyo, era amatu ga Makka gaajjudde obutukuvu bw'oluyimba olwo olutukuvu.

فَلا تَسَل عَن قُرَيشٍ كَيفَ حَيرَتُها
وَكَيفَ نُفرَتُها في السَهلِ وَالعَلَمِ

Kale tobuuza ku Bakuraysh, obutabanguko bwabwe bwali butya, n'okukyawa kwabwe okwasaasaana mu nsiko n'ensozi.

تَساءَلوا عَن عَظيمٍ قَد أَلَمَّ بِهِم
رَمى المَشايِخَ وَالوِلدانِ بِاللَمَمِ

Baabuuza ku kintu kinene ekyabatuukako, nga kikuba abakadde n'abaana n'ekitole ky'eddaalu.

يا جاهِلينَ عَلى الهادي وَدَعوَتِهِ
هَل تَجهَلونَ مَكانَ الصادِقِ العَلَمِ

Mmwe abatamanyi Mukulembeze n'okuyita kwe, mutegeera ddala ekitiibwa ky'omwesigwa, omulonde?

لَقَّبتُموهُ أَمينَ القَومِ في صِغَرٍ
وَما الأَمينُ عَلى قَولٍ بِمُتَّهَمِ

Mmwe mwe mwamuyita "Omwesigwa" mu bantu mu buvubuka bwe, era omwesigwa takwatibwa bubi olw'obulimba.

فاقَ البُدورَ وَفاقَ الأَنبِياءَ فَكَم
بِالخُلقِ وَالخَلقِ مِن حُسنٍ وَمِن عِظَمِ

Yasinga enjuba ezijjudde era n'asinga abannabbi, obulungi bwe n'obukulu bwe bwali bungi nnyo mu mpisa n'obutonde!

جاءَ النبِيّونَ بِالآياتِ فَاِنصَرَمَت
وَجِئتَنا بِحَكيمٍ غَيرِ مُنصَرِمِ

Abannabbi bajja n'obubonero obwaggwaawo, naye ggwe ﷺ wajja gye tuli n'eky'awandiikibwa eky'amagezi ekitaggwaawo.

آياتُهُ كُلَّما طالَ المَدى جُدُدٌ
يَزينُهُنَّ جَلالُ العِتقِ وَالقِدَمِ

Ebyawandiikibwa byakyo, bwe kiba kirekawo ekiseera, biba bipya buli kiseera, nga birabika obulungi olw'ekitiibwa ky'obukadde bwabyo n'obutaggwaawo.

يَكادُ في لَفظَةٍ مِنهُ مُشَرَّفَةٍ
يوصيكَ بِالحَقِّ وَالتَقوى وَبِالرَحِمِ

Kumpi mu buli kigambo ekyaweesa ekitiibwa okuva gy'ali ﷺ, akulagira okuba omwesigwa, obutukuvu, n'obuluganda.

يا أَفصَحَ الناطِقينَ الضادَ قاطِبَةً
حَديثُكَ الشَهدُ عِندَ الذائِقِ الفَهِمِ

Ggwe asinga okwogera obulungi mu abo bonna abogera olulimi Olwarabu, ebigambo byo biri ng'omubisi eri omukugu ategeera.

حَلَّيتَ مِن عَطَلٍ جيدَ البَيانِ بِهِ
في كُلِّ مُنتَثِرٍ في حُسنِ مُنتَظِمِ

Wawunda obulungi obw'okwogera, obwali obwereere, n'obwo, n'ofuula buli kirowoozo ekisaasaanye okuba ekirungi ekitegekeddwa.

بِكُلِّ قَولٍ كَريمٍ أَنتَ قائِلُهُ
تُحيِ القُلوبَ وَتُحيِ مَيِّتَ الهِمَمِ

N'ebigambo byonna eby'ekitiibwa by'oyogera ﷺ, ozza obulamu mu mitima era n'ozza obulamu mu by'okwagala ebyafa.

سَرَت بَشائِرُ باِلهادي وَمَولِدِهِ
في الشَرقِ وَالغَربِ مَسرى النورِ في الظُلَمِ

Amawulire amalungi g'Omukulembeze n'okuzaalibwa kwe gaasaasaana mu Buvanjuba n'Obugwanjuba, ng'ekitangaala ekisomoka mu kizikiza.

تَخَطَّفَت مُهَجَ الطاغينَ مِن عَرَبٍ
وَطَيَّرَت أَنفُسَ الباغينَ مِن عُجُمِ

Kyaggya emmeeme z'abafuzi abakambwe ab'Abarabu era n'ekyasaasaanya emyoyo gy'abafuzi abakambwe ab'amawanga amalala.

ريعَت لَها شَرَفُ الإيوانِ فَاِنصَدَعَت
مِن صَدمَةِ الحَقِّ لا مِن صَدمَةِ القُدُمِ

Ekitiibwa ky'Iwan (ekiggya kya Persia) kyatya olw'ekyo era ne kimenyeka, okuva mu kutya kw'amazima, so si okuva mu kutya kw'ebigere.

أَتَيتَ وَالناسُ فَوضى لا تَمُرُّ بِهِم
إِلّا عَلى صَنَمٍ قَد هامَ في صَنَمِ

Wajja ﷺ ng'abantu bali mu kavuyo, era tewandiyise ku bo nga tolaba ekifaananyi ekikwata ku kirala.

وَالأَرضُ مَملوءَةٌ جَوراً مُسَخَّرَةٌ
لِكُلِّ طاغِيَةٍ في الخَلقِ مُحتَكِمِ

Era ensi yajjudde obutali bwenkanya, nga ekwatibwa buli mufuzi mukambwe eyali afuga ebitonde.

