Finoana ny Fandaharana (Qadar)

Ny finoana ny Fandaharana (Qadar) ao amin'ny finoana silamo dia tsy midika hoe fanerena na fialana andraikitra, fa fanekena ny sitrapon'i Allah miaraka amin'ny fanamafisana ny andraikitry ny olombelona. Ny fahamarinan'i Allah dia tsy azo refesina amin'ny fenitry ny olombelona voafetra; tahaka ny mety hahitana ny fananaran'ny mpampianatra ho tsy rariny ny mpianatra nefa izany no tena rariny ho an'ny tombontsoany, dia mety ho toa mistery amintsika ny fandaharan'i Allah, saingy amin'ny fotony dia fahendrena sy fahamarinana izay tsy takatry ny saintsika tanteraka ny lafiny rehetra.

Manome saina sy sitrapo ny olombelona i Allah, ary manao fitsarana azy ao anatin'ny fetran'ny fahaizany sy ny fahalalahany ihany. Ireo andinin-teny izay toa manondro fanerena dia miresaka momba ny raharaha ara-kosmika izay mihoatra ny herintsika ka tsy tompon'andraikitra amin'izany ny mpanompo, fa ny asa izay misy valisoa sy sazy kosa dia ao anatin'ny safidin'ny olombelona. Noho izany, ny fitarihana sy ny fiviliana dia vokatry ny ezaka sy ny asan'ny olona izay nofidiny tamin'ny sitrapony malalaka.

Ny Salaf Saleh (ireo razana marina) dia naka ny finoana ny Fandaharana ho antony manosika hiasa, hanao jihad, ary handray ny antony, nino fa ny fanomezana sy ny fe-potoana dia efa voatendry, ka niasa mafy izy ireo ary nitoky tamin'i Allah tsy nisy kamo na hakamoana. Fa ny fampiasana ny Fandaharana ho fialan-tsiny amin'ny tsy fahampiana na ny fahotana kosa dia fialan-tsiny malemy sy tsy azo ekena, satria ny olombelona dia tsy mahalala ny ho aviny, fa mamaly ny filany fotsiny, ka tsy misy olona manana fialan-tsiny amin'ny fandaozana izay nandidian'i Allah azy.

الإيمان بالقدر في الإسلام لا يعني الجبر أو التواكل، بل هو إقرار بمشيئة الله مع إثبات مسؤولية الإنسان. إن عدالة الله لا تُقاس بمقاييس البشر القاصرة؛ فكما قد يرى التلميذ تأديب معلمه ظلماً وهو عين العدل لمصلحته، قد تبدو لنا أقدار الله غامضة، لكنها في جوهرها حكمة وعدل لا نحيط بكافة جوانبهما.

يعطي الله الإنسان عقلاً وإرادة، ويحاسبه في نطاق قدرته وحريته فقط. النصوص التي توحي بالإجبار تشير إلى أمور كونية فوق طاقتنا لا يُسأل عنها العبد، بينما الأعمال التي يترتب عليها الثواب والعقاب هي في دائرة اختيار الإنسان. لذا، فإن الهداية والضلال هما نتيجة لسعي المرء وأعماله التي اختارها بإرادته الحرة.

اتخذ السلف الصالح من الإيمان بالقدر دافعاً للعمل والجهاد والأخذ بالأسباب، مؤمنين أن الرزق والأجل مقدران، فعملوا بجد وتوكلوا على الله دون كسل أو خمول. أما الاحتجاج بالقدر لتبرير التقصير أو المعصية فهو حجة واهية ومردودة، لأن الإنسان لا يعلم غيبه، بل يستجيب لشهوته، فليس لأحد عذر في ترك ما أمره الله به.