القسم الرابع: نظام المعاملات المالية والأحكام

Четврти дел: Систем на финансиски трансакции и прописи

الباب الأول: البيوع والتجارة والمعاملات والدين

Прво поглавје: Продажби, трговија, трансакции и долг

قال رسول الله ﷺ «أَدْخَلَ الله الجَنَّةَ رَجُلًا كَانَ سَهْلًا: مُشْتَرِيًا، وَبَائِعًا، وَقَاضِيًا، وَمُقْتَضِيًا».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Аллах воведе во Џеннет (Рајот) човек кој беше лесен (дарежлив) кога купуваше, и кога продаваше, и кога судеше, и кога бараше (наплата на долг).“

قال رسول الله ﷺ «أَمَّا بَعْدُ، فَمَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللهِ، مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ فَهُوَ بَاطِلٌ، وَإِنْ كَانَ مِائَةَ شَرْطٍ، قَضَاءُ اللهِ أَحَقُّ، وَشَرْطُ اللهِ أَوْثَقُ، وَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „А потоа, што им е на луѓето кои поставуваат услови кои не се во Книгата на Аллах? Секој услов кој не е во Книгата на Аллах, Возвишениот и Славниот, е неважечки, дури и да се сто услови. Одлуката на Аллах е најправедна, а условот на Аллах е најсигурен. А лојалноста (наследството) му припаѓа на оној кој ослободил (роб).“

قال رسول الله ﷺ «ثَلَاثَةٌ لَا يُكَلِّمُهُمُ اللهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ رَجُلٌ حَلَفَ عَلَى سِلْعَةٍ لَقَدْ أُعْطِيَ بِهَا أَكْثَرَ مِمَّا أُعْطِيَ وَهُوَ كَاذِبٌ، وَرَجُلٌ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ كَاذِبَةٍ لِيَقْتَطِعَ بِهَا مَالَ رَجُلٍ مُسْلِمٍ، وَرَجُلٌ مَنَعَ فَضْلَ مَاءٍ فَيَقُولُ اللهُ الْيَوْمَ أَمْنَعُكَ فَضْلِي كَمَا مَنَعْتَ فَضْلَ مَا لَمْ تَعْمَلْ يَدَاكَ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Тројца се оние со кои Аллах нема да зборува на Судниот ден и нема да ги погледне: човек кој се заколнал за стока дека му била понудена поголема цена отколку што навистина му била понудена, а тој лаже; и човек кој се заколнал со лажна заклетва за да присвои имот на муслиман; и човек кој одбил да даде вишок вода. Па Аллах ќе рече на тој ден: „Денес ќе ти го ускратам Мојот вишок (благодат), како што ти ускрати вишок од она што твоите раце не го создадоа.““

قال رسول الله ﷺ «رَحِمَ الله عَبْدًا سَمْحًا إِذَا بَاعَ، سَمْحًا إِذَا اشْتَرَى، سَمْحًا إِذَا قَضَى، سَمْحًا إِذَا اقْتَضَى».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Аллах да му се смилува на слугата кој е дарежлив кога продава, дарежлив кога купува, дарежлив кога плаќа (долг), дарежлив кога бара (наплата на долг).“

قال رسول الله ﷺ «لا تَحَاسَدُوا، وَلا تَنَاجَشُوا، وَلا تَبَاغَضُوا، وَلا تَدَابَرُوا، وَلا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ الله إِخْوَانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لا يَظْلِمُهُ، وَلا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا، وَأَشَارَ إِلَى صَدْرِهِ، بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ، دَمُهُ، وَمَالُهُ، وَعِرْضُهُ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Не завидувајте си еден на друг, не наддавајте лажно, не мразете се еден со друг, не вртете си грб еден на друг, и никој од вас нека не продава над продажбата на својот брат. И бидете, о слуги на Аллах, браќа. Муслиманот е брат на муслиманот: не го угнетува, не го напушта (не го остава без помош), и не го презира. Богобојазливоста е овде“ – и покажа кон своите гради – „Доволно е зло за човек да го презира својот брат муслиман. Секој муслиман е свет за друг муслиман: неговата крв, неговиот имот и неговата чест.“

قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعُ أَحَدُكُمْ فَضْلَ مَاءٍ لِيَمْنَعَ بِهِ الْكَلأ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Никој од вас нека не го задржува вишокот вода за да спречи (други) да користат пасишта.“

قال رسول الله ﷺ «لا يَمْنَعْ جَارٌ جَارَهُ أَنْ يَغْرِزَ خَشَبَةً فِي جِدَارِهِ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Сосед нека не му забранува на својот сосед да забие греда во неговиот ѕид.“

قال رسول الله ﷺ «مَنْ طَالَبَ حَقًّا فَلْيَطْلُبْهُ فِي عَفَافٍ» وَافٍ، أَوْ غَيْرِ وَافٍ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Кој бара право (долг), нека го бара со достоинство, без разлика дали е целосно или не.“

الباب الثاني: فقه القضاء، نظام القضاء والإمارة في الإسلام

Второ поглавје: Фикх на судството, систем на судство и владеење во исламот

قال رسول الله ﷺ «إِنِي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ بُطُونَهُمْ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Навистина, не ми е наредено да ги истражувам срцата на луѓето, ниту да им ги расцепувам стомаците.“

قال رسول الله ﷺ «رُفِعَ الْقَلَمُ عَنْ ثَلَاثَةٍ عَنِ النَّائِمِ حَتَّىٰ يَسْتَيْقِظَ، وَعَنِ الْمُبْتَلَىٰ حَتَّىٰ يَبْرَأَ، وَعَنِ الصَّبِيِّ حَتَّىٰ يَكْبُرَ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Пенкалото е подигнато од тројца: од оној што спие додека не се разбуди, од оној што е искушуван додека не оздрави, и од детето додека не порасне.“

قال رسول الله ﷺ «كَيْفَ يُقَدِّسُ اللهُ أُمَّةً لا يَأْخُذُ ضَعِيفُهَا حَقَّهُ مِنْ قَوِيِّهَا، وَهُوَ غَيْرُ مُتَعْتَعٍ».

Рече Пратеникот на Аллах ﷺ: „Како може Аллах да благослови народ чии слаби не можат да си го земат своето право од нивните силни, без да бидат заплашени?“

الباب الثالث: أقضية الرسول صلوات الله وسلامه عليه

Трето поглавје: Пресуди на Пратеникот, мир и благослов над него

قال رسول الله ﷺ «مَا تَأْمُرُنِي؟.. تَأْمُرُنِي أَنْ آمُرَهُ أَنْ يَدَعَ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا كَمَا يَقْضَمُ الفَحْلُ؟ اذْفَعْ يَدَكَ حَتَّى يَعَضَّهَا ثُمَّ انْتَزِعْهَا».

Рече Пратеникот ﷺ: „Што ми наредуваш? Ми наредуваш да му наредам да ја остави раката во твојата уста, за да ја гризе како што гризе пастув? Подај ја раката за да ја гризне, а потоа повлечи ја.“

قال رسول الله ﷺ «مَا عَلَّمْتَهُ إِذْ كَانَ جَاهِلًا، وَلا أَطْعَمْتَهُ إِذْ كَانَ جَائِعًا».

Рече Пратеникот ﷺ: „Не го научи кога беше неук, ниту го нахрани кога беше гладен.“

قال رسول الله ﷺ «يَا زُبَيْرُ اسْقِ، ثُمَّ احْبِسِ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجَدْرِ».

Рече Пратеникот ﷺ: „О Зубејр, наводни, потоа задржи ја водата додека не се врати до границата.“