مُسَيطِرُ الفُرسِ يَبغي في رَعِيَّتِهِ
وَقَيصَرُ الرومِ مِن كِبرٍ أَصَمُّ عَمِ

Omufuzi wa Persia yanyigiriza abantu be, era Kayisaali wa Rooma, olw'amalala, yali muggavu era muzibe.

يُعَذِّبانِ عِبادَ اللَهِ في شُبَهٍ
وَيَذبَحانِ كَما ضَحَّيتَ بِالغَنَمِ

Babonyaabonya abaddu ba Katonda n'ebigambo eby'okubawulira obubi era babatta nga ggwe ﷺ bwe wasaddaaka endiga.

وَالخَلقُ يَفتِكُ أَقواهُم بِأَضعَفِهِم
كَاللَيثِ بِالبَهمِ أَو كَالحوتِ بِالبَلَمِ

Era mu bitonde, abasinga amaanyi banyaga abanafu, nga empologoma bw'enyaga abaana b'endiga oba nga olubale bwe lunyaga ebyennyanja ebitono.

أَسرى بِكَ اللَهُ لَيلاً إِذ مَلائِكُهُ
وَالرُسلُ في المَسجِدِ الأَقصى عَلى قَدَمِ

Katonda yakutwala ﷺ ekiro ng'abamalayika be n'abatumwa be bayimiridde nga bakulindiridde mu Muzikiti gwa Al-Aqsa.

لَمّا خَطَرتَ بِهِ اِلتَفّوا بِسَيِّدِهِم
كَالشُهبِ بِالبَدرِ أَو كَالجُندِ بِالعَلَمِ

Bwe waguyingira ﷺ, baakukungaanira ku mukama waabwe, nga emmunyeenye bwe zizingiza omwezi ogwajjula oba abasirikale bwe beekunganira ku bendera yaabwe.

صَلّى وَراءَكَ مِنهُم كُلُّ ذي خَطَرٍ
وَمَن يَفُز بِحَبيبِ اللَهِ يَأتَمِمِ

Buli omu ow'ekitiibwa mu bo yakusabira ﷺ emabega, kubanga buli afuna Omwagalwa wa Katonda y'anaakulembera okusaba.

جُبتَ السَماواتِ أَو ما فَوقَهُنَّ بِهِم
عَلى مُنَوَّرَةٍ دُرِّيَّةِ اللُجُمِ

Wakyuka mu ggulu, oba ebyo ebisingawo, nabo, ng'oli ku kintu ekyakaayakana eky'okulinnya ekirina emiguwa egy'engoma.

رَكوبَةً لَكَ مِن عِزٍّ وَمِن شَرَفٍ
لا في الجِيادِ وَلا في الأَينُقِ الرُسُمِ

Ekintu eky'okulinnya ekyakuweebwa ﷺ eky'ekitiibwa n'ettendo, ekitali kifaanana na mbalaasi ey'ekitiibwa yonna oba enŋamira ennyangu.

مَشيئَةُ الخالِقِ الباري وَصَنعَتُهُ
وَقُدرَةُ اللَهِ فَوقَ الشَكِّ وَالتُهَمِ

Kwali kwagala n'ekitonde ky'Omutonzi, Omukola, era amaanyi ga Katonda gasinga okubuusabuusa kwonna n'okuvunaana.

حَتّى بَلَغتَ سَماءً لا يُطارُ لَها
عَلى جَناحٍ وَلا يُسعى عَلى قَدَمِ

Okutuusa lwe watuuka ﷺ mu ggulu omuntu gy'atasobola kuwulukira na biwawaatiro, newankubadde okutambula n'ebigere.

وَقيلَ كُلُّ نَبِيٍّ عِندَ رُتبَتِهِ
وَيا مُحَمَّدُ هَذا العَرشُ فَاِستَلِمِ

Era kyayanjulwa nti, "Buli nnabbi ali ku ddaala lye, naye ggwe Muhammad ﷺ, kino kye Ntebe, n'olwekyo gisembe."

خَطَطتَ لِلدينِ وَالدُنيا عُلومَهُما
يا قارِئَ اللَوحِ بَل يا لامِسَ القَلَمِ

Wateekawo ﷺ sayansi w'eddiini n'ensi, ggwe omusomi w'Ewuliro Ekiterekeddwa, nedda, ggwe akwata Ekyuma.

أَحَطتَ بَينَهُما بِالسِرِّ وَاِنكَشَفَت
لَكَ الخَزائِنُ مِن عِلمٍ وَمِن حِكَمِ

Wasinga ekyama ekiri wakati wa byombi, era eby'obugagga by'amagezi n'okutegeera byakubikkulirwa ﷺ.

وَضاعَفَ القُربُ ما قُلِّدتَ مِن مِنَنٍ
بِلا عِدادٍ وَما طُوِّقتَ مِن نِعَمِ

Era okusembera kwongera ebirungi ebitabalika bye wakuweebwa ﷺ, n'emikisa gye wanywezebwako.

سَل عُصبَةَ الشِركِ حَولَ الغارِ سائِمَةً
لَولا مُطارَدَةُ المُختارِ لَم تُسَمِ

Buuza ekibinja ky'abakafiiri abaalundanga okumpi n'empuku; singa tebaagoberera Omulonde ﷺ, tebandiinaanyizibwa.

هَل أَبصَروا الأَثَرَ الوَضّاءَ أَم سَمِعوا
هَمسَ التَسابيحِ وَالقُرآنِ مِن أُمَمِ

Baalabako akabonero akamasamasa, oba baawulira akasattiro k'okutendereza n'Kur'ani okuva mu mawanga agatalabika?

وَهَل تَمَثَّلَ نَسجُ العَنكَبوتِ لَهُم
كَالغابِ وَالحائِماتُ وَالزُغبُ كَالرُخَمِ

Era ekitandabwa ky'ekitandabwa kyabalabikira nga ekibira ekinene, n'ennyonyi eziwulukuka n'obwana bwazo nga enkofu?

فَأَدبَروا وَوُجوهُ الأَرضِ تَلعَنُهُم
كَباطِلٍ مِن جَلالِ الحَقِّ مُنهَزِمِ

N'olwekyo baakyuka ne bagenda, n'obwenyi bw'ensi ne bubakolima, nga obulimba bwe buwangulwa ekitiibwa ky'amazima.

لَولا يَدُ اللَهِ بِالجارَينَ ما سَلِما
وَعَينُهُ حَولَ رُكنِ الدينِ لَم يَقُمِ

Singa tekwali mukono gwa Katonda ogwakuuma banne bombi, tebandibadde balamu, era awatali eriiso lye erirabirira, empagi y'eddiini teyandisimbibwa.

تَوارَيا بِجَناحِ اللَهِ وَاِستَتَرا
وَمَن يَضُمُّ جَناحُ اللَهِ لا يُضَمِ

Beekweka wansi w'ekiwawaatiro kya Katonda ne bakwekebwa, kubanga buli akwatibwa ekiwawaatiro kya Katonda takosebwa.

يا أَحمَدَ الخَيرِ لي جاهٌ بِتَسمِيَتي
وَكَيفَ لا يَتَسامى بِالرَسولِ سَمي

Ggwe Ahmad ﷺ ow'obulungi, nina ekitiibwa olw'erinnya lyange, kubanga omuntu atayinza atya okugulumizibwa olw'okugabana erinnya n'Omubaka ﷺ?

المادِحونَ وَأَربابُ الهَوى تَبَعٌ
لِصاحِبِ البُردَةِ الفَيحاءِ ذي القَدَمِ

Abatendereza n'abo abalina okwagala okungi bali bagoberezi b'omukama w'ekyambalo ekinuukira obulungi, alina ekifo ekisinga obukulu.

مَديحُهُ فيكَ حُبٌّ خالِصٌ وَهَوىً
وَصادِقُ الحُبِّ يُملي صادِقَ الكَلَمِ

Okukutendereza kwo ﷺ kwagala kufu n'okwagala okungi, kubanga okwagala okw'amazima bulijjo kuleeta ebigambo eby'amazima.

اللَهُ يَشهَدُ أَنّي لا أُعارِضُهُ
من ذا يُعارِضُ صَوبَ العارِضِ العَرِمِ

Allah ategeeza nti simuvuganya, kubanga ani asobola okuvuganya n'enkuba ey'amaanyi, ey'ekire ekijjudde?

وَإِنَّما أَنا بَعضُ الغابِطينَ وَمَن
يَغبِط وَلِيَّكَ لا يُذمَم وَلا يُلَمِ

Mazima, nze nzekka omu ku abo abasiima, era oyo asiima omwagalwa wo ﷺ tasobola kuvumibwa newankubadde okunenyezebwa.

هَذا مَقامٌ مِنَ الرَحمَنِ مُقتَبَسٌ
تَرمي مَهابَتُهُ سَحبانَ بِالبَكَمِ

Kino kye kifo ekiva eri Omunnawolereza, okutya kwe kusirisa ne Sahban omwogezi.

البَدرُ دونَكَ في حُسنٍ وَفي شَرَفٍ
وَالبَحرُ دونَكَ في خَيرٍ وَفي كَرَمِ

Omwezi ogwajjula gukulemwa ﷺ mu bulungi n'ekitiibwa, era ennyanja esingibwa ggwe mu bulungi n'obugabi.

شُمُّ الجِبالِ إِذا طاوَلتَها اِنخَفَضَت
وَالأَنجُمُ الزُهرُ ما واسَمتَها تَسِمِ

Ensozi enjeru zandikwesize singa wandizivuganyizza, n'emmunyeenye ezimasamasa zandikuweesezza akabonero buli w'andikateekedde.

وَاللَيثُ دونَكَ بَأساً عِندَ وَثبَتِهِ
إِذا مَشَيتَ إِلى شاكي السِلاحِ كَمي

N'amaanyi g'empologoma gakulemwa ﷺ bw'egenda okubuuka, naddala bw'ogenda eri omulwanyi alina ebyokulwanyisa ebijjuvu.

تَهفو إِلَيكَ وَإِن أَدمَيتَ حَبَّتَها
في الحَربِ أَفئِدَةُ الأَبطالِ وَالبُهَمِ

Emitima gy'abazira n'abawanguzi gikwagala ﷺ mu lutalo, ne bwe kiba nti wateekawo abantu baabwe ab'omukwano okuyiwa omusaayi.

مَحَبَّةُ اللَهِ أَلقاها وَهَيبَتُهُ
عَلى اِبنِ آمِنَةٍ في كُلِّ مُصطَدَمِ

Okwagala n'okutya kwa Allah byateekebwa ku mwana wa Amina ﷺ mu buli kuvuganya.

كَأَنَّ وَجهَكَ تَحتَ النَقعِ بَدرُ دُجىً
يُضيءُ مُلتَثِماً أَو غَيرَ مُلتَثِمِ

Obwenyi bwo ﷺ wansi w'enfuufu y'olutalo buli ng'omwezi ogwajjula mu kizikiza, nga gumyansa ekitangaala ne bwe kiba nga bukwese oba tebukwese.

بَدرٌ تَطَلَّعَ في بَدرٍ فَغُرَّتُهُ
كَغُرَّةِ النَصرِ تَجلو داجِيَ الظُلَمِ

Omwezi ogwajjula ﷺ ogwakaayakana e Badr, obwenyi bwawo obwakaayakana buli ng'ekitangaala ky'obuwanguzi, nga gugoba ekizikiza ekisinga obunene.

ذُكِرتَ بِاليُتمِ في القُرآنِ تَكرِمَةً
وَقيمَةُ اللُؤلُؤِ المَكنونِ في اليُتُمِ

Wayogeddwako ﷺ ng'omulekwa mu Kur'ani ng'ekitiibwa, kubanga ekigula ky'engoma ekikwekeddwa kiba mu butakwatagana bwayo obw'enjawulo.

اللَهُ قَسَّمَ بَينَ الناسِ رِزقَهُمُ
وَأَنتَ خُيِّرتَ في الأَرزاقِ وَالقِسَمِ

Ng'ate Allah yagabira abantu bonna eby'okulya, ggwe ﷺ wawaweebwa okusalawo ku by'okulya n'ebigabanyizibwa.

إِن قُلتَ في الأَمرِ لا أَو قُلتَ فيهِ نَعَم
فَخيرَةُ اللَهِ في لا مِنكَ أَو نَعَمِ

Oba oyogera ﷺ "nedda" oba "yee" ku kigambo, okusalawo kwa Allah kuli mu kukkiriza kwo oba okugaana kwo.

أَخوكَ عيسى دَعا مَيتاً فَقامَ لَهُ
وَأَنتَ أَحيَيتَ أَجيالاً مِنَ الزِمَمِ

Muganda wo Yesu yayita omufu, n'azuukira, naye ggwe ﷺ wazuukiza emirembe okuva mu buziba bw'okwerabira.

وَالجَهلُ مَوتٌ فَإِن أوتيتَ مُعجِزَةً
فَاِبعَث مِنَ الجَهلِ أَو فَاِبعَث مِنَ الرَجَمِ

Obutamanya kufa, n'olwekyo singa wawaweebwa ﷺ ekyamagero, zuukiza abantu okuva mu butamanya oba okuva mu ntaana.

قالوا غَزَوتَ وَرُسلُ اللَهِ ما بُعِثوا
لِقَتلِ نَفسٍ وَلا جاؤوا لِسَفكِ دَمِ

Baagamba nti ﷺ walwana olutalo, naye ababaka ba Allah tebaatumibwa kutta mwoyo newankubadde okuyiwa omusaayi.

جَهلٌ وَتَضليلُ أَحلامٍ وَسَفسَطَةٌ
فَتَحتَ بِالسَيفِ بَعدَ الفَتحِ بِالقَلَمِ

Obutamanya bwe bwe buno, okulimba okukyamya, n'okukyamya, kubanga ﷺ wawangula n'ekitala oluvannyuma lw'okuwangula n'ekyuma.

لَمّا أَتى لَكَ عَفواً كُلُّ ذي حَسَبٍ
تَكَفَّلَ السَيفُ بِالجُهّالِ وَالعَمَمِ

Buli muntu ow'ekika ekigulumivu bwe yewayo gy'oli ﷺ, ekitala kyatwala obuvunaanyizibwa bw'abatamanya n'abantu abawansi.

وَالشَرُّ إِن تَلقَهُ بِالخَيرِ ضِقتَ بِهِ
ذَرعاً وَإِن تَلقَهُ بِالشَرِّ يَنحَسِمِ

Bw'osanga obubi n'obulungi, ojja kwesanga ng'okubiddwa amaanyi, naye bw'obukwata n'obubi, bujja kuggwaawo ddala.

سَلِ المَسيحِيَّةَ الغَرّاءَ كَم شَرِبَت
بِالصابِ مِن شَهَواتِ الظالِمِ الغَلِمِ

Buuza Obukristaayo obw'ekitiibwa bwe bwayolekera obukambwe obungi okuva mu kwegomba kw'abafuzi abakambwe n'aboonoonyi.

طَريدَةُ الشِركِ يُؤذيها وَيوسِعُها
في كُلِّ حينٍ قِتالاً ساطِعَ الحَدَمِ

Ng'edduka okuva mu kusinza ebifaananyi, yakosebwa era n'esibibwa mu lutalo olw'omuliro olwakyuka buli kiseera.

لَولا حُماةٌ لَها هَبّوا لِنُصرَتِها
بِالسَيفِ ما اِنتَفَعَت بِالرِفقِ وَالرُحَمِ

Singa tekwali balwanirizi abaagiyambako n'ekitala, teyandifunye mugaso ku buntu n'okusaasira.

لَولا مَكانٌ لِعيسى عِندَ مُرسِلِهِ
وَحُرمَةٌ وَجَبَت لِلروحِ في القِدَمِ

Singa tekwali kifo kya Yesu kya waggulu eri Omutume we n'obuyonjo obw'edda obw'Omwoyo.

لَسُمِّرَ البَدَنُ الطُهرُ الشَريفُ عَلى
لَوحَينِ لَم يَخشَ مُؤذيهِ وَلَم يَجِمِ

Omubiri omuyonjo, ogw'ekitiibwa gwandyakomererwa ku mabaati abiri, omubonyaabonya we nga tatya kintu kyonna era nga talina kwenenya.

جَلَّ المَسيحُ وَذاقَ الصَلبَ شانِئُهُ
إِنَّ العِقابَ بِقَدرِ الذَنبِ وَالجُرُمِ

Kristo agulumizibwa, era omukyawi we yagezaako okukomererwa, kubanga ekibonerezo kyennyini kigendana n'ekibi n'omusango.

أَخو النَبِيِّ وَروحُ اللَهِ في نُزُلٍ
فَوقَ السَماءِ وَدونَ العَرشِ مُحتَرَمِ

Muganda wa Nabbi ﷺ n'Omwoyo gwa Katonda agulumizibwa mu kifo ekiri waggulu w'eggulu era wansi w'Entebe.

عَلَّمتَهُم كُلَّ شَيءٍ يَجهَلونَ بِهِ
حَتّى القِتالَ وَما فيهِ مِنَ الذِمَمِ

Wabayigiriza buli kintu kye baali tebamanyi, n'olutalo n'endagaano ezikugirimu.

دَعَوتَهُم لِجِهادٍ فيهِ سُؤدُدُهُم
وَالحَربُ أُسُّ نِظامِ الكَونِ وَالأُمَمِ

Wabakoowoola ku lutalo olwali lubaletedde ekitiibwa kyabwe, kubanga olutalo lwe lusinga obukulu mu nteekateeka y'ensi n'amawanga.

لَولاهُ لَم نَرَ لِلدَولاتِ في زَمَنٍ
ما طالَ مِن عُمُدٍ أَو قَرَّ مِن دُهُمِ

Singa tekwali, tetwandirabye mawanga mu kiseera kyonna nga gafuna empagi ezisigalawo oba ebifo eby'amaanyi ebyasigalawo.

تِلكَ الشَواهِدُ تَترى كُلَّ آوِنَةٍ
في الأَعصُرِ الغُرِّ لا في الأَعصُرِ الدُهُمِ

Obujulirwa buno bugobereragana buli kiseera, nga bulabika mu biseera eby'ekitiibwa, so si mu biseera eby'ekizikiza.

بِالأَمسِ مالَت عُروشٌ وَاِعتَلَت سُرُرٌ
لَولا القَذائِفُ لَم تَثلَم وَلَم تَصُمِ

Eggulo, entebe z'obwakabaka zaagwa era n'ebifo by'obuyinza byagulumizibwa; singa tekwali misana, tebyandimenyeddwa oba kusirika.

أَشياعُ عيسى أَعَدّوا كُلَّ قاصِمَةٍ
وَلَم نُعِدُّ سِوى حالاتِ مُنقَصِمِ

Abagoberezi ba Yesu baateekateeka buli kintu ekizikiriza, ate ffe tetwateekateeka kintu kyonna okuggyako embeera z'okusaasaana.

مَهما دُعيتَ إِلى الهَيجاءِ قُمتَ لَها
تَرمي بِأُسدٍ وَيَرمي اللَهُ بِالرُجُمِ

Buli lwe wakowoolwanga ku lutalo, wajjawo, ng'osuula empologoma ate Katonda n'asuula emisanvu.

عَلى لِوائِكَ مِنهُم كُلُّ مُنتَقِمٍ
لِلَّهِ مُستَقتِلٍ في اللَهِ مُعتَزِمِ

Wansi w'ebendera yo, mu bo, mwalimu buli muwulize wa Katonda, ow'amaanyi era ng'anoonya okufa olw'ensonga ye.

مُسَبِّحٍ لِلِقاءِ اللَهِ مُضطَرِمٍ
شَوقاً عَلى سابِخٍ كَالبَرقِ مُضطَرِمِ

Ng'atendereza okusisinkana Katonda, ng'ayaka n'okwegomba, yalinnya ku mbalaasi ey'embiro, ng'eyaka ng'ekimyanso.

لَو صادَفَ الدَهرَ يَبغي نَقلَةً فَرَمى
بِعَزمِهِ في رِحالِ الدَهرِ لَم يَرِمِ

Singa yasisinkana ekiseera ng'anoonya okukyuka n'asuula obukakafu bwe mu bulamu bwakyo, ekiseera tekyandikyuse.

بيضٌ مَفاليلُ مِن فِعلِ الحُروبِ بِهِم
مِن أَسيُفِ اللَهِ لا الهِندِيَّةُ الخُذُمُ

Bali batukuvu era bamenyese olw'entalo ezitali zikomya, naye be byambalo bya Katonda, so si byambalo bya Buyindi ebya bweereere.

كَم في التُرابِ إِذا فَتَّشتَ عَن رَجُلٍ
مَن ماتَ بِالعَهدِ أَو مَن ماتَ بِالقَسَمِ

Abasajja bameka abali mu nfuufu, bw'onoonyereza, abaafa nga batuukiriza endagaano yaabwe oba ekirayiro kyabwe.

لَولا مَواهِبُ في بَعضِ الأَنامِ لَما
تَفاوَتَ الناسُ في الأَقدارِ وَالقِيَمِ

Singa tekwali mpisa eziri mu bantu abamu, abantu tebandirabiseeko njawulo mu kifo n'omugaso ogw'omunda.

شَريعَةٌ لَكَ فَجَّرتَ العُقولَ بِها
عَن زاخِرٍ بِصُنوفِ العِلمِ مُلتَطِمِ

Okuyita mu mateeka go ag'obwakatonda, ﷺ, wateeka ebirowoozo okubwatuka n'ennyanja ey'amaanyi, ejjudde amagezi ag'enjawulo.

يَلوحُ حَولَ سَنا التَوحيدِ جَوهَرُها
كَالحَليِ لِلسَيفِ أَو كَالوَشيِ لِلعَلَمِ

Obutonde bwakyo bwakira okwetoloola obwengula bw'obumu bwa Katonda, ng'ebintu ebyongerwako ku kitala oba engoye ezirukiddwa ku bendera.

غَرّاءُ حامَت عَلَيها أَنفُسٌ وَنُهىً
وَمَن يَجِد سَلسَلاً مِن حِكمَةٍ يَحُمِ

Amateeka gano ag'ekitiibwa, ag'emmeeme n'amagezi gaawulira, gaggya buli muntu afunye oluzzi olw'amagezi okugakwatirako.

نورُ السَبيلِ يُساسُ العالِمونَ بِها
تَكَفَّلَت بِشَبابِ الدَهرِ وَالهَرَمِ

Kwe kumulisa kw'ekkubo abantu bonna gye bafugirwa, nga kwakola obuvunaanyizibwa bw'obuto n'obukadde bw'ekiseera.

يَجري الزَمانُ وَأَحكامُ الزَمانِ عَلى
حُكمٍ لَها نافِذٍ في الخَلقِ مُرتَسِمِ

Ekiseera n'amateeka gakyo byonna bitambula okusinziira ku kusalawo kwakyo okw'amaanyi, okwawandiikibwa obutaggwaawo ku buli kintu ekyatondebwa.

لَمّا اِعتَلَت دَولَةُ الإِسلامِ وَاِتَّسَعَت
مَشَت مَمالِكُهُ في نورِها التَمَمِ

Obwakabaka bwa Kiyisiraamu bwe bwagulumizibwa era ne bweyongera, ebitundu byabwo byatambula, nga byonna biri mu kumulisa kwakyo okutuukiridde.

وَعَلَّمَت أُمَّةً بِالقَفرِ نازِلَةً
رَعيَ القَياصِرِ بَعدَ الشاءِ وَالنَعَمِ

Kyayigiriza eggwanga, eryali libeera mu ddungu, okukuuma bakabaka, omulimu gwe baakola oluvannyuma lw'okulunda endiga n'eŋŋamira.

كَم شَيَّدَ المُصلِحونَ العامِلونَ بِها
في الشَرقِ وَالغَربِ مُلكاً باذِخَ العِظَمِ

Obwakabaka obw'ekitiibwa bumeeka, obw'obukulu obungi, abakyusa, nga bakola ku nsonga zabyo, bwe baatondawo mu Buvanjuba n'Obugwanjuba!

لِلعِلمِ وَالعَدلِ وَالتَمدينِ ما عَزَموا
مِنَ الأُمورِ وَما شَدّوا مِنَ الحُزُمِ

Olw'amagezi, obwenkanya, n'obulamu obw'ekitiibwa, baasalawo okukola ebintu eby'amaanyi era ne banyweza emikanda gyabwe n'obukakafu obutakyuka.

سُرعانَ ما فَتَحوا الدُنيا لِمِلَّتِهِم
وَأَنهَلوا الناسَ مِن سَلسالِها الشَبِمِ

Mangu nnyo baaggulawo ensi olw'eddiini yaabwe, era okuva mu luzzi lw'amazzi amayonjo, baanywesa abantu bonna.

ساروا عَلَيها هُداةَ الناسِ فَهيَ بِهِم
إِلى الفَلاحِ طَريقٌ واضِحُ العَظَمِ

Baagenda ku kkubo lino nga balagirira abantu, era okuyita mu kulagirira kwabwe, lyafuuka ekkubo ery'ekitiibwa erituusa ku kugagga n'okuyitawo.

لا يَهدِمُ الدَهرُ رُكناً شادَ عَدلَهُمُ
وَحائِطُ البَغيِ إِن تَلمَسهُ يَنهَدِمِ

Ekiseera tekisobola kumenya mpagi eyazimbibwa obwenkanya bwabwe, naye ekisenge ky'obukambwe, bwe kikwatibwako, kijja kugwa.

نالوا السَعادَةَ في الدارَينِ وَاِجتَمَعوا
عَلى عَميمٍ مِنَ الرُضوانِ مُقتَسَمِ

Baafuna essanyu mu nsi eno n'ey'oluvannyuma, nga bakuŋŋaana wamu mu kusaasira kwa Katonda okwasaasaana.

دَع عَنكَ روما وَآثينا وَما حَوَتا
كُلُّ اليَواقيتِ في بَغدادَ وَالتُوَمِ

Lekera awo Roma ne Athens n'ebintu byonna bye byalimu, kubanga amayinja ag'omuwendo gonna gali mu Baghdad ne Tuwam.

وَخَلِّ كِسرى وَإيواناً يَدِلُّ بِهِ
هَوىً عَلى أَثَرِ النيرانِ وَالأَيُمِ

Era mulekere awo Khosrow n'ekizimbe kye ekinene, ekiraga obwetaavu obw'edda obw'ebisigadde by'omuliro n'ebifaananyi.

وَاِترُك رَعمَسيسَ إِنَّ المُلكَ مَظهَرُهُ
في نَهضَةِ العَدلِ لا في نَهضَةِ الهَرَمِ

Era mulekere awo Ramesses, kubanga obwakabaka obw'amazima bulabikira mu kugagga kw'obwenkanya, so si mu kuzimba empagi.

دارُ الشَرائِعِ روما كُلَّما ذُكِرَت
دارُ السَلامِ لَها أَلقَت يَدَ السَلَمِ

Buli lwe wogerwako Roma, ekifo ky'amateeka ekyamanyi, Dar al-Salam (Baghdad) ekiggyako omukono gw'okugondera mu mirembe.

ما ضارَعَتها بَياناً عِندَ مُلتَأَمٍ
وَلا حَكَتها قَضاءً عِندَ مُختَصَمِ

Roma teyaliiko n'akatono nga Baghdad mu kwogera obulungi mu kukuŋŋaana, era teyagoberera magezi gaayo ag'amateeka mu biseera by'okuyomba.

وَلا اِحتَوَت في طِرازٍ مِن قَياصِرِها
عَلى رَشيدٍ وَمَأمونٍ وَمُعتَصِمِ

Era Roma, mu bakabaka baayo, teyaliiko n'akatono abantu abafaanana Rashid, Ma'mun, oba Mu'tasim.

مَنِ الَّذينَ إِذا سارَت كَتائِبُهُم
تَصَرَّفوا بِحُدودِ الأَرضِ وَالتُخَمِ

Abo abalwanyi baabwe bwe batambula, be bafuga ensalo z'ensi n'ebitundu byayo?

وَيَجلِسونَ إِلى عِلمٍ وَمَعرِفَةٍ
فَلا يُدانَونَ في عَقلٍ وَلا فَهَمِ

Era batuula n'amagezi n'okutegeera, tewali abasinga mu kuteesa oba okumanya.

يُطَأطِئُ العُلَماءُ الهامَ إِن نَبَسوا
مِن هَيبَةِ العِلمِ لا مِن هَيبَةِ الحُكُمِ

Abayivu bakoteka emitwe bwe boogera, olw'ekitiibwa ky'amagezi gaabwe, so si olw'ekitiibwa ky'obufuzi bwabwe.

وَيُمطِرونَ فَما بِالأَرضِ مِن مَحَلٍ
وَلا بِمَن باتَ فَوقَ الأَرضِ مِن عُدُمِ

Era batonnya emikisa, n'olwekyo tewabaawo bugagga ku nsi, wadde obwavu mu abo abagibeerako.

خَلائِفُ اللَهِ جَلّوا عَن مُوازَنَةٍ
فَلا تَقيسَنَّ أَملاكَ الوَرى بِهِمِ

Be Bakhalifa ba Katonda, basukkiridde okugeraageranyizibwa, n'olwekyo togeraageranya bwakabaka bw'abantu nabo.

مَن في البَرِيَّةِ كَالفاروقِ مَعدَلَةً
وَكَاِبنِ عَبدِ العَزيزِ الخاشِعِ الحَشِمِ

Ani mu bitonde ali nga Al-Farooq mu bwenkanya, era nga Ibn Abd al-Aziz, omuwombeefu era ow'ekitiibwa?

وَكَالإِمامِ إِذا ما فَضَّ مُزدَحِماً
بِمَدمَعٍ في مَآقي القَومِ مُزدَحِمِ

Era nga Imaam, bw'asaasaanya ekibiina n'amaziga agajjula mu maaso g'abantu.

الزاخِرُ العَذبُ في عِلمٍ وَفي أَدَبٍ
وَالناصِرُ النَدبِ في حَربٍ وَفي سَلَمِ

Ye mungi era omulungi mu kumanya n'empisa, era omuyambi omulungi mu lutalo ne mu mirembe.

أَو كَاِبنِ عَفّانَ وَالقُرآنُ في يَدِهِ
يَحنو عَلَيهِ كَما تَحنو عَلى الفُطُمِ

Oba nga Ibn Affan, nga Qur'an eri mu mukono gwe, agikwatirira nga bw'akwatirira abaana abato abavudde ku mabeere.

وَيَجمَعُ الآيَ تَرتيباً وَيَنظُمُها
عِقداً بِجيدِ اللَيالي غَيرَ مُنفَصِمِ

Era akuŋŋaanya ennyiriri mu nteekateeka n'aziteeka mu ngeri, ng'olunaku lw'ebbeere ku buli kiro, olutakyayawulwa.

جُرحانِ في كَبِدِ الإِسلامِ ما اِلتَأَما
جُرحُ الشَهيدِ وَجُرحٌ بِالكِتابِ دَمي

Ebiwundu bibiri mu mutima gwa Islam tebiwonye: ekiwundu ky'omufiirwa n'ekiwundu ekyavaamu omusaayi mu Kitabo.

وَما بَلاءُ أَبي بَكرٍ بِمُتَّهَمٍ
بَعدَ الجَلائِلِ في الأَفعالِ وَالخِدَمِ

Era ebyayita bya Abu Bakr tebirina kubuusibwako, oluvannyuma lw'ebikolwa bye eby'ekitiibwa n'emirimu gye.

بِالحَزمِ وَالعَزمِ حاطَ الدينَ في مِحَنٍ
أَضَلَّتِ الحُلمَ مِن كَهلٍ وَمُحتَلِمِ

N'obukakafu n'obwesimbu, yakuumira eddiini mu bizibu ebyatabula amagezi g'abakulu n'abato.

وَحِدنَ بِالراشِدِ الفاروقِ عَن رُشدٍ
في المَوتِ وَهوَ يَقينٌ غَيرُ مُنبَهِمِ

Era baakyusa Al-Farooq omulungamu okuva ku bulungamu bwe ku nsonga y'okufa, ekintu ekya nnamaddala ekitabuusibwako.

يُجادِلُ القَومَ مُستَلّاً مُهَنَّدَهُ
في أَعظَمِ الرُسلِ قَدراً كَيفَ لَم يَدُمِ

Yawakana n'abantu, ng'aggya ekitala kye eky'e Buyindi, ku nsonga y'omubaka asinga bonna ekitiibwa, ng'akyewuunya lwaki teyasigalawo.

لا تَعذُلوهُ إِذا طافَ الذُهولُ بِهِ
ماتَ الحَبيبُ فَضَلَّ الصَبُّ عَن رَغَمِ

Temumunenya singa okutabuka kw'amagezi kwamukwata, kubanga omwagalwa yafa, n'omwagalwa n'abula ekkubo wadde nga teyagala.

يا رَبِّ صَلِّ وَسَلِّم ما أَرَدتَ عَلى
نَزيلِ عَرشِكَ خَيرِ الرُسلِ كُلِّهِمِ

Ayi Mukama, tonnya emikisa n'emirembe nga bw'oyagala ku oyo abeera ku Ntebe Yo, omubaka asinga bonna ﷺ.

مُحيِ اللَيالي صَلاةً لا يُقَطِّعُها
إِلّا بِدَمعٍ مِنَ الإِشفاقِ مُنسَجِمِ

Yazuukiza ekiro n'essaala, gye yali tatya, okuggyako n'amaziga ag'ekisa agali gutonnya.

مُسَبِّحاً لَكَ جُنحَ اللَيلِ مُحتَمِلاً
ضُرّاً مِنَ السُهدِ أَو ضُرّاً مِنَ الوَرَمِ

Ng'akugulumiza mu ttumbi ly'ekiro, ng'agumiikiriza obuzibu bw'obutunula oba obuzibu bw'okuzimba.

رَضِيَّةٌ نَفسُهُ لا تَشتَكي سَأَماً
وَما مَعَ الحُبِّ إِن أَخلَصتَ مِن سَأَمِ

Emmeeme ye yali ya kukkiriza, tewali kye yali yeemulugunyaako ku bukoowu, kubanga n'okwagala okw'amazima, tewali bukoowu.

وَصَلِّ رَبّي عَلى آلٍ لَهُ نُخَبٍ
جَعَلتَ فيهِم لِواءَ البَيتِ وَالحَرَمِ

Era tonnya emikisa, Mukama wange, ku famire ye ennungi, gye wateekamu ebendera y'Ennyumba Entukuvu n'Ekifo Ekitukuvu.

بيضُ الوُجوهِ وَوَجهُ الدَهرِ ذو حَلَكٍ
شُمُّ الأُنوفِ وَأَنفُ الحادِثاتِ حَمى

Amaaso gaabwe galabika bulungi ng'obudde buzibu, era balina ekitiibwa era tebakankana ng'ebizibu bikalubye.

وَأَهدِ خَيرَ صَلاةٍ مِنكَ أَربَعَةً
في الصَحبِ صُحبَتُهُم مَرعِيَّةُ الحُرَمِ

Era tonnya essaala yo esinga obulungi ku bana mu Bakulembeze, ab'obumu bwabwe butukuvu era buweebwa ekitiibwa.

الراكِبينَ إِذا نادى النَبِيُّ بِهِم
ما هالَ مِن جَلَلٍ وَاِشتَدَّ مِن عَمَمِ

Be baali abasajja ab'embalaasi abaayitaba oluyita lw'Omubaka ﷺ ng'entiisa enkulu eyakaabira n'ebizibu ebyasaasaana bikalubye.

الصابِرينَ وَنَفسُ الأَرضِ واجِفَةٌ
الضاحِكينَ إِلى الأَخطارِ وَالقُحَمِ

Be baali abagumiikiriza, n'emmeeme y'ensi ng'ekankana, abaseka mu maaso g'obulabe n'obuzibu.

يا رَبِّ هَبَّت شُعوبٌ مِن مَنِيَّتِها
وَاِستَيقَظَت أُمَمٌ مِن رَقدَةِ العَدَمِ

Ayi Mukama, abantu bagolokose okuva mu kufa kwabwe, n'amawanga galamuse okuva mu tulo tw'obutabaawo.

سَعدٌ وَنَحسٌ وَمُلكٌ أَنتَ مالِكُهُ
تُديلُ مِن نِعَمٍ فيهِ وَمِن نِقَمِ

Omukisa n'omuzibu, n'obwakabaka bw'oli yekka obwa, mwe okyusa wakati w'emikisa n'ebizibu.

رَأى قَضاؤُكَ فينا رَأيَ حِكمَتِهِ
أَكرِم بِوَجهِكَ مِن قاضٍ وَمُنتَقِمِ

Ekiragiro kyo ku ffe kiraga okusalawo kw'amagezi go; nga Amaaso Go galina ekitiibwa bwe gali Omulamuzi n'Omuliyirizi!

فَاِلطُف لِأَجلِ رَسولِ العالَمينَ بِنا
وَلا تَزِد قَومَهُ خَسفاً وَلا تُسِمِ

N'olwekyo, tubaako ekisa olw'Omubaka w'Ensi zonna ﷺ, era toyongera bantu be kunyigirizibwa wadde okubateekako ensonyi.

يا رَبِّ أَحسَنتَ بَدءَ المُسلِمينَ بِهِ
فَتَمِّمِ الفَضلَ وَاِمنَح حُسنَ مُختَتَمِ

Ayi Mukama, wanyweza entandikwa y'Abasiraamu ku ye ﷺ, n'olwekyo maliriza ekisa kyo era obagabire enkomerero ennungi.